Skip to main content
Internet Archive's 25th Anniversary Logo

Full text of "ŞAZ-2"

See other formats







//7£- 95 ssl, 


2/6 


ә m” 
ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV 
FİKRƏT XALIQOV 


ŞƏKİ 
Alim və Ziyalılar 


П hissə 


NM.F.Axunclov aclına 
Azərbaycan МИН 
ККадхалаз 


BAKI — “ELM” – 2007 


TƏRTİBÇİLƏR: Ələfsər Bəxtiyar oğlu MƏMMƏDOV 
Fikrət Ramazan oğlu XALIQOV 


Bu kitabın işıq üzü görməsində 
Cavanşir Əyyub oğlu FEYZİYEVİN 


böyük xidməti olmuşdur. 


REDAKSİYA HEYƏTİ: 


B.Vahabzadə, Y.Mahmudov, Q.Calalov, A.Qəribov, F.Qədirov, 
R.Hüseynov, Z.Əlizadə, Ş.Şərifov, Ə-C.Əhmədov, M.Fərzəlibəyov, 
Q.Əbdülsəlimzadə, R.Axundova, Q.Kərimov, Ç.Xəlifəzadə, 
T.Əfəndiyeva, C.Hacıyev, F.İbrahimov, N.İbrahimov, İ.Abbasov, 
T.Xəlilova, N.Məmmədov, T.Süleymanov, Ə.Məsimov, R.Qafarlı, 
C.Quliyev, Ç.Tahirov, N.Nəsrullayev, H.-C.Xəlifəzadə, Ü.Məmmədov. 


"ŞƏKİ" Xeyriyyə Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə nəşr olunur. 

Tərtibçilər kitabın işıq üzü görməsində təmənnasız köməkləri- 
ni əsirgəməyən Ülvi Məmmədov, Elmar Rəcəbov, Əhməd Xalıqov, 
Kamran Əliyev, Vüqar Məmmədov, Polad Hüseynov və Anar 
Süleymanova təşəkkür edir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007. — 428 səh. 


ISBN 5-8066-1708-4 


4702060104 
655(07)-2007 


€ Ə.B.Məmmədov, 2007. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 3 





Hər söz bir ulduz, bir şəffaf olmaz, 
Mənalar dünyası qaranlıq deyil. 
Bu böyük kitablar yaranır az-az, 
Çünki ömürlükdür, bir anlıq deyil. 
Səməd VURĞUN 
Xalq şairi, akademik 


ÖN SÖZ ƏVƏZİ 
(II hissəyə) 


əki Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olmaqla yanaşı, 

bir çox üstün cəhətləri ilə dünyada tanınmışdır. Daima gö- 
zəlləşən Şəkinin ziyalı və elmi potensialı bu gün də inkişaf 
etməkdədir. 

"ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabının həm birinci, həm də ikin- 
ci hissəsinin ərsəyə gəlməsində əsas məqsəd Şəkidən çıxmış 
tanınmış alim və ziyalılarımızın önəmli fəaliyyətlərinə və uğur- 
larına ictimai maraq və diqqəti yönəltmək, keçdikləri mənalı 
ömür yoluna, fəaliyyətlərinin Respublikamız üçün gərəkliliyinə 
istinadən ictimai sorğu əsasında müəyyənləşdirilmiş alim və zi- 
yalılarımızı respublikamızda və onun hüdudlarından kənarda da- 
ha yaxından tanıtmaqdan ibarətdir. 

"ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabının hər iki hissəsinə "Ön 
söz", "Şəki və şəkililər", "Şəkili kimdir?" və s. kimi məlumat və 
məqalələr, ictimaiyyət arasında yüksək nüfuz qazanmış, müxtəlif 
təşkilatlarda fəaliyyət göstərmiş və hal-hazırda fəaliyyətini 
davam etdirən tanınmış alim və ziyalılarımız haqqında bioqrafik 
məlumatlar, Şəkinin məşhur yerlərindən foto görüntülər daxil 
edilmişdir. 


4 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Kitabın İT hissəsində "ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabı haqqın- 
da "Təhsil problemləri" və "İnşaatçı kadrlar" qəzetində Azərbay- 
can Dövlət Pedaqofi Universitetinin dosenti, akademik Y.Məm- 
mədəliyev adına mükafat laureatı Әјдәг Xəlili və "İnşaatçı kadr- 
lar" qəzetinin baş redaktoru, filologiya elmləri namizədi Akif 
Hacının yazdıqları rəyləri də verilmişdir. 

Şübhəsiz ki, kitaba daxil edilmiş tanınmış alim və ziyalıları- 
mız sırasında görmək istədiyiniz kimlərəsə rast gəlmədikdə 
təəssüflənəcəksiniz. Bu da təbii bir haldır. 

Çox şükürlər olsun ki, tanınmış alim və ziyalılarımızın sayı 
kifayət qədər çoxdur və onların hamısı haqqında bir və ya iki 
kitab daxilində məlumat verməyin qeyri-mümkün olduğu 
şübhəsiz ki, nəzərə alınmalıdır. 

"ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabının ikinci hissəsində, birinci 
hissədə olduğu kimi, alim və ziyalılar haqqında bioqrafik məlu- 
matları hazırlayarkən, onların doğulduqları il, təhsil aldıqları orta 
və ali məktəblər, elmi və pedaqoii fəaliyyətləri, çalışdıqları təş- 
kilatlar, üzvü olduqları Beynəlxalq və regional qrumlar, iştirak 
etdikləri konfrans, qurultay və simpoziumlar, layiq görüldükləri 
dövlət, hökumət və ictimai təşkilatların təltifləri, ictimai və xey- 
riyyəçilik fəaliyyətlərinə və digər bu kimi informasiyalara 
üstünlük verilmişdir. 

Tərtibçilər kitabın hər iki hissəsi haqqında irad və təkliflərini 
bildirəcək hörmətli oxuculara bəri başdan təşəkkürlərini bildirir- 
lər. 

Ələfsər MƏMMƏDOV 
kimya elmləri doktoru, professor 


Fikrət XALIQOV 
filologiya elmləri doktoru 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 5 


Hər bir insanın qiyməti onun elmi, 
biliyi qədərdir. 


Məhəmməd Peyğəmbər 


ÖN SÖZ 
(1 hissədən) 


ta yurdu müqəddəs əmanətdirl Onun övladı olmağa layiq- 

1 Bu səpgidə düşüncələr neçə-neçə səmimi duy- 
ğular üçün öməkdir: yaşadığın həyatda Vətən torpağını istədiyin 
kimi seyr etmisənmi, əcdadların başı üzərində əsən yellərdən 
saçların titrəyibmi, xalqın keçib gəldiyi tarixi yolun cizgilərini daş 
yaddaşlara həkk etməyə səy göstərmisənmi və s. Belə suallar, 
belə hisslər və duyğular qədərincədir. 

Azərbaycanın sənətkarlıq ruhunu, koloritini klassik səviyyədə 
ən saf və toxunulmaz vəziyyətdə qoruyub saxlayan qədim şəhər- 
lərdən biri Şəkidir. Qədim İpək Yolunun üstündə yerləşən bu 
şəhər tarixən Azərbaycanın ictimai, iqtisadi, mədəni və mənəvi 
həyatının mühüm tərkib hissəsi olmuşdur. 

Şəki Azərbaycanın dilbər guşəsi, onun rəqsi, yumoru, mədə- 
niyyəti, elmi, bugünü və gələcəyidir. Onun dağ-dərələrini doldu- 
ran, yamaclara dikələn qırmızı kirəmidli evləri ona elə yaraşıq 
verir ki, bu, heç bir gözəlliklə müqayisə edilə bilməz. 

Qədim məscid və karvansaraylar, hamam və ticarət köşkləri 
özündə yerli əhalinin dühasının qüdrətini yaşadır. Onun möhür 
daşı olan Xan sarayı Azərbaycan memarlığının təkrarsız incisidir. 
Bir cüt çinar əmrə müntəzir əsgər kimi gecə-gündüz Şəki Xan 
sarayının keşiyindədir. Sarayın bir mismar belə işlənmədən 


6 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


düzəldilmiş şəbəkələri, divarlarındakı bənzərsiz rəsmlər Şəki 
sənətkarlarının özünəməxsus yaradıcılıq nümunələri kimi diqqə- 
ti cəlb edir. 

Bunlarla yanaşı, Azərbaycanın ziyalı zümrəsinin ən əhatəli 
hissəsini təşkil edən şəkili alim və ziyalıların respublikamızın 
həyatında qazandıqları müvəffəqiyyətlər hər bir Şəki vətəndaşı- 
nın qəlbini qürur hissi ilə doldurur və ona əvəzsiz zövq verir. 
Məhz bu istəyin nəticəsi kimi təqdim olunan kitab Şəkinin orta 
əsrlərdən bugünəqədərki alim və ziyalılarının Azərbaycan oxucu- 
suna tanıdılması məqsədinə xidmət edir. 

Kitab bu sahədə ilk təcrübə olduğundan orada öz yerini tap- 
mayan ayrı-ayrı həmvətənlərimizdən üzr istəyir və ikinci hissə- 
nin nəşri üçün materialların toplanması prosesinin davam etdiril- 
diyini bildiririk. 

Ələfsər MƏMMƏDOV 
kimya elmləri doktoru, professor 


Fikrət XALIQOV 
filologiya elmləri namizədi, dosent 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 7 
ŞƏKİ VƏ ŞƏKİLİLƏR 
ŞƏKİ 


Bir nəğmə qoşmadım hələ mən sənə, 
Dağlar bunu mənə kəsir sanmasın. 

Mən dedim vurğunam Azərbaycana, 
Deyirəm, heç zaman xırdalanmasınl 


Xalq şairi, akademik, filologiya 
elmləri doktoru, professor 
BƏXTİYAR VAHABZADƏ 


Ox əsrlərə dair mənbələrdə Şəki şəhərinin adı — Şəkə, 
Şaki, Şaka, Şakki, Şakke, Şekən, Şakkan, Şəkkan kimi 
müxtəlif şəkillərdə işlənmişdir. Bu adın meydana çıxması və eyni 
adla yaşayış məntəqəsinin (ola bilsin, şəhərin) salınması haqda 
tarix ədəbiyyatlarında əsasən bir fikir var ki, antik dövrün böyük 
tarixçiləri Herodot və Strabondan başlayaraq, sonrakı dövrlərin 
bir sıra qaynaqlarında dayanır. Herodota görə, Şimali Qafqazda 
yaşayan skiflər - saklar e.ə. VII əsrdə cənuba yeganə asan yol 
(sonralar Dərbənd keçidi) ilə Zaqafqaziyaya, oradan da Kiçik 
Asiyaya hücum etmişlər. Həmin ərazidə "Skif çarlığı" yaranmış- 
dı. Bu hadisədən bəhs edən Strabon isə skifləri saklar adlandırır 
və yazır ki, "Saklar Zaqafqaziyada ən yaxşı torpaqları tutdular və 
bu yerləri öz adlarına uyğun Sakasena adlandırdılar". Tədqiqatçı- 
ların fikrincə, Skif çarlığının əsas ərazisi Azərbaycan, xüsusilə 
Şimali Azərbaycan olmuşdur. 
Mahmud İsmayılov, 
Azərbaycan MEA-nın müxbir üzvü, 
tarix elmləri doktoru, professor 


8 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Adı – Şəki. Gözəl Vətənimiz Azərbaycanın bir dilbər guşəsi, 
sakit, rahat, yaşıllığa qərq olmuş qədim şəhər. Vaxtilə Nuxa da 
adlanırdı. Tarixçilərin dediyi bir rəvayətə görə, "Şəki" sözü 
qədim dövrdə burada məskən salmış sak (Saka etnonimi) tayfa- 
ları ilə əlaqədardır. İndiki Şəkinin tutduğu ərazinin bir hissəsində 
XVII əsrin axırlarınadək Nuxa kəndi olmuşdur. 1772-ci ildə 
şəhərin qərbindəki Kiş çayından gedən güclü sel Şəkinin bir his- 
səsini dağıtmış, o vaxtdan şəhər bir qədər şərqdə, o cümlədən 
Nuxa kəndi ərazisində inkişaf etməyə başlamışdır. 200 il daşıdığı 
Nuxa adı da həmin kəndlə əlaqədardır. 

"Doğulduğu" vaxt. Bəzi etnoqrafik mənbələrə görə şəhər 
kimi inkişafı eramızdan xeyli əvvəl başlanmışdır. Tarixçi respub- 
lika Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Mahmud İsmayılovun 
apardığı tədqiqatlara görə, bir yaşayış məntəqəsi kimi Şəkinin 
2600-dən çox yaşı var. Şəki torpağının yaranma tarixi daha 
qədimdir. Onu əhatə edən dağlar 11 milyon il bundan qabaq, yəni 
üçüncü geolofi dövrün axırlarında, dördüncü dövrün əvvəllərində 
əmələ gəlmişdir. 

"Doğulduğu" yer. Planetimizin şimal yarımkürəsində, sub- 
tropik qurşağın sərhədində, möhtəşəm Böyük Qafqazın cənub 
ətəklərinin Qanıx Əyriçay dərəsi ilə birləşdiyi yerdə, güclü sel- 
ləri ilə bütün dünyada məşhur olan Kiş çayının sol sahili. X əsrdə 
yaşamış ərəb səyyahlarından biri olan Əl-Müqəddəsinin yazdığı- 
na görə, Şəki dağətəyində yox, düzənlikdə yerləşirmiş. 

Hündürlüyü. Dünya okeanı səviyyəsindən 500-850 m düz 
xətlə şəhərdən cəmisi 10-15 km aralı olan Baş Qafqaz silsiləsi- 
nin qarlı zirvələrinin yüksəkliyi bəzi yerlərdə 3000-3500 m-ə 
çatır. 

"Çöhrəsi". Açıq havada axşamçağı Şəki qapılarından daha 
yaxşı görünən əsrarəngiz mənzərə. Nəhəng bir divar kimi daya- 
nan Baş Qafqazın meşəli dağ qolları, sürətlə axan çaylar, yaşıl lent 
kimi uzanan yol kənarı qoz ağacları xiyabanı şəhərin görkəmini, 
şəhərətrafını daha da gözəlləşdirir. Aleksandr Düma (ata) "Biz 
Nuxadan uzaqlaşdıqca onun görünüşü daha da gözəlləşir və bütün 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 9 


füsunkarlığı ilə gözümüzün qabağında canlanırdı" sözlərini nahaq 
yerə deməmişdir. Əsrlər boyu Şərq libasını saxlayan Yuxarı Baş, 
Çatqal dərəsi (şəkililər onu zarafatla Çaqqal dərəsi də adlandırır- 
lar), Giləhli, Sarı torpaq, Gəncəli məhəlləsi, çoxmərtəbəli yeni 
binalar, Marxal, Soyuqbulaq... Hansını deyəsən, Şəkinin "çöhrə- 
sini" şair B.Vahabzadə "Şəki" şerində daha gözəl ifadə edir: 


Elə bil yenicə sığal vurmusan, 
Sanki gül bağısan, çiçəksən Şəki. 


Xarici ölkələrdəki "qohumları". Təbii şəraitinə, xüsusilə 
əsas iqlim amillərinə görə xaricdə "qohumları" yox, analoqları, 
oxşarları var. Şəki sanki Bolqarıstanın güllər diyarı Kazanlıkla, 
İtaliyanın cənubunda geniş üzüm və zeytun plantasiyaları olan 
Potensa, Himalay dağlarının cənub ətəklərində yerləşən Srinaqar 
şəhərləri ilə əkizdir 

Xüsusi əlamətləri. Yevlax-Şəki yolunda rayon sərhədi yaxın- 
lığında qızmar günəşin təsiri nəticəsində yaranan ay mənzərələri, 
ön dağ silsiləsi boyunca uzanan əsrarəngiz haşiyələr, Əyriçay 
sahillərindəqırqovullu düzən meşələri, Kiş çayının nəhəng qifi 
xatırladan daşlı-çınqıllı gətirmə konusu. Subtropik iqlimin şimal 
sərhədi Şəkini iki yerə bölür. Şəhərin dəniz səviyyəsindən 650- 
700 m-dən aşağıda yerləşən hissəsi subtropik, yuxarı hissəsi isə 
mülayim qurşağa düşür. 

Qonaqlarının təəssüratı. A.S.Puşkinin dostlarından biri, 
keçən əsrin əvvəllərində Şəkidə olmuş rus süvari generalı 
M.M.Rayevski "Nuxa gözəldir.. Bu yüksək dərəcəli Baxçasaray- 
dır" sözlərini yadigar qoymuşdur. 

XIX əsrin ortalarında Şimali Azərbaycana səyahət edən Alek- 
sandr Düma (ata) "Qafqaz səfəri" adlı kitabında "Bərqərar olduğu 
Qafqaz sıra dağlarının dilbər bir guşəsinə qısılmış Nuxa onu yaşıl- 
lığa qərq edən, qoynunda gizlədən ağacların arasından güclə 
görünür" demişdi. 

Həmin dövrə aid daha bir coğrafi məlumatı Lev Tolstoy "Hacı 


10 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Murad" əsərində vermişdir. O, Şəki mənzərələrinin gözəlliyini, 
yaz aylarında qaratoyuqların gecə nəğmələrini, oyanmaqda olan 
bitki aləminin xoş təravətini çox yaxşı təsvir etmişdir. 

Şəki təbiətinin vurğunu, onun heç yerdə təkrarı olmayan 
mədəniyyət abidələrinə heyran qalan Nazim Hikmət aşağıdakı 
sözləri xatirə qoyub getmişdir: "Əgər Azərbaycanın başqa qədim 
tikililəri olmasaydı bircə Şəki Xan sarayını dünyaya göstərmək 
bəs edərdi...". Polşa nəqqaşı Мајдојага Kufiyar: "Şəki doğrudan 
da gözəldir. Mən buranın təbiətindəki cazibədarlığı, adamların- 
dakı səmimiyyəti, mehribanlığı, qonaqpərvərliyi heç yerdə gör- 
məmişəm..." - demişdir. Moskvalı şair T.Streşnova qısa müddət 
Şəkidə qonaq qaldıqdan sonra: "Şəki Azərbaycanın elə dilbər 
guşəsidir ki, burada şair olmamaq mümkün deyildir" - sözlərini 
xatirə qoymuşdur. 

1978-ci ildə Şəki mənzərələrini seyr edib "Şəkinin təbiəti 
mənə vətənimi, Himalayın cənub yamaclarını xatırlatdı" - deyən 
məşhur hind alimi, Dehli Universitetinin rektoru, professor Munis 
Raza şəhərin gözəlliyinə heyran olduğunu bildirmişdi. Onu da 
qeyd edək ki, Himalay dağlarının cənub yamaclarında Şəki təbiə- 
tinə oxşar şərait dəniz səviyyəsindən təxminən 1300-1600 m 
hündürlükdə ola bilər. Himalayın dağətəyi hissəsinin iqlimi isə 
tropiklərə daha yaxındır. 

Əsgər Əyyubov, 
coğrafiya elmləri doktoru, professor 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 и 


ŞƏKİLİ KİMDİR? 


elə bir suala cavab axtarsaq ki, "Şəkili kimdir? O hansı 

keyfiyyətləri ilə başqalarından seçilir?" - onda bu vaxta 
qədər şəkililər haqqında yazılanları və söylənilənləri ümumiləş- 
dirib deyə bilərik: 

— İlk növbədə, şəkili ürəyiyumşaq və mülayim insandır, lakin 
həlim olduğu qədər sərt və amansızdır. Tərsliyi də var. Bağışla- 
mağı bacardığı kimi onda haqsızlığa, ədalətsizliyə, qanunsuzluğa 
qarşı barışmazlıq, üzüdönüklük, dağlı prinsipiallığı da müşahidə 
edilir. Onu yola gətirmək mümkün olsa da, ələ almaq çətindir. 
Ayıq və gözüaçıqdır. Yalanı və hiyləgərliyi sevmir. Sözün dü- 
zünü danışandır. Bəzən müsahibinə iti cavablar verməsini dola- 
yıcılıq kimi anlayırlar. Ancaq şəkilinin kiminsə şəninə toxunmaq 
niyyəti olmur, sadəcə, tərəf-müqabilinin onu aldatmaq təşəb- 
büsünü əlindən almağı bacarır. 

— Həmişə qayğılıdır, bir az narahatlığı var. Özünü təmkinli 
aparmasına baxmayaraq, daxilən ətrafda baş verənlərə qarşı nara- 
hatlıq keçirir. Onu asanlıqla döyüşə, mübarizə meydanlarına 
sürükləmək mümkündür. 

— Qənaətcil və bədxərcdir. Pulu başından aşıb-daşsa da, boş 
yerə xərcləmir. Ticarətdə və alış-verişdə düzlüyü, açıq rəqabəti 
xoşlayır. Alıb-aldatmaqla arası yoxdur. İndi də Şəki dükanlarında 
"nisyə" dəftərləri mövcuddur. Yalnız sınadığı adamlara malını 
etibar edir. Gözütoxdur, başqasının var-dövlətinə göz dikən deyil. 

– Yoldaşlıqda sədaqətlidir. Sirr saxlayandır. Çətin gündə 
qazanılan dostluğun qədrini biləndir. Satqınlıqla, iklüzlülüklə heç 
arası olmaz. 

– Döyüşkən ruhlu görünsə də, dava-dalaşla arası yoxdur. 
Lakin qanmazı qandırandır. 


12 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 

— Şəkili həmişə Aallah adamı olub, dinə meyllidir. İslama 
ürəkdən pənah aparıb. Əski inanclarında ilana, qurda, marala, 
ağaca, suya, dağa, günəşə tapınma özünü göstərir. Pirlərə və 
övliyalara da pənah aparandır. 

— Görüb-götürəndir, yumor hissi güclü olduğundan ömrü boyu 
nikbindir. Təlim-təhsilin, yazıb-oxumağın acıdır. Maraq dairəsi 
çox genişdir, ona görə də şəkililərin arasından elmin bütün sahə- 
lərində görkəmli adamlar çıxmışdır. 

— Torpaqcanlıdır, yurd üçün hər şeyindən keçməyə hazırdır. 
Lakin onda yerliçilik hissləri zəifdir. Bu da ondan irəli gəlir ki, 
ailədə hər kəs öz qabiliyyətinə, bacarığına, rəftarına görə qiymət- 
ləndirilib. Övlad ata-babasının ad-sanına sığınmayıb, çalışıb ki, 
öz yolu ilə getsin. Və bir-birinə yarınmaq, boş yerə qohuma, 
əmiyə, dayıya arxalanmaq, günahkara tanışlığa görə həyan dur- 
maq hallarına pis baxıb. 

– Hər məsələdə irəlidə olmağa, təşəbbüsü əldən verməməyə 
çalışır. İşlədiyi sahənin sirlərinə yiyələnməsə bağrı çatlar. Sənət, 
peşə ardınca gedəndir. Daha çox qurub-yaratmaq, tikmək həvəs- 
karıdır. Müstəqilliyi sevəndir. Asılılığı şəninə sığışdırmır. 

— Məsləhətə qulaq asmaqla yanaşı, məsləhət verməyi də 
xoşlayandır. Böyüyün sözündən heç vaxt çıxmaz. Səbrli və təm- 
kinlidir. Bir işi yoxlamadan icrasına qərar verməz. 

— Hər şeyə qarşı ehtiraslıdır. Məqsədinə çatmaq üçün dəri- 
dən-qabıqdan çıxmağa hazırdır. Qərarından dönmür, daha doğru- 
Su, sözünün ağasıdır. 

— Alləcanlıdır. Arvad ərinə, ər arvadına həmişə sadiqdir. Xəya- 
nəti heç biri bağışlamır. Övlad ailənin bel sütunudur. 

– Qonaqpərvərdir. Son tikəsini qonaq-qaraya yedirtməkdən 
ləzzət alandır. 

— Yeyib-içməyi, şirniyyatı, mer-meyvəni, ağartını sevəndir. 

— Başqalarını geyindirib bəzəsə də, ev-eşiklərini cah-calala 
döndərsə də, özü təmtərağa, bər-bəzəyə aludə deyil, "insanın 
daxili aləmi gözəl olmalıdır, ənlik-kirşanla üz ağartmaq mümkün 
deyil" prinsipini əsas götürür. Lakin bağ-bağatda, gül-çiçək, 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 13 


əkib-becərməkdə, mal-qara, toyuq-cücə saxlamaqda, biş- 
düşürdə, süfrə hazırlamaqda bəhsə girəndir. 

— Və şəkilinin elm, təhsil, texnika, təsərrüfat, istehsalat sahə- 
ləri ilə bir sırada bədii yaradıcılıqda da böyük istedada malikliyi 
folklorun və yazılı ədəbiyyatın bütün rəngarəng qollarında özünü 
büruzə verir. 

Əgər kimsə Şəkiyə və onun sakinlərinə xasiyyətnamə vermək 
istəyirsə, son yüz ildə Şəkidə yetişən ziyalılara nəzər salsın. Belə 
etsə, görər ki, elə bir peşə, sənət sahəsi yoxdur ki, şəkili orada ən 
qadir ustalarını yetişdirməsin. Elə bir yaradıcılıq sahəsi tapılmaz 
ki, şəkili orada zirvədə dayanmasın. Elmin, istehsalın, idarəetmə- 
nin ən yüksək pillələrinə şəkilinin qalxdığını görər. Kimyaçıları, 
riyaziyyatçıları, iqtisadçıları, fizikləri, dilçiləri, folklorçuları 
həkimləri, musiqiçiləri, bəstəkarları, şair və yazıçıları bütün 
dünyada tanınır. Bircə onu yada salmaq kifayətdir ki, Şərqdə ilk 
professional dramaturq M.F.Axundzadə, ilk yeni tipli ana dili 
dərsliklərinin, ilk uşaq şerlərinin müəllifi R.Əfəndiyev, müasir 
komediyanın banisi S.Rəhman, müasir türk poeziyasının korifeyi 
B.Vahabzadə, folklorşünaslığın S.Mümtaz kimi, dilçi Ə.Dəmirçi- 
zadə, ədəbiyyatşünas Y.Qarayev, dünya şöhrətli riyaziyyatçı 
M.Rəsulov görkəmli kimyaçılar H.Əfəndiyev, Z.Zülfüqarov, 
neft-qazçıxarma sahəsində tanınmış mütəxəssis akademik Q.Cə- 
lilov, tarixçilər M.İsmayılov, Y.Mahmudov, torpaqşünas 
C.Hüseynov, geoloqlar Ə.Sultanov, Ə.Şəkinski, ixtioloq 
Y.Əbdürrəhmanov, bioloqlar N.Həmidov, M.Axundov, fizik 
M.Bəkirov, bəstəkarlar C.Hacıyev, Ş.Axundova, E.Sabitoğlu, 
C.Quliyev, xalq artistləri İ.Osmanlı, L.Abdullayev, Şəkili Ələs- 
gər, Ə.Sadıxov, M.Bürcəliyev, məşhur xeyriyyəçi M.Cabbarov 
(Mamay dayı), neftçilər B.Məmmədov, S.İbrahimov, generallar 
Z.Yusifzadə, T.Ağahüseynov, F.Hüseünov, M.Həmidov, iqtisad- 
çılar M.Sadıxov, Q.Əbdülsəlimzadə, Ə.Məsimov, maliyyə sahə- 
sində tanınmış mütəxəssislər Ə.Əmircanov, S.Sadıxov, istedadlı 
inşaatçı A.Şərifov, məşhur heykəltəraş-rəssam F.Əbdürrəhma- 
nov, həkimlər T.Qasımov, A.Qeybulla,coğrafiyaşünaslar Ə.Hacı- 


14 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


zadə, Ə.Əyyubov, Azərbaycanda təmsilin banisi H.Ziya, dövlət 
xadimi N.Hacıyev, kino-refissor R.Ocaqov, musiqiçilər V.Mus- 
tafazadə, Ə.Şəkili, əmtəəşünas Ə.İsmayıloğlu, məşhur texnoloq- 
kulinar C.Xəlifəzadə, əfsanəvi partizanlar Ə.Cəbrayılov, N.Ab- 
dullayev, metallurq F.Mustafazadə, aşıq Molla Cümə, ilk dəfə 
Qurani-Kərimi Azərbaycan dilinə tərcümə edən şəxs M.Şəkuyi 
və başqaları Şəki torpağının oğullarıdır. 

Şəkidə doğulub boya-başa çatmış və şəkilinin Azərbaycan 
üçün hansı xidmətlər göstərdiyini bilmək istəyənlər Ə.Məm- 
mədov və F.Xalıqovun böyük zəhməti bahasına başa gələn 
"ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar" kitabını vərəqləsə, özünəməxsusluğu- 
nu əsrlər boyu qoruyub saxlayan türk yurdunun əzəməti, 
böyüklüyü qarşısında heyrətlərini gizlədə bilməyəcək. 


Ramazan Qafarlı, 
filologiya elmləri namizədi, dosent 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 15 


"ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabı və Şəkidə 
doğulub boya-başa çatmış kimyaçılar 


zərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonrakı illərdə respub- 

likamızın bir çox şəhər və rayonlarında yerli mənşəli alim 
və ziyalıların, tanınmış elm, mədəniyyət və incəsənət xadimləri- 
nin, təhsil və maarif, mühəndis-texniki işçilərinin, habelə xalq 
təsərrüfatının müxtəlif sahələrini təmsil edən bacarıqlı mütəxəs- 
sislərin həyat və yaradıcılığı, şərəfli ömür yolu haqqında onlarla 
kitab yazılmışdır. Bunlardan biri də "ŞƏKİ. Alim və Ziyalı- 
lar"ıdır. İrihəcmli olan və nəfis şəkildə çap edilən bu orifinal kita- 
bın tərtibçi-müəllifləri AMEA Kimya Problemləri İnstitutunun 
aparıcı elmi işçisi, kimya elmləri doktoru, professor Ələfsər 
Məmmədov və Filologiya elmləri namizədi Fikrət Xalıqovdur. 
Kitab tərtibçi-müəlliflərin "Ön söz"ü ilə başlayır. Sonra kitabın "- 
Şəki və şəkililər" bölməsinin "Şəki" başlığı altında xalq şairi, 
akademik, filologiya elmləri doktoru, professor Bəxtiyar Vahab- 
zadənin 4 misralıq şeri verilmiş, AMEA-nın müxbir üzvü, tarix 
elmləri doktoru, professor Mahmud İsmayılovun Şəki haqqında 
kiçik məqaləsi, coğrafiya elmləri doktoru, professor Əsgər Əyyu- 
bovun Şəkinin "tərcümeyi-halı" ilə əlaqədar (adı, "doğulduğu" 
vaxt, "doğulduğu" yer, "hündürlüyü", xüsusi əhəmiyyəti, qona- 
qlarının təəssüratı) maraqlı, məzəli məqaləsi, habelə filologiya 
elmləri namizədi, dosent Ramazan Qafarlının "Şəkili kimdir?" 
adlı məqaləsi öz əksini tapmışdır. 

"Ön söz" müəllifləri Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biri 
olan Şəkinin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən söz açdıqdan sonra 
yazırlar: "Bununla yanaşı, Azərbaycanın ziyalı zümrəsinin ən 
əhatəli hissəsini təşkil edən şəkili alim və ziyalıların respublika- 
mızın həyatında qazandıqları müvəffəqiyyətlər hər bir Şəki 


16 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





vətəndaşının (həm də Azərbaycan vətəndaşının - Ə.X.) qəlbini 
qürur hissi ilə doldurur və ona əvəzsiz zövq verir. Məhz bu istə- 
yin nəticəsi kimi təqdim olunan kitab orta əsrlərdən bu günə 
qədərki Şəki alim və ziyalılarının Azərbaycan oxucusuna tanıdıl- 
ması məqsədini güdür". 

Tərtibçi-müəlliflərin böyük zəhməti və fədakarlığı sayəsində 
yazılıb ərsəyə gətirilən, Bakı Dövlət Universitetinin nəşriyyatı 
tərəfindən 2002-ci ildə çap olunan bu fundamental nəşrdə əslən 
şəkili olan 424 nəfər alim və ziyalının həyat-yaradıcılığı haqqın- 
da əhatəli bioqrafik oçerklər verilmişdir. Kitabın araşdırılması, 
təhlili göstərir ki, Şəkidə onlarla görkəmli alim, məşhur elm və 
mədəniyyət xadimi doğulub boya-başa çatmış, respublikamızda 
xalq təsərrüfatının, elm və mədəniyyətin, sənaye və texnikanın 
inkişafında müstəsna rol oynamışdır. 

Kitabda Şəkinin ən görkəmli alim və ziyalılarının adı və soy- 
adı R.Qafarlının "Şəkili kimdir?" adlı məqaləsində iftixar hissi ilə 
sadalanmışdır: "Şərqdə ilk professional dramaturq M.F.Axundza- 
də, ilk yeni tipli ana dili dərsliklərinin, ilk uşaq şeirlərinin müəl- 
lifi R.Əfəndiyev, müasir komediyanın banisi S.Rəhman, müasir 
türk poeziyasının korifeyi B.Vahabzadə, folklorşünas S.Mümtaz, 
dilçi Ə.Dəmirçizadə, ədəbiyyatşünas Y.Qarayev, dünya şöhrətli 
riyaziyyatçı M.Rəsulov, görkəmli kimyaçılar H.Əfəndiyev, 
Z.Zülfüqarlı, neft-qazçıxarma sahəsində tanınmış mütəxəssis 
Q.Cəlilov, tarixçilər M.İsmayılov, Y.Mahmudov, torpaqşünas 
C.Hüseynov, geoloqlar Ə.Sultanov, Ə.Şəkinski, ixtioloq 
Y.Əbdürrəhmanov, bioloqlar N.Həmidov, M.Axundov, fizik 
M.Bəkirov, bəstəkarlar C.Hacıyev, Ş.Axundova, E.Sabitoğlu, 
C.Quliyev, xalq artistləri İ.Osmanlı, L.Abdullayev, Şəkili Ələs- 
gər, Ə.Sadıqov, M.Bürcəliyev, məşhur xeyriyyəçi Mamay dayı, 
neftçilər B.Məmmədov, S.İbrahimov, generallar Z.Yusifzadə, 
T.Ağahüseynov, F.hüseynov, M.Həmidov, iqtisadçılar M.Sadı- 
xov, Q.Əbdülsəlimzadə, Ə.Məsimov, maliyyə sahəsində tanınmış 
mütəxəssislər Ə.Əmircanov, S.Sadıxov, istedadlı inşaatçı A.Şəri- 
fov, məşhur heykəltəraş-rəssam F.Əbdürrəhmanov, həkimlər 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 17 


T.Qasımov, A.Qeybulla, coğrafiyaşünaslar Ə.Hacızadə, Ə.Əsgə- 
rov, Azərbaycanda təmsilin banisi H.Ziya, dövlət xadimi N.Ha- 
cıyev, kinoreyissor R.Ocaqov, musiqiçilər V Mustafazadə, Ə.Şə- 
kili, əmtəəşünas Ə.İsmayıloğlu, məşhur texnoloq-kulinar C.Xəli- 
fəzadə, əfsanəvi partizanlar Ə.Cəbrayılov, N.Abdullayev, metal- 
lurq F.Mustafazadə, Aşıq Molla Cümə, ilk dəfə "Qurani-Kərim"i 
Azərbaycan dilinə tərcümə edən şəxs M.Şəkuyi və başqaları Şəki 
torpağının oğullarıdır. 

Nəhayət, sonda məqalə müəllifi fikrini belə yekunlaşdırır: 
"Şəkidə doğulub boya-başa çatmış və şəkilinin Azərbaycan üçün 
hansı xidmətlər göstərdiyini bilmək istəyənlər Ə.Məmmədov və 
F.Xalıqovun böyük zəhməti bahasına başa gələn "ŞƏKİ. Alim və 
Ziyalılar" kitabını vərəqləsə, özünəməxsusluğunu əsrlər boyu 

=4 qoruyub saxlayan, türk yurdunun əzəməti, böyüklüyü qarşısında 
са heyrətlərini gizlədə bilməyəcək". 
CO) Biz də bu maraqlı kitabı oxumaqla orada kimyaçıların necə 
21 təmsil olunduqları ilə maraqlandıq. Kitabla tanışlıq və onun mate- 
riallarının təhlili göstərdi ki, orada digər ixtisas sahibləri ilə ya- 
İ naşı, kimyaçılar da ləyaqətlə təmsil olunmuşlar. Belə ki, kitabda 
NN haqqında bioqrafik məlumat verilmiş 424 nəfər mütəxəssisin 
Ava 60-a qədəri kimyaçıdır. Aşağıda həmin şəxsləri əlifba 
ardıcıllığı ilə oxuculara təqdim edirik. Bu zaman hər bir şəxsin 
soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu il, elmi dərəcəsi, elmi adı və 
işləyib-işləmədiyi göstərilir. 

1. Abdullayev Asim Səbri oğlu (1958), kimya elmləri namizə- 
di, böyük elmi işçi, 

2. Abdullayeva Rima Səməd qızı (1938), kimya elmləri nami- 
zədi, böyük elmi işçi, 

3. Ağamirzəyeva Zemfira Süleyman qızı (1935), kimya elmlə- 
ri namizədi, böyük elmi işçi, 

4. Bağbanlı İsgəndər Lətif oğlu (1894-1974), kimya elmləri 
doktoru, professor, 

5. Bağbanlı Zemfira İsgəndər qızı (1936), texnika elmləri 
namizədi, təqaüdçü, — 





18 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


6. Bağbanlı Solmaz İsgəndər qızı (1937), kimya elmləri nami- 
zədi, böyük elmi işçi, 

7. Bilalov Yaşar Mahmud oğlu (1 936), kimya elmləri doktoru, 
professor, 

8. Cavadova Həqiqət Əliəşrəf qızı (1939), kimya elmləri dok- 
toru, professor, 

9. Cəlaləddinov Fidail Fətullah oğlu (1952), kimya elmləri 
namizədi, böyük texnoloq: 

10. Cəlilov Tacəddin Nizaməddin oğlu (1929), kimya elmləri 
namizədi, dosent, respublikanın əməkdar ixtiraçısı və səmərələş- 
diricisi, 

11. Cəfərova Susanna Abduləziz qızı (1943), kimya elmləri 
namizədi, baş elmi işçi, 

12. Əbdürrəhimov Əsədulla Ömər oğlu (1900-1969), pedaqo- 
Ји elmlər namizədi, professor. 

13. Əbdürrəhimova Reyhan Əsədulla qızı (1939), kimya 
elmləri doktoru, professor, 

14. Ələkbərov Rəsul Əli oğlu (1928-2000), kimya elmləri 
doktoru, professor, 

15. Ələkbərova Səkinə Əşrəf qızı (1 906-1991), kimya elmlə- 
ri doktoru, professor: 

16. Əsgərzadə Səadət Məmməd Emin qızı (1949), texnika 
elmləri namizədi, baş elmi işçi, laboratoriya rəhbəri, 

17. Əfəndiyev Heydər Xəlil oğlu (1907-1967), geologiya-mi- 
neralogiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın müxbir üzvü, 

18. Əfəndiyev Ramiz Məcid oğlu (1918-1973), kimya elmlə- 
ri namizədi, baş elmi İŞÇi, 

19. Əfəndiyev Məcid Ramiz oğlu (1949), kimya elmləri nami- 
zədi, baş elmi işçi, 

20. Əfəndiyeva Nərminə Heydər qızı (1940), kimya elmləri 
namizədi, 

21. Əfəndiyeva Şəhla Məmməd qızı (1942), kimya elmləri 
namizədi, böyük elmi işçi, 

22. Əfəndiyeva Kəmalə Arif qızı (1964), kimya elmləri nami- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 19 


zədi, böyük elmi işçi, | 

23. Əhmədov Rüfət Yunis oğlu (1949), kimya elmləri nami- 
zədi, kimya müəllimi, 

24. Hacıyeva (Əsədullayeva) Tahirə Abdulla qızı (1942), 
kimya elmləri namizədi, baş elmi işçi, 

25. Həmidov Rəhman Hüseyn oğlu (1949), kimya elmləri 
namizədi, böyük elmi işçi, , 

26. Heydərova Elçinə Aslan qızı (1937), kimya elmləri nami- 
zədi, baş elmi işçi, 

27. Hüseynov Cəbrayıl Muxtar oğlu (1913-1974), kənd 
təsərrüfatı elmləri doktoru (aqrokimya üzrə), AMEA-nın həqiqi 
üzvü, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, . | 

28. Hüsenova Zülfiyra Neymət qızı (1955), kimya elmləri 
namizədi, böyük elmi işçi, ı 

29. İbadzadə Edison Qafar oğlu (1941), kimya elmləri nami- 
zədi, böyük elmi işçi, — 

30. İbadzadə Afaq Cəfər qızı (1944), kimya elmləri namizədi, 
elmi işçi, — 

31. İdrisova Səadət Şərif qızı (1955), kimya elmləri namizədi, 
baş elmi işçi, , . 

32. İsgəndərova Zenfira İsgəndər qızı (1950), kimya elmləri 
namizədi, baş elmi işçi, dosent, i , 

33. İsrafilov Telman Davud oğlu (1939), texnika elmləri 
namizədi, dosent, . . ах, 

34. İsrafilova Sevil Zakir qızı (1934), kimya elmləri namizədi, 
baş elmi işçi, : 

35. Qasımova Nelli Məmməd qızı (1933), kimya elmləri 
namizədi, böyük elmi işçi, . mk 

36. Qafarov Sabir İbrahimxəlil oğlu, kimya elmləri namizədi, 
böyük elmi işçi, , 

37. Qəribov Adil Abdulxaliq oğlu (1950), kimya elmləri dok- 
toru, professor, i 

38. Quluzadə Esmira Sadıx qızı (1949), kimya elmləri nami- 
zədi, baş elmi işçi, Elmi-Texniki məlumat, Patent Tədqiqatları və 


20 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Proqnozlaşdırma Şöbəsinin rəhbəri, 

39, Qurbanova Rəfiqə Əhməd qızı (1938), kimya elmləri dok- 
toru, professor, 

40. Məmmədov Ziyəddin Fərman oğlu (1935), kimya elmləri 
namizədi, baş elmi işçi, 

41. Məmmədov Zaman Mahmud oğlu (1933), geologiya-mi- 
neralogiya elmləri namizədi (geokimya üzrə), geoloyi-kəşfiyyat 
dəstə rəisi, 

42. Məmmədov Ələfsər Bəxtiyar oğlu (1952), kimya elmləri 
doktoru, professor, 

43. Məmmədova Rahilə İsmayıl qızı (1944), kimya elmləri 
namizədi, dosent, 

44. Məmmədəliyev Fətullah Cəlaləddin oğlu (1928-1992), 
kimya elmləri namizədi, baş müəllim, 

45. Mustafayev Nazim Pirməmməd oğlu (1941), kimya 
elmləri doktoru, professor, 

46. Nəcəfova Tamilla Əliəşrəf qızı (1931), kimya elmləri 
namizədi, dosent, 

47. Novruzova Firəngiz Əhməd qızı (1948), kimya elmləri 
namizədi, elmi işçi, 

48. Pişnamazzadə Böyükağa Fərəcullah oğlu (1918-1977), 
kimya elmləri doktoru, professor, 

49. Rəhimli Mənzər Əhməd qızı, kimya elmləri namizədi, 
elmi işçi, 

50. Sultanova Səbirə Əzəl qızı (1938-1988), kimya elmləri 
namizədi, böyük elmi İŞÇİ, 

51. Şahgəldiyev Mais Əlinəcəf oğlu (1935-1993), kimya 
elmləri doktoru, professor, - 

52. Teymurov Elxan Fərrux oğlu (1951), kimya elmləri nami- 
zədi, baş elmi işçi, 

53. Teymurova Emma Abas qızı (1948), texnika elmləri nami- 
Zədi, baş elmi işçi, - 

54. Zülfüqarov Zülfüqar Hüseynqulu oğlu (1913-1992), kimya 
elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, AMEA-nın 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 21 


müxbir üzvü, 

55. Zülfüqarova Laləndar Şahid qızı (1922), kimya elmləri 
namizədi, baş elmi işçi, 

56. Zülfüqarova Səadət Zülfüqar qızı (1949), kimya elmləri 
namizədi, baş elmi işçi. 

57. İbrahimov Abdulla Cabbar oğlu (1943), kimya elmləri 
namizədi, dosent. 

Beləliklə, yuxarıda sadalanan alimlərdən 1 nəfəri (professor 
C.Hüseynov) akademik, 2 nəfəri (professorlar H.Əfəndiyev və 
Z.Zülfüqarov) AMEA-nın müxbir üzvü, 15 nəfəri kimya elmləri 
doktoru, professor, 1 nəfəri (Ə.Əbdürrəhimov) pedaqofi elmlər 
namizədi, professor, qalanları isə böyük (baş) elmi işçilər və ya 
dosentlərdir. Alimlərdən 3 nəfəri (professor Z.Zülfüqarov, 
C.Hüseynov, Y.Bilalov) əməkdar elm xadimi, 1 nəfəri isə (T.Cə- 
lilov) respublikanın əməkdar ixtiraçısı və səmərələşdiricisidir. 

Sözügedən alimlərdən 13 nəfəri (İ.Bağbanlı, Ə.Əbdürrəhi- 
mov, R.Əbdürrəhimov, R.Ələkbərov, S.Ələkbərova, H.Əfəndi- 
yev, R.Əfəndiyev, C.Hüseynov, F.Məmmədəliyev, B.Pişnamaz- 
zadə, S.Sultanova, M.Şahgəldiyev, Z.Zülfüqarov) vəfat edib və 
əbədiyyətə qovuşmuş, qalanları isə müvafiq elmi-tədqiqat və 
təhsil müəssisələrində elmi və ya elmi-pedaqofi fəaliyyətlərini 
davam etdirirlər. Dünyasını dəyişənlərə rəhmət diləyir, aramızda 
olanlara isə cansağlığı və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzula- 
yırıq. "st 

Əidər XƏLİLLİ 
Azərbaycan Dövlət Pedaqofi Universitetinin dosenti, 
akademik Y.Məmmədəliyev adına mükafat laureatı 


tə 
ә 


ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


"ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabı 


5 müstəqillik qazandıqdan sonrakı illərdə respu- 
blikamızın bir çox rayonlarında yerli alim və ziyalıların 
tanınmış elm, mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin, təhsil və 
maarif, habelə xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrini təmsil edən 
bacarıqlı mütəxəssislərin şərəfli ömür yolu barədə kitablar yazıl- 
mışdır. Bunlardan biri də "ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar" kitabıdır. 
Nəfis şəkildə çap edilmiş bu kitabın müəllifləri Azərbaycan Milli 
Elmlər Akademiyası Kimya Problemləri İnstitutunun aparıcı elmi 
işçisi, professor Ələfsər Məmmədov və Azərbaycan Müəllimlər 
İnstitutunun dosenti Fikrət Xalıqovdur. 

Kitab "Ön söz" adlı məqalə ilə başlayır. Həm burada, həm də 
sonrakı məqalələrdə Azərbaycanın qədim şəhərlərindən olan 
Şəkinin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən danışılır. 

Böyük zəhmət və axtarışlar sayəsində araya-ərsəyə gələn bu 
kitabda əslən şəkili olan 424 nəfər alim və ziyalının ömür yolun- 
dan söhbət açılır. Qəzetimizin oxucuları üçün maraqlı cəhətlərdən 
biri odur ki, bu kitabda həm vaxtilə universitetimizdə çalışmış, 
həm də bu gün işləyən şəkili alim və ziyalılarımız barədə də 
maraqlı bioqrafik yazılar dərc olunmuşdur. 

Maraqlananlar bu kitabı vərəqləyib şəkili alim və ziyalıları- 
mızla tanış ola bilərlər. 


, 


f Akif HACI 
"İnşaatçı kadrlar" qəzetinin baş redaktoru, 
filologiya elmləri namizədi, dosent 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 23 


ABBASOVA ƏMANƏT ƏSABƏLİ QIZI 


Əmanət Abbasova 1953-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 

O, 1965-ci ildə Şəki İpək kombinatı- 
nın fabrik-zavod şagirdləri məktəbinə 
daxil olmuş və sonradan toxucu istehsala- 
tına toxucu kimi qəbul olmuşdur. Toxu- 
culuq peşəsini tam öyrəndiyi üçün çox- 
dəzgahlı ustası olmuşdur. Təhsilini axşam 
məktəbində davam etdirərək 1972-ci ildə 
orta məktəbi bitirmişdir. 

Ə.Abbasova 1972-ci ildə Sov.İKP 
sıralarına qəbul olunmuşdur. 1976, 1981, 1986 və 1990-cı illərdə 
Azərbaycan KP MK-nın üzvü seçilmişdir. 1985-ci ildə Bakı Ali 
Partiya məktəbinə daxil olmuş və həmin məktəbi bitirmişdir. 

O, 1987-ci ildə Şəki Texnologiya Texnikumunu bitirmişdir. 
IX və X çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı 
seçilmişdir (1975-1980). 

Ə.Abbasova 1974-cü ildə qazandığı əmək nailiyyətlərinə 
görə Azərbaycan Respublikası dövlət mükafatı laureatı adına 
layiq görülmüşdür. 1975-ci ildə əmək fəaliyyətinə görə Azər- 
baycan Respublikası Lenin komsomolu mükafatı laureatı adını 
almışdır. 1974-cü ildə TX beşillikdə qazandığı əmək nailiyyətlə- 
rinə görə adı respublikanın şərəf kitabına yazılmışdır. 1975-ci 
ildə Moskvada qələbə bayrağı yanında şəkil çəkdirməyə dəvət 
olunmuş və orada ittifaqın bir qrup qabaqcılları ilə həmin bayra- 
ğın önündə şəkil çəkdirmişdir. 

O, SSRİ-də çoxdəzgahlılıq hərəkatının üzvlərindən biri kimi 
bu sahədə əldə etdiyi nəticələrə görə 1977-ci ildə Lenin ordeni 





24 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ilə təltif olunmuşdur. 

Ə.Ə.Abbasova İşlədiyi müddət ərzində dəfələrlə Şəki şəhər 
sovetinin deputatı, Şəki şəhər Partiya Komitəsinin plenum üzvü 
seçilmiş və həmin təşkilatların fəxri fərmanları ilə təltif olunmuş- 
dur. 1999-cu ildə stala görə təqaüdə çıxmışdır. 


ABBASOVA FƏRİDƏ FİRUZ QIZI 


mının Fəridə Abbasova 1964-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

1982-ci ildə Bakı şəhərində 175 saylı 
orta məktəbi Qızıl medalla bitirmiş və 
Azərbaycan Tibb İnstitutunun müalicə- 
profilaktika fakültəsinə qəbul olunmuş- 
dur. 

: 1988-ci ildə İnstitutu fərqlənmə 
4 diplomu ilə bitirərək 16 saylı poliklinika- 
2 da göz həkimi kimi iş fəaliyyətinə başla- 

gü mışdır. 

Fəridə Abbasova tələbə ikən, fakültə 
tələbə elmi cəmiyyətinin sədri olmaqla, oftalmologiyanın ən 
aktual problemlərindən olan Qlaukoma xəstəliyinin hipertoniya 
ilə qarşılıqlı əlaqəsinə dair, araşdırmalar aparmış, bir neçə elmi 
konfranslarda fəal iştirak etmiş, xüsusi diplom və mükafatlarla 
təltif olunmuşdur.O, poliklinikada Baş oftalmoloq işləməklə elmi 
araşdırmalarını davam edir, 6 məqalə və 1 səmərələşdirici təkli- 
fin müəllifidir - 

ADHT İnstitutunda ixtisaslaşdırma kursları keçərək bilik və 
təcrübəsini artırır. Onun məqalələri Tələbə məqalələr toplusun- 
da, Tibb Universitetinin Elmi konfransları məcmuəsində, elmi- 
praktiki "Sağlamlıq" јагпаһпда nəşr olunmuşdur. Hazırda Fəridə 
Abbasova öz elmi işlərini tamamlama və müdafiə etmə ərəfəsin- 
dədir. O, 1 dərəcəli oftalmoloq olmaqla, kamil mütəxəssis, qay- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 25 


ğikeş həkim kimi həmkarlarının, Yasamal rayon sakinlərinin hör- 
mətini qazanmış və sevilmişdir. Onun qüsursuz iş fəaliyyəti yerli 
qəzetlərdə dərc olunmuş, bir neçə fəxri fərmanla qiymətləndiril- 
mişdir. Bakı şəhər Yasamal rayonunun Baş oftalmoloqudur. 


ABBASOVA ŞÖVKƏT İMRAN QIZI 


Şövkət Abbasova 1934-cü ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə 
Yasamal rayon 18 saylı orta məktəbi 
bitirmişdir. Həmin ildə Azərbaycan Döv- 
lət Universitetinin (indiki BDU) filologiya 
fakültəsinə daxil olmuşdur. Universiteti 
qurtardıqdan sonra 1957-1967-ci illərdə 
Yasamal rayon 161 saylı orta məktəbində, 
1967-1983-cü illərdə Nizami rayonu 210 
saylı orta məktəbində müəllimə işləmiş- 
dir. 

1983-1998-ci illərdə C.Naxçıvanski adına Hərbi Litseyində 
rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləmişdir. ə 

O, əmək fəaliyyəti dövründə işlədiyi kollektivin hörmətini 
qazanmış, vətənə layiqli gənclərin təhsili və tərbiyəsi sahəsində 
şərəfli xidmətinə görə dəfələrlə əməyi yüksək qiymətləndiril- 
miş, müxtəlif dövrlərdə mükafat və fəxri fərmanlara layiq 
görülmüşdür. , 

Şövkət Abbasova hazırda təqaüddədir. bəd ” 

Ş.İ.Abbasovanın atası İmran Kaşıyev dövrünün görkəmli ziy- 
alısı olub. Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Gəncə 
Kənd Təsərrüfatı Akademiyası) tədris şöbəsinin müdiri, sonra isə 
АМЕА Botanika İnstitutunun elmi katibi vəzifələrində işləmişdir. 





26 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ABDULLAYEV FİRİDUN MUXTAR OĞLU 


Firidun Abdullayev 1931-ci ildə ana- 

dan olmuşdur. F.M.Abdullayev orta mək- 

— təbi bitirdikdən sonra ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Orta 


musiqi ixtisası təhsili almışdır. 


işləmişdir. 1972-ci ildə Bakı Dövlət Sir- 
kinə rəhbərlik etmişdir. F.Abdullayev bu 
vəzifədə özünü istedadlı, peşəkar, bacarı- 
qlı, yüksək ixtisaslı bir mütəxəssis kimi 
göstərmişdir. Sirk sahəsində göstərdiyi 
пәлә görə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar 
Mədəniyyət İşçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 

Firidun muxtar oğlu Abdullayev 1987-ci ildə vəfat etmişdir. 

Hazırda onun oğlu Murad Firidun oğlu Abdullayev atasının 
layiqli davamçısı olub, Rusiya Dövlət Sirkində "Əhliləşdirici" 
peşəsində müvəffəqiyyətlə fəaliyyət göstərir və sirk sahəsində 
göstərdiyi xidmətlərinə görə rusiya Federasiyasının "Əməkdar 
Artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür. 





böyük маг) 


ABDULLAYEV QƏNİ ABDULCƏMİL OĞLU 


Qəni Abdullayev 1943-cü ildə Oxud 
kənd məktəbini bitirdikdən sonra həmin 
ildə Stalin adına Nuxa Pedaqofi texniku- 
muna daxıl olmuş və 1946-cı ildə qurtar- 
mışdır. 

1946-1947-ci dərs ilində Qax rayo- 
nunda müəllim işləmişdir. 

1947-48, 1948-49-cu illərdə illik 
Nuxa Müəllimlər İnstitutunun Azərbay- 
can dili və ədəbiyyatı fakültəsində oxuy- 
ub qayıtmışdır. 





O, 1967-ci ildə Bakı Dövlət Sirkində 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 27 


Təyinat üzrə Zaqatala rayonunda müəllim işləmiş, 1951- 
1954-cü illərdə ordu sıralarında qulluq etmiş, 1952-ci ildə Sara- 
tov vilayətinin Volski Aviasiya məkiəbini bitirib, Batayski Hərbi 
Təyyarəçilik məktəbində texnik vəzifəsində işləmişdir. Texnik, 
baş leytenantdır, hərbi orta təhsillidir 1955-ci ildə ordudan qay- 
idandan sonra Nuxa (Şəki) rayonunda hal-hazıra qədər müəllim 
işləyir. İşlədiyi müddətdə Kənd Zəhmətkeş Deputatları Sovetinin 
üç çağırış (1982, 1990, 1995) deputat seçilmişdir. 

1962-ci ildə V.İ.Lenin adına APİ-nin dil-ədəbiyyatı fakültəs- 
ini bitirmiş və müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdir. İşlədi- 
yi müddətdə Şəki şəhər Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutun- 
da öz ixtisası üzrə fənnini tədris etmişdir. Azərbaycan SSR Maa- 
rif Nazirliyinin və şəki Təhsil Şöbəsinin fəxri fərmanları ilə təltif 
olunmuşdur. Beşilliklərin qalibi döş nişanları ilə təltif olunmuş- 
dur. 

5 may 1965-ci ildə Respublika Müəllimlər konfransının 
nümayəndəsi olmuşdur. 

1985-ci ildə "Metodist müəllim" adı verilmiş, (AzSSR M. 
Nazirliyinin 75 saylı əmri ilə), Şəki Maarif Şöbəsinin Metodkabi- 
neti tərəfindən iş təcrübəsi yayılmış və ayrıca kitabça buraxılmışdır. 

1983-cü ildə "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı" (Ne 1), "Azər- 
baycan məktəbi" yumalının məsul katibi məhəmməd Baharlı 
"Müasirlik əsas amildir" başlığında ("Q.Abdullayevin iş təcrübə- 
si" 1986 - "Azərbaycan məktəbi", No 4), Sədrəddin Bədiyev - 
(Azərbaycan MMTŞ-nin Şəki filialı tərbiyə kabinetinin müdiri) 
"Yeni fənn müvəffəqiyyətlə öyrədilir" başlığında (Q.Abdullay- 
evin iş təcrübəsi) məqalələr verilmişdir. 

VI-VII Respublika Müəllimləri qurultaylarının nümayəndəsi 
olmuş, Almaz Qeysər qızının "Mənəviyyatımızın memarları" 
kitabında ayrıca səhifə ayrılmış, geniş məlumat verilmişdir. 20- 
dən çox elmi-pedaqofi məqalələrin müəllifidir. Ali kateqoriyalı 
metodist müəllimdir. İndi də pedaqofi fəaliyyətini davam etdirir. 

O, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə 
“Tərəqqi” medalı ilə təltif edilmişdir. 


28 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
ABDULLAYEV MAHİR MƏMMƏDİYYƏ OĞLU 


Mahir Abdullayev 1963-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 

Şəki şəhər 19 saylı orta məktəbi bitir- 
dikdən sonra Mahir Abdullayev 1980-ci 
ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutu- 
nun "İstehsal Proseslərinin Avtomatlaşdı- 
rılması" fakültəsinin "tətbiqi riyaziyyat" 
ixtisasına daxil olmuşdur. 

1985-ci ildə ali təhsilini başa vurduq- 
dan sonra o, "Azərbaycan Neft Sənayesi- 
nin Elmi Tədqiqat və Layihə İnstitutu"nda 
mühəndis vəzifəsində ilk əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Burada 
işlədiyi iki ilə yaxın müddətdə o, "Neft laylarında quyudibi zona- 
lara təsir"laboratoriyasında aparılan elmitətbiqi işlərdə fəal iştirak 
etmiş, gördüyü işlərin yekunlarına dair məqalələrlə institutun 
elmi məcmuələrində, eləcə də keçmiş Sovetlər İttifaqında nəşr 
olunan fumalların səhifələrində məqalələr çap etdirmişdir. 

Öz təhsilini davam etdirmək və elmi fəaliyyətlə daha yaxındn 
məşğul olmaq məqsədilə Mahir Abdullayev 1987-ci ildə AzNKİ- 
nin aspirantura şöbəsinə daxil olmuş və 1992-ci ildə "Özlü ela- 
stik heterogen mayelərin boruda hərəkəti zaman mövcud olan 
qeyri-xətti effektlərin öyrənilməsi" mövzusunda dissertasiya müda- 
fiə edərək "texniki elmlər namizədi" alimlik dərəcəsi almışdır. 

Sonrakı illərdə Mahir Abdullayev oxuduğu institutun "Qaz və 
Neft-mədən" fakültəsində dosent və həmin institutun nəzdində 
fəaliyyət göstərən "Neftin, qazın geotexnolofi problemləri və 
kimya" Elmi-Tədqiqat İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifələrində 
çalışmışdır. Bu illər ərzində o, beynəlxalq əhəmiyyətli bir sıra 
elmi seminarlar və konfranslarda məruzələrlə çıxış etmiş, müxtə- 
lif elmi toplularda, dövri umallarda onlarla məqalələr çap etdir- 
miş və həmçinin elmi-metodik rəhbərliklərin tərtib olunmasında 
həmmüəllif kimi iştirak etmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 29 


Hal-hazırda Mahir Abdullayev yüksək ixtisaslı mütəxəssis 
kimi xalq təsərrüfatı əhəmiyyətli bir sıra layihələrdə iştirak 
etməklə yanaşı, ölkəmizin elmi potensialının artırılması və yeni 
kadrların hazırlanmasında da öz səmərəli fəaliyyətini davam 
etdirməkdədir. 


ABDULLAYEV MUXTAR NAĞI OĞLU 


Muxtar Abdullayev 1898-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

O, əmək fəaliyyəti dövründə bir çox 
rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. M.Abdul- 
layev bir müddət Dağıstanın Xasavyurd 
rayonunun poçt rəisi vəzifəsində çalış- 
mışdır. Sonralar Torpaq Nazirliyində 
nazir müavini işləmişdir. Muxtar Abdul- 
layev Nuxa-Zaqatala dairəsi üzrə proku- 
ror vəzifəsində çalışmışdır. 

1935-1937-ci illərdə Azərbaycan Tes- 
publikası Şəki şəhərinin İcraiyyə Komi- 
təsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. 





ABDULLAYEV NURU 


Böyük Vətən müharibəsi başlandı. Nuru cəbhəyə getdi. = 1 
Belorusiya cəbhəsinə göndərdilər. Onun mətanətlə dəə etdiyi 
diviziya 1941-ci ilin sentyabrında döyüşə-döyüşə U 7: 
Ovolovski kəndinə gəlib çatdı. Altı gün davam edən ağır Н 
şmalar səngimədi. Hissə düşmən mühasirəsinə düşmüşdü. | - 
dəqiqələr yaxınlaşırdı. Nuru buna baxmayaraq nikbin görünürdü. 
O, inamını itirmirdi. Р /” 

Əsir alınmasına baxmayaraq о, vüqarlı idi. 


30 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1942-ci ilin iyul ayında faşistlər azərbaycanlı hərbi əsirlərlə 
bərabər Nurunu да /itomirdən Polşanın Edlina şəhərinə gətirdi- 
lər. Onlar istəyirdilər ki, əsirlər öz vətənlərinə qarşı çıxsınlar. 
Buna tam zidd olaraq, düşmənin azğın təbliğatına qarşı yönəlmiş 
azərbaycanlı hərbi əsirlər öz gizli anti-faşist qruplarını yaratmış- 
dılar. Gizli qrup əsirləri düşmənə qarşı 
mübarizəyə hazırlayır, fürsət düşdükcə 
düşərgədən onların qaçmasını və раги- 
zanlara qoşulmalarını təşkil edirdi. 

1943-cü ilin ortalarında əsirlər Fran- 
sanın cənubundakı Rodez şəhərinə gəti- 
rildilər. 

1944-cü ilin avqust ayının 15-də gecə 
saat 12-dən artıq vəziyyət dəyişməyə 
başladı. Kütləvi qırğın başlamışdı. Gizli 
təşkilatın üzvləri tutulur, həbs edilirdilər. 
Hər şey məlum idi. Düşərgədən qaçmaq qorxulu olduğuna bax- 
mayaraq, Nuru Abdullayev bir dəstə əsirlə birlikdə əvvəlcədən 
öyrəndikləri gizli yolla Rodezin cənubundakı meşəliyə qaçmağa 
müvəffəq oldu. "Arrodez" porolu fransız partizanları ilə onları 
birləşdirdi. 

1944-cü il avqust ayının 18-də Nurunun həyatında əlamətdar 
bir hadisə baş verdi. Onu Fransa partizanları sırasına qəbul etdi- 
lər. O, həmin gündən iki bilet daşıyırdı. Biri qoruyub saxladığı 
partiya bileti, o biri isə təzə aldığı Fransa partizanı bileti idi. Məhz 
həmin gündən Nuru Abdullayev Partizan Nuru adı ilə məşhurlaşdı. 





ABDULLAZADƏ LƏTAFƏT HƏSƏN QIZI 


Lətafət Abdullazadə 1934-cü ildə anadan olmuşdur. 

1941-ci ildə Şəki 7 saylı Qızlar orta məktəbinə daxil olmuş, 
1951-1952-ci illərdə bitirmişdir. 1953-cü ildə Azərbaycan Peda- 
ој: Xarici Dillər İnstitutuna daxil olmuş və 1958-ci ildə alman 
dili ixtisası üzrə təhsilini bitirmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 31 


1962-ci il fevralın 8-dən Azərbaycan Politexnik İnstitutunda 
laborant kimi elmi fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonralar baş labo- 
rant işləmiş, 1967-ci ildə asisent, 1975-ci ildən bu günə qədər 
alman dili fənni üzrə baş müəllim kimi fəaliyyət göstərir. İşlədi- 
yi müddətdə Politexnik İnstitutunda fəa- 
liyyət göstərən Tələbə İnşaat dəstəsində 
komandir və komissar vəzifələrində 
çalışmış və orada bu dövrdə tərifnaməyə 
layıq görülmüşdür. Proqram tərtibçisi 
kimi iştirak etmişdir. Bir çox yerlərdə 
(Xaçmaz, Naxçıvan və s.) elmi konfran- 
slarda iştirak etmişdir. 10-a yaxın məqa- 
lənin müəllifidir. 

İnstitut rəhbərliyi tərəfindən fəxri fər- 
manlar, tərifnamələr ilə dəfələrlə təltif 
edilmişdir. Əmək veteranıdır. İşlədiyi kafedrada nöqsansız çalış- 
mış və bu gün də həmkarları tərəfindən hörmət qazanmaqdadır. 
Kafedrada tələb olunan səviyyədə elmi işlərlə məşğul olmuşdur. 
Hal-hazırda "Hesablama texnikası" üzrə lüğət üzərində işləyir. 





ABDULLAYEVA GÜLARƏ ABDURƏHMAN QIZI 


Abdullayeva Gülarə 1970-ci ildə kol- 
xozçu ailəsində anadan olmuşdur. 1977- 
ci ildə Qoxmuq kənd orta məktəbinin 
birinci sinifinə getmiş, 1987-ci ildə 
həmin məktəbi bitirərək, ADPU-nun 
filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 
1992-ci ildə ali təhsili fərqlənmə diplomu 
ilə başa vuraraq, təyinatla Qoxmuq kənd 
orta məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi 
kimi işə başlamışdır. Həmin oktyabrında 
başa vurduğu fakültənin rəhbərliyi tərə- 





32 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


findən aspiranturaya dəvət edilmiş, 1992-1995-ci illərdə "Xal- 
qların dilləri" ixtisası üzrə aspiranturada təhsilini davam etdirmiş- 
dir. 1995-ci ildən BDU-nun Şəki filialında işləməyə başlamış, 
baş müəllim, kafedra müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 

2000-ci ildə "Azərbaycan dilində -sa, -sə şəkilçisi, onun 
qrammatik və üslubi xüsusiyyətləri" adlı namizədlik dissertasiy- 
asını müdafiə etmişdir. Şəmin ilin noyabrında müdafiə işi AAK 
tərəfindən təsdiqlənmişdir. 

Bir monoqrafiyanın, onlarla elmi məqalənin müəllifidir. 


ABDULLAYEV OSMAN ABDULCƏMİL OĞLU 


Abdullayev Osman 1930-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. Orta məktəbi qurtardıqdan 
sonra Şəki Kənd Təsərrüfatı texnikumuna 
daxil olur və oranı müvəffəqiyyətlə biti- 
rmişdir. Atasının yolunu davam etdirmək 
üçün arıçılıq peşəsini seçən Osman bu 
peşənin sirrlərini öyrənməyə başlayır. 

Arıçılıq peşəsi çox maraqlı və hövsələ 
tələb edən bir peşədir. O, Rusiyaya, rya- 
zan vilayətinin Rıbnı şəhərinə oxumağa 
gedir. Arıçı zootexnik kimi qayıdan 
O.Abdullayev tez bir zaman ərzində işlədiyi "Rayonlararası arıç- 
ılıq bazası"nın baş zootexniki və 1960-cı ildə həmin idarənin 
müdiri vəzifəsinə təyin edilir. 

O.Abdullayev 1961-ci ildə Moskva şəhərində keçirilən 
sərgiyə dəvət alır (VDNX) və oradan təmiz şanı balına görə qızıl 
medal və diplomla geri qayıdır. 

Daha da həvəslə bu işə yiyələnən O.Abdullayev Kənd 
təsərrüfatı Nazirliyinin "Azərbaycanda arıçılığın inkişaf etdiril- 
məsi" proqramının həyata keçirilməsi üçün yaradılmış komissiy- 
aya rəhbərlik edir və respublikanın rayonları Kəlbəcər, Laçın, 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 33 


Xankəndi və Zəngilana ezam olunur. Arıçılarla söhbətlər, arı 
xəstəliklərinin qarşısının alınması və kursların təşkil olunması ilə 
arıçılığın inkişafına istiqamət verir. Arıların kötük üsulundan 
pətək üsuluna eçirilməsini və ləvəzimatlarla təmin olunmasını 
məhz O.Abdullayev etmişdir. Bununla yanaşı texnikumlarda və 
Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda "Arıçılıq" fakültəsinin açılmasının 
ilk təşəbbüskarı olmuşdur. 

Rusiyanın Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Arıçılıq şöbəsinin 
rəisi Şişikinin təşəbbüsü ilə Osman Abdullayev Balakən-Zaqata- 
la-Qax zonasına Baş zootexnik təyin edilmişdir. 

Osman Abdullayev haqqında qəzetlərdə və Moskva şəhərin- 
də nəşr olunan "Pçelovodstvo" јигпаһпда böyük məqalələr dərc 
olunur və bir neçə dəfə orden, medallarla təltif olunmuşdur. 


ABDURƏHMANOV NƏSİB YUSİF OĞLU 


Nəsib Abdurəhmanov (Nəsib doktor) 
1913-cü ildə anadan olmuşdur. 4 yaşında 
olarkən ata və anası ölüb, yaxın qohumla- 
rından biri onu himayəyə götürmüşdür. 
Çörəkçi yanında, çəkməçi yanında şagird 
durmuş, barama açan fabrikdə fəhlə 
işləmişdir. Sonradan Azərbaycan Tibb 
İnstitutuna daxil olmuşdur. 1939-cu ildə 
institutu bitirmiş və hərbi xidmətə çağırı- 
İmişdir. Hərbi xidməti qurtarana yaxın 
1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsi 
başlayıb. Belarusiya cəbhəsindən Berlinə qədər çətin bir yol 
keçib. Orden və medallarla təltif olunub. 

O, 1946-cı ildə Şəkiyə qayıdıb. Kənd həkimindən Səhiyyə 
Şöbəsinin baş həkimi, baş həkim, baş həkimin müavini vəzifəs- 
inə qədər yüksəlib. Ömrünün sonuna kimi Şəki Mərkəzi xəstəxa- 
nasında Baş həkimin müavini olmuşdur. Onun gördüyü işlər par- 





34 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


tiya və dövlət tərəfindən qiymətləndirilib. IV-V çağırış yerli 
sovetlərin deputatı olub. Səhiyyə Nazirliyinin, Ali Sovetin fəxri 
fərmanları ilə təltif olunub. Səhiyyə Əlaçısı döş nişanı ilə təltif 
olunub. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar həkimi adına layıq 
görülüb. Şəki şəhərinin fəxri vətəndaşı olub. Respublika əhəmiy- 
yətli fərdi pensiyaçı idi. 

Nəsib Abdurəhmanovun Şəkidə tibbi kadrların hazırlanma- 
sında böyük rolu olub. Onun tələbələrindən hazırda bir neçə tibb 
elmləri namizədi, müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışanlar var. 
Onun Şəki səhiyyəsində gördüyü işlər indi də xatırlanır. 

Nəsib Abdurahmanov 1976-cı ildə Ramazan ayının axırıncı 
cümə günündə (sentyabr ayının 23-də) ürək xəstəliyindən qəflə- 
tən vəfat etmişdir. 


ABDURRƏHMANOVA ZÜLEYXA 
MƏMMƏD QIZI 


Züleyxa Abdurrəhmanova 1910-cu 
ildə ticarətçi ailəsində anadan olmuşdur. 
Kiçik yaşlarında olarkən ata və anasını 
itirmişdir. $ yaşında Nuxa şəhərində fəa- 
liyyət göstərən Qızlar Gimnaziyasına 
daxil olmuş və oranı müvəffəqiyyətlə 
bitirdikdən sonra dövrün tələbatına uyğun 
olaraq, Şəki şəhərinin müəyyən mərhələ- 
lərində savadsızlığın ləğv edilməsi ilə 
əlaqədar təşkil edilmiş məktəblərində 
savadsız qadınlara dərs demişdir. 
1928-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqofi 
İnstitutuna daxil olmuş və 1933-cü ildə oranı bitirdikdən sonra 
təyinatla Şəki şəhər Редадој: məktəbində kimya və biologiya 
fənlərinin tədrisi üzrə müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1939-cu 
ildə Salehli Mirzə Məmmədbağır oğlu ilə ailə həyatı qurmuşdur. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 35 


Böyük Vətən müharibəsi illərində (1941-1945) Sovet İttifaqı 
Kommunist Partiyasının üzvü olduğu üçün o, Şəkidə arxa cəbhə 
təminatı üzrə təşkil edilmiş, Ukrayna və Belorusiyadan qaçqın 
düşmüş şəxslərin şəhərdə yerləşdirilməsi və onların maddi təmi- 
natı ilə məşğul olan Komitəyə rəhbərlik etmişdir. Bununla yan- 
aşı, müharibə illərinin bütün çətinliklərinə baxmayaraq öz evində 
10 nəfər yəhudi qaçqını da yerləşdirmişdir. Böyük Vətən müha- 
ribəsi illərində arxa cəbhədə əmək fəaliyyətinə görə medalla təl- 
tif olunmuşdur. 

Müharibədən sonra 1947-ci ildə Şəki şəhər M.Qorki adına 
orta məktəbinə kimya və biologiya fənnlərinin tədrisi üzrə müəl- 
lim təyin olunmuş və əmək fəaliyyətinə görə Şərəf nişanı orde- 
ninə layiq görülmüşdür. 

1940-cı ildə Salehli Edison Mirzə oğlu, 1946-cı ildə Salehli 
Solmaz Mirzə qızı anadan olmuşdur. 

Z.Abdurəhmanova 1993-cü ildə vəfat etmişdir. 


ABİDOV ATAKİŞİ CABBAR OĞLU 


Atakişi Abidov 1936-cı ildə anadan 
olmuşdur. 

O, Şəki şəhər orta məktəbini bitirdik- 
dən sonra N.Nərimanov adına Azərbay- 
can Dövlət Tibb İnstitutuna daxil 
olmuşdur. 1959-cu ildə fərqlənmə diplo- 
mu ilə bitirib, Şəkiyə, Böyük Dəhnə kən- 
dinin tibb məntəqəsinə işləməyə göndə- 
rilmişdir. 

A.Abidov 1962-ci ildən 1964-cü ilə- 
dək Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun 
müalicə-profilaktika fakültəsinin Hospital terapiya kafedrasında 
klinik ordinator kimi fəaliyyət göstərmiş, 1964-cü ildən həmin 
kafedranın aspirantı olmuşdur. 





36 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


O, 1968-ci ildə dissertasiya müdafiə edib, tibb elmləri nami- 
zədi alimlik dərəcəsini almışdır. 

A.Abidov 1967-ci ildən 1971-ci ilədək Terapiya kafedrasının 
assistenti, 1971-ci ildən isə kafedranın dosenti olmuşdur. Dosent 
A.C.Abidov geniş elmi-pedaqofi, müalicəvi və ictimai İş aparıb. 
31 elmi işin müəllifi olub. 

O, 1972-ci ildən 1987-ci ilədək hazırlıq şöbəsinin dekanı 
olub. Həmin illərdə həmçinin qəbul imtahanlarının məsul katibi 
olub. 1981-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 
19 yanvar 1981-ci il tarixli fərmanı ilə dosent A.C.Abidova Azər- 
baycanın əməkdar həkimi fəxri adı verilmişdir. 

A.C.Abidov 1990-cı ildə vəfat etmişdir. 


ABİDOV AYDIN ATAKİŞİ OĞLU 


Aydın Abidov 1962-ci ildə həkim 
ailəsində anadan olmuşdur. 

O, 1979-cu ildə Bakı şəhəri 248 saylı 
orta məktəbini qızıl medalla bitirdikdən 
sonra həmin il N.Nərimanov adına Azər- 
baycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə- 
profilaktika fakültəsinə qəbul olub. Oxu- 
duğu müddətdə institutun ictimai həyatın- 
da fəal iştirak etmişdir. Tələbə elmi 
cəmiyyətinin sədri olmuşdur. 

A.Abidov 1985-ci ildə institutu fər- 
qlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra klinik ordinaturaya qəbul 
olunmuşdur. 1987-ci ildə bitirdikdən sonra Ukrayna Respublika- 
sının Xarkov şəhərində aspiranturaya qəbul olunmuşdur. 

O, 1990-cı ildə dissertasiyanı müvəffəqiyyətlə müdafiə edib, 
tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almış, hHəmin ildən 
Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Daxili xəstəliklər kafedra- 
sında assistent vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 37 


A.Abıdov 5 elmi işin müəllifi olub. Onun rəhbərliyi ilə bir 
neçə dissertasiyalar yerinə yetirilmiş və müdafiə olunmuşdur. 

O, 1993-cü ildə İsrail ölkəsinə köçüb Təl-Əviv şəhərinin 
Kordioloyi Mərkəzində öz iş fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

A.Abidov 2000-ci ildə ABŞ-da Los-Anceles şəhərində doktor- 
luq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Hal-hazırda orada çalışır. 


AĞAHÜSEYNZADƏ MÖHTƏRƏM RZA QIZI 


Ağahüseynzadə Möhtərəm 1933-cü 
ildə anadan olmuşdur. 

O, Qədim el sənətimiz olan təkəldüz 
(tikmə) sənətinin sirlərini atası, usta Rza 
Tağızadədən öyrənmişdir. 

M.Ağahüseynzadə orta məktəbi bitir- 
dikdən sonra 1952-ci ildə Azərbaycan 
Xarici Dillər İnstitutunun ingilis dili 
fakültəsinə daxil olaraq, 1958-ci ildə 
oranı bitirmiş və Şəki şəhər 7 saylı orta 
məktəbində müəllim kimi əmək fəaliy- 
yətinə başlamışdır. 

Sənətə olan həvəsi və atasının zəhmətini itirməmək üçün həm 
Şəki şəhər 7 saylı orta məktəbində, həm də Şəki şəhər pionerlər 
evində məktəbliləri təkəlduz dərnəyinə cəlb etmiş və təkəlduz 
sənətinin sirlərini məktəblilərə öyrətmişdir. 

O, xalq sənəti nümunələrinə dair bir çox sərgilərin iştirakçısı 
olmuş, Azərbaycan SSRİ Ali Rəyasət Heyətinin 1989-cu il 3 
noyabr tarixli fərmanı ilə xalq yaradıcılığı sahəsində xidmətləri- 
nə görə "Azərbaycan SSR-in əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri 
adına, 29 fevral 1996-cı ildə isə "Xalq sənəti və özünüməşğulluq" 
proqramı çərçivəsində keçirilən 1-ci Şəki yarmarkasının qalibi 
adına layiq görülmüşdür 

M.Ağahüseynzadə 11 noyabr 1999-cu ildə xalq sənətkarları- 





38 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


nın əl işlərinə II Respublika baxış-müsabiqəsi tikmə bölməsinin 1 
dərəcəli diplomu ilə təltif edilmiş və laureat adını almışdır. 

O, 2003-cü ildə "Girdiman" mədəniyyət Diyarşünaslıq Mər- 
kəzinin sertifikatını almışdır. 

Möhtərəm müəllimənin haqqında qəzetlərdə çoxsaylı məqa- 
lələr, kitablar yazılmış, həmçinin, televiziya filmləri çəkilmişdir. 


AĞASIYEV İKRAM KƏRİM OĞLU 


İkram Ağasiyev 1963-cü ildə anadan 
olmuşdur. 1 Biləcik kənd orta məktəbini 
müvəffəqiyyətlə qurtardıqdan sonra 
1981-ci ildə ordu sıralarına çağırılmışdır. 
1983-cü ildə hərbi xidməti başa vurduq- 
dan sonra Ukrayna respublikasına getmiş 
və 1984-cü ildə Ukraynanın Lutsk şəh- 
ərində Volın vilayət tarix muzeyində elmi 
işçi vəzifəsində çalışmışdır. 

O, 1992-ci ildə Volın Dövlət Univer- 
sitetinin aspirantura şöbəsinə daxil olmuş, 
"XVII əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Qərbi Ukraynada 
alman koloniyaları" adlı dissertasiya mövzusu üzərində işləmiş- 
dir. Rus, ukrayna və alman dillərini mükəmməl mənimsəyən 
aspirant, elmi fəaliyyət dairəsini genişləndirməyə müvəffəq 
olmuşdur. Ağasıyev İkram Volın vilayətinin ensiklopediyasının 
yazılmasında fəal iştirak, Almaniyanın tarixçi alimləri ilə sıx 
əməkdaşlıq yaratmışdır. Volın vilayətində yaşamış, alman əhali- 
sinin tarixinin öyrənilməsində nailiyyətlərini. nəzərə alaraq, 
Almaniyanın Vizenthayt şəhərində fəaliyyət göstərən "Volın" 
tarixi cəmiyyəti İkram Ağasıyevi öz sıralarına fəxri üzv kimi 
qəbul etmişdir. 

İ.Ağasiyev 1995-əi ilin sonunda aspiranturanı başa vurduqdan 
sonra 1.Ağasıyev Rusiya Federasiyasına dəvət olunmuş, 1996- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 39 


2002-ci illərdə Krasnoyarsk Dövlət Pedaqoyi Universitetində 
müəllim iləmişdir. 1999-cu ildə "Volın quberniyasında alman 
koloniyaları (XVIII əsrin sonu - XX əsrin əvvəlləri)" mövzusun- 
da dissertasiya müdafiə etmiş və Rusiya Ali Attestasiya Komis- 
siyasının təsdiqi ilə tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsini 
almışdır. 

O, 2002-ci ilin sonunda İ.Ağasıyev doğma Vətənə - Azərbay- 
cana qayıtmış, 2003-cü ilin əvvəlindən AMEA Tarix İnstitutunda 
elmi işçi və Bakı Biznes Universitetində baş müəllim vəzifələrin- 
də çalışır. İ.Ağasıyev eyni zamanda Bakı Biznes Universitetində 
nəşr olunan "Audit" hurmalının məsul katibidir. 25 elmi işin müəl- 
lifi olan tarixçi-alim elmi araşdırmalarını davam etdirir. Tədqiqat- 
çı Azərbaycan diasporunun problemlərinə dair bir neçə elmi 
məqalə hazırlanmış və hazırda "Almaniyada Azərbaycan diaspo- 
ru" adlı monoqrafiya üzərində işləyir. 


AĞASIYEV FƏRRUX FƏRHAD OĞLU 
(AĞASIBƏYLİ) 


Fərrux Ağasıyev 1937-ci ildə anadan 
olmuşdur. 7-illik təhsilini Orta Zəyzid 
kəndində alıb. 1950-1954-cü illərdə Şəki 
Pedaqoii Texnikumunda oxuyub və bir 
müddət Masallıda müəllim işləyib. 1958- 
1964-cü illərdə BDU-nun filologiya 
fakültəsində oxuyub və ali təhsil alıb. 

Ali kateqoriyalı dil-ədəbiyyat müəlli- 
midir. 1962-ci ildən Bakının müxtəlif 
məktəblərində təlim-tərbiyə işi üzrə 
direktor müavini və direktor işləmişdir. 
Mətbuat təəssübkeşidir. "Qızıl Qələm" mükafatı laureatıdır. Hələ 
tələbəlik illərindən başlayaraq ədəbiyyatşünaslığa aid maraqlı 
məqalələrlə mətbuatda çıxış etmişdir. C.Məmmədquluzadə, 





40 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


M.P.Vaqif haqqındakı yazıları, mətbuat tarixinə aid məqalələri, 
böyük maarifçi vəkil Mustafa bəy Əlibəyov və Xədicə xanım 
Əlibəyovaya həsr edilmiş elmi tədqiqatları var. 

F.F.Ağasıbəyli yaradıcı müəllimdir. Onlarla elmi pedaqofi və 
məktəbşünaslığa aid məqalələrin, "Yasamal yaylasında ilk mək- 
təb" kitabının müəllifidir. Onu orta məktəblərdə proqram və dər- 
slik müəllifi kimi də tanıyırlar. VI sinif ədəbiyyat dərsliyinin 
müəlliflərindən biridir. O, uzun müddətdir ki, müxtəlif məzmun- 
lu qəzet, јигпај məqalələri və publisist yazıları ilə mətbuatda çıxış 
edir. F.Ağasıbəylinin bədii yazılarını oxuyanlar onu şair kimi də 
tanıyır. 

F.F.Ağasıbəyli 1989-cu ildən Bakı şəhəri Yasamal rayonun- 
dakı 21 saylı məktəbin direktorudur. O, eyni zamanda müstəqil 
ictimai-siyasi "Təzə həyat" qəzetinin baş redaktorudur. F.F.Ağa- 
sıbəylinin üzərində işlədiyi "O bizə şərəfdir, biz ona övlad" adlı 
yeni kitab XIX əsrin sonlarında XX əsrin əvvəllərində yaşayıb- 
yaratmış vəkil M.Əlibəyovun həyat və yaradıcılığından, onun ict- 
imai-siyasi fəaliyyətindən bəhs edən maraqlı tədqiqat əsəridir. 
Bundan başqa, "Xaqan" nəşriyyatında çapa hazırlanan "Təmsil- 
lər", Şəki ziyalısı. İctimai-siyasi xadim Əbdülrəhim Əbdürrəh- 
man oğlu Məmmədovun "Ömrümdən yadda qalan bəzi xatirələr" 
adlı iki xatirə-roman və "Monoloqdan dialoqa gedən yol" elmi- 
pedaqofi əsərləri çapa hazırlanmışdır. 


AXUNDOV BAXŞƏLİ KAZIM OĞLU 
(BAXŞƏLİ ƏFƏNDİ) 


Baxşəli Axundov 1898-ci ildə anadan olmuşdur. 

Baxşəli Əfəndinin doğma yurdun mədəni, tarixi, ictimai həy- 
atında çox böyük rolu olmuş, Şəki Diyarşünaslıq Muzeyinin yara- 
nışı da onun adıyla bağlıdır. 

Baxşəli Əfəndi gənc yaşlarında Parisdə tibb təhsili almaq 
üçün oxuduğu zaman, hansısa səbəbdən onu ailəsindən məktub 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 41 


yazıb geri çağırırlar. O, qayıdandan sonra Parisə bir daha geri 
dönə bilmir. Sonradan o, ata bir, ana ayrı qardaşının yanına Teh- 
ran şəhərinə gəlir, burada bir müddət məktəbdar işində çalışır. O, 
ərəb və fars dillərini gözəl bilirdi. Şimali 
Azərbaycana qayıdandan sonra O, Qəza 
Firqə Komitəsinin və Qəza Maarif 
Şöbəsinin müdiri də işləmişdir. 
B.K.Axundov sənətşünas, xalça bili- 
cisi Lətif Kərimovla, köhnə mətbuat işçi- 
si, yurnalist Qulam Məmmədli, Cəfər 
Cabbarlı və onun ailəsi ilə dost idi. 
Dövrünün tanınmış ziyalılarından olan 
Baxşəli Əfəndinin adıyla bağlı məktəblər 
sırasında Şəkidə orta ixtisas musiqi texni- 
kumunun, ibtidai musiqi məktəbləri də var. Musiqi texnikumun- 
da o, xeyli illər direktor işləmişdir. Dərin düşüncəli, geniş dünya- 
görüşü olan Baxşəli Əfəndi daim xalqı üçün əvəzsiz yaxşılıqlar 
etmiş, dərindən bildiyi böyük Quranı arzu edənlərə cani-dildən 
öyrədərdi. Şəki bölgəsinin qazisi olan Hacı Səlim Əfəndinin dini 
bilgi üzrə ilk müəllimi Baxşəli Əfəndi olmuşdur. | 
B.K.Axundov 1985-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. 





AXUNDOVA DİLƏFRUZ 
BAXŞƏLİ QIZI 


Diləfruz Axundova 1925-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

D.Axundova Stalin adına Şəki Peda- 
qofi məktəbini, sonra 2 illik qiyabi Müəl- 
limlər İnstitutunu oxumuşdur. 1942-ci ilin 
mart ayında məcburi təyinatla Balakənin 
Tala kəndi 1 saylı orta məktəbində əmək 
fəaliyyətinə başlamış, sonra Şəkinin Baş 





42 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Zəyzid kəndində, şəhərin Qışlaq məktəbində, 10 saylı məktəbdə 
fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

1966-1987-ci illərdə məktəb partiya təşkilatının katibi işlə- 
mişdir. 

Diləfruz xanım 1964-cü ildə "Qabaqcıl Maarif xadimi" döş 
nişanı, 1970-ci ildə "Rəşadətli əməyə görə" medalı, 1971-1976- 
cı illərdə fəxri fərmanlara, 1982-ci ildə 5 saylı səkkizillik ümum- 
təhsil məktəbinin yaradılmasının 150 illiyi zamanında, 30 sent- 
yabrda "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür. 1980- 
ci və 1997-ci illərdə "Əmək veteranı" adını almışdır. 1987-ci ildə 
Azərbaycan müəllimlərinin VII qurultayının nümayəndəsi 
olmuşdur. D.B.Axundova həm də "Qəhrəman ana" medalı ilə də 
təltifləndirilmişdir. 

Şəkinin çox tanınmış adlı ziyalılarından olan, ömrünün yarım 
əsrdən çox hissəsini pedaqofi fəaliyyətə həsr edən "Əməkdar 


müəllim" kimi fəxri ada layiq görülən Diləfruz Axundova hazır- 
da təqaüddədir. 


AXUNDOV MİRHƏSƏN MİRABDULLA OĞLU 


Axundov Mirhəsən 1893-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 

Mirhəsən 1905-ci ildə Şəkidə yeni 
açılmış rus-tatar məktəbinə daxil olmuş- 
dur. Mirhəsən 1910-cu ildə Şəkidə fəa- 
liyyət göstərən "Kommersiya Bank"ına 
işə getməli olmuşdur. Mirhəsənin çox 
gözəl, aydın xəttinə heyran olmuş, üz-g- 
özündən hesabdar müavini vəzifəsinə 
qəbul etmişdir. Sonralar isə şöbə müdiri- 
R. nədək yüksələn Mirhəsən öz üzərində 
müntəzəm çalışmışdır. Belə ki, iqtisadiyyata aid araşdırmalar 
aparmış, dünyagörüşünü artırmaq məqsədiylə dünya ədəbiyyatını 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 43 


mütaliyə etmişdir (Homer, Firdovsi, Nizami, Füzuli, Sədi, Nəs- 
imi, Şekspir, Düma, Puşkin, Tolstoy...). 

Öz xalqına hədsiz xidmətləri Mirhəsənin də ziyalı kimi yetiş- 
məsinə təkan vermişdir. O, Şəki Xeyriyyə Cəmiyyətinin üzvü 
olaraq əhaliyə faydalı məsləhətlər, tövsiyyələr verir, imkansızla- 
ra yardım göstərərək, onların xeyir-şər işlərində fəal iştirak 
etmişdir. 

1924-1927-ci illərdə Mirhəsən Axundov Moskvada 3 illik 
İqtisadiyyat İnstitutunda oxumuşdur. Moskva həyatı ona müsbət 
təsir etmişdirsə də, kədərli günləri də olmuşdur. 

1925-ci ildə Azərbaycanın görkəmli ictimai xadimi həkim 
N.nərimanovun ölümü onu da çox kədərləndirmişdir. Moskvada 
təhsil alan azərbaycanlı tələbələrlə birlikdə dəfn mərasimində 
fəal iştirak etmişdir. 

İnstitutu bitirərək Şəkiyə qayıdan Mirhəsən Şəki, Zaqatala, 
Qax, Balakən rayonlarında ticarət sisteminə rəhbərlik etmişdir. O, 
əsas işi olan koperasiyasının inkişafı üçün yerli kadrların hazırlan- 
ması naminə, kooperativ kurslarının açılmasına xeyli əmək sərf 
etmiş, şəxsən özü də tədrislə məşğul olmuşdur. 

Bundan əlavə qadınların savadsızlığının ləğvi məqsədilə Киг- 
sların açılması, onların ictimai işlərə cəlb olunması, fəal qadınla- 
rın Bakı şəhərinə oxumağa göndərilməsini təşkil etmişdir. Onlar- 
dan Bilqeys xanım Haşımzadə, Səidə xanım İmanzadəni qeyd 
etməmək olmaz. Bu qadınlar Bakı Dövlət Universitetində təhsil 
alaraq, dosent adına layiq görülərək Universitetdə hüquq və tarix 
fakültələrində ömürlərinin sonuna qədər tədrislə məşğul olmuş- 
dur. Bilqeys xanım ilk azərbaycanlı hüquqşünas qadın olmuşdur. 
Onlar Mirhəsənə minnətdar olmaqla, həmişə xoş münasibət gö- 
stərmişlər. Əslində Mirhəsən özü də haqq itirməyən olmuşdur. O 
ilk məktəb müəlliməsi olan Şəfiqə xanımın adını ilk övladına 
vermişdir. 

1933-cü ildə Mirhəsən Axundov Bakı şəhərində Azərittifaqın 
plan şöbəsinə baş inspektor, daha sonra şöbə müdiri vəzifəsinə 
təyin edilir. Xaçmaz-Quba ərazisində olan ticarət sisteminə rəh- 


44 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


bərlik etmişdir. Artıq əməkdar iqtisadçı adına layiq görülərək 
Bakı Kooperativ texnikumunda iqtisadiyyat üzrə mühazirələr 
aparmışdır. 
1941-ci ildə Xaçmaz, Xudat, Yalama rayonlarında ticarətin 
təkmilləşdirilməsi üçün Azərittifaqın Xaçmaz şöbəsinə müdir 
göndərilir. Qəflətən başlayan Böyük Vətən Müharibəsi işdə 
böyük məsuliyyət tələb edirdi. Arxa cəbhənin ərzaqla təchizatı, 
ön cəbhəyə kömək, evakuasiya olunmuş ailələrin yerləşdirilməsi 
lazım idi. İstedadlı təşkilatçı olan Mirhəsən bunların öhdəsindən 
bacarıqla gəlmişdir. Arxa cəbhədəki xidmətlərini nəzərə alaraq 
1946-cı ildə SSRİ Baş Soveti tərəfindən "Böyük Vətən Mühari- 
bəsi 1941-1945-ci illər" "Qafqazın müdafiəsi", 1947-ci ildə isə 
"Mərdlik və fədakar əməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. 
1946-cı ildə Azticarətin Quba, Qonaqkənd, Qusar rayonların- 
da ticarəti idarə edən, Quba şöbəsinə müdir müavini vəzifəsinə 
keçirilir. Uzun müddət səmərəli, qüsursuz iş fəaliyyətini davam 
edərək, 1965-ci ildə fərdi təqaüdə çıxaraq Bakı şəhərinə qayıdır. 
Mirhəsən Axundov 1977-ci ildə Əmək veteranı, 1975-ci ildə - 
Böyük Vətən Müharibəsinin qələbəsinin 30, 1983-cü ildə qələ- 
bənin 40 illiyi medalı, dəfələrlə Ticarət Nazirliyi, rayon İcra 
Komitəsi tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur. 
Gözəl insan, əməkdar iqtisadçı, canlı ensiklopediya sayılan 
Mirhəsən Axundov, Allahın ona bəxş etdiyi ömrü şərəflə başa 
vuraraq, 95 yaşında - 1988-ci il aprelin 6-da vəfat etmişdir. 


AXUNDOVA (SULTANOVA) 
FƏZİLƏT MİRHƏSƏN QIZI 


Axundova Fəzilət 1920-ci ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 
İlk təhsilini Şəki şəhər 7 saylı orta məktəbdə almışdır. 1934- 
cü ildə iqtisadçı atasının Bakı şəhərinə işə köçürülməsi ilə əlaqə- 


dar olaraq, təhsilini Bakı şəhəri, oktyabr rayonu 21 saylı məktəb- 
də davam etdirmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 45 


1938-ci ildə orta məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirərək Azər- 
baycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuşdur. 

1943-cü ildə institutu müvəffəqiyyətlə bitirərək Xaçmaz şəhə - 
rində həkim-terapevt kimi işə başlamışdır. 

Malyariya kimi ağır bir xəstəliyin 
Xaçmaz şəhər və kəndlərində geniş yay- 
ıldığı o dövrdə, onun müalicə və profilak- 
tikası üçün bütün həkimlər kimi, ümumi 
mübarizəyə o da qoşulmuşdur. Belə ki, 
kəndlərə gedərək xəstələri xüsusi dər- 
manlarla təmin etmək, onları xəstəxana- 
larda yerləşdirmək və müalicəsində xeyli 
əmək sərf etmişdir. 

Böyük vətən Müharibəsinin qızğın 
getdiyi o zaman arxa cəbhənin ön cəbhəyə kömək etməsi məqsə- 
dilə təşkil edilmiş "Yardım Komitəsi"nin fəal üzvü olmuş, əsgər- 
lərə sovqat bağlamalarının hazırlanıb göndərilməsində xüsusilə 
fərqlənmişdir. 

Eyni zamanda əksər ailələrin evlərinə gedərək onlara vətənin 
qorunması haqda ruh verici söhbətlər aparmış, ehtiyaclarını nəzə- 
rə alaraq öz şəxsi vəsaitindən bacardığı yardımı etmişdir. Arxa 
cəbhədə etdiyi xidmətləri nəzərə alaraq 1947-ci ildə "Böyük 
Vətən Müharibəsi - 1941-1945-ci illər" mərdlik və fədakar 
əməyə görə medalı ilə təltif olunmuşdur. , 

1947-ci ildə həyatını cəbhədən uğurla qayıtmış, mühəndis- 
neftçi Sultanov Bəşir İsmayıl oğlu ilə bağlayaraq, onun familiy- 
asını qəbul etmiş və fəaliyyətini Bakı Semaşko adına xəstəxan- 
anın II daxili xəstəliklər şöbəsində davam edərək, şöbə müdiri 
vəzifəsinədək yüksəlmişdir. | 

1953-cü ildə həyat yoldaşının Moskva Neft Akademiyasına 
göndərilməsiylə əlaqədar olaraq Fəzilət xanım da Moskvada 
təcili yardım xəstəxanasında işləmişdir. 

1956-cı ildə hər ikisi doğma şəhərə qayıdaraq iş fəaliyyətlə- 
rini davam etdirmişlər. M.F.Axundova - Sultanova 26 Bakı 





46 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Komissarı rayonunda 9 saylı poliklinikada kardioloq işləmişdir. O 
mütəmadi olaraq ADHT İnstitutunda ixtisaslaşdırma kursları 
(1946, 1960, 1968 1974, 1982) keçərək xəstələrin müalicəsində 
ən müasir dərmanlardan istifadə etmişdir. Azərbaycan Terapevt, 
kardioloqlar cəmiyyətinin üzvü olmaqla onların keçirdiyi kon- 
franslarda öz iş təcrübəsindən faydalı çıxışla fəal iştirak etmişdir. 

F.M.Axundova - Sultanova qüsursuz iş fəaliyyətinə görə Res- 
publika Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən bir neçə dəfə fəxri fərman- 
larla təltif olunmuşdur. 

O ali dərəcəli həkim olmuşdur. 1975-ci ildə "Böyük Vətən 
müharibəsi (1941-1945-ci illərdə) qələbəsinin 30 illik yubileyi 
medalı", 1983-cü ildə "Əmək Veteranı" medalı, 1985-ci ildə "- 
Böyük Vətən Müharibəsi" (1941-1945) qələbənin 40 illik yubi- 
leyi medalı" ilə təltif olunmuşdur. 

O, Vektor Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən "Azərbaycanın 
tanınmış xanımları" kitabında xüsusi qeyd olunmuşdur (2006). 

F.Axundova 1986-cı ildə təqaüdə çıxmışdır. 

Fəzilət xanım Mirhəsən qızı Axundova - Sultanova 1992-ci 
ildə vəfat etmişdir. 


AXUNDOV SƏDİ MİRHƏSƏN OĞLU 


Axundov Sədi 1924-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

S.M.Axundov 1951-ci ildə Azərbay- 
can Sənaye İnstitutunu (hazırda Azərbay- 
can Dövlət Neft akademiyası) geolofi 
kəşfiyyat fakültəsini bitirmiş və 6 fevral 
1952-ci ildən "Əzizbəyov" neft mədənlər 
idarəsinin 1 mədənində baş geoloq və 
mədən müdiri müavini vəzifəsində işə 
başlamışdır. 

1963-cü ildə "Başdənizneft" İstehsalat 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 47 


Birliyinə keçirilmiş, neft və qaz yataqlarının işlənməsi şöbəsində 
1988-ci ilə qədər böyük geoloq vəzifəsində işləmişdir. Axundov 
S.M. oğlu 1988-ci ildən "Dənizneftqazlayihə ОЕТТЈ" Neft və 
qaz yataqlarının işlənməsinin layihələndirilməsi və təhlili labora- 
toriyasında böyük elmi işçi vəzifəsində işləyir. 

Axundov S.M. ömrünün 50 ildən çoxunu Azərbaycan Neft- 
qaz sənayesinin inkişafına həsr etmişdir, o iş ərəfəsində savadlı, 
zəhmətkeş, işinin öhdəsindən gələn bir mühəndis-geoloq kimi 
tanınmışdır. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda kəşf olun- 
muş neft-qaz kondensat yataqlarının - Neft Daşları, Günəşli, Sən- 
gəçal-Duvanlı-Xərə-Zirə, Palçıq Pilpiləsi, Darvin banqası, Piral- 
lahı, Qum-dəniz, Bahar, Bulla-dəniz və başqaları, elmi-texniki 
müqavilələrin yerinə yetirilməsində aktiv icraçı olmuşdur. İnsti- 
tutun ictimai həyatında aktiv iştirak etmiş, kollektivin hörmətini 
qazanmış və institutun geologiya və işlənmə şöbəsinin elmi tex- 
niki şurasının aktiv iştirakçısıdır. Azərbaycan neft sənayesinin 
inkişafının yüksəlməsinə həsr olunmuş məqalələri mətbuatda 
dərc olmuşdur. 

Axundov Sədi Mirhəsən oğlu Azneft sənaye birliyi tərəfindən 
fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir. 

2004-cü il oktyabr ayında İnstitutda anadan olmasının 80 illik , 
yubileyi təntənəli keçirilmişdir. Əmək veteranıdır. 


AXUNDOVA RUHƏNGİZ NƏSİRXAN QIZI 


Ruhəngiz Axundova 1930-cu ildə Şəki şəhərində anadan 
olmuşdur. bul 

1947-ci ildə Şəki 5 saylı orta məktəbi bitirərək, Azərbaycan 
Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun ingilis dili və ədəbiyyatı 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 

1952-ci ildə İnstitutu bitirərək Zərdab rayonunda iş fəaliyyə- 


tinə başlamışdır. 
1954-cü ildən fasiləsiz olaraq Bakı 225 saylı orta məktəbdə 


48 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ingilis dilini tədris edir. Çalışdığı məktəb- 
də "İngilis dili kabineti"nin rəhbəridir. O 
öz peşəsinin vurğunudur, işlədiyi kollek- 
tivdə müəllimlərin və tələbələrin hörmə- 
tini qazanmışdır. 

Ruhəngiz Axundova uzunmüddətli 
işində tələbələrin sevimli müəlliməsinə 
çevrilmidir. O, "Əmək Veteranı" medalı 
və Təhsil Nazirliyi tərəfindən bir neçə 
dəfə diplomlar və fəxri fərmanlarla təltif 
edilmişdir. 





AXUNDOV RƏŞİD MİRZƏ FƏTƏLİ OĞLU 


Rəşid Mirzə Fətəli oğlu Axundov 1854-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

Azərbaycan ziyalısı, tərcüməçi rəşid Mirzə Fətəli oğlu Axun- 
dov Brüssel Universitetini bitirmiş, mühəndis diplomu almışdır. 
Təhsil illərində ailəsinə yazdığı məktublar atası M.F.Axundovun 
həyat və yaradıcılığını öyrənmək baxımından çox əhəmiyyətlidir. 

R.Axundov fransız dilində çoxlu tərcümələr etmişdir. 

Axundov Rəşid Mirzə Fətəli oğlu 1905-ci ildə dünyasını dəy- 
işmişdir. 


ALXAZOV İSMAYIL MƏMMƏD OĞLU 


İsmayıl Alxazov 1927-ci ildə anadan olmuşdur. 

Orta təhsilini başa vurduqdan sonra, 1944-cü ildə Azərbaycan 
Dövlət Universitetinin (indiki BDU) hüquq fakültəsinə daxil 
olmuş, 1948-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirərək, təhsilini 
aspiranturada davam etdirmişdir. 

1951-1952-ci illərdə o, SSR Nazirlər Soveti yanında Azər- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 49 


baycan SSR Nazirlər Soveti Maarif Nazirliyinin səlahiyyətli 
nümayəndəsi olmuşdur. 

1952-1972-ci illərdə SSRİ Ali Məhkəməsinin Cinavət isləri 
üzrə Məhkəmə Kollegiyasının baş 
məsləhətçisi olmuşdur. İsmayıl Alxazov 
1972-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinə 
hakim seçilmiş və burada 1991-ci ilədək 
hakim işləmiş, oradan da təqaüdə çıxmış- 
dır. 

İ.M.Alxazov ədalət mühakiməsinin 
həyata keçirilməsində və qanunçuluğun 
möhkəmləndirilməsindəki xidmətlərinə 
görə "Qırmızı Əmək Ваугаи" və "Şərəf 
nişanı" orden və medalı ilə təltif olunmuş, 
ona RSFSR-in "Əməkdar hüquqşünası" fəxr: adı verilmi: ədir, 

İ.Alxazov 1989-cu ilin 22 dekabr tarixində SSRİ Ali Soveti 
Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə 1 dərəcəli "Hakim" dərəcəsinə 
layiq görülmüşdür. 





ALLAHVERDİYEV MUSTAFAKAMAL 
HACIBALA OĞLU 


Mustafakamal Allahverdiyev 1929-cu 
ildə anadan olmuşdur. 1946-cı ildə 10 
saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş, 
Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizi- 
ka-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunmuş- 
dur. 1951-1954-cü illərdə Nuxa Dövlət 
Müəllimlər İnstitutunda baş müəllim 
vəzifəsində çalışmışdır. 1954-cü ildən 
NDMİ bağlandıqdan sonra ömrünün 
axırına kimi Şəki Təhsil Şöbəsində işlə- 
miş və müəllimlikdən Təhsil Şöbəsinin 





50 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


müdiri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 

O, sözün əsl mənasında "müəllim" idi və işlədiyi vəzifədən 
asılı olmayaraq öz sənətinin əsl bilicisi olduğunu öz işi ilə sübut 
etmişdir. 

O, 1954-cü ildə şəhər 11 saylı məktəbdə riyaziyyat müəllimi, 
sonra isə 7 saylı məktəbdə direktor müavini olmuşdur. 

M.Allahverdiyev 1967-1972-ci illərdə Şəki şəhər Xalq Maa- 
rifi Şöbəsində müdir, 1972-1974-cü illərdə 17 saylı məktəbdə 
direktor işləmişdir. 

1974-cü ildən o, yeni istifadəyə verilmiş 20 saylı məktəbə 
direktor təyin edilir və tezliklə 20 saylı orta məktəb Respublika- 
nın tanınmış məktəblərindən birinə çevrilir. Direktorun iş təcrü- 
bəsi məktəblər arasında yayılmış, onun fəaliyyəti barədə yerli və 
respublika mətbuatında məqalələr dərc edilmişdir. Şəki 20 saylı 
orta məktəb 6 yaşlıların təlimə başlamasında və kompüter siniflə- 
rinin təşkilində respublikada birincilər sırasında olmuşdur. 

Respublika Maarif Nazirliyi 1987-88-ci dərs ilində Şəki şəhər 
20 saylı orta məktəbə "Özünə nəzarət statusu" vermişdir. 

Şəki 20 saylı məktəbin və onun direktorunun işi haqqında 
hörmətli pedaqoqlarımızdan M.Mehdizadə, K.Rəhimov, Ə.Əfən- 
diyev, V.Kərimov, N.Nəcəfov, Ə.Əhmədov və başqaları xoş söz- 
lər söyləmişlər. 

1989-cu ildə o, yenidən Şəki şəhər təhsil şöbəsində müdir 
vəzifəsində işləmişdir. 1991-ci ildə Şəki şəhər və rayon təhsil 
şöbələri birləşdikdən sonra ömrünün axırına qədər təhsil şöbəs- 
inin metodmərkəzinin müdiri olmuşdur. 

Gənclərin təlim-tərbiyəsi işində əldə etdiyi uğurlara, rəhbər- 
lik etdiyi təhsil müəssisələrində işləri nümunəvi təşkil etdiyinə 

görə o, Azərbaycan və eçmiş SSRİ-nin "Maarif əlaçısı" adlarına 
layiq görülmüş, "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir. O, 
dəfələrlə respublika müəllimlər qurultayının nümayəndəsi 
olmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 51 


AZƏRLİ (QAŞIMOVA) ALİYA YUSİF QIZI 


Azərli Aliya 1923-cü ildə ziyalı ailə 
sində anadan olub. 1930-1940-cı illərdə 
Çaparidze rayonunun 161 saylı orta mək- 
təbdə oxumuş və oranı əla qiymətlərlə 
bitirmişdir. Elə həmin il M.Əzizbəyov 
adına Azərbaycan Dövlət Neft Akade- 
miyasının geologiya fakültəsinə daxıl 
olmuşdur. 

27 iyun 1941-ci il tarixində İl kur, 
tələbəsi Aliya təhsilindən ayrılaraq 
könüllü olaraq cəbhəyə yola düşdü. Aliy- 
anın cəbhə yolu Novorossisk, Kabardinka, Nrasnodar, Şimalı 
Qafqaz, Mozdok, Krım, Rostovdan keçmiş Stalino, Belorusiya, 
Minsk, Pribaltika, Almaniya, Çexoslovakiya şəhəri uğrunda vuru- 
şmuşdur. Moskvadan Berlinə qədər cəöhə yollarında göstərdiyi 
döyüş xidmətlərinə görə, "Qırmızı ulduz" ordeni, "Almaniya üzə- 
rində qələbəyə görə" medalı ilə təltif olunmuş, dəfələrlə fəxri 
fərmanlar, təşəkkürnamələr, pul premiyaları ilə qiymətləndiril- 
mişdir. Hərbi qulluğundan ali məktəb tələbəsi kimi azad edilən 
Aliya təhsilini M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitu- 
tunda davam etdirmiş və 1949-cu ildə oranı bitirərək "Azərneftg- 
eofizkəşfiyyat" trestinə, mühəndis vəzifəsinə işə göndərilmişdir. 

Aliya xanım 2 dəfə Azərbaycan SSR-i Ali Sovetinin Rəyasət 
Heyətinin "Fəxri fərman"ı ilə təltif olunmuşdur. O, 1 dərəcəli 
"Qəhrəman ana" medalı ilə də təltif olunmuşdur. 





BABAYEVA REYHANƏ SƏTTAR QIZI 


Reyhanə Babayeva 1948-ci ildə qulluqçu ailəsində anadan 
olmuşdur. Orta təhsili Şəki şəhərindəki 3 saylı orta məktəbdə 
almış və 1966-cı ildə oranı bitirmişdir. 


32 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


R.Babayeva 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqofi İnstitu- 
tunun kimya fakültəsinə qəbul olmuş və 1971-ci ildə təhsilini 


bitirmişdir 


R.Babayeva institutu bitirdikdən sonra 
təyinatı üzrə əmək fəaliyyətinə Abşeron 
rayonunun Güzdək qəsəbə 41 saylı 
dəmiryol məktəbində kimya müəllimi 
kimi başlamışdır. 

Reyhanə Babayeva 1972-ci ildən 
əmək fəaliyyətini Azərbaycan Milli 
Elmlər Akademiyasının Qeyri-üzvi və 
İiziki-kimya institutu ilə bağlamışdır. 
İnstitutda laborant vəzifəsindən baş elmi 
işçi vəzifəsinə kimi yüksəlmişdir. Babay- 
eva 1973-1977-ci illərdə təhsilini həmin institutun aspirantura- 
sında davam etdirmişdir. O, elmi işini Azərbaycan MEA-nın 
müxbir üzvü, kimya elmləri doktoru, professor Zülfüqar Zülfüqa- 
rovun və kimya elmləri doktoru, professor Mürşüd Əmnağıyevin 
rəhbərliyi altında aparmışdır. 

Reyhanə Babayeva 1983-cü ildə kimya elmləri namizədi elmi 
dərəcsini adını almışdır. Onun namizədlik dissertasiüası "Dehi- 
drogenləşmə katalizatorlarının səthi birləşmələrinin formalaşma- 
sına sintez şəraitinin təsirinin kompleks, fiziki-kimyəvi metodlar- 
la tədqiqi" mövzusunda olmuşdur. 

Dissertasiyanın nəzəri və praktiki əhəmiyyəti: 

Kompleks fiziki-kimyəvi metodlarla tədqiq olunan kataliza- 
torların səthi birləşmələrinin təbiəti və faza tərkibi haqqında yeni 
nəticələr alınmışdır. Katalizatorların səthində xromun koordina- 
siyası və valentlik vəziyyəti təyin olunmuşdur. 

Tədqiqatlar nəticəsində KNF tərkibli alüminium-xrom və 
mürəkkəboksid katalizatorların səthində turşu mərkəzlərinin 
təbiəti öyrənilmişdir. Yeni seolittərkibli oksid katalizatorları sin- 
tez edilmişdir ki, bunlardan da aşağı-oktanlı parafinli benzin frak- 
siyalarının doymamış karbohidrogenlərə katalitik çevrilməsində 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 53 


istifadə olunur. 

Reyhanə Babayeva dəfələrlə Respublika, Zaqafqaziya və 
Ümumittifaq konfrans və simpoziumlarda iştirak etmişdir. Elmi 
məqalələri Respublika və Ümumittifaq elmi yurallarında dərc 
olunmuşdur. Dəfələrlə müəlliflik şəhadətnaməsi almışdır. 


BABAYEV SƏRDAR SƏTTAR OĞLU 


Babayev Sərdar 1945-ci ildə qulluqçu 
ailəsində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə 
Şəki şəhər 3 saylı orta məktəbi bitirib və 
həmin ildə də Bakı Dövlət Universitetinin 
fizika fakültəsinə daxil olub. 1970-ci ildə 
universitetin fizika fakültəsini bitirən 
S.S.Babayev Azərbaycan Milli Elmlər 
Akademiyasının Fizika İnstitutunda baş 
laborant vəzifəsində işə başlayıb və 
1975-1978-ci illərdə Fizika İnstitutunun 
aspiranturasında təhsil almışdır. 

S.S.Babayev akad. E.Y.Salayev və prof. K.R.Allahverdiyevin 
rəhbərliyi ilə "Lazer spektroskopiyası" monokristalının alınması, 
onların optik və dielektrik xassələrinə temperatur və yüksək 
hidrostatik təzyiqin təsirinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Aparıl- 
miş elmi araşdırmalar nəticəsində laylı yarımkeçirici kristalların 
fonon spektrlərinin xüsusiyyətləri, optik sabitlərin dispersiyası, 
atomlararası qüvvə sabitləri, kimyəvi rabitənin təbiətini müəyyən 
etməyə imkan verən Qrunayzen parametrini və xarici faktorların 
təsiri ilə kristallarda baş verən müxtəlif faza keçidlərinin xarakte- 
rik xüsusiyyətlərini müəyyən etməyə imkan vermişdir. 

S.S.Babayev 1981-ci ildə MEA Fizika İnstitutunun "Yarım- 
keçiricilər və dielektriklər fizikası" elmi şurasında "A3B6 tipli 
yarımkeçirici kristalların rəqsi spektrlərinin xüsusiyyətləri" möv- 
zusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 





54 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1984-cü ildən baş elmi işləyən S.S.Babayev 1985-1986-cı 
illərdə Moskvada P.N.Lebedev adına SSRİ EA Fizika İnstitutun- 
da elmi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1994-96-cı illərdə 
S.S.Babayev MEA Fizika İnstitutunun Ankara Orta Doğu Texni- 
ki Universitetində birgə elmi-tədqiqat "Lazer Spektroskopiyası" 
laboratoriyasının yaradılmasında iştirak etmiş və Türkiyə Respu- 
blikası TUBİTAK elmi mərkəzinin "Optoelektronika" laborato- 
riyasında birgə elmi işləri davam etdirmişdir.İki ixtiranın müəlli- 
fi olan S.Babayevin 50-dən çox elmi məqaləsi Azərbaycan, Rusi- 
ya, İngiltərə, Almaniya və digər ölkələrdə çıxan elmi јагпаПагда 
nəşr olunmuşdur. 


BAĞIROVA (MƏMMƏDOVA) 
BƏYAZ XANIM NƏSİB QIZI 


Bəyaz xanım Bağırova qulluqçu ailə- 
sində anadan olmuşdur. 

1937-1942-ci illərdə Azərbaycan 
Tibb İnstitutunun (indiki ATU) müalicə- 
profilaktika fakültəsini bitirib, həkim-te- 
rapevt sənətinə yiyələnmişdir. 

İlk əmək fəaliyyətinə 1942-ci ilin 
martında Zəyzid kəndinin həkim hissəs- 
inin müdiri kimi başlamışdır. 

1943-cü ildə Nuxa şəhər (indiki Şəki) 
Ambulatoriyasının müdiri kimi, 1943- 
1946-cı illərdə Azərbaycan SSR Səhiyyə Xalq Komissarlığının 
göndərişi ilə regionolofi İnstitutda ordinator vəzifəsində çalışmışdır. 

1948-1988-ci illərdə Bakı şəhər 10 saylı poliklinikada 
həkim-terapevt işləmişdir. 

Xeyirxah, mehriban insan, nümunəvi həkim 40 il ərzində işlə- 
diyi yerlərdə öz xoş, səmimi xasiyyətlə böyük hörmət və sevgi 
qazanmış və həmçinin Bəyaz xanım Bağırova bir çox orden və 
medallarla təltif edilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 55 
BAYRAMOV ÇƏRKƏZ HƏSƏN OĞLU 


Çərkəz Bayramov 1939-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. Orta təhsilini 1947-ci ildə 
10 saylı məktəbdə başlamış, 1956-cı ildə 
valideynlərinin Sumqayıt şəhərinə köç- 
məsi ilə əlaqədar 10-cu sinfi Sumqayıtın 
1 saylı məktəbində bitirmişdir. O, həmin 
il Azərbaycan Politexnik İnstitutunun 
(indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) 
mexanika fakültəsinə daxil olmuş və 
1962-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə 
həmin institutdakı təhsilini "Maşınqayır- 
ma texnologiyası, metalkəsən dəzgahlar və alətlər" ixtisası üzrə 
başa vurmuşdur. 

Əmək fəaliyyətinə 1962-ci ildə Bakıda Ümumittifaq Elmi- 
Tədqiqat və Layihə-Texnoloyi Neftmaşınqayırma İnstitutunda 
(ÜETLTİ Neftemaş) mühəndis vəzifəsində başlamış, 1964-cü 
ildən kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1966-cı ildə o, Mos- 
kvada Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Alət İnstitutunun əyani aspi- 
ranturasına daxil olmuşdur. Burada institutun keçmiş direktoru, 
Moskva Kimya Maşınqayırma İnstitutunun kafedra müdiri, tex- 
nika elmləri doktoru, professor, SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı 
Y.P.nadeinskayanın rəhbərliyi ilə "Radioaktiv izotoplar" labora- 
toriyasında "Torna əməliyyatında çoxüzlü kəsici lövhələrin yey- 
ilmə və davamlığının tədqiqi" mövzusunda dissertasiya üzərində 
işə başlamışdır. Qeyd olunmalıdır ki, o dövrdə radioaktiv izoto- 
plar vasitəsi ilə belə tədqiqatlar aparan mütəxəssislər çox az idi- 
lər və SSRİ məkanında bu növ tədqiqatlar yalnız bir laboratoriy- 
ada aparılırdı. Radioizotop metodunun üstünlüyü ondadır ki, 0, 
yeyilmədə əmələ gələn ən xırda hissəcikləri - çəkisi qramın mil- 
yonda biri miqdarında olduqda belə aşkar etməyə və tez çəkisini 
ölçməyə imkan verir. 

Elmi rəhbərin 1967-ci ildə vəfatı və elmi ixtisasına görə onu 
əvəz edəcək alimin olmaması dissertasiyaya aid işlərin gedişinə 





56 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


xeyli əngəllər törətsə də, 1970-ci ildə o müdafiə üçün təqdim 
edildi və 1971-ci ildə Ç.H.Bayramov namizədlik dissertasiyasını 
müvəffəqiyyətlə indiki N.Novqorod Texniki Universitetində 
müdafiə etdi. İşin samballı elmi nailiyyəti onda idi ki, dissertasiy- 
ada metalkəsmə nəzəriyyəsində 1906-cı ildən klassik Teylor 
düsturu kimi məşhur olan alətin davamlığı düsturunun fiziki 
mahiyyəti aşkar edildi. İşin praktik əhəmiyyəti onda idi ki, o dövr 
üçün yeni və proqressiv olan, həm də kütləvi istehsal edilən kəs- 
ici alətlərin konstruktiv çatışmamazlıqları aşkar edildi və onların 
aradan götürülməsi yolları göstərildi. 

Aspiranturadan sonrakı dövrdə Ç.H.Bayramov ÜETLTİ Nef- 
temaşda böyük elmi işçi vəzifəsində 1972-ci ilədək işləmiş, sonra 
1978-ci ilədək Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Elektrik Maşınqayır- 
ma Texnologiyası İnstitutunun Bakı bölməsində laboratoriya rəh- 
bəri vəzifəsində çalışmışdır. O, hər iki sahədə institutda maşın- 
qayırmanın vacib elmi-praktiki məsələlərinin həlli üzərində işlə- 
miş, aldığı nəticələrin istehsalatda tətbiqi ilə məşğul olmuşdur. 
Onun həmrəhbərliyi ilə bir elmi işçi, 1975-ci ildə Moskvada 
"Radioaktiv izotoplar" laboratoriyasında namizədlik dissertasiy- 
asını başa vurub müvəffəqiyyətlə müdafiə etdi. 

1978-ci ildə Ç.H.Bayramov indi AMEA-nın müxbir üzvü, 
t.e.d. Azərbaycan Milli Yradıcılıq akademiyasının (AMYA) pre- 
zidenti və həqiqi üzvü N.M.Süleymanov tərəfindən Fizika İnsti- 
tutunun Xüsusi Konstruktor Bürosunun "Metalşünaslıq" şöbəsinə 
laboratoriya rəhbəri vəzifəsinə dəvət olundu. N.M.Süleymano- 
vun rəhbər olduğu bu şöbə Akademiyanın prezidenti H.B.Abdul- 
layev və Akademiyanın indiki həqiqi üzvü M.H.Şaxtaxtinskinin 
səyləri nəticəsində N.M.Süleymanovun alət poladları sahəsində- 
ki uğurlu işlərinin inkişafı və tətbiqi üçün yaradılmışdı. 1980-ci 
ildə bu şöbə əsasında Xüsusi Konstruktor-Texnolofi Metalşünas- 
lıq Bürosu "Kristal" yaradıldı və Ç.H.Bayramov burada şöbə rəh- 
bəri, 1981-ci ildən 2003-cü ildə təqaüdə çıxanadək elmi işlər 
üzrə direktor müavini işləmişdir. 

"Kristal"ın elmi-praktiki işləri qısa zamanda SSRİ-nin nəhəng 
zavodlarında uğurla sınaqdan çıxdı. Bunu nəzərə alaraq SSRİ 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 57 


Dövlət Plan Komitəsi, SSRİ Dövlət Elmi və Texnika Komitəsi, 
SSRİ Elmlər Akademiyası 1982-ci ildə "Kristal"ın işlərinin 22 
maşınqayırma nazirliklərinin müəssisələrində və metallurgiya 
zavodlarında tətbiqinə dair xüsusi plan təsdiq etdilər. Nəticədə bu 
işlər 1500-dən artıq müəssisədə tətbiq olundu, milyonlarla manat 
iqtisadi səmərə əldə edildi. 

Uzun illər boyu apardığı tədqiqatlar əsasında Ç.H.Bayramov 
43 elmi məqalə çap etdirmiş, 22 ixtiraya müəlliflik şəhadətnamə- 
si almışdır. "Elm" nəşriyyatında onun rus dilində 4 monoqrafiyası 
çapdan çıxmışdır: "Kəsmədə metalların yüksək sürətli deforma- 
siya fizikasının bəzi məsələləri" (1999), "Bərk xəlitəli kəsici alə- 
tin yeyilməsinin fiziki mahiyyəti" (2000), "Volframsız alət pola- 
dları və termiki sərtləşdirmə metodlarının sənayedə işlədilməsi 
təcrübəsi" (həmmüəlliflər: N.M.Süleymanov, A.D.Krepkov, 
2003), "Tezkəsən polad alətlərinin incə strukturu və yeyilməsinin 


təbiəti" (həmmüəllif: S.N.Süleymanova, 2006). əl 
Ç.H.Bayramov apardığı aktual elmi tədqiqatlar və böyük iqti- 


sadi səmərə ilə istehsalatda tətbiq olunan ixtiralarına görə 1991- 
ci ildə AMYA-nın akademiki və texniki elmlər üzrə vitse-prezi- 
denti seçilmişdir. 


BƏDƏLOV VƏZİR NƏZİR OĞLU 


Bədəlov Vəzir 1960-cı il də anadan 
olmuşdur. 1967-ci ildə Cəfərabad kənd 
orta məktəbinin 1-ci sinifinə getmiş, 
1977-ci ildə bitirmişdir. 

O, 1978-1980-ci illərdə Almaniya 
Demokratik Respublikasında hərbi х14- 
mətdə olub. 

1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət 
Pedaqofi İnstitutunun (indiki ADPU) "- 
Hərbi hazırlıq və bədən tərbiyəsi" 
fakültəsinə daxil olmuş, 1985-ci ilə 
həmin institutu bitirmişdir. 





58 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1985-ci ildə Cəfərabad orta məktəbində direktorun hərbi işlər 
üzrə müavini işləyib. Öz xahişi ilə Zaqafqaziya Hərbi Dairəsində 
(Leninakan şəhərində) zabit kimi hərbi qulluğa başlayır. 

1988-1991-ci illərdə Pereküşkül hərbi şəhərciyində hərb üzrə 
müəllim kimi fəaliyyət göstərib. 

1991-ci ildən yenicə qurulan ordumuzun ilk zabitlərindən 
olub. Həmin ildən Müdafiə Nazirliyinin müxtəlif strukturlarında 
məsul vəzifələrdə çalışıb. 

1998-ci ildə polkovnik-leytenant rütbəsinə layiq görülüb və 
həmin ildən "Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbləri"nin (Hazırkı 
H.Əliyev adına) kadrlar şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışır. İşlədi- 
yi dövrdə "Qüsursuz xidmətə görə" medal, "Azərbaycan Respu- 
blikası Silahlı qüvvələri"nin 10 illik yubiley medalı, silahlı 
qüvvələrin xatirə döş nişanına layiq görülmüş və müxtəlif 
dövrlərdə xidmət etdiyi yerlərdə dəfələrlə rəhbərlik tərəfindən 
mükafatlara layiq görülmüşdür. 

Hazırda yüksək hazırlıqlı rəhbər hərbi kadrların yetişdirilmə- 
si sahəsində işini davam etdirir. 


BƏDƏLOV NURƏDDİN İBRAHİM OĞLU 


Nurəddin Bədəlov 1914-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. O, 15-16 yaşı olanda Şəki- 
nin muğam ustalarından, ilk növbədə tar- 
zənlərdən Əhmədbəy Tahirovdan, Sama- 
var oğlu Çələbidən, kamançaçılardan 
Məşədi Yusifdən öyrənən, yaşca özündən 
xeyli böyük olan Şəki xanəndələrini 
(Daşdəmir oğlu Məhəmmədi, kiçik Ələ- 
sgəri və s.) öz çalğısı ilə müşayiət edən 
Nurəddin Bədəlov tədricən əsl muğam 
ustasına çevrildi. 

Sənətə sonsuz həvəsi 1930-cu ildə onu Azərbaycan Dövlət 
Konservatoriyasının Şərq şöbəsinə gətirir. O, burada kamança 





usunosi 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 59 


ixtisası üzrə təhsil alır və həmin illərdə Bakının musiqi həyatı ilə 
qovuşur. 

N.Bədəlovun gözəl bəstəçilik istedadı vardı və bir sıra dəyər- 
li havaların müəllifidir. 

O, 1937-1947-ci illər arası Ağdaş rayonunda musiqi təhsilini 
xalqa mənimsətmək üçün bir neçə il orada fəaliyyət göstərib. 
Özünün dediyi kimi hələ o vaxtlar Azərbaycanın gözəl kaman 
ustası Habil Əliyev 10-15 yaşında kiçik uşaq idi. Mən ona kaman 
öyrədirdim. O mənim yolumu daha tez qavrayır. 

N.Bədəlov Ağdaşda işlədiyi vaxtlarda 1947-ci ildə Əmək 
igidliyinə görə Şərəf medalına layiq görülmüşdür (15 iyun 1947- 
ci il AU Ne 375733). Dəfələrlə dövlət medalı və diplomlarına 
layiq görülən N.Bədəlovun kamanının füsunkar səsi hələ də yaşlı 
nəslin qulağında səslənməkdədir. 

Azərbaycan Radiosunun Qızıl fondunda onun və Nüsrət 
Mikayılovun çaldığı Şəki rəqsi, Şəki mahnısı qorunub saxlanılır. 
Yavər Kələntərli, Seyid Şuşinski Zaqatalada toy çalıblar. Yaqub 
Məmmədovla, Zülfi Adıgözəlovla qostrolda olublar. 

1950-ci illərdə Şəki teatrında fəaliyyətini davam etdirib. C.C- 
abbarlının "Aydın" tamaşasında musiqi hissəsinə N.Bədəlov baş- 
çılıq edirdi. Şəki teatrında oynanılan "Beş manatlıq gəlin", "- 
Durna", "O olmasın, bu olsun", "Əsli və Kərəm", "Ər və arvad" 
və başqa tamaşaların musiqi tərtibatçısı və müşayiətçisi olmuşdur. 

1985-ci ilin fevral ayının 19-da dünyasını dəyişmişdir. 

Müəllimlər İnstitutunun Şəki filialının nəzdində yerləşən klub 
Nurəddin Bədəlovun şərəfinə onun adını daşıyır. 


BƏDƏLOV NİYAZİ MUSTAFA OĞLU 


Niyazi Bədəlov 1909-cu ildə anadan olmuşdur. Onun həyat 
və yaradıcılığı nəinki Azərbaycan kinosunun, həm də 77 
Birliyinin kino tarixi ilə bağlıdır. O, 1927-ci ildə Şəkidə "Yeni 
yol" kinoteatrında kinomexanikin köməkçisi kimi əmək fəaliyyə- 


60 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


tinə başlamış, 1931-1936-cı illərdə Moskvada Kinomatoqrafiya 
İnstitutunda təhsil almışdır. N.Bədəlov həmin institutu bitirmiş ilk 
şəkili tələbə olmuşdur. 

N.M.Bədəlov birinci filmini - "Kom- 
somol nəsli"ni 1938-ci ildə, axırıncı fil- 
mini - "Xəzər üzərində körpü"nü isə 
1988-ci ildə çəkmişdir. 

1938-1939-cu illərdə o, M.F.Axun- 
doa adına Azərbaycan Dövlət Teatr Mək- 
təbində kino texnikası fənnindən dərs 
demişdir. 1941-ci ilin əvvəllərində "- 
Böyük həyat", "Tüfəngli adam", "Oyan- 
mış torpaq" və keçmiş Sovetlər İttifaqının 
müxtəlif respublikalarında istehsal olunan 
digər bədii filmləri azərbaycanca səsləndirmişdir. Bakı kinostu- 
diyasının direktoru Ş.Abbasov 1941-ci il mayın 21-də studiya 
üzrə verdiyi 147 saylı əmrdə "Oyanmış torpaq" filminin dublya)- 
inin "əla" qiymətlə qəbul olunduğunu göstərmişdir. 

Bu gün tanınmış Azərbaycan kinorefissorunun, sənədli filmlər 
ustasının özü aramızda olmasa da, adı kinomuzun tarixinə əbədi 
həkk edilmişdir. 





BƏDƏLOVA İNTİZAR NURƏDDİN QIZI 


İntizar Bədəlova 1958-ci ildə anadan olmuşdur. 

O, 1974-cü ildə Şəki İpək İstehsalatı Kombinatında toxucu 
peşəsində işləmişdir. 

İ.Bədəlova 1983-cü ildə Şəki rayon Mədəniyyət Şöbəsində 
"Cuma" aşıq qızlar dəstəsinə rəhbər kimi qəbul edilmişdir. Aşıq 
Pəri məclisinin ilk qonağı olmuşdur. 

O, 1983-cü ildə Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin təqdim 
etdiyi "Azərbaycan Muğam və Xalq mahnıları"nın gözəl ifaçısı 
diplomu və laureat medalına layiq görülmüşdür. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 61 


İ.N.Bədəlova 1985-ci ildə Şəki Orta İxtisas Musiqi Texniku- 
muna daxil olmuşdur.1985-ci ildə "Laureat" medalına layiq 
görülmüşdür. 

O, 1987-ci ildə Qələbənin 42 illiyi və 
oktyabrın 70 illiyinə aid laureat medalı ilə 
təltif olunmuşdur. 

İ.N.Bədəlova 1990-cı ildə Azərbay- 
can Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət 
Universitetinə qəbul olunmuşdur. 

O, 1990-cı ildə Azərbaycan Milli 
Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və 
Etnoqrafiya İnstitutunun Yeni Tikinti 
Sahələrinin Arxeolofi tədqiqi şöbəsinin 
Şəki arxeologiya və folklor qrupuna laboranı kimi qəbul edilmi, 
dir. 

İ.Bədəlova 1993-cü ildə baş laborant vəzifəsi artırılmışdır. 

O, 1995-ci ildə kiçik elmi işçi adına layiq bilinmişdir. 

İ.Bədəlova Məqalələr dərc edib, 11 elmi məqalə müəllifidir. 

O, hal-hazırda AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnsti- 
tutunun Yeni Tikinti sahələrinin Arxeolofi tədqiqi şöbəsinin Şəki 
arxeologiya və folklor qrupunun kiçik elmi işçisi vəzifəsində işlə- 
mişdir. Hazırda elmi işçidir. 

İ.N.Bədəlova ixtisası üzrə 1 fəxri diplom, 3 "Laureat" döş 
nişanı onlarla fəxri fərman və diplomlara layiq görülmüşdür. 





BƏKİROV QƏŞƏM MUXTAR OĞLU 


Qəşəm Bəkirov 1975-ci ildə anadan olmuşdur. 

1981-ci ildə Şəki rayonu Oxud kənd orta məktəbinin 1-ci 
sinifinə getmiş, 1992-ci ildə orta təhsilini başa vurmuşdur. 

1992-ci ildə Gəncə şəhərindəki Azərbaycan Kənd Təsərrüfa- 
tı Akademiyasına daxil olmuş və oranı 1996-cı ildə müvəffəqiy- 
yətlə bitirərək "iqtisadçı" ixtisası üzrə ali təhsil haqqında diplom 
almışdır. 


62 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1996-1997-ci illərdə ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə 
olmuşdur. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra o, Moskva şəhəri- 
nə işləməyə getmişdir. Q.M.Bəkirov burada öz əməli və işgüzar 
əhatəsini genişləndirərək "Master", "XXI 
əsr", "Masteks", "Danicla Bruqa" adlı fir- 
malarını yaratmışdır. O, işləri ilə əlaqədar 
bir çox xarici ölkələrdə işgüzar səfərlərdə 
, olmuşdur. 

O, həm də tanınmış xeyriyyəçi 
H.Z.Tağıyevin layiqli davamçılarındandır. 
Rəhbərlik etdiyi firmalarda yüzlərlə 
imkansız və ehtiyacı olanlara iş vermiş, 
onların gündəlik qayğılarını daim diqqət 
mərkəzində saxlayır. 

О.М.Вәкагох Şəkinin respublikamızda tanınmış ziyalıları ilə 
seçilən, ən böyük kəndlərindən biri olan Oxud kəndinin su pro- 
bleminin fundamental həllində böyük xeyriyyəçilik işi 
görmüşdür. 

2006-cı ilin yayında yağan leysan yağışları nəticəsində Oxud 
kəndinin Kiş çayından öz mənbəyini götürən su kəməri, selin 
təsirilə tamamilə dağılmış və nəticədə kənd sakinləri içməli 
sudan bir neçə ay böyük çətinliklə qarşılaşmışdır. Bunun şahidi 
olan Q.M.Bəkirov gələcəkdə də oxşar hadisələrin baş verə bilə- 
cəyini nəzərə alaraq, kəndin əvvəlki əsas su mənbəyindən (Su 
dərəsi), relyefcə çox çətin ərazilərdən keçən 11 kilometrlik su 
kəmərini və böyük su anbarını öz hesabına inşa etdirmişdir. 

Kəndin istənilən probleminin həllində öz köməyini əsirgə- 
məyən, el-obasına bağlı, səmimi, qayğıkeş, yüksək intellektual 
səviyyəsi və işgüzarlığı ilə seçilən Qəşəm Muxtar oğlu Bəkirov 
kəndin hər bir sakininin böyük rəğbətini qazanmışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 63 
CABBARZADƏ VAQİF MUSTAFA OĞLU 


Cabbarzadə Vaqif 1945-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1962-ci ildə Şəki şəhər 3 saylı 
məktəbini qızıl medalla bitirmişdir. Mək- 
təbdə oxuduğu müddətdə - 1961-ci ildə 
Respublika riyaziyyat olimpiadasının 
qalibi olmuşdur. 

1968-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti- 
nin mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitir- 
mişdir. 

1968-1970-ci illərdə orta məktəbdə 
müəllim işləmişdir. 1970-ci ildə müsabi- 
qədən keçərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Hesablama 
riyaziyyatı və informatika" kafedrasında müəllim vəzifəsinə 
qəbul edilmişdir, hal-hazırda kafedranın dosentidir. 

1988-ci ildə Moldaviya Respublikasının Kişinyov şəhərində 
riyazi məntiq ixtisası üzrə müdafiə etmişdir. 1992-ci il Rosiya 
Federasiyasının elm, ali məktəb və texniki siyasət hazırlığının ali 
məktəb komitəsi tərəfindən dosent adı verilmişdir. 

30-dan artıq elmi məqalə və kitabın müəllifidir. Elmi tədqiqat 
işlərində universal cəbrlərin funksional doluluğuna aid Makkenzi 
və Tarski problemlərini universal cəbrlərin geniş bir sinfi üçün 
həll etmişdir. Dəfələrlə riyazi məntiq ixtisası üzrə keçirilən Tes- 
publika və beynəlxalq konfranslarında elmi məruzələr etmişdir. 
Uzun illərdir Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının riyaziy- 
yat ixtisası üzrə ekspert kimi fəaliyyət göstərir. A 

Görkəmli riyaziyyatçı alim Rauf Bayramovun rəhbərliyi altın- 
da "Universal cəbrlərin və qəfəslərin doğurduğu çoxobrazlı doğ- 
urma, müstəqil bazislik və funksional doluluq məsələləri" möv- 


zusunu işləmişdir. 





64 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
CAVADOVA ZƏRİNƏ ƏLƏKBƏR QIZI 


Zərinə Cavadova 1960-cı ildə anadan 
olmuşdur. Şəki şəhər 7 saylı orta məktəbi 
bitirdikdən sonra bir müddət Şəki şəhər 
İpək İstehsalı Birliyində işləmişdir. 

1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Uni- 
versitetinin (indiki BDU) tarix fakültəsinə 
daxil olmuşdur. 1986-cı ildə universiteti 
müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra 
Şəkidə Kiş kənd 6 saylı orta məktəbində 
pedaqofi fəaliyyətə başlamışdır. Pedaqofi 
fəaliyyətinin ilk günlərindən etibarən 

igid хә müəllim kollektivin dərin hörmətini qazanan Zərinə 
xanım Vətən tarixinin tədrisinə xronologiyasının təqdimatından 
daha çox qəhrəmanlıq və müstəqil düşüncə tərzinin təqdimatı 
kimi baxırdı. O Kiş kənd orta məktəbində çalışmasına baxmay- 
araq, tezliklə Şəkinin adlı-sanlı müəllimləri sırasına çıxmışdı. 
Elmi-metodik konfranslarda məsul çıxışları ona həvalə edirdilər. 
Onu digər tarix müəllimlərindən fərqləndirən əsas cəhət dərin 
biliyə, geniş mühakimə və müqayisə qabiliyyətinə malik olması 
idi, Elmi və sevgini özündə birləşdirən bir şəxsiyyət olduğu üçün 
onu 1993-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Şəki filialına dəvət 
etdilər. BDU-nun Şəki filialının bünövrəsini qoyan görkəmli filo- 
SOf, professor F.Q.İsmayılov Zərinə Cavadovanın şəxsində Azər- 
baycan tarixinə töhfələr verə biləcək kadr tapdı. 

Bu ali təhsil müəssisəsində qısa müddətdə özünü savadlı, bac- 
arıqlı müəllim kimi tanıtdı və kollektivin dərin hörmətini qazan- 
dı. 1995-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin aspirantura şöbəsinə 
daxil oldu. 

Azərbaycan tarixinin yorulmaz tədqiqatçısı, gözəl alim 
Y.M.Mahmudovun elmi rəhbərliyi altında "Şimal-Qərbi Azər- 
baycan: tarixi-demoqrafik tədqiqat" mövzusunda namizədlik dis- 
sertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcə- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 65 


51 aldı. Tarix elminin yeni sahələrindən olan tarixi demoqrafiyanın 
mütəxəssisi hesab olunan Z.Ə.Cavadova yaşadığı regionun XIX 
əsrdə demoqrafik durumunun öyrənilməsində xüsusi zəhmət 
çəkmişdir. ZƏ.Cavadova iki monoqrafiyanın, onlarla elmi məqa- 
lənin müəllifidir. m 

Nəşr etdirdiyi məqalələrdə tariximizin aktual problemlərini 
araşdırmış, indiyədək elm aləminə məlum olmayan maraqlı fak- 
аг ilk dəfə onun tərəfindən elmi dövriyyəyə cəlb edilmişdir. 

Hazırda Z.Ə.Cavadova Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun 
Şəki filialının baş müəllimidir. Təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor 
müavini işləyir. Tələbələrinə xüsusi qayğı və hörmətlə yanaşan 
Z.Ə.Cavadova yüksək insani keyfiyyətləri ilə kollektivin dərin 
hörmətini qazanmışdır. 


CƏBRAYILOV GÜNDÜZ ABDULHƏMİD OĞLU 


Cəbrayılov Gündüz 1939-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. ки 
1958-ci ildə orta məktəbi bitirmiş, 
1959-1962-ci illərdə ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 
Əmək fəaliyyətinə Şəki İpək Kombi- 
natında başlamışdır. 
1972-ci ildə Moskva şəhərindəki 
Yüngül Sənaye İnstitutunun parçaların 
bədii tərtibatı şöbəsini 2337 k 
-çı 1 96-cı ilin axırır 
ин Ган Rəssamlar İttifaqının Şəki şəhər 
öbəsini i olmuşdur. 
7:0 ә parçaların topdan satış 75 
sında öz rəsm əsərləri ilə iştirak etmiş, 75: . 
da işlənən ipək parçalar ölkəmizdən başqa, digər xarici ölkə 
keçirilən sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir. 





66 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Onun xidmətləri nəticəsində 1986-cı ildə Bolqarıstanın Plov- 
div şəhərində keçirilən sərgidə Şəki İpək İstehsalı Birliyi rəssam- 
larının əməyi qızıl medala layiq görülmüşdür. Həmçinin, o, 1976- 
cı ildə Moskva Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin bürünc 
medalı ilə təltif edilmişdir. 


CƏFƏROVA RƏNA ƏSƏD QIZI 

Cəfərova Rəna 1939-cu ildə anadan 
olmuşdur. Bakı şəhərində 132 saylı orta 
məktəbi bitirmişdir. Məktəbi bitirdikdən 
sonra Moskva şəhərində Rəssamlıq Tex- 
nikumuna qəbul olunub. Bakıya qayıtdıq- 
dan sonra Azərbaycan Teatr Cəmiyyətin- 
də 1 il işləmişdir. Daha sonra AMEA 
Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda 
işə qəbul olmuş və 41 ildir ki, həmin 
institutda baş rəssam vəzifəsində çalış- 


// 
// 
ə 
maqdadır. 


Bu müddət ərzində çox kitabları çıxmış və 40-a yaxın çıxan 
kitabların müəllimlərindən biridir. Arxeolofi və Etnoqrafik kitab- 


ların içində olan rəsm şəkillərini çəkir və tarixin keçmişini can- 
landırır. 


. "Azərbaycanlılar" 
2. "Bakı içəri şəhər" 






— 


3. "Şəkinin Kiş kəndi" 
4. "Bərdə" 

5. "Şamaxı" 

6. "Naxçıvan" 

7. "Goranboy" 

8. 


"Gəncə" və s. etnoqrafiyaya aid əl işlərini misal çəkmək 
olar. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 67 
CƏFƏROV ƏHMƏD MƏMMƏD OĞLU 


Əhməd Cəfərov 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1955-ci ildə Baş Zəyzid kənd 
8-illik məktəbin 1-ci sinifinə daxil olmuş 
və 1963-cü ildə 8-ci sinfi bitirib, həmin il 
Orta Zəyzid kənd orta məktəbində təhsi- 
lini davam etdirmiş və 1966-cı ildə orta 
məktəbi bitirmişdir. İki il kənddə elektrik 
montyoru işləmişdir. 

1968-ci ildə N.Nərimanov adına ATİ- 
nin müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil 
olmuş və 1974-cü ildə institutu əla və 
yaxşı qiymətlərlə başa vurmuşdur. Oxuduğu müddətdə institutun 
ictimai həyatında fəal iştirak etmiş və dekanlıq tərəfindən müka- 
fatlar almışdır. 

1974-cü ildə Məlikov adına xəstəxanada bir il internatura 
keçəndən sonra 1975-ci ildə təyinat üzrə Bakı şəhər təcili və 
Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasına işə daxil olmuşdur. 

Oktyabr rayonu ərazisində yerləşən 4 saylı köməkçi stansiy- 
asında 20 il səyyar həkim və kardioloq işləmişdir. Bundan sonra 
müxtəlif köməkçi yardım stansiyalarında baş həkim vəzifəsində 
işləmişdir. 

Hal-hazırda Bakıxanov qəsəbəsindəki 13 saylı köməkçi yar- 
dım stansiyasında baş həkim işləyir. 

30 ilə yaxın bir müddətdə təcili yardım stansiyasında işləyən 
Cəfərov Əhməd Məmməd oğlu əhali tərəfindən dəfələrlə təş- 
əkkür almış və bu dövri mətbuatda işıqlandırılmışdır. 

Attestasiya Komissiyası onu Ali dərəcəli həkim kateqoriyası- 
na layiq görmüşdür. 





68 HƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
CƏFƏROV CƏFƏR QƏMƏT OĞLU 


Cəfər Cəfərov 1937-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1954-cü ildə kənd orta məktə- 
bini, 1957-ci ildə Bakı Rabitə Elektrotex- 
nikumunun radio şöbəsini və 1962-ci ildə 
Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində 
Daşkənd Dövlət Elektrotexnika İnstitutu- 
nun Radio fakültəsini bitirmişdir. 

1962-1965-ci illərdə Azərbaycan 
Televiziya Mərkəzində böyük mühəndis 
vəzifəsində işləmişdir. 

1965-66-cı illərdən 1968-ci ilə qədər 
Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "Ümumi və nəzəri radiotex- 
nika" kafedrasının asistenti, 1968-ci ildən həmin kafedranın baş 
müəllimi vəzifəsində işləyir. 1991-ci ildən Az.TU-nun "Radio- 
texnika" kafedrasının dosenti vəzifəsini tutur. 

2005-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir və 
respublikada antenna texnikası üzrə yeganə texnika elmləri nami- 
zədidir. 50-dən çox elmi məqalənin, 2 patent-ixtiranın, 5-6 dərs 
vəsaitinin, 7-8 metodiki işin müəllifidir. 





CƏLİLOV NATİQ QURBAN OĞLU 


Natiq Cəlilov 1970-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1977-ci ildə 13 saylı məktəbin 
birinci sinifinə daxil olmuş, 1987-ci ildə 
bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Dövlət 
Universitetinin mexanika-riyaziyyat 
fakültəsinə daxil olmuş və 1992-ci ildə 
oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək 
Azərbaycan EA Mexanika və Riyaziyyat 
İnstitutu nəzdindəki aspiranturaya daxil 
olmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 69 


Natiq Cəlilov 1995-ci ildə "Qeyri-aşkar ikiqat cırlaşmaya 
malik bir sinif qeyri-xətti parabolic tənliklərin tədqiqi" mövzu- 
sunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və fizika-riyaziy- 
yat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

1966-cı ildən Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat şirkətinin 
"İnformasiya texnologiyası" şöbəsində əvvəlcə mühəndis, daha 
sonra şöbə rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 

Hal-hazırda BP şirkətinin "Rəqəmli və Kommunikasiya Tex- 
nologiyaları" şöbəsinin proyektlər proqramı və icra bölməsində 
menecer işləyir. 

1998-2003-cü illər ərzində Maykrasovt sistem mühəndisi, 
Sisko Şəbəkə Professionalı və İnformasiya Texnologiyası Profes- 
sional Meneceri Sertifikatları almışdır. 


CƏLİLOVA RƏHİMƏ QURBAN QIZI 


Cəlilova Rəhimə 1959-cu ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. i 

R.Q.Cəlilova 1966-cı ildə 18 saylı 
şəhər məktəbinə qəbul olunmuş və 1976- 
cı ildə qızıl medalla həmin məktəbi bitir- 
mişdir. Uşaqlıqdan riyaziyyat elminə 
böyük meyl göstərirdi və öz arzusunu 
1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Univer- 
sitetinin "Tətbiqi riyaziyyat" fakültəsinə 
qəbul olunaraq həyata keçirtdi. Tələbəlik 
illərində özünü elmlərin mənimsənilməs- 
ində məharət və istedad göstərmişdir, institutun həyatında aktiv 
iştirak etmişdir və həmin bilik ocağını 1981-ci ildə əlaçı kimi 
bitirmişdir. Həmin ildə institutun təyinatı üzrə Azərbaycan 
E.A.Kibernetika İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsinə işə 
götürülmüşdür və böyük elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 

R.Q.Cəlilova 1983-cü ildə "Hesablama riyaziyyatı" ixtisası 





70 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


üzrə Azərbaycan E.A.Kibernetika İnstitutunun qiyabi aspirantu- 
rasına daxil olmuşdur və 1990-cı ildə akademik A.X.Mirzəcanza- 
dənin rəhbərliyi ilə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik 
dərəcəsini almaq üçün uğurla dissertasiya müdafiə etmişdir. 

R.Q.Cəlilova tərəfindən tədqiq olunan məsələlər neft-mədən 
mexanikasında yeni istiqamət süzülmədə qeyri-xətti, qeyri-taraz 
prosesləri öyrənən istiqamət ilə əlaqədardır. Bu istiqamət layla- 
rın neftveriminin artırılmasının yeni texnologiyalarının yaradıl- 
ması üçün əsas ola bilər 

R.Q.Cəlilova 18 elmi əsərin müəllifidir. 

Onun tərəfindən alınan nəticələr elmi və tətbiqi əhəmiyyətə 
malikdirlər və xalq təsərrüfatı üçün mühüm problemlərdən biri 
olan layların neftvermənin artırılması problemi ilə əlaqədardır. 

R.Q.Cəlilova 1999-cu ildən elmi işlə yanaşı Bakı Dövlət Uni- 
versitetinin "İnformatika və proqramlaşdırmanın əsasları" kafe- 
drasının nəzdində müəllimlik fəaliyyəti də aparır. 


CƏLİLOVA RUHİM ƏLİHÜSEYN QIZI 


Cəlilova Ruhim 1942-ci ildə Respub- 
likanın əməkdar müəllimi Hacıkişiyev 
Əlihüseyn müəllimin ailəsində anadan 
olmuşdur. Əlihüseyn müəllim Şəki şəh- 
ərində Maarif Şöbə müdiri işləmiş və 
müharibə illərində arxa cəbhədə fəal işti- 
rakına görə orden və medallarla təltif 
edilmişdir. Daha sonra isə Əlihüseyn 
müəllim 10 və 11 saylı məktəblərdə tarix 
fənnini tədris etmişdir. Belə bir ziyalı 
ailəsində tərbiyə alan Ruhim Cəlilova 
1949-cu ildə Şəki şəhəri 7 saylı məktəbə daxil olub, 1959-cu ildə 
həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirib, M.Əzizbəyov adına Neft 
və Kimya İnstitutunun (indiki Neft Akademiyası) "Sənayenin 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 71 


planlaşdırılması" fakültəsinə daxil olmuşdur. Ali məktəbin yeni- 
dən qurulması ilə əlaqədar o, D.Bünyadzadə adına Xalq 
Təsərrüfatı İnstitutuna (indiki Dövlət İqtisad Universitetinə) keçi- 
rilmiş və 1963-cü ildə həmin institutu müvəffəqiyyətlə bitirib 
iqtisadçı ixtisası almışdır. 

İnstitutu bitirdikdən sonra Azərbaycan SSR Elmlər Akade- 
miyasının (indiki Milli Elmlər Akademiyası) "Dərin Neft və Qaz 
Yataqları Problemləri" İnstitutunda əvvəl mühəndis, sonra isə 
böyük mühəndis vəzifəsində çalışıb. 

1974-cü ildən isə öz xahişi ilə Akademiyanın İqtisadiyyat 
İnstitutuna keçirilmiş və o vaxtdan hazırki dövrə qədər Azərbay- 
can Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunda elmi 
işçi vəzifəsində çalışır. İnstitutda işlədiyi müddətdə 25-dən çox 
elmi konfranslarda iştirak etmişdir. Hal-hazırda İnstitutun "Regi- 
onların kompleks sosial-iqtisadi inkişaf problemləri" şöbəsində 
elmi işçi vəzifəsində işləyir. 


CUMA YEV SADƏDDİN SƏFƏR OĞLU 


Sadəddin Cumayev 1935-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 1942-ci ildə Qudula kənd 
7 illik məktəbin 1-ci sinifinə daxil olmuş. 
1949-cu ildə oranı tərifnamə ilə bitirib 
1949-1950-ci illərdə Şəkidəki Stalin 
adına Редадој: Texnikumuna daxil olmuş. 
1955-ci ildə oranı bitirərək, təyinatla 
Yardımlı rayonüna sinif müəllimi göndə: 
rilmişdir. 

1957-58-ci illərdə hərbi xidmətə çağ- 
ırilmiş və bu müddətdə o, Alay məktəbi- 
ni fərqlənmə ilə bitirərək kiçik komandır vəzifəsində işləmiş, 
ordu sıralarından ehtiyata buraxıldıqdan sonra Qudula kənd 8 illik 
məktəbinə sinif müəllimi təyin edilmişdir. Təhsilinin azlığından 





72 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


narazı qalan Sadəddin müəllim 1964-cü ildə Bakıda Lenin (indi- 
ki ADPU) adına APİ-nin qiyabi şöbəsinin dil-ədəbiyyat fakültəs- 
inə imtahan verərək qəbul olunmuş, 1970-ci ildə həmin fakültə- 
ni müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 

1965-ci ildən indiyədək Qudula kənd orta məktəbində dil-ə- 
dəbiyyat müəllimi işləyir. Kəndin sayılıb-seçilən ağsaqqalların- 
dandır. Sadəddin müəllim hətta şairtəbiətlidir. Bu baxımdan onun 
bir şerini diqqətinizə çatdırmaq istəyərdik: 


Demə bura Culfa, ora Şəkidir, 
Lənkəran, Qəbələ, ya da Ləkidir. 
Hamısı vətəndir, bütöv çəkidir, 
Qoymayın tapdana Vətən torpağı. 


İşlədiyi müddətdə bir çox tanınmış dərs dediyi şagirdlərdən 
ziyalı, elmlər namizədləri, mütəxəssislər yetişmişdir. 


ÇƏRKƏZOVA SEVDA SABİR QIZI 


Sevda Çərkəzova 1961-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1977-ci ildə Şəki 10 saylı 
məktəbi bitirib və Azərbaycan Pedaqofi 
Xarici Dillər İnstitutuna daxil olmuşdur. 

1984-cü ildə həmin institutu ingilis və 
alman dilləri müəllimi ixtisasını fərqlən- 
mə diplomu ilə bitirmişdir. Oxuduğu 
müddətdə Drezden Texniki Universitetin- 
də alman dili üzrə kurs keçmişdir. 

İnstitutu bitirdikdən sonra Şəkinin 
müxtəlif məktəblərində ingilis dili müəl- 





liməsi işləyib. 

1998-ci ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının 
"Xarici dillər" kafedrasında müəllim işləyir. 

10 elmi məqalənin, 1 dərsliyin müəllifidir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 73 
ELDAROV SÜLEYMAN ƏLƏSGƏR OĞLU 


Süleyman Eldarov 1922-ci ildə anadan olmuşdur. 

1942-ci ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırlmışdır. Böyük 
Vətən müharibəsində topçu heyətinin komandiri olmuşdur. 
Kurskda, Oryol ətrafında, Dneprdə Kariot dağlarının ətəklərində 
və Çexoslovakiyada gedən döyüşlərdə fərqlənmişdir və ona 
"Rəşadəli döyüşə görə" medalı verilmişdir. 

1944-cü ildə Sov.İKP-nin üzvü seçilmişdir. O, Moskvada 
Qızıl Meydanda keçirilən (1945, 24 iyun) ilk qələbə rəsmi keçi- 
dində iştirak etmişdir. 1945-ci ildə Ordudan tərxis olunmuşdur. 

Süleyman Eldarov Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanı, "Baş 


çavuş", "Şöhrət ordeni"nin hər üç dərəcəsi ilə təltif edilmişdir. 


ƏBDÜRRƏHMANOVA SƏFURƏ DADAŞ QIZI 


Səfurə Əbdürrəhmanova 1929-cu ildə anadan olmuşdur. 
1950-ci ildən Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını almışdır. 1942- 
1956-cı illərdə S.Əbdürrəhmanova Lenin adına kolxozda kolxoz- 
çu, 1947-1961-ci illərdə manqabaşçısı, 1961-ci ildən yenidən 
kolxozçu kimi fəaliyyət göstərmişdir. О, : 1956-cı ildən 
tütünçülüklə məşğul olmuşdur. 1949-cu ildə tütünçülük sahəsin- 
də yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 


ƏBDÜLKƏRİMLİ LOĞMAN ŞƏFAƏT OĞLU 


Loğman Əbdülkərimli 1939-cu ildə anadan olmuşdur. Orta 
təhsilini Şəki şəhərində aldıqdan sonra 1957 19, Məsdə 
Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) riyaziyyat-me- 
xanika fakültəsində oxumuşdur. 1962-1965-ci illərdə Azərbay- 
can Elmlər Akademiyasının (indiki AMEA) Riyaziyyat və Mexa- 
nika institutunun aspirantı olmuş, 1967-ci ildə akademik 21.Хә- 


74 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lilov və professor C.Y.Yaqubovun rəh- 
bərliyi altında "Differ Banax fəzasında 
differensial-operatorla tənliklər üçün bəzi 
məsələlərin həlli" mövzusunda müvəffə- 
qiyyətlə müdafiə edərək, fizika-riyaziy- 
yat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi 
almışdır. 1968-ci ildən Azərbaycan Döv- 
lət Pedaqofi Universitetində dosent vəzi- 
fəsində işləyir. 

O, 60-dan artıq elmi əsərin və üç kita- 
bın müəllifidir. 





ƏBDÜRRƏHİMOVA MEHRİBAN LƏTİF QIZI 


Mehriban Əbdürrəhimova 1972-ci 
ildə anadan olmuşdur. 1989-cu ildə kənd 
məktəbini fərqlənmə ilə bitirmiş və 
həmin il S.M.Kirov adına ADU-nun 
Şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuşdur. 
1994-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin 
Şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuşdur. 
1994-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin 
Şərqşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplo- 
mu ilə bitirmiş və həmin il fakültə Elmi 
Şurasının qərarı ilə kafedrada saxlanmış- 
dır. 1995-1997-ci illərdə BDU-nun Aspiranturasında təhsil 
almışdır. 1997-2000-ci illərdə BDU-nun Hüquq fakültəsində 
təhsil alaraq Bakalavr pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 
2002-2004-cü illərdə BDU-nun Hüquq fakültəsində təhsilini 
davam etdirərək Magistratura pilləsini "Cinayət hüququ, Cinayət 
prosesi, Krimininalistika və məhkəmə ekspertizası" ixtisası üzrə 
fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 

1998-2002-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Tələbə Qəb- 
ulu üzrə Dövlət Komissiyasında ekspert işləmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 75 


1994-cü ildən indiyə qədər Bakı Dövlət Universitetində 
müəllim olaraq çalışır. 

Mehriban Əbdürrəhimova elmi-pedaqofi fəaliyyətlərlə bəra- 
bər ictimai-siyasi fəaliyyətlə də aktiv məşğul olur. 1998-ci ildən 
BDU-nun Şərqşünaslıq fakültəsində Həmkarlar Təşkilatı sədri- 
nin müavini seçilmidir. 

2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin seçkilə- 
rində 27 saylı Yasamal 3-cü Seçki dairəsində müstəqil müşahidə- 
çi olmuşdur. 

Mehriban Əbdürrəhimova bir sıra beynəlxalq və Respublika 
elmi konfranslarının iştirakçısı olmuşdur. 1992-ci ildə Türkiyə 
Cümhuriyyətində keçirilən türkdilli gənclərin elmi simpoziu- 
munda, 2001-ci ildə professor M.Əlizadənin 90 illik yubileyi 
münasibəti ilə keçirilən elmi konfransda, 2000-ci ildə professor 
V Məmmədəliyevin yubileyinə həsr olunmuş Respublika elmi 
konfransında, 2003-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin 
Şərqşünaslıq fakültəsinin 80 illik yubileyi ilə bağlı elmi praktik 
konfransda, 2003-cü ildə E.Əliyevin 80 illik yubileyinə həsr 
olunmuş Hüquq fakültəsi magistrantlarının elmi konfransında, 
2004-cü ildə BDU-nun 85 illik yubileyinə həsr olunmuş Hüquq 
fakültəsi magistrantlarının elmi konfransında iştirak və çıxış 
etmişdir. = 

2004-cü ildə Azərbaycan Hüquqşünaslar assosiasiyasının 
Açıq Cəmiyyət İnstitutunun dəstəyi ilə keçirdiyi "Hakimliyə 
namizədlər üçün treyninq"lərdə, 2005-ci ildə Amerika Dövlət 
Departamentinin dəstəyi ilə "Procekt Harmony" təşkilatının 
keçirdiyi "Azərbaycanda qadın liderliyi" proqramında iştirak 
etmişdir. Ы, ке. 

2002-ci ildə BDU-nun Rektorluğu tərəfindən "Yüksək ixtisa- 
slı kadrların yetişdirilməsində göstərdiyi xidmətlərə görə" fəxri 
fərmanla təltif edilmişdir. 4 

2003-cü ildən Dilarə Əliyeva adına Azərbaycan Qadın Hüqu- 
qları Müdafiə Cəmiyyətində hüquqşünas olaraq fəaliyyət göstə- 
rir. Bu təşkilat tərəfindən Amerika Dövlət Departamentinin 


76 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


dəstəyi ilə "Regionlarda insan hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı 
monitorinq qruplarının yaradılması" mövzusunda keçirilən semi- 
narlarda treyner-hüquqşünas kimi iştirak etmişdir. Hazırda İsve- 
çin "Kvimna till Kvinna" təşkilatının dəstəyi ilə "Qadınlara hüqu- 
qi yardım və ictimai müdafiəçilərin hazırlanması" mövzusunda 
həyata keçirilən proyektdə treyner-hüquqşünas kimi iştirak edir. 

2005-ci ildə Mehriban Əbdürrəhimova "Qadın Hüquqşünaslar 
Birliyi" təşkilatını yaratmış və bu təşkilatın sədri seçilmişdir. 

Rus, türk, ingilis və alman dillərini bilir. Cinayət hüquqi ixti- 
sası üzrə dissertasiya işi üzərində işləyir. İndiyə qədər iyirmi elmi 
məqaləsi və beş tərcümə kitabı çap olunmuşdur. 

2005-ci il 6 noyabr parlament seçkilərində 115 saylı seçki 
dairəsindən millət vəkilliyinə namizəd olmuşdur. 


ƏBDÜRRƏHİMOV HÜSEYN YƏHYA OĞLU 


Hüseyn Əbdürrəhimov 1912-ci ildə anadan olmuşdur. 1949- 
cu ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını almışdır. 1939-cu ildən 
Sov.İKP üzvü olmuş, Şəki rayonunda, 1934-cü ildə aqronom 
işləmişdir. 1947-1952-ci illərdə kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdi- 
ri, 1953-1957-ci illərdə Şəki Rayon Zəhmətkeş Deputatları 
Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, sonralar isə təsərrüfat sahələ- 
rində işləmişdir. 1948-ci ildə tütünçülük sahələrində yüksək 
əmək göstəricisinə nail olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 
(5-ci çağırış) deputatı olmuşdur. 

Hüseyn Yəhya oğlu Əbdürrəhimov 1966-cı ildə Şəki şəhərin- 
də dünyasını dəyişmişdir. 


ƏFƏNDİYEV ABDULCƏMİL ABDULLA OĞLU 


Abdulcəmil Əfəndizadə 1893-cü ildə mükəmnəl dini təhsil 
almış ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illərini kitablarla 
keçirən Abdulcəmil Abdulla oğlu Əfəndizadə həm də, arıçılığa 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 17 


həvəs göstərir. Arıçılıq sənətini məşhur arıçı olmuş əmisi Abdu- 
rahman kişi bu sənəti həvəslə Abdulcəmilə öyrədir. Boş vaxtla- 
rını əmisinin yanında arıxanada keçirən Abdulcəmil az bir vaxt 
içərisində bu peşəyə yiyələnir. 10-15 
yaşlarında rayonun dövrünün dini təhsilli 
ziyalılarından ərəb və fars dillərini tam 
öyrənmişdir. İlahiyyət elmini tam öyrə 
nən A.Əfəndizadə "Qurani Kərim"i əzbər 
bilirdi və ərəbcədən Azərbaycan dilinə 
tərcümə edirdi. Dərin hafizəyə malik 
olduğu üçün o, yoldaşları tərəfindən " 
Hafiz Əfəndi" deyə çağırılırdı. A.Əfəndi 
zadə ərəb, fars dillərini mükəmməl bilmi, 
və babaları tərəfindən xəttatlıqla yazılmı, 
kitabları həvəslə oxumuş və mütaliə etmişdir. Deyilənlərə görə 
Sovet hakimiyyəti qurulmamışdan qabaq rus dilindən dərs demiş 
və istəmişdir ki, hamı maariflənsin və savadlı olsun. 

Aşıq Molla Cumanı yaxından tanıyan, onun yazdıqlarını əzbər 
bilən A.Əfəndizadə bir az keçmir ki, M.Füzulini, N.Gəncəvini 
dərindən öyrənməyə başlayır. Görgəmli dilçi alim Əziz Əfəndi- 
zadə tez-tez onunla görüşür və Azərbaycan dilində işlənən "və"ni 
vergüllə əvəz edilməsini məhz A.Əfəndizadə tərəfindən olduğu- 
nu deyir. Dövrünün şair və yazıçıları ilə əlaqə saxlayan Abdulcə- 
mil Azərbaycan dilinin təkmilləşdirilməsinə daima səy göstər- 
mişdir. Əmisi oğlu Məcid Əfəndiyev və "Nuxa" qəzetinin redak- 
toru Camal Qədirli dəyərli məsləhətlərini məhz A.Əfəndizadə- 
dən almışlar. Əmisi Abdurahman kişinin 1937-ci ildə sürgün 
olunduğunu görən Abdulcəmil babasından və atasından qalan 
bütün əlyazmaları və Ərəbistan ölkələrindən gələn qiymətli 
kitabları gizlədir. Tam mükəmməl dini savadı olan A.Əfəndiza- 
dənin məscidlərə getməyinə qadağa qoyulur. , 

Hal-hazırda Şəki rayonunun Oxud kəndində yerləşən ziyarə- 
tgahda onun babası Şeyx Abdulla Əfəndi daima yad edilir və ziy- 
arətə gələnlərin xoş niyyətləri yerinə yetir. 





78 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Bir ağsaqqal kimi də rayonda tanınmış A.Əfəndizadə 
ömrünün sonuna qədər kitablardan ayrılmamış və arıçılıq peşəs- 
ini davam etdirmiş. Bu peşəni oğlu və nəvələrinə öyrətməklə 
mənalı 105 il ömür yaşamışdır. 


ƏFƏNDİYEVA LEYLA HEYDƏR QIZI 


Əfəndiyeva Leyla 1943-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 1960-cı ildə Bakı şəhərin- 
dəki 134 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 
Həmin il N.Nərimanov adına Azərbaycan 
Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profi- 
laktika fakültəsini bitirmişdir. 

1966-cı ildə oranı qurtardıqdan sonra 
normal fiziologiya kafedrası nəzdindəki 
Elmi-Tədqiqat neyro-fiziologiya və 
funksional neyro-kimya problem labora- 
töriyasında kiçik elmi işçi kimi əmək fəa- 
liyyətinə başlamışdır. 1973-cü ildə prof Q.M.Qəhrəmanovun 
rəhbərliyi altında "Mərkəzi və periferik xolin və adrenerqik 
mexanizmlərin fiziolofi analizi" mövzulu dissertasiya müdafiə 
edərək, tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Bu həmin 
laboratoriyada ilk dissertasiya işi olmuşdur. 1974-cü ildən bu 
vaxta qədər laboratoriyanın böyük elmi işçisi vəzifəsində işləyir. 

L.H.Əfəndiyeva 50-dən artıq elmi əsərlərin müəllifidir. 





ƏFƏNDİYEV YALÇIN HEYDƏR OĞLU 


Əfəndiyev Laçın 1937-ci ildə anadan olmuşdur. 

1954-cü ildə Bakı şəhərindəki 6 saylı orta məktəbdə təhsil 
almışdır. Həmin il BDU-nin geolofi-coğrafiya fakültəsinə daxil 
olmuş və 1960-cı ildə bitirmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 79 


1962-ci ildə Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinomatoqrafiya 
İnstitutunun refissorluq fakültəsinə daxil olmuş və 1966-cı ildə 
həmin institutu bitirmişdir. 

1966-cı ildən Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kino- 
studiyasında fəaliyyətə başlamışdır. 

Çalışdığı müddətdə bir sıra filmlər yaratmışdır. Bunlardan 
"Qayıdacağına inanırdı", "Azərbaycan... 
Azərbaycan", "Ceyran", "Tərlan", "Bura- 
da başlamışdır", "Nə yaxşı ki, dünyada 
Səməd Vurğun varl", "Naxışların yad- 
daşı" (sənədli filmlər), "Cırtdan" (cizgi 
filmi), "Xatirələr sahili" (bədii film) və s. Pari, İ 

Bir çox xarici ölkələrdə çəkilişlər 
aparmışdır. Filmləri Sovetlər Birliyinin 
festivallarında mükafatlandırılmışdı. 

1982-ci ildə Azərbaycan kinosunun ҝ̆ 
inkişafında xidmətlərinə görə "Azərbay- а 
canın əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layıq görülüb. Azər- 
baycan Kinomatoqrafçılar İttifaqının üzvüdür. 

1994-cü ildən Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Univer- 
sitetinin kinorefissor və kinooperator kafedrasının müəllimidir. 
Dosentdir. 






ƏFƏNDİYEVA RAHİLƏ 
BƏHRAM QIZI 


Rahilə Əfəndiyeva 1939-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. 1947-ci ildə ildə Şəkidə 
(Nuxada) 5 nömrəli məktəbin 1-ci sinifi- 
nə daxil olub 1957-ci ildə bitirmişdir. 
| O, 1965-ci ildə şəki Pedaqofi texniku- 
muna daxil olub, 1967-ci ildə müəllimlik 
kursunu bitirmişdir. 





80 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1967-ci ilin sentyabr ayından Şəki şəhər 10 saylı orta məktəb- 
də ibtidai sinif müəllimi vəzifəsində çalışmışdır. 

Əfəndiyeva Rahilə Bəhram qızı Azərbaycan LKPİ Şəki şəhər 
Komitəsinin katibi Qarayev T. tərəfindən, 1977-ci il noyabrın 24- 
də və 1980-ci il dekabrın 6-da T.Orucova tərəfindən böyüməkdə 
olan nəslin tərbiyəsi sayəsində apardığı səmərəli işinə görə və 1- 
ci sinif şagirdlərinə əlifbanın öyrədilməsi sayəsində qazandığı 
nailiyyətlərə görə 2 dəfə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. 

12 mart 2002-ci ildə pedaqofi mühazirələri "Savad təlimi 
dövründə səs təhlil-tərkib metodundan istifadə yolları" və 2004- 
cü ilin aprel ayında "İbtidai siniflərdə riyaziyyatın tədrisində test- 
lərdən istifadə" mövzuları əsasında şəhər turunda II yer tutduğu- 
na görə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Şəki şəhər təh- 
sil şöbəsi tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur. 

2000-ci ilin oktyabrından başlayaraq Azərbaycan Respublika- 
sı Təhsil Nazirliyi tərəfindən "Fəal Təlim və Məktəb Rəhbərliyi 
Layihəsi Çərçivəsində" Təhsil Nazirliyi və UNİSEF tərəfindən 
2000-2003-cü illər ərzində keçirilmiş "Fəal Təlim" Proqramı 
üzrə treninqlər silsiləsində 150 saatlıq kursu dinlədiyinə görə 
SERTİFİAT almışdır. 

2001-2002-ci illərdə biz, ibtidai sinif müəllimlərinin, Xumar 
və Leyla müəllimlərin göstərişi ilə, "Fəal Təlim" üzrə keçdiyi 
dərsləri bir neçə dəfə dinləyərək çox-çox bəyəndiklərini bildir- 
mişlər. 

R.Əfəndiyevanın 2001-ci ildən sonra "Fəal Təlim" üzrə Şəki 
şəhər Təhsil Şöbəsinin müdir müavini M.Kamal müəllim, Şəki 
şəhər ibtidai siniflərin metodisti Ç.Mustafayeva, kənd və şəhər 
məktəblərinin hər birindən nümayəndələr, sinif şagirdlərinin 
valideynləri dərsin protokolunu xoşagələn, düzgün xarakteristika 
vermişlər.Onun işini qiymətləndirmək üçün Редадој: iş təcrübəs- 
inə görə və dərslərində yeni interktiv metodlardan istifadə etdiy- 
inə görə "Tumurcuq", "Savalan", "Təhsil Problemləri" qəzetlə- 
rində işıqlandırılmışdır. Savalan: No 10 (4855) 13-19 mart 2002- 

ci il, Tumurcuq: No 4 (84) 2004-cü il. Təhsil Problemləri: No 35- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 81 


36 (162-163) 21-30 iyun 2005-ci il tarixli qəzetlərində. 

R.Əfəndiyevanın iş staiı 38 ildir. Onun işlədiyi müddətdə 
vətənpərvər, tərbiyəli, savadlı, insani xüsusiyyətlərə malik olan, 
uzaqgörən şagirdləri olub Hal-hazırda həyatın müxtəlif sahələ- 
rində çalışırlar. 

Əfəndiyeva Rahilə Bəhram qızı hal-hazırda Şəki şəhər 
R.Əfəndiyev adına 10 saylı orta məktəbdə ibtidai sinif müəllimə- 
si vəzifəsində çalışır. 

O, əmək veteranıdır. 


ƏFƏNDİYEV HƏBİBULLAH 
MƏMMƏDSƏİD OĞLU 


Həbibulla Əfəndiyev 1884-cü ildə 
ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Sabit 
Rəhman, Rəşid bəy Əfəndiyev, Məmməd 
Səid Əfəndi yaxın qohumları olmuşlar. 

| oktyabr 1918-ci ildən müəllim vəzi- 
fəsində işləyib. 9, 5, 7, 6, 14 saylı mək- 
təbdə müdir və müəllim kimi çalışmışdır. 
1938-ci ildə Zaqatala pedaqofi məktəbini 
bitirmişdir. 

Məktəb və maarif sahəsində uzun 
müddət və qüsursuz çalışdığına görə | 
Həbibullah Məmmədsəid oğlu Əfəndiyev yoldaş SSR Al Soveti 
Rəyasət Heyətinin 1949-cu il 12 fevral tarixli fərmanı ilə Lenin 
ordeni ilə təltif olunmuşdur. . : 

Məktəbə getmək çətin olduğundan Maarif Komissarlığı qarşı- 
sında məsələ qaldırıb və həmin rayonda 14 saylı ibtidai məktəbin 
açılmağına müvafiq olmuşdur və uzun illər həmin məktəbdə 

ər isdir. 

1 sentyabr-dekabr müddətində Qızıl Ordu sıraları- 
na səfərbərliyə alınmış müəllimlərə ehtiyac olduğundan geriyə 





82 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


qaytarılmışdır. Müharibə illərində Ağdaşda ictimai işlərdə çalış- 
mışdır. 

1949-cu il 12 fevral tarixində məktəb və maarif sahəsində 
uzun müddət və qüsursuz çalışdığına görə Həbibullah Məmməd- 
səid oğlu Əfəndiyev yoldaş SSRİ Ali Soveti Heyətinin fərmanı ilə 
Lenin Rəyasət ordeni ilə təltif olunmuşdur. 

6 iyun 1945-ci ildə "Za doblestnıy trud3" (1941-1948), 1970- 
ci il 3 aprel ("Za doblestniy trud") Leninin anadan olmasının 100 
illiyi münasibətilə medallarla təltif olunmuşdur. 

Öz evladlarına çoxsaylı şerlər yazmışdır. 

1981-ci il martın 15-də vəfat etmişdir. 


ƏFƏNDİZADƏ (ƏFƏNDİYEV) 
RƏŞİD BƏY İSMAYIL OĞLU 


Rəşid bəy Əfəndizadə 1863-cü ildə 
anadan olmuşdur. 

Rəşid bəy tərcüməçilik fəaliyyətinə 
Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının 
tələbəsi olduğu vaxtlardan başlamışdır. 
XIX əsrin 80-90-cı illərində Krılovun "- 
Tülkü və üzüm", "Ördək, balıq və xər- 
çəng", "Əkinçi", "Qurd və pişik" və s. 
təmsillərini, A.Puşkinin "Torçu və balıq", 
"Rusalka", "Qafqaz", L.Tolstoyun "At və 
eşşək", "Ana və oğul", "Baba və nəvəsi", 
Firdovsinin "Şahnamə"sindən "Ata və oğul" dastanını, Sədinin bir 
neçə rübaisini, Nafizdən bir neçə qəzəl, Şillerdən "Cam", "Əlcək" 
şerlərini, Lermantovun "Hava gəmisi", "Dua" şerlərini və başqa 
şerləri Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. 

R.Əfəndizadənin tərcüməsi həm nəsr, həm də nəzmlə qələmə 
almış, xalq danışıq dilinin aydınlığı, sadəliyi və şirinliyi əsərin 
bədii ruhu ilə həmahəng səsləşərək onu daha da oxunaqlı, yadda- 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 83 


qalan etmişdir. Sanki nağıla qulaq açırsan. 

Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra R.Əfəndi- 
zadə Qutqaşenin (Qəbələ) Xaçmaz kəndində müəllim kimi əmək 
fəaliyyətinə başlamışdır. 

R.Əfəndizadə 1882-ci ildən etibarən öz şagirdləri ilə Çuxur 
Qəbələ kəndi ərazisində apardığı arxeolofi qazıntılarla sübut 
etmişdir ki burada böyük və zəngin maddi mədəniyyət nümunə- 
ləri olmuşdur. 

"Nuxa qəzasının əsari-ətiqələri" adlı kitabı ilə R.Əfəndizadə 
topladığı bütün tarixi materialları geniş oxucu kütləsinə çatdır- 
mışdır. 

R.Əfəndizadə 1929-cu ildə "Nuxa qəzasındakı Dəhnələr və 
Suçma kəndlərinin etnoqrafiyası və iqtisadiyyatı, Trud düzündə- 
ki faydalı qazıntılar", 1930-cu ildə "Şəki haqqında bir neçə qey- 
dlər", "Şəki mahalında Baş Laysqı kəndi və eşşək qalası" kimi 
tarixi məqalələrini yazmış və nəşr etdirmişdir. 

1930-cu ildə "Şəki şəhərinə və mahalına məxsus ipəkçilik 
haqqında tarixi materiallar", 1934-cü ildə isə "Nuxa şəhərində 
mövcud olan sənətkarlıq barəsində və ustalar haqqında" tarixi 
məlumat da Rəşid bəy Əfəndizadənin qələmindən çıxan araşdır- 
malardır. | 

Rəşid bəy Əfəndizadə 1942-ci ildə doğulduğu Nuxa (indiki 
Şəki) şəhərində vəfat etmişdir. 1960-cı ildə R.Əfəndizadənin 
adını əbədiləşdirmək üçün Şəki şəhərində onun Ev Muzeyi yara- 
dılmışdır. 


ƏFƏNDİYEV VEYSƏL RƏSUL OĞLU 


Veysəl Əfəndiyev 1930-cu ildə anadan olmuşdur. 

1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu 
bitirdikdən sonra o. iqtisadçı kimi Azərbaycan Pambıq Tədarükü 
Trestinin plan şöbəsinə göndərilmiş və tezliklə Baş Pambıq 
Tədarükü və Emalı İdarəsi Maliyyə İdarəsinin baş iqtisadçısı 
vəzifəsinə keçirilmişdir. 


84 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1953-cü ildə Moskva İqtisad Statistika İnstitutu yanında aspi- 
ranturaya daxil olmuşdur. 1959-cu ildə ona iqtisad elmləri nami- 
zədi alimlik dərəcəsi verilmişdir. 

V.R.Əfəndiyev 1957-ci ildə Azərbay- 
can KP MK-da işləməyə irəli çəkilmiş, 
orada kənd təsərrüfatı şöbəsinin təlimat- 
çısı olmuşdur. 1959-cu ildə KP Balakən 
rayon komitəsinin birinci katibi olmuşdur. 
Sonrakı illərdə o, Ç.İldırım adına Azər- 
baycan Politexnik İnstitutu (indiki AzTU) 
siyasi iqtisad kafedrasının dosenti, Azər- 
baycan Elmi-Tədqiqat İqtisadiyyat İnsti- 
tutunun şöbə müdiri, Bakı Ali Partiya 
Məktəbi siyasi iqtisad kafedrasının 





dosenti olmuşdur. 

V.R.Əfəndiyevin xidmətləri daim yüksək qiymətləndirilmiş, 
"Qırmızı Əmək Bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordeninə layiq 
görülmüşdür. 

Görkəmli ziyalı, gözəl insan, Veysəl Rəsul oğlu Əfəndiyev 
1979-cu il sentyabrın 17-də vəfat etmişdir. 


ƏFƏNDİYEV AQİL NƏSRULLAH OĞLU 


Aqil Əfəndiyev 1929-cu ildə müəllim 
ailəsində anadan olmuşdur. O, 1946-cı 
ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirdikdən 
sonra Moskva Toxuculuq İnstitutuna daxil 
olmuşdur. İnstitutu bitirdikdən sonra Şəki 
İpək Kombinatına göndərilmiş və 1951-ci 
ildən 1956-cı ilədək burada işləmişdir. 

O, 1954-cü ildə SSRİ-də Mühəndis 
və rəhbər işçilərin təkmilləşdirilməsi 
institutunu fərqlənmə diplomu ilə bitir- 
mişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 85 


A.Əfəndiyev istedadı, təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə qısa bir 
müddətdə böyük hörmət qazanmışdır. O, 1956-cı ildə Azərbay- 
can SSR Yüngül Sənaye Nazirliyinə işə keçirilmiş, orada baş 
mühəndis, şöbə rəisi vəzifələrində işləmişdir. 

1961-1963-cü illərdə A.Əfəndiyev Azərbaycan respublikası 
Nazirlər Sovetində referent, 1963-1965-ci illərdə respublika 
Dövlət Plan Komitəsində şöbə rəisi, 1965-1974-cü illərdə isə 
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinə şöbə rəisi vəzifələrində çalış- 
mışdır. 

1974-cü ildə Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsinin səd- 
rinin müavini vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 

A.N.Əfəndiyev respublika yüngül, yeyinti və yerli sənayeləri- 
nin inkişafı üçün ciddi səy göstərmiş, bu sahələrdə problemlərin 
həllinə, müvəffəqiyyətin təmin olunmasına, imkan və ehtiyat 
mənbələrinin aşkara çıxarılmasına çalışmışdır. Xalq istehlakı 
mallarının artırılması, əhaliyə göstərilən məişət və ticarət xidmə- 
tinin yüksəldilməsi sahəsindəki təşəbbüsləri də gözəl nəticələr 
vermişdir. 

Aqil Əfəndiyevin səriştəliyi, zəngin təcrübəsi və istedadı 
xüsusən respublikamızda xalq istehlakı malları istehsalının və 
əhaliyə göstərilən xidmət sahələrinin inkişafı üçün kompleks 
proqramın hazırlanmasında özünü göstərmişdir. O, həmin proqra- 
mın əsas müəlliflərindən biridir. 

O, həmçinin "Ayna - Zerkalo" ictimai-siyasi icmal qəzetinin 
müxbiri kimi də fəaliyyət göstərmişdir. 

Onun əməyi daim yüksək qiymətləndirilmişdir. O, "Şərəf 
nişanı" ordeninə, dəfələrlə fəxri fərmanlara layiq görülmüş, bir 
çox medallarla təltif edilmişdir, həm də A.N.Əfəndiyev Azərbay- 
canın "Əməkdar iqtisadçısı" adına layiq görülmüşdür. 

Aqil Əfəndiyev 1995-ci ildən dövlət qulluqçusu kimi 
təqaüddədir. 


86 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ƏHMƏDOV MƏMMƏD 
MƏMMƏDƏLİ OĞLU 


Əhmədov Məmməd 1949-cu ildə 
anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Oxud kənd 
orta məktəbində orta təhsilini başa vur- 
muşdur. Sonra o, Azərbaycan Xalq 
Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki İqtisad 
Universiteti) "Xalq təsərrüfatının planlaş- 
dırılması" fakültəsini iqtisadçı ixtisası 
üzrə müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Uzun 
müddət Şəki rayonunda kənd təsərrüfatı 
sahəsində müxtəlif təşkilatlarda çalışmış- 
dır. Sonrakı fəaliyyətinin əsas hissəsini 
Sənaye Tikinti Nazirliyində, Bakı Baş Tikinti İdarəsində əhalinin 
sosial və mənzil problemlərinin həlli məsələlərinə həsr etmişdir. 
Bu müəssisələrin fəaliyyəti dayandıqdan sonra "Neftçi ekoloqla- 
rın yaşıllıq elmi-ictimai birliyi"nin sədri vəzifəsində işləmişdir. 
Hazırda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Dəniz- 
neftqazlayihə" Dövlət Elmi-tədqiqat və Layihə İnstitutunda 
böyük elmi işçi vəzifəsində çalışır. 

Hobbisi şer yazmaqdır. Şerləri respublikanın müxtəlif qəzet- 
lərində çap olunmuşdur. Böyük maraq dairəsi və dərin mütaliə 
qabiliyyətinə malik olan Məmməd müəllim klassik və müasir 
şairlərin əsərlərinin böyük əksəriyyətini əzbər bilir. 

Yüksək ədəb-ərkanlı, Mehriban insan olan Məmməd müəllim 
böyük el şənliklərinin və toylarının bəzəyidir Onun şirin-şirin 
Şəki ləhcəsində danışmağı, duzlu zarafatları məclis əhlinə böyük 
mənəvi zövq verir. O, el şənliklərinə müqəddəslik, hikmət mən- 
bəyi kimi yanaşır. Hal-hazırda Azərbaycanın qədim və müasir 
toy adət-ənənələri barəsində kitab üzərində çalışır. Ömrü boyu 
keçirdiyi ağırlı-acılı həyat yolunda sinəsində dərddən dağlar 
yaransa da bədbinliyə qapılmayan şair şerlərinin birində bu his- 
sləri bədii şəkildə belə ifadə edir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 87 


Hamı tək dünyaya etmişəm meyl, 
Görürəm yığılır il üstünə il. 
Məmmədi qocaldan o daglar deyil, 
Sinəmdə yatışır yüzü dağların. 


ƏHMƏDOVA MƏLAHƏT QƏDİR QIZI 


Məlahət Əhmədova 1938-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən 
Axundov adına Dillər İnstitutuna daxil 
olmuş, 1963-cü ildə həmin institutda rus 
dili və ədəbiyyatı ixtisası almışdır. İnsti- 
tutu bitirib Şəki şəhərinə təyinat almış, bir 
il orada işlədikdən sonra ailə vəziyyəti ilə 
əlaqədar Bakı şəhərinə köçmüşdür. 

1965-ci ildən Çingiz İldırım adına 
Politexnik İnstitutunun tədris hissəsinə 
işə girmiş və müxtəlif işlərdə: baş labo- 
rant, inspektor, baş inspektor, baş metodist və s. işləmişdir. Bu 
illərdə eyni zamanda "Rus dili və pedaqogika" kafedrasında saat 
hesabı dərs aparmışdır. 2001-ci ildən Azərbaycan Texniki Uni- 
versitetində "Rus dili və pedaqogika" kafedrasında baş müəllim 
işləyir. Dəfələrlə institutun rəhbərliyi tərəfindən səmərəli və 
keyfiyyətli əmək fəaliyyətinə görə təşəkkürlər almışdır. 

Bir sıra metodik məqalələri "Dil və ədəbiyyat" nəzəri elmi 


metodik furnalda çap olunmuşdr. Bunlara misal olaraq: 

1. "Обуҹение писыменноИ реҹи студентов техниҹеского вуза 
на уроках русского изыка". "Dil və ədəbiyyat" nəzəri elmi meto- 
dik iurnal, 2(31), Bakı, 2001. 

2. Тексты по аудированикә (HAHA/IBHbiH зтап обуҹенин) мето- 
дразработка, AzTU, Bakı-2001. 

3. O некоторых приемах работы над TEKCTAMH по CTELHA/Ib- 
ности при развитии писыменноИ реҹи студентов техниҹеского 
вуза. Dil və əd... 3(32), Bakı, 2001. 

4. Некоторые особенности OÖyMEHHS студентов грамматике на 
уроках русского изыка. 2(40), Bakı, 2004. 





88 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ƏHMƏDOV ƏLİ DAVUD OĞLU 
(ÇƏKMƏÇİ ƏLİ) 


Əli Əhmədov 1933-cü ildə fəhlə ailə- 
sində anadan olmuşdur. 

Şəki 2 saylı orta məktəbində VI sinifi 
bitirib, natamam orta təhsil almışdır. 

1949-cu ildə Şəkidə "Yeni zəhmət 
artel"ində şagird olub, çəkməçilik sənəti- 
ni öyrənib. 

1953-cü ildə vəziyyətinə görə Bakıya 
köçmüşdür. 1954-1957-ci illərdə İrkutsk 
və Alma-Atada hərbi xidmətdə olub. 

1957-1960-cı illərdə ayaqqabı sexin- 
də fəaliyyət göstərib. 1960-cı il mart 
ayının 7-dən baletmeyster Əlibaba Abdullayevin dəstəsi ilə Filar- 
moniyanın direktoru, xalq artisti Soltan Hacıbəyov tərəfindən işə 
götürülür. O vaxtdan bu günədək milli ayaqqabılar üzrə ustadır. 

Onun haqqında "Maestro" adında sənədli film çəkilib. 1991-ci 
ildə Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı ilə ona 
"Əməkdar Mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilmişdir. 1987-ci ildə 
"Pravda" qəzetində şəkli ilə "Master" ("Usta") adlı məqalə çap 
edilmişdir. Ümumilikdə, 52 müxtəlif mətbuat orqanlarında və 
kitablarda onun haqqında məqalələr çıxmışdır. Respublika Kitab 
Cəmiyyətinin (RKC) İdarə Heyətinin üzvüdür. Hazırda 
təqaüddədir. 

Xalq şairimiz Bəxtiyar Vahabzadə "Çəkməçi" Əlinin zəhmə- 
tini yüksək qiymətləndirərək ona "Çəməçi Əli" adlı şer həsr 
etmişdir (B.Vahabzadənin kitabından). 





ƏHMƏDOV NƏZİR LAÇIN OĞLU 


Əhmədov Nəzir 1926-cı ildə anadan olmuşdur. Natamam orta 
təhsilini qonşu Təpəcənnət kəndində başa vurub. Sonra Şəki 
Pedaqofi Texnikumunda təhsil alıb. 1943-cü ildə könüllü əsgər 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 89 


gedib. 1944-cü ildə Xarkov Hərbi Kəşfiyyat məktəbində oxuyub. 
Müxtəlif sərhəd qoşunları hissələrində qulluq edib. 

1950-ci ildə ordudan tərxis olunub və həmin il Leninqrad 
(Sankt-Peterburq) Universitetinə daxil olub. Ali təhsilini başa 
vurduqdan sonra Leninqrad Vilayət Parti- 
ya Komitəsində çalışıb. 

1956-cı ildə öz xahişi ilə Azərbayca- 
na qayıdıb Bakı Dövlət Universitetində və 
Tibb İnstitutunda müəllim işləyib. 1957- 
ci ildə Bakı şəhər Partiya Komitəsinə 
bölmə müdiri vəzifəsinə təyin edilib. 
1959-cu ildə Azərbaycan KP MK-da 
təbliğat-təşviqat şöbəsində, sonra isə təş- 
kilat şöbəsində işləyib. 1963-cü ildən 
1974-cü ilin noyabr ayınadək Zaqatala 
rayon Partiya Komitəsinin 1 katibi, sonralar Abşeron Rayon Par- 
tiya Komitəsinin 1 katibi, Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsinin 
iqtisadiyyat İnstitutunda baş elmi işçi, şöbə müdiri vəzifəsində 
işləmişdir. 

N.Əhmədov iqtisad elmləri namizədidir. 3 elmi kitabın, 40 çap 
vərəqi həcmində elmi-nəzəri məqalələrin müəllifidir. 2 çağırış 
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Azərbaycan 
KP MK üzvü olmuş, 4 orden və 14 medalla təltif olunmuşdur. 





ƏHMƏDOVA SEVDA NADİR QIZI 


Sevda Əhmədova 1969-cu ildə anadan olmuşdur. 1987-ci ildə 
Bakı şəhərində 36 saylı məktəbi bitirmişdir. Nəriman Nərimanov 
adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun 1 müalicə profilaktika 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 4-cü kursdan Respublika Doğum evi- 
nin reanimasiya şöbəsində tibb bacısı kimi fəaliyyətə başlamışdır. 
1995-ci ildə İnstitutu həkim ixtisası üzrə bitirmiş, 1995-1996-cı 
illərdə Respublika Doğum evində mama-ginekoloq ixtisası üzrə 


90 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


internatura keçmişdir. 1998-ci ildə Bakı şəhər 1 saylı qadın 
məsləhətxanasında həkim kimi işə başlamışdır. 

1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası 
Milli Onkologiya Mərkəzinin Elmi Şura- 
sında "Qadın cinsiyyət üzvlərinin bəd və 
xoş xassəli şişlərində qara ciyərin funksi- 
onal vəziyyəti və aktivliyi" mövzusunda 
elmi tədqiqat işinin annotasiyası təsdiq 
olunmuşdur. 

1998-ci ildə iş yerini Hacı Qasımov 
adına 1 saylı doğum evinə dəyişmişdir. 

2002-ci ildə 140001-140014 ixtisası 
üzrə Milli Onkologiya Mərkəzinin İxtisa- 
slaşmış Elmi Şurasında elmi işi müdafiə etmişdir. 

20 elmi məqalənin müəllifidir. Məqalələr həm respublika 
daxilində, həm də xaricdə - Almaniya, Moskva, Gürcüstan, həm 
Çinin Şərq Tibb јагпаһпда dərc olunub. 2000-ci ildə UNİSEF-in 
təhlükəsiz analıq proqramında komissiyanın üzvü olmuşdur. 

2002-ci ildən Hacı Qasımov adına 1 saylı doğum evinin 
doğum şöbəsində rəhbərlik edir. 





ƏKBƏROVA SƏXAVƏT OQTAY QIZI 


Əkbərova Səxavət 1970-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

1987-ci ildə Şəki şəhər 7 saylı orta 
məktəbini bitirmişdir. 

Orta məktəbdə oxuduğu müddətdə 
qədim el sənətimiz olan təkəlduz sənəti- 
nə böyük həvəsi olmuş və həmin sənətin 
sirlərini Ağahüseynzadə Möhtərəm Rza 
qızından öyrənmişdir. 

1985-ci ildə hazırladığı araqçın Mos- 
kvada keçirilən əl işləri sərgisinə göndə- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 91 


rilmiş və sərgidə iştirak edənlərin böyük marağına səbəb olmuş, 
1986-cı ildə Ümumittifaq sərgisində tikdiyi çanta ilə təmsil olu- 
naraq müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür. 

2002-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 

2002-ci ildə Bakı şəhərində keçirilən 1-ci ümumrespublika 
müsabiqəsində bədii tətbiqi dekorativ sənət növü üzrə 2-ci yeri 
tutmuş və Azərbaycan Respublikası Gənclər, İdman və Turizm 
Nazirliyinin diplomu ilə təltif edilmişdir, təkəlduz sənəti barədə 
bir çox məqalələrin müəllifidir. 

Hazırda o, 7 saylı orta məktəbdə müəllim işləyir. 


ƏLİYEV ƏLİ YUSİF OĞLU 


Əliyev Əli 1930-cu ildə anadan 
olmuşdur. 

1937-ci ildə orta məktəbə daxil olub, 
1947-ci ildə Şəki şəhər 10 saylı məktəbi 
bitirmişdir. Elə həmin ildə M.Əzizbəyov 
adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun 
energetika fakültəsinə daxil olmuşdur. 
1952-ci ildə həmin fakültəni mühəndis- 
energetik ixtisası ilə bitirib Mingəçevir 
su-elektrik stansiyasının tikintisinə gön- 
dərilmişdir. Tikintidə enerqokombinatın 
laboratoriyasında rəis, 35 kilovatlıq yarımstansiyalarında rəis, 
1953-cü ildən elektrik şəbəkəsi və yarımstansiyaları şöbəsinin 
rəisi, 1955-ci ildən isə Mingəçevir su- elektrik stansiyasının istis- 
mara verilməsi ilə əlaqədar olaraq, stansiyanın istismar şöbəsin- 
də baş mühəndis vəzifəsində işləmişdir. 

1955-ci ildən "Azkəndenerii"nin Nuxa rayonlararası istismar 
şöbəsinin texnoruku, 1957-ci ildən isə "Azener/i"nin Qərb elek- 
trik şəbəkəsinin 110 kilovatlıq Nuxa yarımstansiyasının rəisi 


vəzifəsində çalışmışdır. 





92 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1960-cı ildən "Azərenerii"nin Qərb elektrik şəbəkəsinin Nuxa 
şəbəkə rayonunun rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 
1964-cü ildə "Azkəndenerii" və "Azkommunenerii" trestləri- 
nin ləğv edilib "Azener/i"yə birləşməsi ilə əlaqədar olaraq, Qərb 
elektrik şəbəkəsinin bazasında yeni şəbəkələr, o cümlədən, sər- 
bəst Şəki elektrik şəbəkəsi yaradılmışdır. Şəki elektrik şəbəkəs- 
inin yaradılmasında özünün müstəsna rolu və böyük zəhməti olan 
Əli Əliyev, bu şəbəkənin direktoru vəzifəsinə təyin edilmiş və 21 
il (1985-ci ilə qədər) bu vəzifədə çalışmışdır. 
1985-ci ilin dekabr ayından Şəki İpək İstehsalat Birliyində baş 
energetik, mexanika və energetika şöbəsinin rəisi vəzifəsində 
işləmişdir. : 
Ə.Əliyev yüksək intellektual potensiala və qeyri-adi iradəyə 
malik, vicdanlı və öz sənətini əla bilən bir şəxsiyyət kimi, daim 
yüksək məsuliyyətli vəzifələrdə çalışmış və təsadüfi deyil ki, o "- 
Şərəf nişanı" ordeni (1974) və medallarla (1970, 2000), SSRİ 
Energetika Nazirliyi və Həmkarlar Şurasının "Fəxri fərman"ları 
ilə təltif edilmişdir. 
Ə.Əliyev 2001-ci ildə vəfat etmişdir. 


ƏLİYEV NEMƏT ABDÜLƏZİZ OĞLU 


Nemət Əliyev 1936-cı ildə anadan 
olmuşdur. Şəki şəhər 10 saylı orta mək- 
təbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət 
Universitetində oxumuşdur. Universiteti 
qurtardıqdan sonra əmək fəaliyyətinə 
metodist vəzifəsilə Respublika Mədəniy- 
yət Nazirliyində başlamışdır. Mədəniyyət 
Nazirliyində işlədiyi müddətdə metodist 
vəzifəsindən nazirliyin idarə rəisinin 
müavini vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 
1969-cu ildə Mədəniyyət İşçiləri Həm- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 93 


karlar İttifaqı Respublika Komitəsi sədrinin müavini vəzifəsinə 
seçilmişdir. 

1969-cu ildən 1999-cu ilədək 30 il müddətində Azərbaycan 
Həmkarlar İttifaqlar Şurasında (AHİŞ-də) müxtəlif rəhbər vəzi- 
fələrdə çalışmışdır. N.Əliyev AHİŞ-də işlədiyi müddətdə SSRİ- 
nin və Azərbaycan Respublikasının nümayəndə heyətinin tərki- 
bində planetimizin demək olar ki, bütün qitələrinin müxtəlif 
ölkələrində (İtaliyada, Yuqoslaviya Federativ Respublikasında, 
Hindistanda, Pakistanda, Şri-Lankada, Polşada, Finlandiyada, 
Kubada, Misir Ərəb Respublikasında, Yunanıstanda, Türkiyədə, 
İranda, Yaponiyada, Vyetnamda və s. və i.) olmuş respublikamı- 
zın bu ölkələrdə tanınmasında və təbliğində xeyli iş görmüşdür. 

O, turizm və ekskursiyalar üzrə Respublika Şurası, Nəşriyyat 
Poliqrafiya və kitab ticarəti işləri üzrə Dövlət Komitəsi kollegiy- 
alarının, Mədəniyyət İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika 
Komitəsinin Rəyasət Heyətinin üzvü idi. 

Harada olmasında, hansı vəzifədə işləməsindən asılı olmay- 
araq N.Əliyev dədə-baba yurdunu, Şəkini yaddan çıxarmamış, 
rayonun mədəni, ictimai, iqtisadi həyatı ilə maraqlanmış, inzibati 
vəzifə imkanından, daşıdığı ictimai vəzifələrdən istifadə edərək 
Şəki ilə əlaqədar problemlərin müsbət həllinə çalışmışdır. 

N.Əliyevin təşəbbüsü və köməkliyi ilə Şəkinin bir neçə nəfər 
mədəniyyət işçisinə "Azərbaycan SSR-nin əməkdar mədəniyyət 
işçisi" fəxri adı verilmişdir. Şəki mətbəəsinin müasir çap avadan- 
lığı ilə təchiz olunmasında onun əməyi az olmamışdır. 

Turizm və Ekskursiyalar üzrə Respublika Şurasına rəhbərlik 
etdiyi dövrdə N.Əliyev Şəkidə turizm və səyahətlər idarəsi açır. 
Moskva, Leninqrad və SSRİ-nin başqa mərkəzi şəhərləri ilə 
həmçinin müttəfiq respublikalarla turist mübadiləsi üçün müqavi- 
lələr bağlanılır. “dı 

N.Əliyevin təşəbbüsü və səyi, yerli orqanların iştirakı və 
köməkliyi ilə 200 nəfərlik turist bazası yaradıldı. 1986-cı ildə 
fəaliyyətə başlayan "Soyuq bulaq" turist bazası müxtəlif rayon- 
lardan turist qəbul etməyə başladı. 


94 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


N.Əliyev həm də geniş yaradıcılıq işi ilə məşğul olmuşdur. O, 
"Yanvar plenumunun qərarlarını kütlələrə", "M.Ə.Sabir", "Şanlı 
50 il", "A.İ.Gertsen", İtaliya gənclərinin həyatından bəhs edən 
"Çobanın taleyi", Azərbaycan və dünya xalqları folklorları əsa- 
sında uşaqlar və gənclər üçün silsilə televiziya tamaşalarının 
müəllifi, müxtəlif sahələrə həsr olunmuş onlarla kitabın redakto- 
ru olmuşdur. 

SSRİ yumalistlər İttifaqının üzvü olan N.Əliyev daim respu- 
blika və mərkəzi dövrü mətbuatında müxtəlif sahələrə həsr olun- 
muş məqalələrlə çıxış etmişdir. 

N.Əliyevin xidmətləri "Şərəf nişanı" ordeni, rəşadətli əməyə 
görə V.İ.Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə yubiley 
medalı, əməkdə fərqləndiyinə görə "Əmək veteranı" medalları ilə 
qeyd edilmişdir. O, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin, ÜİHİMŞ-nin, 
ÜİLKGİ MK-nın fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 

ÜİHMŞ-nın və SSRİ Müdafiə Nazirliyinin hərbçilərə mədə- 
ni hamilik komissiyasının Azərbaycan Respublika şöbəsi sədrinin 
müavini (sədr mayestro Niyazi idi) vəzifəsindəki səmərəli işi 
həmin orqanlar tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılmışdır. 

N.Əliyev SSRİ-nin "Əlaçı mədəniyyət işçisi"dir. O, hal-ha- 
zırda "Məktəbli və Tələbə İaşə" Açıq Tipli Səhmdar Cəmiyyəti 
Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifəsində işləyir. 


ƏLİYEV ABDUL-ƏLİ 
RZA OĞLU 


Abdul-Əli Əliyev 1906-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1921-ci ilin əvvəlində Tbilisi 
Rabitə Texnikumuna daxil olmuş, II kur- 
sdan bir neçə istedadlı tələbə ilə birlikdə 
Moskva Rabitə Texnikumuna eçirilmidir. 
Həmin texnikumu bitirdikdən sonra Mos- 
kva Telefon Şəbəkəsində əmək fəaliyyə- 
tinə öaşlamışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 95 


1928-ci ildə Azərbaycana gələrək telefon stansiyalarında işə 
başlamışdır. 1920-ci ildə Leninqrad Rabitə İnstitutuna oxumağa 
göndərilmiş və Bakı şəhərinə qayıdaraq telefon şəbəkəsində 
mühəndis vəzifəsində işləmişdir. Onun rəhbərliyi və bilavasitə 
iştirakı ilə ilk 10000 nömrəlik iri telefon stansiyasının quraşdırıl- 
ması başa çatdırılmışdır. 1937-ci ildə Bakı Telefon Şəbəkəsinin 
baş mühəndisi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Milli buryuaziyanın 
məşhur təmsilçiləri sayılan Şəkili Məmmədsadıq Əliyevin nəs- 
lindən olduğuna görə 1938-1941-ci illərdə repressiyaya məruz 
qalmış, işgəncələrə və təqiblərə baxmayaraq ona qarşı sürülən 
bütün ittihamların əsassız olduğunu sübuta yetirə bilmiş və aza- 
dlığa buraxılmışdır. Müharibə illərində Bakı Şəhər Telefon Şəbə- 
kəsinin fasiləsiz işini təmin etmək üçün rəşadətlə çalışmışdır. 
Uzun illər Bakı Telefon Şəbəkəsinin baş mühəndisi işləyərək 
Bakı şəhərində və respublikada telefon rabitəsinin inkişaf layih- 
əsini əsaslandırmış və həyata keçirmişdir Onun iştirakı ilə ATS- 
5, ATS-2, ATS-7 və digər stansiyalar tikilmişdir. 

Rabitəçi kadrların hazırlanmasında böyük əməyi olmuşdur. O 
xeyli müddət Rabitə Texnikumunda aparıcı fənlər üzrə müəllim 
işləmişdir. İlk azərbaycanlı telefon rabitəsi mühəndisi idi. Əmək 
veteranı idi. 

Vəfat edib. 


ƏLİYEV TELMAN 
FƏTULLA OĞLU 


Əliyev Telman 1939-cu ildə anadan 
olmuşdur. 1945-ci ildə 14 saylı ibtidai 
məktəbin birinci sinfinə gedib. Dördüncü 
sinifdən sonra 10 saylı şəhər orta məktə- 
bində oxuyub. 1955-ci ildə həmin məktə- 
bi bitirib Bakıya gəlmişdir. Ali məktəbə 
daxil ola bilmədiyi üçün neft texnikumu- 
nun yeni açılmış axşam şöbəsinə girmiş- 





96 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


dir. Gündüzlər Bakı süd kombinatında, buz zavodunda, Stalin 
adına (26 Bakı komissarı adına) Neft və qazçıxarma idarəsində 
fəhlə-çilingər işləyib. 

1959-cu ilin may ayında neft texnikumunda diplom müdafiə 
edərək istismarçı-texnik peşəsinə yiyələnmişdir. Həmin ilin 
iyulunda Bakı Dövlət Universiteti hurnalistika fakültəsinin qiyabi 
şöbəsinə imtahan vermişdir, konkursa düşdü yçün əyani şöbəyə 
imtahan verim və ikinci cəhdi uğurlu olub Universitetin fumalisti- 
ka fakültəsini 1964-cü ildə müvəffəqiyyətlə başa vurub. Oxuya- 
oxuya respublikanın "Bakı", "Azərbaycan gəncləri" və xüsusilə 
"Kommunist" qəzetləri ilə əməkdaşlıq etmişəm. Universitetdə 
beş il qrup nümayəndəsi olmuş, ictimai işlərdə fərqlənmişdir. 

1964-cü il avqustun 1-dən "Kommunist" (indiki "Xalq qəze- 
ti") redaksiyasında çalışır. Kiçik ədəbi işçidən xüsusi müxbir 
vəzifəsinədək yüksəlib 1971-1983-cü illərdə qəzetin Mil-Muğ- 
an, 1984-1989-cu illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası və 
Qubadlı, Zəngilan rayonları üzrə xüsusi müxbiri olub. 

1990-cı ildə Moskvada parlament müxbiri işləyib. 1991- 
1995-ci illərdə Lənkəran-Astara, Quba-Xaçmaz zonalarında 
xüsusi müxbir işləyib. Hazırda redaksiyada fəaliyyətini davam 
etdirir. Bu il 65 yaşı tamam olur. Bunun 40 ilini "Xalq qəzeti"ndə 
çalışıb. 

Xüsusi müxbir işlədiyi zonaların iqtisadiyyatının inkişaf etdi- 
rilməsində, sosial problemlərinin həllində fəal iştirakı olub. Hara- 
da çalışıbsa böyük hörmət, nüfuz sahibi olub. Tumalistikanın 
bütün lanrlarında qələmini sınaqdan çıxarmışdır. Hər çıxışı oxuc- 
ular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. 1990-cı ildə Moskvada SSRİ 
Ali Sovetinin 4-cü sessiyasında Parlament müxbiri olarkən "Hara 
gedirik?" sərlövhəli yazısı ilə SSRİ-nin dağılmağa doğru getdiy- 
ini çəkinmədən oxucuların nəzərinə çatdırıb. Erməni millətçilə- 
rinin ifşa edilməsinə dair kəskin çıxışları olub. Talış-Muğan Res- 
publikası yaratmaq istəyən Əlikram Hümbətovun əməllərini elə 
onun hakimiyyətdə olduğu vaxtda ifşa etmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 97 
ƏLİYEV CAVANŞİR İSMƏT OĞLU 


Əliyev Cavanşir 1954-cü ildə hərbiçi 
ailəsində anadan olmuşdur. Atası Əliyev 
İsmət Abbas oğlu Şəkidə tanınmış Əliy- 
evlər ailəsindəndir. Əliyev Cavanşir 
1976-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin 
fizika fakültəsini bitirmiş və Azərbaycan 
Elmlər Akademiyasının Radiasiya Tədqi- 
qatları Sektorunda aspirant olmuşdur. 
Aspirant olan müddət ərzində C.İ.Əliyev 
öz elmi fəaliyyətini SSRİ EA-nın Kimyə- 
vi Fizika İnstitutunda tanınmış rus alimi 
A.F.Vaninin rəhbərlik etdiyi laboratoriyada davam etmiş və 
1982-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universite- 
tində dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 

1984-cü ildən etibarən C.İ.Əliyev BDU-nun molekulyar bio- 
fizika elmi-tədqiqat laboratoriyasında əvvəlcə böyük elmi işçi, 
sonra baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. O, 200-dən çox elmi 
əsərin müəllifidir. Onun əsərləri dünyanın bir çox aparıcı јигпа- 
Паппда dərc olunmuşdur. Elmi əsərlərinin nəticələri ABŞ-da, 
Almaniyada, İtaliyada, Türkiyədə keçirilən Beynəlxalq konqres 
və simpoziumlarda məruzə edilmişdir. C.İ.Əliyev 1995-ci ildə 
Bakı Dövlət Universitetində "Səobəst dəmir və onun biosiste- 
mlərdə olan oksid azota stabilləşdirici təsiri mövzusunda biolo- 
giya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün müvəffəqiyyətlə 
dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 

1988-ci ildə elm və texnika sahəsində Lenin komsomolu 
mükafatına layiq görülmüşdür. SOROS fondunun (1990, 2002-ci 
illərdə) qrantlarını almış, ABŞ Departamentinin (2001-ci ildə) 
Azərbaycan Biofizika Cəmiyyətinin Vebsaytını yaratmaq üçün 
ayırdığı qrantının koordinatoru olmuşdur. 1999-cu ildə "Tibbdə 
və biologiyada maqnit rezonansı" Beynəlxalq konqresində o, ruhi 
xəstəliklərin müalicəsində oksit azotdan, dəmir tərkibli dərman 





98 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


preparatlarından və kofeindən istifadə edilməsi kimi yeni müali- 
cə üsulunu təklif etmiş, və bu yeniliyə görə E.P.Zavoyski müka- 
fatına layiq görülmüşdür. 

C.İ.Əliyev EPR Spektroskopiya Cəmiyyətinin (ABŞ), "Tibb- 
də maqnit rezonansı" Beynəlxalq Cəmiyyətinin (ABŞ) və Nyu- 
York Elmlər Akademiyasının (ABŞ) həqiqi üzvü idi. Azərbaycan 
Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 
Ekspert Şurasının və Azərbaycan Biofizika Cəmiyyətinin İdarə 
Heyətinin üzvü olmuşdur. 

C.İ.Əliyev 2003-cü ildə vəfat etmişdir. 


ƏLİYEV FEYZULLA BAHARÇI OĞLU 


Feyzulla Əliyev 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi başa 
vurmuş, həmin ildə də Bakı Rabitə Elek- 
trotexnikumunun axşam şöbəsinə daxil 
olmuşdur. Hələ tələbə ikən əmək fəaliy- 
yətinə başlamış, Yasamal rayon 9 saylı 
poçt şöbəsində poçtalyon işləmişdir. 
1968-ci ildə texnikumun "Poçt-rabitə" 
şöbəsini bitirib, ordu sıralarına hərbi xid- 
mətə yola düşür. Hərbi xidmət zamanı 
Leninqradda "Hərbi Aviasiya" məktəbini 
qurtarıb, sonra Polşada hərbi vertolyot hissəsində vertolyotda 
bort-mexanik vəzifəsində hərbi xidmətini davam etdirmişdir. 
Hərbi xidmət zamanı SSRİ Hərbi-Hava Qüvvələrinin əlaçısı 
nişanına layiq görülmüşdür. 1970-ci ildə hərbi xidməti başa 
vurub, geri qayıtmışdır. 

1970-1982-ci illərdə Yasamal rayon 9 saylı poçt şöbəsində 
əməliyyatçı, rəis müavini, 1982-1998-ci illərdə Xətai rayonun- 
da 149 saylı poçt şöbəsinin rəisi olmuşdur. 

1998-2002-ci illərdə Xətai rayon Poçtamtının, 2002-2003-cü 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 99 


illərdə Səbail rayon Poçtamtının rəisi vəzifələrində işləmişdir. 

Hal-hazırda Azərbaycan Rabitə Nazirliyinin Azərpoçt Dövlət 
müəssisəsinin Binəqədi rayon Poçtamtının rəisi vəzifəsində 
işləyir. 

2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Rabitə Nazirliyi tərə- 
findən "Rabitə ustası" fəxri adına layiq görülmüşdür. 

F.B.Əliyev 2003-cü ildə Kərbəla və Həcc ziyarətində olmuş 
və ona Qafqaz Müsəlmanlar İdarəsinin Xarici Əlaqələr Şöbəsi 
tərəfindən Həcc ziyarətinə getmək barədə "Şəhadətnamə" veril- 
mişdir. 


ƏLİYEVA SÜRƏYYA HAŞIM QIZI 


Sürəyya Əliyeva 1926-cı ildə anadan olmuşdur. O, 1950-ci 
ildən Sosialist Əməyi Qəhrəmanıdır. 1954-cü ildən Sov.İKP üzvü 
seçilmişdir. O, 1943-1950-ci illərdə manqabaşçısı olmuşdur. 
1950-cı ildən "Azərbaycan" kolxozunda tütünçü işləmişdir. O, 
1949-cu ildə tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricisinə 
nail olmuşdur. S.H.Əliyeva Az.SSR Ali Sovetinin (5-ci çağırış) 
deputatı olmuşdur. 


ƏLİYEV FAİQ VƏLHƏM OĞLU 


Faiq Əliyev 1977-ci ildə ziyalı ailə- 
sində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Şəki 
rayonu Baş Layısqı kənd orta məktəbinin 
1-ci sinfinə getmiş, 1994-cü ildə bu mək- 
təbi "əla" qiymətlərlə başa vurmuşdur. 
Həmin ildə sənədlərini Azərbaycan Tibb 
Universitetinə qəbul üçün təqdim etmiş, 
imtahanları müvəffəqiyyətlə verərək uni- 
versitetin "П müalicə-profilaktika" 


fakültəsinə qəbul olmuşdur. Əmək fəa- | 
liyyətinə çox erkən, hələ universitetin П 





100 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


kursunda oxuyarkən, təcili tibbi yardım stansiyasında sanitar işçi 
olaraq başlamışdır. Tələbəlik dövründə müxtəlif vaxtlarda təcili 
tibbi yardım stansiyasında və hərbi hospitalda orta tibb İŞÇİSİ- 
feldşer kimi çalışmışdır. 

2000-ci ildə Tibb Universitetini yüksək qiymətlərlə başa 
vuraraq həkim-cərrah ixtisasına yiyələnmişdir. 2000-2001-ci 
illərdə Bakı şəhəri M.Nağıyev adına Təcili Tibbi Yardım Xəstə- 
xanasında həkim-cərrah kimi internatura keçmişdir. 2001-2003- 
cü illər ərzində Şəki rayonu 2 saylı poliklinikasında və "sanitar 
tibbi hissə"də həkim-cərrah vəzifəsində çalışmışdır. 

2003-cü ildə müsabiqədən müvəffəqiyyətlə keçərək Azər- 
baycan Tibb Universitetinin "II cərrahi xəstəliklər" kafedrasında, 
cərrahlıq ixtisası üzrə əyani aspiranturaya qəbul olmuşdur. Həmin 
ildən etibarən akademik Böyükkişi Ağayevin rəhbərliyi altında 
yoğun bağırsağın cərrahi xəstəliklərinin öyrənilməsi istiqamətin- 
də elmi tədqiqat işlərinə başlamışdır. 2006-cı ildə tədqiqat işləri- 
ni uğurla başa çatdıraraq "Xroniki kolostazların cərrahi müalicəs- 
inin nəticələrinin yaxşılaşdırılmasının kompleks üsulları" mövzu- 
sunda dissertasiya işi müdafiə edərək, tibb elmləri namizədi ali- 
mlik dərəcəsi almışdır. 20-dən çox tezis və məqalənin, 10 səmə- 
rələşdirici təklifin, 1 ixtiranın müəllifidir. Hazırda M.A.Topçuba- 
şov adına Elmi-Tədqiqat Kliniki Təbabət İnstitutunda elmi işçi 
vəzifəsində çalışır. Qarındaxili təzyiqin kliniki təbabətdə törətdi- 
yi problemlər üzərində elmi-tədqiqat işləri aparır. Eyni zamanda 
həkim-cərrah kimi aktiv praktiki fəaliyyətlə də məşğuldur. 


ƏLİYEVA FƏRƏH ŞİRMƏMMƏD QIZI 


Əliyeva Fərəh 1961-ci ildə anadan olmuşdur. Üzeyir Hacıbə- 
yov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının tarix-nəzəriy- 
yə fakültəsini (1984) və aspiranturasını (1990) bitirmişdir. Nami- 
zədlik dissertasiyası müasir Azərbaycan musiqisinin bədii-estetik 
və üslub təmayüllərinə həsr olunmuşdur. Doktorluq tədqiqatının 


ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 101 


mövzusu - XX əsr Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin tarixi 
inkişaf istiqamətləridir. 

Hazırda Bakı Musiqi akademiyasının elmi katibi, "Musiqi 
Tarixi" kafedrasının professorudur. 

Ü.Hacıbəyovun 110 illiyinə həsr olunmuş musiqişünasların 
Respublika müsabiqəsinin laureatı (1 mükafat, 1994). Azərbaycan 
musiqi tvrixi ilə bağlı elmi, elmi-publisi- 
stik məqalələrinə görə "Humay" milli 
mükafatı ilə (2005) təltif olunmuşdur. 
Azərbaycan musiqi tarixinə, bəstəkar 
yaradıcılığına dair 100-dən artıq elmi, 
publisistik, tənqidi məqalələrin, 3 dərslik, 
"Azərbaycan musiqisində üslub axtarışla- 
rı" (1996) monoqrafiyasının, "Musiqi tari- 
ximizin səhifələri" məqalələr toplusunun 
(2003) müəllifi, "XX əsr Azərbaycan 
musiqi mədəniyyəti tarixinin qaynaqları" 
(2005, 1 kitab) kitabının tərtibçisidir. Televiziya və radioda çox- 
saylı verilişlərin aparıcısı, müəllifidir. Azərbaycan Bəstəkarlar 
İttifaqının üzvüdür. 





ƏLİYEV QOŞQAR SEYFULLA OĞLU 


Qoşqar Əliyev 1966-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1983-cü ildə Şəki şəhər 7 saylı 
orta məktəbi bitirmişdir. Sənədlərini 
Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun 
"İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırıl- 
ması" fakültəsinin "Tətbiqi riyaziyyat" 
ixtisasına vermiş və qəbul olunmuşdur. 

1984-1986-cı illərdə Sovet Ordusu 
sıralarında qulluq etmişdir. Ordudan tər- 
xis olunduqdan sonra Qoşqar Əliyev öz 
ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. 





102 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1990-cı ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib təyinatla 
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kimya Texnologiyası- 
nın Nəzəri Problemləri İnstitutuna göndərilmişdir. Elə həmin il 
Q.Əliyev "Kimya texnologiyasının proses və aparatları" ixtisası 
üzrə aspiranturaya qəbul olunmuşdur. Aspiranturada təhsilini 
başa vurduqdan sonra 1995-ci ildə professor Çingiz İbrahimovun 
rəhbərliyi altında "Səthi aktiv maddələrin neftdaşıyıcı layların 
məsaməli mühitində qeyri-izotermik adsorbsiya proseslərinin 
modelləşdirilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını 
müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və texnika elmləri namizədi ali- 
mlik dərəcəsi almışdır. 

Qoşqar Əliyev hal-hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akade- 
miyasının Kimya Problemləri İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində 
çalışır. Onlarla elmi məqalə və tezislərin müəllifidir. 


ƏLƏKBƏROVA ARİFƏ YUSİF QIZI 


Arifə Ələkbərova 1934-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 1942-ci ildə Bakı şəhəri 
Voroşilov rayonundakı 189 saylı rus orta 
məktəbinin birinci sinifinə daxil olub və 
1952-ci ildə şərəflə həmin məktəbi biti- 
rib. 1952-1957-ci illərdə S.M.Kirov 
adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin 
kimya fakültəsində təhsil almış, institutu 
fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Tələbə 
ikən bir neçə Ümumittifaq və Beynəlxalq 
olimpiadaların qalibi, elmi konfransların 
aktiv iştirakçısı olmuşdur. "Ən yaxşı tələbə elmi işi üçün" fəxri 
fərmanla və pul mükafatı ilə təltif edilmişdir (7 iyun 1957-ci il). 
1957-ci ildə Azərbaycan SSR EA Kimya institutunun qeyri-üzvi 
və elektrokimya laboratoriyasına laborant vəzifəsinə göndəril- 
mişdir. Sonralar baş laborant vəzifəsinə keçmiş, 1960-1961-ci 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 103 


illərdə Azərbaycan SSR EA Qeyri-üzvi və Fiziki-kimya İnstitu- 
tunun korroziya və elektrokimya laboratoriyasında kiçik elmi 
işçi, 1961-1964-cü illərdə Azərbaycan SSR EA Qeyri-üzvi və 
Fiziki-kimya İnstitutunun korroziya və elektrokimya laboratoriy- 
asının "kimyaçı" ixtisası üzrə aspiranturasına qəbul olmuş, 1964- 
1967-ci illərdə həmin laboratoriyanın kiçik elmi işçisi, 23 dekabr 
1966-cı ildə kimya elmləri namizədlik dissertasiyasını müdafiə 
edərək (Azərbaycan Dövlət Universitetində) alimlik dərəcəsi adı 
almışdır. Dissertasiyanın elmi rəhbəri, Azərbaycan EA-nın 
müxbir üzvü, SSRİ-nin və Azərbaycanın Lenin mükafatı laureatı, 
elm və texnika sahəsində Azərbaycanın əməkdar elm xadimi, 
texniki elmlər doktoru, professor Vsevolod Fyodoroviç Neqreev 
olmuşdur. 26 yanvar 1967-ci ildə AAK kimya elmləri namizədi 
alimlik dərəcəsini təsdiq etmişdir. 1967-ci ildən kimya elmləri 
namizədidir. 23 aprel 1968-ci ildə həmin laboratoriyada müsabi- 
qə yolu ilə baş elmi işçi vəzifəsinə seçilmişdir. 27 oktyabr 1969- 
cu ildən N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb Universitetinin 
"Fizkolkimya və biofizika" kafedrasının (müsabiqə yolu ilə) 
dosenti seçilmişdir. 30 aprel 1971-ci ildə SSRİ-nin ААК- "Fizi- 
ki və kolloid kimya" ixtisası üzrə dosent elmi dərəcəsini təsdiq 
etmişdir. 1969-1974, 1974-1980, 1980-1985, 1985-1990, 1990- 
1995 və 1995-2000-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin 
"Ümumi və toksikolofi kimya" kafedrasının (müsabiqə yolu ilə) 
dosenti seçilmişdir. Bu müddətdə kafedranın adı dəyişilmişdir. 
1969-1985-ci ilə kimi kafedranın tədris hissə müdiri olmuş- 
dur. Hal-hazırda Azərbaycan Tibb Universitetinin "Ümumi və 
toksikolofi kimya" kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır. 

Bir neçə dəfə fizkolkimya fənni üzrə S.Seçenov adına 1 saylı 
MTİ-un ixtisasartırma fakültəsində kurs keçmişdir (Moskva, 
1985, 1990). 

100-dən çox elmi əsəri, 10 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 2 
monoqrafiyanın, 6 dərs vəsaitinin və 2002-ci ildə fiziki və kollo- 
id kimya fənni üzrə 2 yeni tədris proqramının müəllifidir. Məqa- 
lələri Moskva, Leninqrad, minsk, Ufa, Kiev, Tula, Oryol, Okt- 


104 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


yabrsk (Başqırdıstan) şəhərlərində çap olunmuşdur. 

Universitetin ictimai işlərində aktiv iştirak edir, 1979, 1980, 
1981-ci illərdə qruplarda kuratorluq vəzifəsini aparmış, 1983- 
1993-cü illərdə elmi-tədqiqat işlərinin cavabdehi və 1991-ci 
ildən indiyə kimi "Ümumi və toksikolofi kimya" kafedrasının 
profqrupporqu, eyni zamanda 1991-ci ildən ATU-nun əczaçılıq 
fakültəsinin həmkarlar təşkilat komitəsinin büro üzvüdür. Prof- 
qrupporq kimi Universitetin və kafedranın bütün iclaslarında və 
ictimai işlərində aktiv iştirak edir. Hər il Respublika institutlara- 
rası olimpiadalara tələbələr hazırlayıb və TEC-nin elmi rəhbəri 
kimi, Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru, Əməkdar Elm 
Xadimi, akademik Ə.T.Əmiraslanov tərəfindən onun tələbələrin- 
dən 3 nəfərinə (19-20 may 2000-ci ildə), birinci dərəcəli (24 may 
2001-ci ildə), bir tələbəyə 2-ci dərəcəli və (16-17 may 2002-ci 
ildə) 1 tələbəyə 2-ci dərəcəli Diplom, birinə isə Sertifikat təltif 
olunmuşdur. 

Dos. A.Y.Ələkbərova, ATU-nun əczaçılıq fakültəsinin tələ- 
bə-elmi cəmiyyətinin münsiflər heyətinin üzvüdür. 

Gənc alimlərin hazırlanmasında aktiv iştirakına görə Azər- 
baycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi ATU-nun rektoru ә.е.х., 
akademik Ə.T.Əmiraslanov tərəfindən Ələkbərova A.Y. layiq 
görülmüşdür. 

1988-1989, 1989-1990-cu illərdə DOSAF tərəfindən "Gənc- 
lərin uğurlu hərbi-siyasi tərbiyələndirməsinə" görə fəxri fərman- 
la təltif olunmuşdur. 

6 mart 2002-ci ildə ATU və HTK tərəfindən 8 mart qadınlar 
bayramı münasibəti ilə dos. A.Y.Ələkbərovaya şəxsi işinə yazıl- 
maqla təşəkkümamə verilmişdir. 

Əczaçılıq fakültəsinin həmkarlar təşkilatının büro üzvü kimi 
və kafedranın profqrupporqu kimi, ATU-nun NTK-nin sədri, 
Azərbaycanın Əməkdar Həkimi prof. S.Musayev cənabları tərə- 
findən A.Y.Ələkbərovanın işi yüksək qiymətləndirilmiş və 
"Azərbaycan qadını" јагпаппда ATU-nun 8 nəfər tanınmış alim 
qadınları arasında onun adını da qeyd etmişdir ("Azərbaycan 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 105 


qadını" yurnalı, Ne 38, 4, 2001). 

"Vektor" Beynəlxalq Elm Mərkəzi Mükafat Komissiyasının 
qərarı ilə Azərbaycanın Tanınmış Xanımları, Beynəlxalq layihəs- 
inin qalibi olmuş, xanım Arifə "XXI əsrin Tanınmış Xanımı" 
Beynəlxalq diplomu ilə təltif olunur (Diplom No 067, Bakı şəhəri, 
2002-2003). 

Arifə xanım Universitetin bir çox konfrans və simpoziumla- 
rında fəal iştirak etmişdir (ATU-nun 1995-ci ilin yekun elmi kon- 
fransında (1996, s. 7), ATU-nun Əczaçılıq fakültəsinin tədris- 
metodik konfransında (7 may, 2001), Tələbə elmi konfransında 
(2000), tibbi-profilaktika və tibbi biologiya fakültəsinin tələbə 
elmi konfransında (16 aprel, 2001). 

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi, ATU-nun 70 
illik yubileyinə həsr edilmiş elmi konfransda və ADPU-nun 80 
illiyi (5-7 noyabr) konfransında iştirak etmişdir. 

Bununla bərabər Moskva, Leninqrad, Minsk və Perm Ümu- 
mittifaq Ali Məktəblərarası konfranslarda yaxından iştirak etmiş- 
dir. 


ƏLƏKBƏROVA ŞƏFİQƏ 


Ələkbərova Şəfiqə xanım 1919-cu il- 
də anadan olmuşdur. Şəfiqə xanım birinci 
bilik addımlarını 7 illik məktəbdə alıb, 
sonra fəhlə fakültəsini bitirib. Həkim 
olmaq arzusu ilə daha sonra isə Azərbay- 
can Dövlət Tibb İnstitutuna daxil oldu. 

1942-ci ildə müharibənin qızğın 
dövründə Şəfiqə xanım ali məktəbi bitir- 
di. O, müalicə-profilaktika fakültəsinin 
məzunu kimi işə başladı. Əvvəlcə həkim- 
terapevt, sonralar isə sanitar həkim işlədi. 
Çoxillik əmək fəaliyyəti dövründə rayon və respublika sanitar- 
epidemiologiya stansiyalarında (SES) baş həkim, rayon səhiyyə 





106 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyi sanitar Epidemi- 
ologiya idarəsi rəisinin müavini, Səhiyyə Nazirinin müavini, 
1970-ci ildən isə Caparidze adına xəstəxananın baş həkimi vəzi- 
fəsində çalışmışdır. 

1955-1960-cı illər ərzində Elmi-Tədqiqat mikrobiologiya, 
virusologiya və gigiyena institutunda işləmişdir. Şəfiqə xanım 
1968-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tibb elmləri namizədi 
alimlik dərəcəsi alır. O, rayon və Bakı Sovetinin deputatı olmaqla 
yanaşı, həm də dəfələrlə Respublika Həmkarlar İttifaqı Plenumu- 
na və Qırmızı Aypara Mərkəzi Komitəsinin Plenumuna üzv seçil- 
mişdi. Respublika "Bilik" Cəmiyyətinin üzvi idi. İşlədiyi müddət 
ərzində dəfələrlə əməyi qiymətləndirilmiş, müxtəlif mükafatlar 
almışdı. Bunlara "Şərəf nişanı" ordeni, "Qafqazın müdafiəsinə 
görə", "Əmək igidliyinə görə", "Səhiyyə əlaçısı" və "Sanitar 
müdafiə əlaçısı" nişanlarını misal çəkmək olar. 

Şəfiqə xanım indinin özündə də onu sevənlərin qəlbində incə 
qəlbli, zərif duyğulu bir insan kimi qalmaqdadır. 


ƏLƏKBƏROV SƏNAN CABBAR OĞLU 


Ələkbərov Sənan 1959-cu ildə pro- 
fessor ailəsində anadan olmuşdur. O, 
1965-ci ildə 225 saylı orta məktəbin 1-ci 
sinfinə qəbul edilmişdir. Məktəbdə 
oxuyarkən o, bir neçə fərmanlarla, tərif- 
namələrlə təltif edilmişdir. Bakı şəhəri 
225 saylı məktəbin 7-ci sinif şagirdi 
Ələkbərov Sənan ilk dəfə 1972-ci ildə 
gəmi modeli dərnəyinin üzvü kimi mina- 
daşıyıcı "Xrabrıy" adlı modelə görə 
"Gənclər yaradıcılığı" Respublika sərgi- 
sində nümayiş olunan Azərbaycan SSR Maarif Gəncliyi Mərkəzi 
"Gənc texniklər stansiyası"nın fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 











ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 107 


Həmin il Y.Qaqarin adına pioner və məktəblilər sarayı Bakı şə- 
həri Oktyabr rayonunun 225 saylı məktəbin 7 sinif şagirdi 
S.Ələkbərov V.İ.Lenin adına Ümumittifaq pioner təşkilatının 50 
illiyinə həsr olunan Gənclər yaradıcılığı sərgisində nümayiş edi- 
lən "Dəqiq elektroqaynaq" aparatının modelinə görə 1 dərəcəli 
Diplomla təltif edilmişdir. 

225 saylı məktəbin 10-cu sinif şagirdi S.Ələkbərov Bakı şəhə- 
rinin məktəbliləri arasında keçirilən hərbi "Zarnitsa" ("Зарнипа") 
oyununda da birincilik qazanmışdır. 10-cu sinif şagirdi Ələkbərov 
Sənan məktəbin bütün ictimai işində, hərbi vətənpərvərlik işində, 
idmanda, təhsildə böyük nailiyyətlərinə, əla qiymətlərinə, gös- 
tərdiyi fəallığına görə, komsomol həyatında fəal iştirakına görə 
bir çox tərifnamələrlə təltif edilib ($ tərifnamə). Məktəbi bitirər- 
kən təlimdə, əməkdə, təhsildə əla müvəffəqıyyətlərinə və nümu- 
nəvi davranışına görə "Qızıl medal"la təltif edilmişdir. Bundan 
əlavə o, təsviri incəsənət, nəğmə və musiqi üzrə proqramları da 
əla yerinə yetirmişdir. S.Ələkbərov məktəbin fizika və riyaziyyat 
fakültətiv kurslarını da əla qiymətlərlə bitirmişdir. 

27 avqust 1975-ci ildə Azərbaycan mərkəzi Komitəsinin 
Birinci Katibi Heydər Əliyev cənabları V.İ.Lenin adına sarayda 
(indiki H.Əliyev adına saray) ölkədən kənarda Ali məktəblərə 
daxil olan tələbələrlə görüş keçirmiş, onları Dövlət tərəfindən 
tərifnamələr və hədiyyələrlə təbrik etmişdir. Ələkbərov Sənana 
da tərifnamə və hədiyyələr verilmidir. 

Ələkbərov Sənan Cabbar oğlu SSRİ-nin Ali və Orta İxtisas 
Nazirliyinin komissiyasının 467 saylı əmri əsasında 14 may 1975- 
ci il Qızıl medalla məktəbi bitirən əlaçı tələbələr arasından 
müsabiqədən kənar milli kadr kimi seçilmiş və Qırmızı Əmək 
Ordenli M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin 
fizika fakültəsinin, radio-fizika və elektronika "ixtisas 0704" 1 
kursa qəbul edilmişdir. MDU-in 1 kurs tələbəsi Ələkbərov Sənan 
VI Ümumittifaq Kommunist Gənclər İttifaqının müsabiqəsinin 
iştirakçısı V.İ.Leninin "İnqilab hərəkatının başlanması" adlı elmi 
işə — referata görə 1 dərəcəli diplom almışdır. MDU-nun ictimal 


108 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
20 080057:7:-00Sso00:5:0505— 


işində də fəal iştirak etmiş (fizika fakültəsinin "Molniə" adlı divar 
qəzetinin redaktoru, futbol komandasında qapıçı, MDU-nun 
"Könüllü Xalq Drviinaçısı, şahmatda 1 dərəcəli şahmatçı, gözəl 
üzgüçü, bir sözlə Ələkbərov Sənan həmişə idmanla məqsədyönlü 
formada məşğul olmuşdur, o, hərtərəfli idmançı idi. İdman nailiy- 
yətlərinə görə bir çox idman nişanları, tərifnamələr almışdır. 

Moskvanın "İdman klubu", "Burovestnik" klubu, "İdman 
Mərkəzi", Kiyev, Leninqrad "İdman klubları"nın yarışlarında işti- 
rak etmiş, hər dəfə də çoxdərəcəli Çempion adına layiq 
görülmüşdür. 

1979-cu ilin avqust ayında MDU-nun fizika fakültəsinin V 
kurs 104 saylı qrupun tələbəsi Ələkbərov Sənan "Voyenkadan" 
imtahan vermək üçün başqa tələbələrlə birlikdə Dmitrieva şəh- 
ərinə göndərilmişdir. Komandir briqadısının müavini təyin edil- 
mişdir. MDU-nun xətti tələbə dəstəsinin döyüşçüsü kimi 300 
tələbə içərisində birinci əla qiyməti və tərifnaməni imtahandan 
Ələkbərov Sənan almış və Vətənə - Bakıya üzü ağ qayıtmışdır. 
Hərbi hazırlığına görə, hərbi nailiyyətlərinə görə Moskvada, 
Bakıda onu televizorla göstərmiş və onun haqqında veriliş olmuş- 
dur. Moskvada bayramlarda 7 noyabr, 1 may, 9 may həmişə bay- 
raq aparıcı Ələkbərov Sənan təyin olunurdu. Bunlardan başqa 
Ələkbərov Sənan gözəl rəssam, insan, piano çalan, oxuyan oyna- 
yan, bir çox dərnəklərdə iştirak edən, qaçış üzrə qabaqcıl idman- 
çı, 20 yaşı təzə olmuş MDU-nun fizika fakültəsinin axırıncı kurs 
tələbəsi əlaçı Ələkbərov Sənan kənd təsərrüfatı dəstəsində Mo- 
yaysk şəhərində "kartof" yığımında briqadir vəzifəsini bir gənc 
komsomolçu kimi gözəl yerinə yetirərkən lapdan erməni tərəfin- 
dən vəhşicəsinə hücuma məruz qalaraq növbəti şəhid olmuşdur. 

Sənan Cabbar oğlu Ələkbərov Bakı Dövlət Universitetində 
(BDU) 40 ilə yaxın dekan, kafedra müdiri və professor vəzifələ- 
rində uğurla çalışmış “Lenin” ordeninə, Təhsil Nazirliyinin və 
Azərbaycan Ali Sovetinin fəxri fərmanlarına layiq görülmüş 
məşhur kimyaçı Səkinə Əşrəf qızı Ələkbərovanın nəvəsi idi. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 109 
ƏLİZADƏ ZAHİD İLYAS OĞLU 


Zahid Əlizadə 1910-cu ildə anadan 
olmuşdur. 

Z.İ.Əlizadə Respublikanın ilk dokto- 
ru-fizikidir. O, 1927-ci ildən Respublika- 
nın orta məktəblərində və texnikumların- 
da müəllimlik etmişdir, aspirant olmuş, 
Bakı şəhərinin ali məktəblərində elmi- 
tədqiqat işləri aparmış, dosent kimi 
V.İ.Lenin adına APİ-də, S.M.Kirov adına 
ADU-da, Azərbaycan Dövlət Qiyabi 
İnstitutunda fizika kafedrasının müdiri 
vəzifəsində çalışmış. 12 ildən çox Azərbaycan SSR Elmlər Aka- 
demiyasının fizika-riyaziyyat institutunun elmi işlər üzrə müdir 
müavini, metallar fiziki laboratoriyasının müdiri olmuşdur. 

Böyük Vətən Müharibəsi illərində Z.İ.Əlizadə Zaqafqaziya 
cəbhəsi təşkilatının işini yerinə yetirmək üçün səfərbərliyə alın- 
mış və müharibədən sonra Moskvaya, SSRİ Elmlər Akademiy- 
asına, doktoranturaya göndərilmişdir. 1948-ci ildən 1950-ci ilə 
kimi Z.İ.Əlizadə MDU nəzdindəki Fizika institutunun baş elmi 
işçisi vəzifəsində işləmişdir. 1951-cı ildə Z.İ.Əlizadə yüksək 
elmi-nəzəri və təcrübi səviyyədə öz doktorluq işini qurtarmış və 
MDU-da müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmlər doktoru elmi 
dərəcəsini almışdır. 

1951-ci ildə respublikanın ilk doktoru-fiziki kimi Azərbayca- 
na qayıtmışdır. 

Z.İ.Əlizadə 50-dən artıq elmi əsər və kəşflərin müəllifidir. 
Bunlardan əksəriyyəti SSRİ Elmlər Akademiyası, MDU Xəbər- 
ləri, Az.SSR Elmlər aademiyasının Xəbərləri və А2Р1-пип nəş- 
riyyatında çapdan çıxmışdır. Z.İ.Əlizadənin elmi işləri Sovet və 
xarici ölkə alimləritərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və bir 
sıra sovet və dünya ədəbiyyatına daxil edilmişdir. 

Professor Z.İ.Əlizadə elmi pedaqofi və ictimai işini bacarıqla 





110 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
dl. “ıı 0...000000000— uu 


aparır. Respublikada cavan mütəxəssislərin, elmlər namizədləri- 
nin hazırlanmasında Z.İ.Əlizadə çox aktiv iştirak edir. Təkcə 
axırıncı 5-6 il ərzində o, 26 namizədlik dissertasiyasının oppo- 
nenti olmuş və onun rəhbərliyi altında cavan mütəxəssislər öz 
namizədlik dissertasiyalarını hazırlamışlar. 

Elmi-pedaqoii işinə, Vətən müharibəsi zamanı Dövlət tapşırı- 
ğını yerinə yetirdiyinə və kəşflərinin sənayedə tətbiqinə görə 
professor Z.İ.Əlizadə "Qırmızı Ulduz" ordeni və bir sıra medal- 
larla təltif olunmuşdur. 

Vəfat etmişdir. 


ƏLİZADƏ FİRƏNGİZ ƏLİAĞA QIZI 


Firəngiz Əlizadə 1947-ci ildə anadan 
olub. İlk musiqi təhsilini Bülbül adına orta 
ixtisas musiqi məktəbinin fortopiano sini- 
fində aldıqdan sonra o, Ü.Hacıbəyov 
adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriy- 
asında təhsilini davam etdirib. Firəngiz 
Əlizadə konservatoriyanı iki ixtisas üzrə - 
1970-ci ildə fortepiano və 1972-ci ildə 
bəstəkarlıq üzrə professor Q.Qarayevin 
sinfini bitirib. 1973-1976-cı illər ərzində 
o, bəstəkarlıq kafedrasında Q.Qarayevin 
rəhbərliyi altında asisstent-təcrübəçi kimi təkmilləşib. 

Müstəqil yaradıcılıq yoluna qədəm qoyduqdan sonra bəstəkar 
müxtəlif musiqi ianrlarına müraciət etmiş və maraqlı əsərləri ilə 
daima musiqi ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etmişdir. O, "Ağatlı 
haqqında əfsanə" biraktlı operasının, "Boş beşik" baletinin, "- 
Ölümsüzlüyə səyahət" oratoriyasının, instrumental konsertlərin, 
kamera ansamblı üçün "Mirai", "İtirilmiş zaman axtarışında", "Üç 
akvarel" vokal silsiləsinin, violonçel və fortepiano üçün "Habil- 
sayağı", solo violonçel üçun "Eşq havası", "Dərviş" septeti, 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 111 


"Abşeron" kvinteti və b. əsərlərin müəllifidir. 

Firəngiz Əlizadə Azərbaycan musiqisini xarici ölkələrdə 
müvəffəqiyyətlə təmsil edir. Onun sorağı daima beynəlxalq mus- 
iqi forumlarından gəlir. O, Almaniya, İngiltərə, ABŞ, Hollandiya, 
İsveç, Fransa, İtaliya, Polşa və b. ölkələrdə keçirilən nüfuzlu 
festivallarda həm bəstəkar, həm pianoçu kimi uğurla çıxış edir. 

1983-cü ildə müasir musiqinin ənənəvi "Varşava payızı" 
festivalında Firəngiz Əlizadənin "Habilsayağı" əsəri böyük 
müvəffəqiyyət qazanmışdır. 1989-cu ildə ABŞ-ın Los-Anceles 
şəhərində bəstəkarın müəllif konserti keçirilmişdir. 1993-cü ildə 
Türkiyənin Mersin şəhərində "Boş beşik" baleti tamaşaya qoyul- 
muşdur. Avropanın müxtəlif ölkələrində məşhur kollektivlər, 
ifaçılar Firəngiz Əlizadənin əsərlərini öz repertuarlarına daxil 
edirlər. 

Son illər Avropanın bir sıra ölkələrində, xüsusilə, Almaniyada 
geniş fəaliyyət göstərən Firəngiz Əlizadənin yaradıcılığı yüksək 
qiymətləndirilir. O, 1999-cu ildə Almaniyanın akademik Qarşılı- 
qlı Mübadilə Xidmətinin təqaüdçüsü, İsveçrənin Beynəlxalq 
musiqi seminarında birinci qadın bəstəkar-rezidenti, 2001-ci ildə 
Bonn şəhərinin "Bethovenxalle" orkestrinin bəstəkar-rezidenti 
seçilmişdir. 2003-cü ildə Kembric Bioqrafiya Mərkəzi tərəfindən 
medal və diplomla təltif olunan Firəngiz Əlizadə "XXI əsrin gör- 
kəmli intellektualları" siyahısına daxil edilmişdir. Alman refissor- 
ları onun haqqında "Azərbaycanlı maestro" adlı film çəkmişlər. 

Firəngiz Əlizadə bəstəkarlıqla yanaşı virtuoz texnikaya malik, 
yüksək səviyyəli pianoçudur. Onun ifasında ilk dəfə Messlanın, 
keycin, Krambın əsərləri səslənmişdir. O, Şonberqin əsərlərinin 
ən yaxşı təfsirçisi hesab edilir. Firəngiz Əlizadə Azərbaycanda 
müasir musiqinin fəal təbliğatçısıdır. Onun təşəbbüsü ilə ilk dəfə 
Bakıda müasir musiqi festivalları keçirilmişdir. 

Firəngiz Əlizadə habelə pedaqoyi fəaliyyət göstərir. O, 
müxtəlif illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında, həmçinin Türkiy- 
ənin Mersin şəhərində müəllim işləmişdir. 

Firəngiz Əlizadənin musiqi tənqidçisi, publisist kimi fəaliy- 


112 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


yəti də diqqətəlayiqdir. O, "Qara Qarayev" və "Azərbaycan sim- 
fonik musiqisi" kitablarının, 150-dən artıq məqalənin müəllifidir. 

Fəal ictimai musiqi xadimi olan Firəngiz Əlizadə 1974-cü 
ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, 1979-1985-ci 
illərdə və 1990-cı ildən hazırkı dövrədək Azərbaycan Bəstəkar- 
lar İttifaqı İdarə Heyətinin katibidir. 

Görkəmli bəstəkar, pianoçu, ictimai musiqi xadimi, respubli- 
kanın xalq artisti, professor Firəngiz Əlizadənin yaradıcılığı milli 
musiqi mədəniyyətimizin dünya miqyasında tanınmasında 
mühüm rol oynayır. Onun əsərləri nəinki Respublikamızda, habe- 
lə onun hüdudlarından uzaqlarda, bir sıra avropa ölkələrində çox 
maraqla qarşılanır. 

Firəngiz Əliağa qızı Əlizadə 2007-ci ildə Azərbaycan Bəs- 
təkarlar İttifaqının növbəti VIII qurultayında yekdilliklə həmin 
İttifaqın sədri vəzifəsinə seçilmişdir. 

Firəngiz Əlizadə 2007-ci ildə YUNESKO tərəfindən “Dünya 
artisti” tituluna layiq görülmüşdür. 


ƏLİBƏYOV ƏNVƏR MUSTAFABƏY OĞLU 


Ənvər Əlibəyov 1911-ci ildə anadan olmuşdur. Ənvər Əlibə- 
yov dövrünün görkəmli ziyalılarından olmaqla yanaşı, məşhur 
yazıçı, publisist vəkil Mustafa bəy Əlibəyovun oğludur. 

O, hərbiçi olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində cərimə 
batalyonunda xidmət etmiş və mayor rütbəsi almışdır. 

Ə.M.Əlibəyov haqqında bir çox qəzet və yurnallarda məqalə- 
lərdə yazılar getmişdir. Ənvər Əlibəyov Respublika Repressiya 
Qurbanları Cəmiyyətində sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır. 


ƏLİBƏYOV MUSTAFA BƏY 
Mustafa bəy Əlibəyov 1872-ci ildə Nuxa şəhərində anadan 


olmuşdur. O, XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaratmış, "Yaşıl 
qələm" Cəmiyyətinin üzvü, yazıçı, publisist vəkil Mustafa bəy 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 113 


Əlibəyov dövrünün görkəmli ziyalısı, Şəki Xan Sarayının mirzə- 
çi Mirzə Cabbar bəyin ailəsində dünyaya gəlib. Mustafa bəy ilk 
təhsilini atasından alıb, ərəb, fars dillərini mükəmməl öyrənib, 
Nuxada rus-tatar məktəbində oxuyub. 
Sonralar Bakıya köçmüş, Bakıda və 
Tiflisdə təhsilini davam etdirmişdir. Rus 
və fransız dillərini kamil bilirdi. M.Əlibə- 
yov 20 yaşında, yəni 1892-ci ildə Bakı 
şəhər məhkəməsində baş müstəntiqin 
tərcüməçisi işləmişdir. 

Mustafa bəyin ən böyük arzusu xalqın 
maariflənməsi idi. O, bütün gücünü bu 
sahəyə yönəltmişdi. İxtisası ilə əlaqədar 
insan hüquqlarının qorunması, haqq diva- 
nında ədalətin hər şeydən üstün tutulması onun amalı və uğrunda 
mübarizə apardığı məsələlər idi. Təsadüfi deyil ki, 1905-1908-ci 
illərdə "Abşeron neft cəzirəsi" əsərini yazmış və 1908-ci ildə 
Bakıda Neft sənayesi fəhlələri və xırda sənətkarların yoldaşlıq 
cəmiyyətini (M.Əzizbəyovun fəal iştirakçısı olduğu) təsis etmiş- 
dir. 

1914-cü ildə "Məhkəmələr qapısında tökülən qanlı yaşları- 
mız" adlı altı pərdəli faciə əsərini yazmışdır. Əsərlə tanışlıq gö- 
stərir ki. bu. Təcrübəli yazıçının qələmindən çıxmışdır. Bu məna- 
da M.Əlibəyov yaradıcılığının böyük tədqiqata ehtiyacı var, 

M.Əlibəyov vəkillikdən əlavə, yazıçı, nasir, pubilsist kimi də 
tanınmışdır. 1911-1912-ci illərdə müsəlman dünyasında ilk dəfə 
həftəlik qadın məcmuəsi "İşıq"ın naşiri olmuşdur. : 

Mustafa bəy başqa qəzet və јигпаПагда 1890-cı illərdən baş- 
layaraq "Yuxarı - başlı" təxəllüsü ilə amal və məqsədinə uyğun 
onlarla məqalə və publisist yazılarla çıxış etmişdir. O, S.Hüseynin 
sədr olduğu "Yaşıl qələm" ədəbi cəmiyyətinin üzvi idi. Mustafa 
bəy 1920-ci ildə mərkəzdən uzaqlaşmağa məcbur olur və “dd 
ci ilə qədər Şəkidə fəaliyyət göstərir. Şəkidə "Yuxarı baş dey- 
ilən ərazidə bir neçə hektar sahəni əhatə edən yerdə bağ salır. Bu 





114 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
135 тә ити 


bağ (Yeddi yüzdən çox meyvə ağaçı əkib, su çəkdirib) "Mustafa 
bəyin bağı" adı ilə məşhurlaşır. Həmin yerə yolu düşənlər bağı 
Mustafa bəyin zəhmətindən, əməyindən yaranmış yaşıl sənət 
abidəsi də adlandırırlar. 

Mustafa bəy Şəkinin bütün ictimai həyatında fəal iştirak etmi- 
dir. 1936-cı ildə SSRİ Konstitusiyası, 1937-ci ildə isə Azərbay- 
can SSR Konstitusiyasının layihələrinin müzakirəsində fəal işti- 
rak etmiş, faydalı təkliflər vermişdir. 

Mustafa bəy Əlibəy 1943-cü ildə vəfat etmişdir. 

Mustafa bəyin beş evladının hamısı ali təhsil almışdır. Əruziy- 
yə xanım ilk iqtisadçı qadın-alim, İlham və Aliya atalarının ixti- 
sasına yiyələnsələr də, məlum səbəbdən həmin işdə çalışa bil- 
məmişdilər. Ənvər Əlibəyov hərbiçi olmuş, Samsam mühəndis 
olmuşdur. 


ƏLİBƏYOVA XƏDİCƏ ƏLƏDDİN QIZI 


Xədicə Əlibəyova 1884-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. Azərbaycanın ziyalı qızı 
ali təhsilli ginekoloq həkim Xədicə 
xanım Mustafa bəy Əlibəyovun həyat 
yoldaşı olmuşdur. 

Xədicə xanım ilk təhsilini Tiflisdə rus 
qız gimnaziyasında almış, sonra Zaqafqa- 
ziya Olqinskaya Mamalıq İnstitutunu 
bitirmişdir. 

Xədicə xanımın atası Ələddin Əfəndi 
Zaqafqaziya Müsəlmanlar İdarəsinin sədr 





müavini olmuşdur. 

Xədicə xanım Əlibəyova yoldaşı Mustafa bəyin ilk dəfə həf- 
təlik qadın məcmuəsi "İşığ"ın naşiri olduğu qəzetdə redaktorluq 
etmişdir. Xədicə xanım həm də Mustafa bəyin yaxın silahdaşı 
olmuş, Şəkinin bütün ictimai həyatında fəal iştirak etmişdir. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 115 
ƏLİBALAYEV ƏBDÜLƏLİ BAQİ OĞLU 


Əlibalayev Əbdüləli 1909-cu ildə 
sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. Orta 
təhsilini bitirdikdən sonra Şəki Kənd 
Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olaraq 
orada təhsilini başa vurub Azərbaycan 
Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş- 
dur. 1931-ci ildə institutu bitirən Ə.Əli- 
balayev həmin ildə Bakı Kolxozlar İttifa- 
qında aqronom kimi fəaliyyətə başlamış- 
dır. 

1942-ci ilə qədər baş aqronom, parti- 
ya təşkilat katibi kimi çalışmışdır. 

1942-ci ildən 1945-ci ilə qədər Şəki rayon Torpaq Şöbəsinin, 
1945-1950-ci illərdə Bakı şəhər Əzizbəyov rayonu Torpaq 
Şöbəsinin müdiri işləmişdir. 

O, Ucar MTS-nin, Şəki Daşüz Camışçılıq sovxozunun direk- 
toru vəzifələrində çalışmışdır. 

1961-ci ildə Şəki Üzümçülük sovxozunun yaradıldığı gündən 
həmin sovxozda direktor olmuş və buranı ən qabaqcıl təsərrüfata 
çevirmək üçün böyük əmək sərf etmiş, sovxozun tikilib istifadəyə 
verilməsində müstəsna rol oynamışdır. 

Onun kənd təsərrüfatındakı yorulmaz əməyi partiya və höku- 
mətimiz tərəfindən layiqincə qiymətləndirilmişdir. O, 1939-cu 
ildə Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Sərgisinin diplomuna layiq 
görülmüşdür. Böyük Vətən müharibəsi dövründə "Qafqazın 
müdafiəsi" qələbə medalları, 1960-cı ildə Azərbaycan SSR Ali 
Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 

1966-cı ildə respublikada kənd təsərrüfatının inkişafında xid- 
mətlərinə görə Ə.Əlibalayev SSRİ Ali Sovetinin fərmanı ilə Qır- 
mızı Əmək Bayrağı ordeninə layiq görülmüşdür. 

1973-cü ildən respublika əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olan 
Ə.Əlibalayev 1980-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. 





116 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
ƏMRAHOV MAİS İSRAİL OĞLU 


Mais Əmrahov 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

M.İ.Əmrahov 1966-cı ildə Şəki Peda- 
qofii Texnikumunun, 1970-ci ildə isə 
Azərbaycan Pedaqofi Universitetinin tarix 
fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitir- 
mişdir. O, 1977-1981-ci illərdə həmin 
universitetin "Azərbaycan tarixi" kafedra- 
sının aspirantı olmuş, 1984-cü ildə disser- 
tasiya müdafiə edərək tarix elmləri nami- 
zədi alimlik dərəcəsi almışdır. 60-dək 
elmi əsərin, o cümlədən 9 kitabın, 40-dək elmi, elmi-publisistik 
və elmi metodiki məqalənin müəllifidir. 

M.İ.Əmrahov "Azərbaycan mədəniyyəti İkinci Dünya müha- 
ribəsi illərində" mövzusunda doktorluq dissertasiyası üzərində işi 
başa başa çatdırmış və AAK-na təqdim etmişdir. M.İ.Əmrahovun 
elmi əsərləri Rusiyanın nüfuzlu elmi yurnallarında çap olunmuş, 
XXV Beynəlxalq elmi konfransın iştirakçısı olmuşdur. 

M.İ.Əmrahov 1970-73-ci illərdə müəllim, 1973-79-cu illər- 
də məktəb direktoru, 1979-1988-ci illərdə Şəki şəhər Partiya 
Komitəsində təlimatçı, şöbə müdirinin müavini və şöbə müdiri, 
1989-1991-ci illərdə 43 saylı TPM-də direktor vəzifəsində işlə- 
mişdir. 

1979-1988-ci illərdə Azərbaycan КР Şəki şəhər Komitəsinin 
üzvü, 1979-1990-cı illərdə Şəki şəhər XDS-nin deputatı olmuş- 
dur. 

M.İ.Əmrahov 1992-1994-cü illərdə Şəki şəhər Təhsil Şöbəs- 
ində işləmiş, 1994-cü ildə yenidən Şəki şəhər İcra Hakimiyyəti- 
nə dəvət olunmuş və 1994-1998-ci illərdə orada məsul vəzifə- 
lərdə çalışmışdır. 

M.İ.Əmrahov 1999-cu ildə APKİA və УН Baş İnstitutunu 
Şəki filialında fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1999-2000-ci 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 117 


illərdə həmin filialda böyük metodist və kabinet müdiri vəzifələ- 
rində işləmiş, əmək fəaliyyətini Azərbaycan Respublikası Təhsil 
Nazirliyinin Respublikanın Elmi-Metodiki Mərkəzində davam 
etdirmişdir. O, həmin məktəbdə böyük metodist vəzifəsində 
çalışmış və Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda dərs demişdir. 
Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunn Şəki filialının açılması ilə 
əlaqədar M.İ.Əmrahov yenidən Şəkiyə qayıtmışdır. 2001-ci ildən 
həmin filialda kabinet müdiri vəzifəsində işləyir və dərs deyir. 


Kitabları: 


1. Qələm süngüyə çevriləndə, 1995, 32 s. 

2. Unutsan, unudularsan, 2002, 116 s. 

3. Narodnoe obrazovanie v Azerbaydiane v qodı voynı. 2004, 146 s. 

4. Azərbaycan mədəniyyəti İkinci dünya müharibəsi illərində. Bakı, 
336 s. 

5. Qədim dünya tarixinin tədrisi metodikası, 2003, 224 s. 


Mais Əmrahov 2006-cı ildə müdafiə edərək tarix elmləri dok- 
toru alimlik dərəcəsi almışdır. 


ƏSGƏRZADƏ SALEH ƏSGƏR OĞLU 


Əsgərzadə Saleh 1898-ci ildə dəmirçi 
usta Əsgərin ailəsində anadan olmuşdur. 
İlk təhsilinin əsas hissəsini Şəkinin rus- 
tatar məktəbində almışdır. 

1922-ci ildə bir neçə şəkili gənclərlə 
birlikdə Bakıya, təhsilini davam etdir- 
məyə yola düşmüşdür. Burada, o vaxt 
"rabfak" adıyla şöhrətlənmiş təhsil müəs- 
sisəsinə daxil olmuş, daha sonra Univer- 
sitetin riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 





118 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
110 ә ——-һ–-жжһж-жһг 


Bununla o, Azərbaycanın milli ziyalıları və müəllimləri sıra- 
sına daxil olmuşdur. Ona görə də, onun bilik və bacarığına hara- 
da ehtiyac olmuşsa, orada da çalışmışdır. Daha sonralar, yeni təş- 
kil edilmiş, Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitu- 
tu və Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyatın ali fənnləri kafe- 
draları onun daha çox çalışdığı məkanlar olmuşdur. Müəllim və 
həmkarları özündən böyük riyaziyyatçılar və Rusiyadan gələn 
mütəxəssislər olmuşdur. Müəllim və həmkarları özündən böyük 
riyaziyyatçılar və Rusiyadan gələn mütəxəssislər olmuşlar. S.Əs- 
gərzadənin fərdi təşəbbüslərindən biri o olub ki, o, dərs dediyi 
fakültələr üçün, xüsusən, Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geniş 
diapazonlu fakültələrinin hər birisi üçün ""H riyaziyyat""fənninin 
tədrisi ilə əlaqədar mühazirələr kursu, metodikası və silsilə növ- 
lərini yaratmışdır. Bunlara görə onu çox təqdir və təltif edirdilər. 
O, saysız-hesabsız konfrans, elmi sessiyalar, metodik görüşlər, 
seminarlarda və s. iştirak və çıxış edirdi. O, rayonlara da başqala- 
rından daha çox göndərilirdi. Oralarda o, müəllim və qabaqcıl 
tələbələrlə işləməkdən yorğunluq nə olduğunu bilmirdi. İstedad- 
lı və çalışqan tələbələrə o qədər vurulurdu ki, onlar ali məktəbə 
daxil olmayınca ürək dincliyi tapmazdı. 

Xüsusi elmi əsər yazmaq istəyi də onu rahat qoymurdu. Sadə 
rəqəmlər haqqında əsər yazmaq istəyini ətrafdakılardan çoxu 
duymuşdu ki, bu da, onun ömrünün axır illərinin ən böyük arzusu 
idi. Lakin tarixi hadisələr qabağını sədd kimi tutmuşdu. 

Bu sahədə onun bacarıq və bilikləri iki ali təhsil ocağında 
aldığı hazırlığa əsaslandı. Bunlar Pedaqofi İnstitutun və Bakı 
Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültələri idi. S.Əsgərzadə, 
həyat yoldaşı ilə əl-ələ, həddən çox çalışaraq, Şəki gənclərinin 
tərəqqisi uğrunda mümkün olan-olmayanı da etmişdi. 

Ailənin hər iki başçısı, gəncliklərindən başlayaraq, Azərbay- 
canın çox ziyalı, fədakar, təşəbbüskar, tərəqqipərvər və hər cəh- 
ətdən qabaqcıl və tanınmış ziyalılarına çevrildilər. 

Saleh Əsgərzadənin adı Azərbaycan Sənaye İnstitutu (indiki 
Neft Akademiyası) və Bakı Dövlət Universitetinin tarixlərini əks 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 119 


etdirən yubiley və s. kitablarının səhifələrində əbədiləşdi, Azər- 


baycanın görkəmli riyaziyyatçılarına həsr edilmiş nəşr nümunələ- 
rində çəkildi. Həyat yoldaşı Həmidə müəllimə, ən ilkin çağların- 
dan başlamış sonralara qədər, qabaqcıl Azərbaycan qadınları 
arasında sıralandı. 

Azərbaycanın ilk ziyalılarından bir çoxları kimi, bu ailə 
cütlüyü səhnədə də çıxış etmiş, musiqi kollektivlərinin tərkibin- 
də Bakının o zamankı kəndlərində mədəniyyət quruculuğu işlə- 
rində fəaliyyət göstərmiş, hər bir işə kömək əllərini uzatmışlar. 

Musiqiyə, teatra, ədəbiyyat və musiqi, teatr xadimlərinə xüsu- 
si münasibət və rəğbət bu insanların həyatıyla qoşa mövcud 
olmuşdur. 

Saleh müəllim gözəl ney-tütək çalmış, orkestrlərdə ilk vaxtlar- 
da fleyta ilə iştirak etmiş, sonralar evdə tarsız qala bilməmişdir. 

Yay aylarında Şəkiyə təsadüf etdikdə, orada ziyalılar üçün 
təşkil edilən ziyafətlərin ən yaxşıları elələri olardı ki, onların təş- 
kilatçılığını öz üzərinə Saleh müəllim götürərdi və belə məqa- 
mlarda o qonaqlarına diyarın ən yadda qalan yerlərini göstərər və 
bu yerləri onlara sevdirərdi. Bu zamanlarda onun göstərmiş oldu- 
ğu təşkilatçılıq qabiliyyəti, yüksək mədəniyyəti və çevikliyi 
hamını heyran edər və özünə sevdirərdi. 

Nəticədə onun gözəgəlimli, xoş, eyniaçıq siması, təmiz, iti 
baxışları istər böyük, istərsə də nisbətən aşağı yaşlı adamların 
ürəyində silinməz izlər qoyurdu. 

Saleh Əsgərzadə qısa müddətli xəstəlik və cərrahiyyə əmə- 
liyyatından sonra 1960-cı ildə vəfat etmiş və Şəkidə dəfn olun- 
muşdur. 


ƏSGƏRZADƏ MƏMMƏDEMİN 
ƏSGƏR OĞLU 


Əsgərzadə Məmmədemin 1919-cu ildə dəmirçi usta Əsgərin 
ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilinə Şəkidə başlamış və 
Bakıda başa vurmuşdur. 


120 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə 
fakültəsinə daxil olmuş və 1941-ci ildə bitirmişdir. Müharibə 
başladıqda, həmin ilin avqust ayında, Respublika hərbi komissar- 
lığı tərəfindən səfərbər edilir. Xanlar 
şəhərində yaşayan almanları daşıyan qata 
eşelon həkimi təyin olunur və onları 
Qazaxıstan SSR-in Aktyubinsk vilayəti- 
nədək müşayiət edir. 

Qazaxıstandan qayıtdıqda, M.Əsgər- 
zadə hərbi-səhra cərrahiyyəsi üzrə altı 
aylıq kurslara göndərilir. Kursları bitirən 
kimi, o, döyüşən orduya, 223-cü motoatı- 
cı diviziyasının 320-ci tibbi-sanitariya 
batalyonuna cərrah vəzifəsinə göndərilir 
və Mozdok ətrafında ağır döyüşlərlə onun müharibə yolları baş- 
ladı. 

M.Əsgərzadə, Böyük Vətən müzaribəsi cəbhələrində, 30 ay 
müddətində, geri çəkilmədən, ancaq hücumda olan 223-cü Qır- 
mızı Bayraq ordenli Belqorod diviziyasının tərkibində, Bakıdan 
Praqayadək, 6 Avropa ölkəsindən Ruminiya, Bolqariya, Yuqo- 
slaviya, Macarıstan, Avstriya, Çexoslovakiyadan keçərək, 5000 
km-dək döyüş yolu qət etmişdir. Bu müddət ərzində 19 şəhərin 
Mozdok, Georgiyevsk, Benderı və s. azad edilməsində iştirak 
etmişdir. 

Diviziya, irili-xırdalı, 50 çayı düşmən atəşi altında döyüşə- 
döyüşə aşmış, geri çəkilməyin nə olduğunu bilməmiş və Ali Baş 
Komandanın 11 təşəkkürünü qazanmışdır. 

223-cü diviziyanın 320-ci tibbi-sanitaria batalyonunun şəxsi 
heyəti: həkimləri tibb bacıları, sanitarları gecə-gündüz, yay-qış, 
hücumda və müdafiədə, mərmi, güllə və qəlpə yağışı altında 
yaralılara yardım etmiş, döyüşə-döyüşə irəliləyən qoşunların 
ardıyca, əksər hallarda piyada yaxud arabalarda hərəkət etmiş, 
çadırlarda, evlərdə və zirzəmilərdə yerləşərək, ixtisaslı tibbi-cər- 
rahiyyə yardımı göstərmiş, minlərlə yaralı və xəstənin həyatını 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 121 


xilas etmişdir. 

Faşist Almaniyası üzərində qələbə çalındıqdan sonra, 223-cü 
motoatıcı diviziyası Uzaq Şərqə, militarist Yaponiya ilə mühari- 
bə cəbhəsinə göndərildi. Lakin, diviziya cəbhə xəttinə çatmamış, 
Yaponiya təslim olur, bu səbəbdən də eşelonlar boşaldılmadan 
geriyə, İrkutsk vilayətinə qaytarılır. Burada diviziya ordu sırala- 
rından silinərək ləğv edilir. 

M.Əsgərzadə hərbi qulluğunu İrkutsk, Naxçıvan, Bakı qospi- 
tallarında, cərrahiyyə şöbəsinin ordinatoru vəzifəsində davam 
etdirir. 

1950-ci ildən 1971-ci ildə ordudan tərxis olunanadək, M.Əs- 
gərzadə "Qızıl Şərq" hərbi şəhərciyinin hissələrində müxtəlif 
vəzifələrdə çalışmışdır tibb məntəqəsinin rəisi, polkun böyük 
həkimi, uzun müddət diviziya lazaretinin rəisi vəzifəsini tutmuş- 
dur. ma 

1971-ci ildən bu günədək Azərbaycan Dövlət Tibb Universi- 
tetinin travmatologiya, ortopediya və hərbi-səhra cərrahiyyəsi 
kafedrasının assistenti vəzifəsində çalışır. | 

M.Əsgərzadə bir sıra dövlət mükafatları ilə, o cümlədən dörd 
döyüş ordeni, 20-dən artıq medalla təltif edilmiş. Sovet Ordusu- 
nun Ali Baş Komandanlığının çoxsaylı təşəkkürlərini almış, Fəxri 
fərmanlarla mükafatlandırılmışdır. 1965-ci ildə "Əməkdar 
həkim" fəxri adına layiq görülmüşdür. 


ƏSGƏRZADƏ (ƏLİYEVA) 
RƏQİYYƏ YUSİF QIZI 


iyyə Əsgərzadə 1925-ci ildə anadan olmuşdur. 
ик 7 saylı orta məktəbə daxil olub, 1941- 
ci ildə məktəbi bitirmişdir. 1942-ci ildə İ.Stalin adına Nuxa ikiil- 
lik Pedaqofi İnstitutuna daxil olmuş və 1 il ərzində təhsilini biti- 
rib, müəllim diplomuna nail olmuşdur. İnstitutu bitirdikdən sonra 
Şəkidəki 12 saylı məktəbə direktor vəzifəsinə göndərilmişdir. 


122 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
5-5k5K-£75£U.UY: 


1944-cü ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun kimya-texno- 
logiya fakültəsinə daxil olmuş, 1949-cu ildə həmin fakültəni biti- 
rib təyinatla Neft Emalı Nazirliyinin "Giproazneft" layihə institu- 
tuna göndərilmişdir. 

1949-1979-cu illərdə "Giproazneft" 
layihə institutunda 30 ildən çox çalışaraq, 
sıravi mühəndis vəzifəsindən, institutun 
aparıcı bölməsi olan texnoloyi şöbənin 
rəisi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Bu 
zaman Azərbaycanın neft emalı müəssi- 
sələrinin rekonstruksiyası, SSRİ-nin 
mühüm neft emalı müəssisələrinin, Pol- 
şanın neft emalı qurğularının, Əfqanısta- 
nın neft emalı zavodunun layihə işlərinə 
rəhbərlik etmişdir. 

Yüksək nəzəri və peşə hazırlığı ilə fərqlənən R.Y.Əsgərzadə, 
dəfələrlə Moskvada, Yaroslavl, Qroznı, Polotsk, Qorki, Kuybi- 
şev, Krasnovodsk, Volqoqrad şəhərlərində konfrans, konqress, 
sessiyalarda iştirak etmişdir. O, öz peşəsinin vurğunu, işlədiyi 
kollektivdə və ümumiyyətlə neft emalı sahəsində çalışan mütəx- 
əssislər arasında böyük nüfuza malik idi. 

R.Y.Əsgərzadənin əməyi dövlət tərəfindən yüksək qiymət- 
ləndirilmiş, yüksək əmək nailiyyətlərinə görə, o, "Əməkdar 
neftçi" fəxri adına layiq görülmüş, "Za doblestnıy trud", "Za tru- 
dovoe otliçie" və s. medallarla təltif edilmişdir. 

R.Y.Əsgərzadə 1982-ci ildə Şəki şəhərində vəfat etmişdir. 





ƏSGƏROV VEYSƏL ƏLİNAĞI OĞLU 


Veysəl Əsgərov 1913-cü ildə anadan olmuşdur. 

1930-cu ildən Bakıda yaşamışdır. 1941-ci ilə qədər Bakı ş. Su 
Kəmərləri İdarəsində baş mühasib işləmişdir. Böyük Vətən 
müharibəsi başlanandan etibarən 1941-1945-ci illərdə, yəni 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 123 


müharibənin sonuna kimi ön cəbhədə olmuş, Mozdok ətrafındakı 
döyüşlərdə iştirak etmişdir. Bir sıra orden və medallarla təltif 
olunmuşdur. i 

1945-1955-ci illərdə Nazirlər Sove- 
tində İşlər İdarəsinin rəis müavini işlə- 
mişdir. Xalq Təsərrüfatı Şurası təşkil 
olunduqda 1956-cı ildən 1966-cı ilə 
qədər (ləğv olunana qədər) İşlər İdarəsi- 
nin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 

Yüksək təşkilatçılıq qabiliyyətinə 
malik olan Veysəl Əsgərov işlədiyi hər 
sahədə böyük bacarıq və qabiliyyət gö- 
stərmişdir. 1966-1972-ci illər ərzində 
Yeni Bakı Neftayırma zavodunda direktor 
müavini vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ildən ömrünün sonuna 
qədər Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası İnstitutunun 
Maliyyə ekspertizası laboratoriyasının rəisi vəzifəsində işləmişdir. 

1986-cı il sentyabrın 13-də Bakıda vəfat etmişdir. 





ƏSGƏROV KAMAL ƏLİNAĞI OĞLU 


Kamal Əsgərov 1925-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1932-1939-cu illərdə Şəkidəki 5 saylı 
orta məktəbdə, daha sonra, 1939-1942-ci 
illərdə Şəki Tibb Texnikumunda feldşer 
ixtisası üzrə orta tibb təhsili almışdır. 

İlk əmək fəaliyyətinə 1942-ci ildən 
feldşer kimi başlamışdır. 

1943-1945-ci illərdə ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olduğu müddətdə 
Polşa şəhərlərinin azad olunmasında və 
Berlinin alınması uğrunda gedən qızğın döyüşlərdə iştirak etmiş- 
dir. 





124 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1946-cı ildə ordu sıralarından tərxis olunmuşdur. Bundan 
sonra o, Bakıya qayıdaraq Tbilisi Dəmiryol Nəqliyyatı mühəndi- 
sləri İnstitutunun Bakı filialına (sonradan bu filial Azərbaycan 
Sənaye İnstitutuna, daha sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutuna 
verilmişdir - ADNA və AzTU) daxil olmuşdur. 

1951-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutu Dəmiryol 
Nəqliyyatının istismarı mühəndisliyi ixtisası üzrə müvəffəqiyyət- 
lə başa vurmuşdur. İnstitutu bitirdikdən sonra o, Azərbaycan 
Dəmiryol İdarəsinə işləməyə göndərilmişdir. 

K.Ə.Əsgərov Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun qiy- 
abi şöbəsinə daxil olmuş (indiki Azərbaycan İqtisad Universiteti) 
və aspirantura təhsilini "Mühasibat uçotu və təsərrüfat fəaliyyə- 
tinin analizi" ixtisası üzrə başa vurmuşdur. 

1967-1983-cü illərdə Azərbaycan dəmiryol İdarəsinin Maliy- 
yə şöbəsinin rəisi, 1983-1996-cı illərdə Yolların maşın hesabla- 
ma stansiyalarının rəisi vəzifəsində çalışmışdır. 

Onun fədakar əməyi daim yüksək qiymətləndirilmiş və o, 
dəfələrlə Baş İdarənin rəhbərliyi tərəfindən mükafat və fəxri fər- 
manlara layiq görülmüşdür. 

Kamal Əlinağı oğlu Əsgərov 1996-cı ildə vəfat etmişdir. 


ƏSƏDOVA RƏNA ŞƏRİF QIZI 


Əsədova Rəna 1962-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1969-1979- 
cu illərdə orta məktəbdə təhsil almış, 
1979-cu ildə M.Əzizbəyov adına Azər- 
baycan Neft və Kimya institutuna daxil 
olmuş və 1984-cü ildə institutu mühən- 
dis-elektrik ixtisası üzrə əla qiymətlərlə 
bitirmişdir. 

1980-2003-cü illərdə Sumqayıt Döv- 
lət Universitetində (keçmiş Azərbaycan 
Sənaye İnstitutu) laborant, baş laborant, 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 125 


assistent, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 

2001-ci ilin oktyabr ayında AMEA-nın müxbir üzvü, profes- 
sor F.İ.Məmmədovun rəhbərliyi altında "Sənaye obyektlərinin 
idarə sistemləri üçün bütöv maqnit keçirici ikiölçülü elektromaq- 
nit böyük yerdəyişmələr çeviricilərinin işlənməsi və tədqiqi" 
mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək texnika 
elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. Dissertasiyada tək- 
lif olunan çevirici iqtisadi cəhətdən səmərəli, sadə hazırlanma 
texnologiyasına və yüksək ölçmə dəqiqliyinə malik olmaqla 
bərabər eyni zamanda iki çeviricinin işini yerinə yetirməyə qadir- 
dir. 

2003-cü ilin yanvar ayından AMEA-nın Kibernetika İnstitu- 
tunda elmi işçi, 2004-cü ilin sentyabr ayından isə "Elmi-texniki 
informasiya, patent tədqiqatiarı və menecment" şöbəsinin rəhbəri 
vəzifəsində çalışır. 

Rəna xanım həm də Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Univer- 
sitetinin dosentidir. 

O, dəfələrlə Respublika və Beynəlxalq elmi konfranslarda, 
Beynəlxalq Elmi simpoziumlarda məqalə ilə çıxış etmişdir. Rəna 
xanım 14 elmi məqalənin, iki elmi ixtiranın və bir metodik vəsai- 
tin müəllifidir. Məqalələri Respublikanını və xarici ölkələrin 
nüfuzlu elmi farnallarında çap olunmuşdur. 


ƏYYUBOV NATİQ 
CABBAR OĞLU 


Natiq Əyyubov 1941-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1959-cu ildə 2 saylı Şəki orta 
məktəbini bitirmişdir. Həmin il Əzim 
Əzimzadə adına Azərbaycan dövlət rəs- 
samlıq məktəbinin heykəltəraşlıq 
fakültəsinə daxil olub. П kursdan ordu 
sıralarına çağırılıb. 





126 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1964-1969-cu illər Azərbaycan dövlət İncəsənət Universite- 
tinin tətbiqi sənət fakültəsində oxumuşdur. 

1979-cu ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvi monumentalçı 
rəssam olmuşdur. 

Şəhərimizin bir çox inzibati binalarında iri həcmli divar rəs- 
mləri var, əlavə olaraq metal, qrafika, rəngkarlıq sənətində uğur- 
lu müvəffəqiyyətləri olmuşdur. 

Lənkəran, Moskva, vatikan, Ankara, İstanbul muzeylərində 
işləri var. 

1999-cu ildə İstanbulda keçirilən türkdilli xalqların simpoziu- 
munda 10 günlükdə mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən iştirak 
etmişdir. Son illər ərzində çoxsaylı beynəlxalq və yerli sənət 
yarışmalarının mükafatlarını almışdır. 

2005-ci ildə Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyini xüsusi müka- 
fatını almışdır. Eyni zamanda karikatura yarışmasında şəkililərin 
Rostov futbol komandasına uduzmasının səbəblərini aşkarlamaq- 
da xidmətlərinə görə mükafat almışdır. Bunlarla yanaşı dəyərli 
insanların, dövlət xadimlərinin portretlərini işləmişdir. 


ƏYYUBOV CƏMALƏDDİN BİLAL OĞLU 


Cəmaləddin Əyyubov 1943-cü ildə 
anadan olmuşdur. 

1971-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar 
İttifaqının Bədii Fondu nəzdindəki yara- 
dıcılıq kombinatında zərgər kimi ilk əmək 
fəaliyyətinə başlamışdır. 

Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində 
55 ölkənin zərgərlərinin iştirakı ilə keçi- 
rilən rəssam-zərgərlərin iştirakı ilə keçi- 
rilən rəssam-zərgərlərin beynəlxalq 
zərgərlik sərgisində Azərbaycan Respub- 
likasını məhz şəkili C.Əyyubovun işləri təmsil etmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 127 


O, 2 ay müddətində Palanqa (Latviya)-da yaradıcılıq evində 
olmuşdur və onun bir çox sənət əsərləri (qolbaq, kəmər, sırğa, 
boyunbağı və s.) Yaponiya, Fransa, Türkiyə, Çexoslovakiya, Bol- 
qarıstan, İsrail, Misir, Ukrayna, Macarıstan və s. Beynəlxalq rəs- 
sam-zərgərlərin sərgisində nümayiş etdirilmişdir. 

SSRİ-nin 50 illiyinə həsr olunmuş "Sovet rəssam-zərgərləri" 
kitabında (Moskva, "Sovetskiy xudoinik", 1980) C.Əyyubovun 2 
sənət əsəri, "Üç düymə" sırğası və "Sevil" boyunbağı əsərləri 
təmsil olunmuşdur. 

Cəmaləddin Əyyubov haqqında qəzet və yurnallarda dəfələr- 
lə yazılar dərc olunmuş və onun haqqında 2002-ci ildə məşhur 
kino tədqiqatçısı Aydın Kazımzadə "Zərgər" telefilmini çəkmiş 
və ekranlarda nümayiş etdirilmişdir. 

Filmdə uzun illər zərgərlik sənətimizdə öz dəst-xəttini saxla- 
yan rəssam, ustad zərgər Cəmaləddin Əyyubovun yaradıcılıq 
yolundan, onun xalq yaradıcılığına söykənən zərgərlik sənətində 
əldə etdiyi böyük uğurlardan bəhs olunur. 

Cəmaləddin Bilal oğlu Əyyubov hazırda öz bilik və təcrübəs- 
ini, əbədi, ölməz sənətinin sirlərini gənc nəsillərə öyrətməklə 
fəaliyyətini davam etdirir. 


ƏYYUBOV MAHİR ƏLƏKBƏR OĞLU 


Mahir Əyyubov 1951-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə 
Şəki şəhər 2 saylı orta məktəbi əla qiy- 
mətlərlə bitirdikdən sonra həmin il ADU- 
nun Fizika fakültəsinə daxil olmuşdur. 
Oxuduğu müddətdə tələbi elmi cəmiyyə- 
tinin üzvü olmuşdur. 1973-cü ildə Fizika 
fakültəsini bitirərək fizik, fizika müəllimi 
ixtisasını almışdır. 

1973-cü ildən Şəki şəhər 11 saylı orta 
məktəbdə, 1974-cü ildən hal-hazıra 





128 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


qədər şəhər 20 saylı orta məktəbdə fizika və informatika müəlli- 
mi vəzifəsində çalışır. 

İşlədiyi müddətdə tədrisin keyfiyyətini və səmərəsini 
yüksəltmək məqsədilə bir neçə səmərələşdirici pedaqofi üsulla- 
rın müəllifi olmuş, 1988-ci ildə rayon miqyasında onun iş təcrü- 
bəsi geniş yayılmışdır.1990-cı ildə pedaqofi fəaliyyətinə görə 
"Metodist müəllim" adına və 1992-ci ildə Azərbaycan Respubli- 
kasının "Maarif əlaçısı" döş nişanına layiq görülmüşdür. 1994-cü 
ildə Təhsil Nazirliyinin keçirdiyi kompüter proqramlarına baxış 
müsabiqəsinin qalibi olaraq 1 yer qazanmışdır, 1997-1998-ci 
illərdə Şəki Özəl türk litseyində fizika fənni üzrə Olimpiada 
qrupu aparmışdır. Onun şagirdləri 1997-ci ildə respublika turun- 
da 1 yer, 1998-ci ildə İtaliyanın Milan şəhərində dünya olimpia- 
dasına vəsiqə qazanmışdır, 1999-cu ildən hal-hazıra qədər həmin 
Litseydə kompüter olimpiada qrupunu aparır. Onun şagirdləri 
2001-2003-cü illərdə keçirilən respublika olimpiadasında dəfə- 
lərlə yüksək yerlərə layiq görülmüşdür. 

M.Ə.Əyyubov eyni zamanda texniki yaradıcılıq mərkəzində 
dərnək rəhbəri vəzifəsində də çalışır. Onun şagirdləri respublika 
yarışlarında dəfələrlə yüksək yerlər tutaraq müəlliflik şəhadətna- 
mələri almışlar. 

Müəllimlik peşəsinə qəlbən vurğun olan, öyrənməyi və 
öyrətməyi özünə mənəvi tələbata çevirən Mahir müəllim gözəl 
bir insan kimi öz el-obasının dərin hüsn-rəğbətini qazanmışdır. 
Bir neçə dəfə Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanları ilə təltif olun- 
muşdur. 2001-ci il tarixindən Respublika Təhsil Şurasının 
üzvüdür. 

Respublika Prezidentinin 2000-ci il 18 Mart tarixli fərmanı ilə 
Respublikanın "Əməkdar müəllimi" fəxri adına layiq görül- 
müşdür. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 129 


ƏZİZOV MƏNSUR QARA OĞLU 


Əzizov Mənsur 1964-cü ildə anadan 
olmuş, 1980-ci ildə Bakı incəsənət 
təmayüllü orta məktəbi bitirmişdir. 1980- 
1984-cü illərdə Bakı 84 saylı Texniki- 
peşə məktəbini tərtibatçı rəssam ixtisası 
üzrə təhsil almışdır. 

1984-1992-ci illərdə Şəki şəhər 
M.F.Axundov adına kinoteatrda rəssam 
vəzifəsində işləmişdir. 

1984-1986-cı illərdə hərbi xidmətdə 
olmuşdur. 





de, 
V” 
v 


1995-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində "Basın" muzeyin- 
də və "Mərmərə" otelinin rəsm qalereyasında şəxsi sərgisi təşkil 
olunmuşdur. 

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür, 
hazırda rəngkarlıq üzrə yaradıcılığını davam etdirir. 

M.Əzizov dəfələrlə diplom və fəxri fərmanlara layiq görül- 
müşdür. 


ƏZİZOVA NAİMƏ MAHMUD QIZI 


Naimə Əzizova 1917-ci ildə anadan 
olmuşdur. Bir müddət orta məktəbdə 
oxuduqdan sonra fəhlə fakültəsinə daxil 
olur. Fəhlə fakültəsini bitirdikdən sonra 
1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb 
İnstitutuna daxil olur və 1941-i ildə Tibb 
İnstitutunu bitirir. 

N.M.Əzizova əlinə diplom aldığı ilk 
gündən başlayaraq peşəsinə dərindən 
bağlandığı həkimlik sənətini həyatının 
mənası saymışdır. 


130 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Bir nurlu ömrün əlçatmaz, ünyetməz səhifələrini vətəninin 
ağır günlərində yorulmaq bilmədən elinə-obasına sədaqətlə xid- 
mət etmiş N.M.Əzizova respublikamızın sayılan, seçilən həki- 
mlərindən olmuşdur. 1941-ci ildə müharibə zamanı o xalqına, 
vətəninə öz əməli işləri ilə xidmət etməyi qarşısına qoydu. O, 
diplomunu, təyinatını alan kimi Xudat rayonuna yollandı. O vaxt 
Xudat rayonunda baş alıb gedən malyariya və yatalaq xəstəliklə- 
rinə qarşı mübarizə aparıb qısa bir müddət ərzində Xudat əhalisi- 
ni bu qorxulu bəladan qurtarır. Bu gənc həkim bir sıra çətinliklər- 
lə üzləşdi, bəzən büdrədi, fəqət yıxılmadı, addımları bərkidi. Az 
bir müddət içərisində bu ağ xalatlı gənc həkimin səsi ətraf rayon- 
ları bürüyür, xəstələrin isə xilaskarı və sevgilisinə çevrilir. Naimə 
xanımın istedadı və bacarığı barədə hamı ürəkdolusu ilə danışır, 
onun qəbulunda olan hər kəs ondan razılıq hissi ilə ayrılırdı. Onun 
yanına hətta qonşu rayonlardan da müalicəyə gəlirdilər. Həyat 
yollarında uğurlu addımlar atan naimə xanım rayon rəhbərliyinin 
nəzərindən qaçmır. Onu baş həkim təyin edirlər və müharibə 
zamanı təşkil olunan Hərbi Tibb Komissiyasının sədri təyin edirlər. 

On iki il Xudat rayonunda çalışdıqdan sonra Respublika 
Səhiyyə Nazirliyinin sərəncamı ilə Şuşa səhiyyə şöbəsinin müdi- 
ri vəzifəsinə göndərilir. İşlədiyi 9 il ərzində təkcə Şuşada yox, 
ətraf rayonlarda olan xəstəliklərə qarşı mübarizə aparır. Onun 
yeni üsullarla apardığı müalicə bir səhiyyə işçisi kimi elinə, tor- 
pağına dərindən bağlılığı haqqında neçə-neçə xoşməramlı məqa- 
lələr, oçerklər və təşəkkürlər yazılır. 

1961-ci ildə Şuşada Səhiyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində 9 il 
işlədikdən sonra Respublika Səhiyyə Nazirliyinin sərəncamı ilə 
Bakıya çağırılır və Səhiyyə Nazirliyinin 4 saylı Baş İdarəsinin o 
vaxt "Leçkomissiya" adlanan poliklinikasına təyin edilir. 

Hər bir yerdə olduğu kimi Naimə M.Əzizova bu poliklinikada 
da işlədiyi müddət ərzində özünü təcrübəli, alicənab, işgüzar, 
tələbkar, daxili mədəniyyəti ilə seçilən həkim kimi göstərmişdir. 
O yorulmadan səhərdən axşamadək dinclik və rahatlıq bilmədən 
10-12 saat işləyərdi. Heç təsadüfi deyil ki, onun qəbul otağının 
qarşısında dərdlərinə əlac axtaran xəstələr böyük ümidlə onun 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 131 


qəbuluna düşmək üçün növbəyə dayanardılar. Hətta başqa sah- 
ələrdən gələn xəstələr дә. O, böyük diqqətlə xəstələrini qəbul 
edərdi. Şəfalı əlləri ilə müayinə edərdi və qəbuldan çıxan xəstə- 
lər sevinc, fərəh hissi ilə ondan ayrılardılar. Bundan əlavə o hər 
gün 27-30 xəstəyə baxmaq üçün çağırışla evlərə gedərdi. Məhz 
bunun nəticəsidir ki, N.M.Əzizova çoxlarına şəfa verən həkim 
çalışdığı kollektivin və bütün xəstələrin dərin hörmət, ehtiramını 
qazanmışdı. 

Bununla belə N.M.Əzizova ürəyi ailəsi ilə döyünürdü. O, 
əvəzsiz qayğıkeş ana, ailə başçısı, qohumlara isə dayaq idi. 

Xalq üçün şölələnən ürək, sərf olunan ömür ən yüksək müka- 
fatlara layiqdir. Milyonların etimadını qazanmış N.M.Əzizova 
"Qafqazın müdafiəsi uğrunda" və bir neçə başqa medallarla, "Əla 
Səhiyyə işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 

N.M.Əzizova respublika mətbuatında aktual səhiyyə mövzu- 
larında çıxışlar edir, bir çox məqalələr nəşr etdirmişdir. Moskva- 
da çap olunan "Kardioloqiə", "Terapevtiçeskiy arxiv" yumalların- 
da "Mediüinskaə qazeta" qəzetində kardiologiya və xroniki pnev- 
maniya haqqında bir çox elmi məqalələr nəşr etdirmişdir və bu 
xəstəliklərə aid elmi konfranslarda çıxış etmişdir. 


ƏZİZOV FƏRHAD ŞİRİN OĞLU 


Fərhad Əzizov 1946-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1964-cü ildə Azərbaycan Neft 
və Kimya İnstitutunun kimya-texnologiya 
fakültəsinə qəbul olub, 1969-cu ildə 
bitirmişdir. 

1969-cu ildən 1970-ci ilə qədər Sum- 
qayıt Kimya zavodunda aparatçı vəzifəs- 
ində, 1970-ci ildən 1974-cü ilə qədər "- 
Neft Kimya Avtomat" Elmi-Tədqiqat 
Layihə İnstitutunda mühəndis vəzifəsində 
işləmişdir. 





132 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1974-cü ildən AzEA-nın Şəki zona Elmi bazasında kiçik elmi 
işçi vəzifəsinə qəbul edilmişdir. 1976-cı ildə AzEA Genetika və 
Seleksiya İnstitutunda aspiranturaya qəbul olmuş, 1980-ci ildə 
bitirmişdir. 

1983-cü ildə Daşkənd şəhərində Özbəkistan EA-nın "Bio- 
üzvi-Kimya" İnstitutunun Elmi şurasında dissertasiya işini müda- 
fiə etmiş, biologiya elmləri namizədi elmi adı almışdır.Hal-hazır- 
da AzMEA-nın Genetik Ehtiyatlar İnstitutunun Şəki Elmi-tədqi- 
qat bazasında böyük elmi işçi vəzifəsində işləyir. 

İxtisasım üzrə 5 müəlliflik şəhadətnaməsi, 1 səmərələşdirici 
təklif üçün şəhadətnamə almış, 25 məqalə və tezis dərc etdirmiş, 
| monoqrafiya nəşr etdirib. Məqalə və tezislər Moskva, Novos- 
ibirsk, Düşənbə, Sankt-Peterburq, Vladiqafqaz şəhərlərində nəşr 
olunan kitab və elmi јагпаПагда dərc olunmuşdur. 

2001-ci ildən pedaqofi fəaliyyətlə məşğul olur. 

Şəki Pedaqoyi Texnikumunda "Anatomiya, fiziologiya və 
gigiyena" fənnini Musiqi Texnikumunda "Biologiya fənnini" təd- 
ris edir. 

2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Tədris 
Proqramları İnstitutu tərəfindən təsdiq olunmuş "Anatomiya, 
fiziologiya və gigiyena", "Biologiya fənnləri" üzrə tədris pro- 
qramlarının müəllifidir. 

Bir sıra MDB ölkələrində Rusiya, Gürcüstan, Bolqarıstan, 
Türkiyə respublikalarında keçirilən konfrans və simpoziumlarda 
iştirak etmişəm 

2001-ci ildə "Bioflor" Ekoloyi Tərbiyə İctimai Birliyini təsis 
etmiş, onun sədridir 

2002-ci ildən "Şəki Sənətkarlar Assosiasiyası"nın və 2003-cü 
ildən Şəki "Ailə Turizm Assosiasiyası"nın, 2004-cü ildən Şəki 
"Sahibkarlar Assosiasiyası"nın təsisçisidir. 

2002-ci ildə "Mədəni irsin qorunma layihəsi" üzrə Şəki ict- 
imai işçi qrupunun rəhbəri seçilmiş, Cənubi Qafqazda Turizm 
təşəbbüsləri Proqramı çərçivəsində "Transqafqaz" Turizm layih- 
əsi üzrə 2002-ci ildə Tbilisidə keçirilən Beynəlxalq seminarın 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 133 


iştirakçısı olmuş, fasilitator sertifikatı almış, 2001-ci ildə Alman- 
Azərbaycan texniki əməkdaşlıq "GTZ" xətti ilə təşkil olunmuş bir 
illik "Məsləhətçilərin seminar yolu ilə hazırlanması" kursunun 
müdavimi olmuş, sertfikatlar almışdır. 

2003-cü ildə "İmpuls" firmasına icraçı direktor təyin olunmuş, 
"Biznes-məsləhət" Mərkəzinin rəhbəridir. 


ƏZİZOV FİKRƏT ŞABAN OĞLU 


Fikrət Əzizov 1938-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1946-cı ildə M.F.Axundov 
adına 2 saylı məktəbə daxil olmuş, 1956 
cı ildə oranı qurtarmışdır. Elə həmin ildə 
də N.Nərimanov adına Azərbaycan Döv- 
lət Tibb Universitetinin (ATİ) "Əczaçılıq" 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 1961-ci ildə 
həmin fakültəni provizor ixtisası ilə biti- 
rib işləmək üçün Ermənistan SSR-ə gön- 
dərilmişdir. Orada iş şəraitinin dözülməz 
olduğuna görə 1 bildən sonra Azərbayca- 
na qayıtmış, Mingəçevir və Şəki şəhərlərində bir müddət işlə- 
mişdir. 

1964-cü ildə Bakı şəhərinə köçmüş, burada o, müxtəlif vəzi- 
fələrdə çalışmışdır. 1966-cı ildə Lökbatan qəsəbəsində yeni açıl- 
mış uşaq xəstəxanasının nəzdində aptek təşkil etmiş və orada 
müdir işləmişdir. 1967-1968-ci illərdə 438 saylı hərbi hospitalda 
aptek rəisi, daha sonra Bakı şəhərində apteklərdə müxtəlif vəzi- 
fələrdə çalışmışdır. 

1969-cu ildə Səhiyyə Nazirliyinin Baş Apteklər İdarəsinə işə 
qəbul olunmuş və burada əczaçılıq işləri üzrə təşkilatçı inspektor 
vəzifəsində işləmişdir. 

1974-cü ildə ona SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin "Səhiyyə əlaçısı" 
döş nişanı verilmişdir. 1976-cı ildə apteklər üçün texniki təhl- 





134 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ükəsizlik işlərinə dair yaddaş kitabçası nəşr etdirib aptekləri təc- 


hizh etmişdir. 

1977-ci ildə Baş Apteklər İdarəsinin nəzdindəki Mərkəzi 
Analitik laboratoriyasına müdir təyin edilmişdir. 

F.Ş.Əzizov 1971-1979-cu illərdə 2 dəfə Moskva şəhərində 
ixtisasartırma kurslarında 4 və 2 ay olmaqla oxumuşdur. 1971-ci 
ildə ona ali dərəcəli "provizor" fəxri adı verilmişdir. 1971-1990- 
cı ilə qədər idarənin Aptek Şurasının və Attestasiya Komissiyası- 
nın daimi üzvi olmuşdur. 

O, 1981-ci ildə respublikada ilk dəfə olaraq dərman preparat- 
larının yararlılıq müddətini göstərən braşüra buraxdırmışdır. 

1988-ci ildə Elyaşeviçin "Farmatsevtu o dentoloqii" kitabını 
Azərbaycan dilinə tərcümə etmiş və bütün aptekləri bu kitabça ilə 
təmin etmişdir. 

O, daim şəhərin keyfiyyətli dərmanlarla təmin edilməsi və 
apteklərdə əczaçılıq qaydalarının qorunması üçün öz bilik və bac- 
arığını tətbiq edir. 

F.Ş.Əzizov hazırda Bakı şəhər Apteklər İdarəsinin Əczaçılıq 
işlərinin təşkili şöbəsinə rəhbərlik edir. 


ƏZİZOV FİKRƏT VAHİD OĞLU 


Fikrət Əzizov 1930-cu ildə anadan 
olmuşdur. O, orta təhsilini başa vurduq- 
dan sonra. 1949-cu ildə Azərbaycan Poli- 
texnik İnstitutunun (indiki AzTU) Dəmir 
yolu nəqliyyatı fakültəsinə daxil olmuş və 
1954-cü ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitir- 
mişdir. 

1954-1956-cı illərdə Şimali Qafqaz 
Dəmir yolu "Proxladnıy" stansiyasının 
texniki kontorunun rəisi vəzifəsində 
çalışmışdır. O, 1956-1958-ci illərdə 











ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 135 


Azərbaycan Dənir yolu "Keşlə" stansiyasında dispetçer işləmiş- 
dir. 

Fikrət Əzizov 1960-cı ilədək Sumqayıt Alüminium zavodun- 
da nəqliyyat sexinin rəisi olmuş, 1960-1962-ci illərdə Azərbay- 
can SSR Maşınqayırma İdarəsi Şöbəsinin rəisi işləmişdir. 1962- 
ci ildə Kondisioner zavodunda direktor müavini olmuşdur. Onun 
əməyi daim yüksək qiymətləndirilmiş, bir çox fəxri fərmanlara 
və diplomlara layiq görülmüşdür. 

1970-ci ildə Mali və Qvineya Respublikasında işi ilə əlaqədar 
rəsmi-işgüzar ezamiyyətdə olmuşdur. 

Fikrət Əzizov 1972-ci ildə Bakı şəhər Nərimanov rayonundan 
millət vəkili seçilmişdir. 

F.Əzizov 1975-ci ildə "Azərelektrikişıq" Bakı İstehsalat Bir- 
liyində baş direktor vəzifəsində çalışmışdır. 


FƏRƏCOVA ƏSMAYƏ ŞİRİN QIZI 


Fərəcova Əsmayə Şirin qızı 1929-cu 
ildə anadan olmuşdur. Orta məktəbi Şəki 
şəhərində gümüş medalla bitirmiş və Şəki 
Müəllimlər İnstitutunun Azərbaycan dili 
və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuşdur. 

1951-ci ildə təyinatla Şəki rayonunun 
Böyük Dəhnə kənd orta məktəbinə Azər- 
baycan dili və ədəbiyyatı müəllimi vəzi- 
fəsinə göndərilib. 

50-ci illərdə kənddə savadsızlığın 
ləğvi ilə əlaqədar axşam məktəblərinin . idə 
təşkilində və yaşlı əhalinin məktəblərə cəlb edilməsi işində 
xüsusilə aktiv fəaliyyət göstərmiş və maarifpərvər şəxs kimi 
böyük nüfuz qazanmışdır. ix 

Daha sonrakı 10 illiklər ərzində ümumi icbari orta təhsilə 
keçid üzrə dövlət proqramının həyata keçirilməsində xüsusi fəal- 





136 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lıq göstərmiş, Böyük Dəhnə kəndində axşam və qiyabi orta mək- 
təblərin təşkil olunmasında yaxından iştirak etmiş və həmin mək- 
təblərdə tədris keyfiyyətinin artırılmasında xüsusilə fərqlənmiş- 
dir. 

36 il müddətində fasiləsiz olaraq Böyük Dəhnə kənd orta 
məktəbində müəllimə işləmiş, "Qabaqcıl maarif xadimi" döş 
nişanı ilə təltif olunmuşdur. Uzun illər ərzində məktəb pedaqofi 
şurasının katibi və rayonlararası metodbirləşmənin sədri olmuş- 
dur. 

36 il ərzində minlərlə şagirdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı 
fənnini tədris etmiş və həmin şagirdlərin arasından onlarla dilçi- 
lər və ədəbiyyatçılar yetişmişdir. Eyni zamanda həmin mütəxəs- 
sislərdən üçü Əsmayə Fərəcovanın tədris etdiyi fənn üzrə təhsi- 
lini daha da dərinləşdirərək, filologiya elmləri namizədi elmi 
dərəcəsinə yüksəlmiş və hal-hazırda ölkəmizin müxtəlif ali mək- 
təblərində çalışırlar. 

Əsmayə Şirinqızı nadir istedada, yüksək pedaqofi qabiliyyət- 
lərə malik olan müəllimə olmaqla yanaşı, həm də yaşadığı elin, 
obanın ən möhtərəm ağbirçəklərindən biridir. O öz həyatını el-o- 
bası ilə birgə yaşayıb, onun sevincinə şərik olub, elin ağrı-acıla- 
rını da özününkü bilib. Bu obada hər kəs onu sevdiyini, ona böyük 
məhəbbət bəslədiyini ifadə edir. 

25 aprel 2004-cü ildə Fərəcova Əsmayə Şirin qızının 75 yaşı 
tamam olmuşdur. Şəki şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının imzala- 
dığı 15 aprel 2004-cü il tarixli, 1/72 saylı Sərəncama müvafiq 
olaraq. Şəki rayon ictimaiyyətinin iştirakı ilə Əsmayə Fərəcova- 
nın yubileyi təşkil olunmuş və yubiley mərasimində eləcə də 
Əsmayə Fərəcovanın həyat və fəaliyyətini əks etdirən "Ağ günlər 
sorağında" adlı sənədli romanın təqdimatı olmuşdur. 

Yumalist-yazıçı Sadıq Zamanoğlunun qələmə aldığı bu kitab- 
da Əsmayə Şirinqızının həyat yolu və onunla birgə işləmiş ziyalı- 
ların, onun yetirmələrinin xatirələri, yüksək bədii zövqlə, nəfis 


tərtibatda verilmiş, müxtəlif dövrləri Əks etdirən foto-şəkillər 
toplanmışdır. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 137 


Fərəcova Əsmayə Şirin qızı Şəki şəhər İcra Hakimiyyəti Baş- 
çısının Fəxri fərmanı və Azərbaycan Respublikası Təhsil Naziri- 
nin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. O, həmçinin akademik 
M.Mehdizadə adına mükafatın və Azərbaycan Kütləvi İnformasi- 
ya Vasitələri işçilərinin Həmkarlar İttifaqı tərəfindən təsis olun- 
muş "Vətən" mükafatı laureatıdır. 


FƏRZƏLİBƏYOV ŞARİD NƏSİB BƏY OĞLU 


Fərzəlibəyov Şarid Nəsib bəy oğlu F” 
1937-ci ildə anadan olmuşdur. 

1946-cı ildə Şəkidə 2 saylı məktəbə 
getmiş və oranı 1956-cı ildə bitirmişdir. 

1956-1959-cu illərdə Moskva Poli- ҝ 
texnik Texnikumunda təhsil almış, oranı 


fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Həmin 
dövrdə qüvvədə olan qanun əsasında, 
texnikumu fərqlənmə diplomu ilə qurta- 


ran məzunların 596-i müvafiq ali məktəb- 
lərə imtahansız qəbul edilirdilər. Məhz, "dü 
Ş.Fərzəlibəyov bu 576-li imtiyaz qrupunun içərisində Moskva 
Energetika İnstitutunun "Elektrik avadanlıqları" fakültəsinin qiy- 
abi şöbəsinə imtahansız qəbul edilmişdir. 1965-ci ildə həmin 
ixtisas üzrə ali təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. 
Moskvada qiyabi təhsil aldığı müddətdə həm də istehsalatın 
üxtəlif sahələrində çalışmışdır. , 
4 1960-1962-ci illərdə Şəki İpək Kombinatında elektrik 
mühəndisi, 1962-1964-cü ilə qədər Azərkənd Energetikası üzrə 
baş dispetçer işləmişdir. Ы ә” 
” 1964-1974-cü illərdə Azener)iSazlama İdarəsində böyük 
ühəndis vəzifəsində çalışmışdır. : içdə 
” 1974-1982-ci illərdə Şəki Rabitə idarəsində rabitə rəisi .. 
fəsində işləmişdir. Bu vəzifədə işlədiyi müddətdə Şəkinin 20- 







, 





“ə 
£ 


= 
Да. 

= 

ә 


138 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


dən artıq kəndinin telefonlaşdırılmasında fəal iştirak etmişdir. 

Ş.Fərzəlibəyov rabitə sahəsində 60-dan çox səmərələşdirici 
təklifin müəllifidir. 1979-cu ildə Azərbaycan Respublikası Rabi- 
tə Nazirinin əmri ilə rabitə sahəsindəki nailiyyətlərinə görə 
"Azərbaycanın fəxri səmərələşdiricisi" kimi yüksək ada layiq 
görülmüşdür. 

1982-1994-cü illərdə Moskva Ümumittifaq Geofizika İnstitu- 
tunun Bakı filialında Seysmolofi hadisələrin qabaqcadan xəbər 
verilməsi sahəsi üzrə böyük geofizik vəzifəsində işləmişdir. 

1994-cü ildən təqaüdçü Şarid Fərzəlibəyov ömrü boyu parti- 
ya mənsubiyyətinə görə bitərəf olsa da o, şərəfli həyat fəaliyyə- 
tilə (o, həm də atası məşhur Nəsib bəyin sənətini davam etdirmiş, 
1974-cü ildən bu günə qədər bacarıqlı diş texniki kimi də fəaliy- 
yət göstərir) daim xalqın tərəfində olub, öz bacarıq və istedadını 
xalqından əsirgəmir. 


FƏRZƏLİBƏYOV VARİD NƏSİB OĞLU 


Varid Fərzəlibəyov 1933-cü ildə ziy- 
аһ ailəsində anadan olmuşdur. Şəki 
sənətkarlar diyarıdır. Varid Fərzəlibəyov 
da uşaq yaşlarından Şəki sənətkarlarının 
əl işlərinə dərin maraq göstərmiş, onlar- 
dan çox şey öyrənmişdi. Bu insan taxta 
oyma sənətində özünü daha bariz göstər- 


9) mişdi. Gələfəkdə də sənətkarlıq onun 
böyük xobbisinə çevrilmişdi. Varid Fər- 
zəlibəyov Şəkidəki 2 saylı məktəbi bitirib 


M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və 
Kimya İnstitutunun energetika fakültəsinə daxil olaraq, uzun illər 
дабадји mühəndis kimi çalışıb, tanınmış insan olub, lakin həyatı- 
nın sonunadək sənətkarlığı əldən qoymamışdı. Eyni zamanda da 
Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin filialı olan suvenir fabriki- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 139 


nə öz əl işlərini təqdim etmişdi. O, özünü taxta üzərində oyma 
sənətində, yapışqansız taxta hissələrini bir-birinə keçirmək, yəni 
şəbəkə sahəsində daha mükəmməl göstərmişdir. Onun əsərlərin- 
də monumentallıq, memarlıq ölçülərini, Azərbaycan milli oma- 
mentlərini neyə dəqiq bilməsi diqqəti fəlb edir. O dövrkü mətbu- 
at onun əl işlərini "Azərbaycan levşasının iniiləri" adlandırıb. Rus 
yazıçısı Leskovun qəhrəmanının adından götürülmüş bu söz "zərif 
məhsul düzəldən" mənasında da işlədilir. 

V Fərzəlibəyov uzun illər "Azərelektroişıq" istehsalat birliy- 
ində çalışmışdır. O, bir sıra istehsalat işlərini təkmilləşdirmiş, bu 
yolla müəssisə xeyli gəlir əldə etmişdir. 

O, 30 il böyük laboratoriyaya rəhbərlik etmişdir. Sovet məka- 
nında ilk ağ işıq lampaları zavodunun yaranmasında, istehsalın 
təkmilləşdirilməsində və genişləndirilməsində onun böyük 
əməyi olmuşdur. Varid Fərzəlibəyov istehsalatda yaranmış çox 
problemlərin yüksək səviyyədo həllinə müvəffəq olmuşdur. 

Bu insan həm də ixtiraçı mühəndis kimi də özünü göstərmiş- 
dir. O, Azərbaycan musiqi mədəniyyətinə yeni bir musiqi aləti "- 
bas tarı" bəxş etmişdir. Bu ixtiraya görə 60-70i illərin musiqi 
mütəxəssisləri ona "əlləri qızıldır" demişlər. Bu ixtiranı edəndə 
müəllifin 29 yaşı var idi. Varid Fərzəlibəyov xarifi görünüşü və 
səsinə görə ifad etdiyi alətə "bas tar" adı vermişdir. O vaxt Azər- 
bayan Dövlət Konservatoriyasında i.Hacıbəyov, Ə.Abbasov, 
C.Hacıyev, Ə.Bakıxanov, H.Xanməmmədovun iştirakı ilə təşkil 
olunmuş komissiya bu ixtiraya yüksək qiymət vermişdir. Onların 
qeyd etdiyinə görə, ansambl və orkestrlərimizdə bas səs çatışmır- 
dı. Digər musiqi alətləri vasitəsi ilə yaradılmış bas səs lazımi 
effekti vermirdi. Xarici görünüşə tara və uda bənzəyən bu alətin 
böyük üstünlükləri var. Bu alətdə özünü göstərən çox mühüm 
xüsusi detallara ayrı heç bir musiqi alətində təsadüf etmək 
mümkün deyil. Mütəxəssislərin fikrin)ə, bu alət alətşünaslıq bax- 
imindan çox düzgün və dəqiq ölçülüb biçilmişdir. Belə ki, böyük 
və kiçik çanaq arasında xüsusi qurğunun qoyulması bu aləti daha 
da mükəmməlləşdirmişdir. Bu qurğu səs rezonansının tənziminə 


140 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


xidmət edir. Bas tardan indi də ansambllarımızda istifadə edilir. 
Oricinalı isə müəllifin özü tərəfindən 1982-ci ildə Musiqi mədə- 
niyyəti Dövlət muzeyinə bağışlanılmışdır. 

Varid Fərzəlibəyov 23 mart 1999-cu il tarixdə dünyasını dəy- 
işmişdir. 


Müasirləri Varid Fərzəlibəyov şəxsiyyəti haqqında 


Bas tarın müəllifi Varid Fərzəlibəyovdur. O, xalis bəy 
nəslindən idi. Onun istedadı atasından, əslindən, kökündən gəlib. 
Әлтәа Bakıxanov deyərli ki, bu səs — bas tarın səsi bizə çox lazım 
idi. Bas tar ansambl və orkestrlərimizdə uzun müddət qəbul 
olunub və istifadə edilib. Bu insanın əlləri qızıl idi. Taxtaya əl 
vursaydı “çiçəklənərdi”. Елә təkcə bas tarı onu yaşadacaq. 
Ziyalılıq, nəcabət bu ailə, nəslə xas olan xüsusiyyətlərdir. Bu 
insan çox orifiqal, ziyalı ailədən idi. 

Bəxtiyar Vahabzadə, Xalq şairi, akademik 


Baxanda heyran oldum. Musiqiçi olmayasan, amma belə gözəl 
musiqi aləti icad edib yaradasan. Bizim orkestrlərimizdə bas səs 
çatışmır. Adi tarda bas simlər var, amma bu simlərdə melodiya 
çalmaq olmur. Ansamblda piano və başqa alətlərlə bas səs 
yaradılırdı. Amma bu da lazımi səviyyədə deyildi. Bas tarda isə 
bütün parametrlər və göstəricilər elə nəzərə alınıb ki, hiss edirsən 
ki, tar nəslindənidir, qondarma deyil, amma bu alət tamamilə 
bambaşqadır. Müəllif burada Azərbaycanın qədim musiqi 
alətlərinə nəzər salmışdır. Lakin bu ixtiranın bədii-texniki 
imkanları daha yüksəkdir. Əsas odur ki, müəllif ansamdlda vacib 
səs fembrini tapa bilsin. Varid F. ərzəlibəyov buna müvəffəqiyəətlə 
nail olmuşdur. 

Onun sənətindən istifadə edən gənclərə, musiqiçilərə demək 
istərdim ki, onun ixtirasına hörmət və ehtiramla yanaşsınlar və bu 
irsi qorumağı, təkmilləşdirməyi məsləhət görürəm. 

Ramiz Quliyev, zarzən, Xalq artisti 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 141 


Mən bu alətə heyran olmuşam. Sənətkarlıq cəhətdən dəqiq 
hazırlanmış bir alətdir. Belə bir alətə ansmbl və orkestrlərimizdə 
ehtiyac böyük idi. Onun yaranması da elə bu zərurətdən doğub. 
Musiqişünas olmasa da, bu insanın musiqi zövqü çox yüksək idi. 
Bu ixtira alətşünaslıq baxımından çox düzgün və dəqiq ölçülüb- 
biçilmişdir. 

Məcnun Kərimov, 
sənətşünas 


Varid Fərzəlibəyov Azərbaycan xalqına, Şərq musiqi aləminə, 
xalq çalğı alətləri ansamblına və orkestrinə çox lazımlı alət bəxş 
etmişdir. Onun bu aləti daim yaşayacaq və bu belə də olmalıdır. 

Sidqi Mustafayev, “/rs” fə/klor 
ansamblının bədii rəhbəri 


Azərbaycanda belə insanlarla birgə yaşayıb onu tanımamaq 
böyük qəbahətdir. Çox təəssüf olsun ki, biz bu adamı bu vaxta 
qədər tanımamışıq. Onun necə gözəl hissiyatı, böyük şeylərdən 
kiçik suvenirlər hazırlamaq qabiliyyəti olmuşdur. Hələ dünya 
muzeylərini bəzəyə biləcək bu çilçıraq... Bu əsərdə də ixtiraçılıq, 
monmentallıq var. O. böyük heykəltəraş ola bilərdi. Qohumu 
Fuad Əbdürrəhmanovla yaxınlığı daha çox olsaydı, bu belə də 
olardı. Taxta işlərində mən bunu hiss edirəm... 

Vaxtı ilə Varid Fərzəlibəyovun əsərləri Almaniya və başqa 
xarici ölkələrdə nümayiş etdirilmək üçün çıxarılmışdır, onların 
geri qaytarılmasına nail olmaq lazımdır. Yaxşı olardı ki, bu 


əsərlərdən bəhs edən ayırca kataloq hazırlansın. 
Kübra Əliyeva, 


sənətşünas 


Varid Fərzəlibəyov bəy nəslindən idi, özü də bəy idi. Mən bu 
insanın adını eşidəndə, tələffüz edəndə, haradasa oxuyanda ona 
olan böyük hörmətimə, onun böyük fitri istedadına — — -. 
qalxmaq istəyirəm. Onun şəxsiyyətində olan sadəlik, əvəzsiz 


142 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


hörmətcillik, təmənnasız insan olması barədə saatlarla danışmaq 
olar. Varid Fərzəlibəyov həm sakit, həm də xasiyyətcə sabit insan 
idi. O, həqiqətən qeyri-adi fitri istedada malik insan, ən böyük 
insanlığa layiq yoldaş, dost, həyat yoldaşı, ata, qardaş və s. 
olmuşdur. 


Hacı İlham Hacıyev, 
uşaqlıq dostu 


FƏRZƏLİBƏYOV NƏSİB BƏY 
MUSTAFABƏY OĞLU 


Nəsib bəy Fərzəlibəyov 1911-ci ildə 
anadan olmuşdur. N.Fərzəlibəyov uşaq 
yaşlarında mədrəsədə təhsil alıb. 

O, Nuxa Pedaqofi texnikumunda ali 
orta təhsilini başa vurub, ali təhsil almaq 
üçün Bakıya gəlir. Nəsib bəy burada 
Pedaqofi İnstitutun riyaziyyat fakültəsinə 
daxil olur. Lakin Böyük Vətən mühari- 
bəsinin başlanması Nəsib bəyin ali təhsil 
almaq arzusunu yarımçıq qoyur. O, ailəsi- 
nin ağır vəziyyəti ilə əlaqədar Şəkiyə 
qayıdır. 

Yüksək istedadı və bacarığı sayəsində saatsazlığın, dülgərliy- 
in, texnikanın müxtəlif sahələrinin sirlərinə yiyələnən Nəsib bəy 
zəmanəmizin nəbzini tuta bilən, nadir insanlardan biri idi. 

Müharibədən əvvəl Şəkidə diş texniki çox az idi. Belə bir 
dövrdə o, Gülüzadələr soyundan olan Zahid həkimin məsləhəti 
ilə zamanının məşhur, milliyyətcə yəhudi olan diş texniki Kasne- 
rin yanında diş texnikliyinin sirlərinə yiyələnmişdir. Ciddi səylə 
öz üzərində işləyərək, sahəsinə dair elmi ədəbiyyatlar toplayıb 
oxumaqla biliyini artırıb. Müəyyən müddətdən sonra şəhərdə 
ehtiyacı ödəyə bilən, xəstələri razı salan, gördüyü işdən heç 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 143 


zaman şikayət eşitməyən, məşhur diş həkiminə çevrilir. 

Hər sahəyə marağı, elmi, ziyalılığı onu məşhurlaşdırdı. 

Nəsib bəy Böyük Vətən müharibəsi ərəfəsində artıq məşhur 
diş həkimi kimi fəaliyyətlə yanaşı, həm də 2 saylı məktəbdə 
direktor vəzifəsində işləyirdi. 

Rus dilində yaxşı danışa bilən, qızıl əlləri olan nəsi bəyi 
komandanlıq gözünün zəifliyini nəzərə alaraq cəbhədən geri qay- 
tarır. Geri dönən Nəsib bəy gözəl insan, ziyalı, bacarıqlı sənətkar 
kimi elinə, xalqına xidmətini böyük həvəslə davam etdirir. 

Xalq şairi B.Vahabzadə tərəfindən Nəsib bəy haqqında "Azəri 
qəlbli, alman tərbiyəli Nəsib bəy" ifadəsi bir daha Nəsib bəyin 
yüksək insanpərvərliyini və sənətindəki dəqiqliyini çox gözəl 
təsdiqləyir. 

Nəsib bəy 10 sentyabr 1974-cü ildə dünyasını dəyişməsinə 
baxmayaraq, onun əziz xatirəsi daim onu sevənlərin qəlbində 
yaşamaqdadır. 


FƏRZƏLİBƏYOV MƏRAHİM FƏRZƏLİ OĞLU 


Mərahim Fərzəlibəyovun yaradıcılıq 
bioqrafiyasında altmışa yaxın tamaşa var. 
Geniş fantaziyalı reyissordur, əlvan kom- 
pozisiyalar qurmaqda məxsusi səriştəsi 
var. Јапг əlvanlığına meyli güclüdür və 
buna görə də mövzuca bir-birindən fərqli, 
təzadlı sü)et, kompozisiya, konflikt, ideya 
qurumlu pyeslərə müraciət edir. 

Mərahim Fərzəlibəyovun atası Fərzə- 
libəy Fərzəli Mustafa oğlu 1915-ci ildə 
Şəki şəhərində ziyalı ailəsində anadan | zə 
olmuşdur. Fərzəlibəyovlar nəsli Şəkidə öz bacarığı və istedadı ilə 
bu gün də çox yaxşı tanınırlar. Şəki mədəniyyətində və 7 
can Respublikasının bir çox sahələrində, diplomatiyada, biznesdə, 





144 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


incəsənətdə və elmdə fəaliyyət göstərirlər. Onlardan biri də gör- 
kəmli teatr xadimi, xalq artisti, Akademik Dram Teatrının baş 
relissoru Mərahim Fərzəlibəyovdur. 

Mərahim Fərzəli oğlu Fərzəlibəyov 26 iyun 1949-cu ildə 
Bakıda doğulub. Bakıdakı 56 saylı orta məktəbi bitirib. Səhnəyə 
10-cu sinifdən maraq göstərib. 

26-lar adına Mədəniyyət sarayının xalq teatrında hazırlanan 
tamaşalarda epizodik rollar oynayıb. Lakin refissor sənətinə daha 
çox maraq göstərib. Orta məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan 
Respublikası Vumalistlər İttifaqının yaradıcılıq fotostudiyasında 
şagird-laborant, Suraxanı rayon mədəniyyət evində kinomexanik 
köməkçisi, 26-lar Mədəniyyət sarayında pioner "Şəfəq" dram 
dərnəyinin rəhbəri işləyib. 

Az və həvəskar səviyyəsində olsa da müəyyən təcrübə topla- 
yan Mərahim Fərzəlibəyov ali təhsil almaq üçün Leninqrada 
(indiki Sankt-Peterburq şəhəri) gedib. Burada Dövlət Teatr Mus- 
iqi, Kinomatoqrafiya İnstitutunun refissorluq fakültəsinə daxil 
olub. İxtisas müəllimi dünya şöhrətli refissor, SSRİ xalq artisti 
professor Georqi Tovstonoqovdan beş il (1970-1975) seçdiyi ixti- 
sasın incəliklərini öyrənib. Diplom işi kimi Azərbaycan Musiqili 
Komediya Teafrının rus bölməsində dramaturq Maykl Stüartın və 
bəstəkar Cevri Germanın "Hello Doli" muziki-operettasını tama- 
şaya hazırlayıb. Bundan sonra isə bütün yaradıcılığı boyu bir daha 
operetta јапппа müraciət etməyib, yalnız dram teatrında tamaşal- 
ar hazırlayıb. 

İnstitutu bitirəndəMərahimin təyinatını Çeçenistan Muxtar 
Respublikasının paytaxtı Qroznı şəhərindəki Mixail Lermontov 
adına Dövlət Rus Dram Teatrına veriblər. O, mövcud təyinat qay- 
dasına əsasən iki il bu teatrda quruluşçu reyissor işləyib (16 noy- 
abr 1975-ci il - 18 avqust 1977-ci il). Bu təcrübəli kollektivdə 
Tennissi Uilyamsın "Arzu tramvayı" dramına, Yan Batist Molye- 
rin "Tartüf" komediyasına, Boris Vasilyevin "Qış gecəsinin nağı- 
1" pyesinə, Alla Sokolovanın "Faryatevin fantaziyası" psixolofi 
tragikomediyasına, "Yevgeni Sefip və Nikolay Novitskinin səa- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 145 


dəti", uşaqlar üçün Sergey Mixalkovun "Lovğa dovşan" nağılına 
maraqlı səhnə quruluşları verib 

Mərahim Fərzəlibəyov Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında baş 
reyissor (noyabr 1977 - 9 mart 1981) işlədiyi illərdə gənc kollek- 
tivin yaradıcılıq işlərində, јапг və üslub axtarışlarında səmərəli 
reformalar apara bilib. Bu teatra özü ilə bərabər yeni јаппаг, təzə 
və oriyinal kompozisiya, dil, ifadə, bədii təsvir prinsipləri gətirib. 
Dörd il ərzində sənət ocağının repertuar quruluşuna əlvanlıq, can- 
lılıq, mövzu rəngarəngliyi verə bilib. Bir sıra aktyorun "gizli" 
yaradıcılıq imkanlarının genişliyi, məlahət və cazibəsi xarakterik 
səviyyələri məhz M.Fərzəlibəyovun Sumqayıt teatrında bitkin 
quruluşlar verdiyi aşağıdakı tamaşalarda açılıb. G.Bokarev "Pola- 
dəridənlər", H.Muxtarov "Mən nənəyə evlənirəm", "P.Pançev 
"Məktub", C.Cabbarlı "Vəfalı Səriyyə", Ö.Məmmədov "Mehri- 
şah", T.Kazımov "Muradın kələkləri", N.Həsənzadə "Bütün Şərq 
bilsin", N.Xəzri "Mənim arxalandığım" və s. Sumqayıt teatrında 
"Bütün Şərq bilsin" tamaşasına quruluş verəndən on altı gün sonra 
M.Fərzəlibəyov Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin əmri ilə 
Akademik Milli Dram Teatrına refissor təyin olunub (9 mart 
1981). Kollektivin məhsuldar refissorlarından biri kimi əsasən 
çağdaş dramaturgiyamızın, həmçinin dünya klassiklərinin əsərlə- 
rinə müxtəlif yanrlarda səhnə quruluşları verib. LƏfəndiyev "Xur- 
şidbanu Natəvan", "Şeyx Xiyabanı", "Bizim qəribə taleyimiz", 
"Dəlilər və ağıllılar", "Hökmdar və qızı", V.Şekspir "Maqbet", 
Anar "Təhminə və Zaur", N.Xəzri "Torpağa sancılan qılınc", 
"Mənsiz dünya", Q.Lorka "Qadın faciəsi", "Dişi canavar", Ј.Казип 
"Fedra", V.Şekspir, M.S.Ordubadi, N.Hikmətin əsərlərinin 
motivləri əsasında səhnə redaksiyası M.Fərzəlibəyovun "Misir 
gecələri", C.Məmmədquluzadə "Ölülər" və s. 

1980-ci illərin əvvəllərində C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfil" 
kinostudiyasının nəzdində Kino-Aktyor Teatrı truppası fəaliyyət 
göstərirdi. Həmin kollektiv Mərahim F ərzəlibəyovun quruluşun- 
da M.Muradın "Təkan", Q.Lorkanın "Qanlı toy", A.Nikitinin 
"Abşeronda bir gecə" pyeslərinin tamaşalarını oynayıb 


146 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


teatr sənətinin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə, relissorluqda 
qazandığı nailiyyətlərinə görə Mərahim Fərzəlibəyov 1 dekabr 
1982-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 28 okt- 
yabr 2000-ci ildə isə xalq artisti fəxri adları ilə təltif olunub. 

12 yanvar 2006-cı il tarixində Respublika Mədəniyyət Nazir- 
liyinin əmri ilə Mərahim Fərzəlibəyov Akademik Milli Dram 
Teatrına baş refissor təyin olunub. 


FƏRZƏLİYEV ÇİNGİZ ƏBDÜLMƏCİD OĞLU 


Çingiz Fərzəliyev 1943-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 1951-1961-ci illərdə orta 
təhsil almışdır. O, 1962-ci ildə Ə.Əzim- 
zadə adına rəssamlıq məktəbinə daxil 
olmuş, 1967-ci ildə həmin məktəbi 
"Rəngkarlıq" ixtisası üzrə bitirmişdir. 

Ç.Fərzəliyev 1967-1973-cü illərdə 
V.İ.Surikov adına Moskva Dövlət Rəs- 
samlıq İnstitutunda "Rəngkarlıq" ixtisası 
üzrə ali təhsil almışdır. 

Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 

1973-1983-cü illərdə Azərbaycan Pedaqofi İnstitutunda 
(indiki ADPU) müəllim və baş müəllim kimi fəaliyyət göstərmiş- 
dir. 

2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının 
"Rəssamlıq" kafedrasında müəllim kimi fəaliyyət göstərən Çingiz 
Fərzəliyev 2005-ci ildə həmin kafedranın dosenti, az sonra isə 
kafedra müdiri seçilmişdir. 

Ç.Ə.Fərzəliyev "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar 
İncəsənət xadimi", professor olmaqla yanaşı, həm də bir neçə 
kitabın müəllifidir. "Natürmort јапл haqqında" (2003), "Rəngkar- 
lıqda portret јап" (2006), "Azərbaycan rəngkarlığı" (Antologiya, 
2007) kimi kitablar da bu sıradandır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 147 


Onun "Azərbaycan rəngkarlığı" (Antologiya, 2007) kitabı 
"Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi", Azərbaycan 
Dövlət Rəssamlıq Akademiyası, "Azərbaycan Mədəniyyətinin 
dostları" Fondu, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının təşəbbüsü ilə 
nəşr edilmiş 420 səhifədən ibarət kitabdır. Bu kitabda Azərbay- 
can rəngkarlıq sənətində Х1П-ХХГ əsr arasında baş verən bütün 
diqqətəlayiq, Azərbaycan rəngkarlığında hər şeyi əhatə edən 
bütün hadisələr haqqında və həmin əsrlərdə fəaliyyət göstərmiş 
görkəmli rəssamların həyat və yaradıcılığı haqqında hərtərəfli 
məlumatlar var. 

Ç.Fərzəliyev Mədəniyyətin və İncəsənətin inkişafında gös- 
tərdiyi xidmətlərə görə akademik Y.Məmmədəliyev adına müka- 
fata layiq görülmüşdür. 

Bacarıqlı təşkilatçı, gözəl rəssam, professor Fərzəliyev Çingiz 
Əbdülməcid oğlu respublika, ümumittifaq, xarici ölkə və beynəl- 
xalq rəssamlıq sərgilərinin iştirakçısıdır. Bir sıra Beynəlxalq 
sərgilərin və müsabiqələrin laureatıdır. Hazırda Azərbaycan 
Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında редадој: fəaliyyətini uğurla 
davam etdirir. 


FEYZİYEV CAVANŞİR ƏYYUB OĞLU 


Cavanşir Feyziyev 1963-cü ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1970-1980-ci 
illərdə Şəkidə orta təhsilini almış- 
dır.1983-1985-ci illərdə Qazaxıstanda 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 

1986-1991-ci illərdə Azərbaycan 
Dövlət Pedaqofi Xarici Dillər İnstitutunda 
(indiki Azərbaycan Dillər Universiteti) alı 
təhsil almış və tərcümə fakültəsini tərcü- 
məçi-müəllim ixtisası üzrə fəpqlənmə 
diplomu ilə bitirdikdən sonra həmin ali 





148 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
505 


məktəbin "fransız dili və tərcümə" kafedrasına müəllim vəzifəsi- 
nə təyin olunmuşdur. 

Hələ tələbəlik illərində - 1987-ci ildə SSRİ-də "yenidənqur- 
ma" prosesi getdiyi zaman Azərbaycanda ilk özəl müəssisələrdən 
biri olan "Linqvist" tədris-tərcümə mərkəzinin yaradıcılarından 
biri olmuş və 1994-cü ilədək Dillər İnstitutunda müəllim işlə- 
məklə yanaşı, həm də "Linqvist" Mərkəzini idarə etmişdir. 

1994-1995-ci illərdə Belçikanın "Sərhədsiz həkimlər" Bey- 
nəlxalq təşkilatında əvvəlcə tərcüməçi, daha sonra isə cəbhəboyu 
bölgələr üzrə administrator vəzifələrində çalışmışdır. 

1995-1998-ci illərdə "Filip Morris" şirkətinin Qafqaz nüma- 
yəndəliyində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 

Nəhayət, özəl biznes sahəsində əldə etdiyi bilik və təcrübəyə 
arxalanaraq öz şəxsi biznesini qurmaq qərarına gəlmiş və sonrakı 
illərdə əldə olunan nailiyyətlər bunun çox düzgün qərar olduğu- 
nu bir daha təsdiqləmişdir. Belə ki, onun təsis etdiyi yerli müəs- 
sisələr Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) və Avropanın bir çox 
ölkələrinin dünya miqyaslı şirkətləri ilə işgüzar əlaqələr qurub, 
Azərbaycanın bazar iqtisadiyyatının və eləcə də özəl sektorun 
inkişaf etdirilməsində önəmli nəticələr əldə etmişdir. 

1998-2002-ci illərdə "Planet CO. LTD" Şirkətinin təsisçisi və 
direktoru olmuşdur.O, bir neçə şirkətin təsisçisi və ya həmtəsis- 
çisi olmaqla, yüzlərlə işçisi olan müxtəlif profilli biznes müəssi- 
sələrini idarə edir. Bu müəssisələr ölkənin reklam sənayesində, 
istehlak mallarının idxalı və özəl tibb xidmətləri sahəsində aparı- 
cı rola malikdirlər. 

2002-ci ilin noyabrından Feyziyev "Avromed" Azərbaycan- 
İngiltərə Birgə Müəssisəsinin Baş direktorudur. Eyni zamanda 
"İMEKS" MMC, "Krokus" MMC, "Saba" LTD, "Avromed" BM, 
"Qafqaz turizm" yumalı redaksiyası MMC, Şəkidə fəaliyyət gös- 
tərən "Tour-invest" şirkətlərinin təsisçisi və ya həmtəsisçisidir. 
Bu şirkətlərin filial və nümayəndəlikləri ölkəmizin 15 bölgə 
mərkəzlərində fəaliyyət göstərir və Cavanşir Feyziyevin yaratdı- 
ğı müəssisələrdə 1500-ə yaxın yerli adamlar yüksək əmək haqqı 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 149 


ilə iş yerləri tapmışlar. 

"Avromed" şirkətinin Mingəçevir, Sumqayıt, Gəncə, Şəki və 
Lənkəranda regional bazası tikilir. "İmeks"in 15 rayonda regional 
bazası fəaliyyət göstərir. 

Cavanşir Feyziyevin təsis etdiyi "Tour-İnvest" şirkəti tərəfin- 
dən Şəkidə 2004-cü ilin sentyabrından inşasına başlanılan "Şəki 
Saray" oteli 2006-cı ildə müasir tələblərə tam cavab verən səviy- 
yədə istifadəyə verilmişdir. Oktyabrın 14-də "Şəki saray" oteli- 
nin istifadəyə verilməsi münasibətilə keçirilən mərasimdə Azər- 
baycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev cənabları iştirak 
etmişdir. 

C.Feyziyevin təşəbbüsü ilə "Tour-İnvest" şirkəti hal-hazırda 
Şəki şəhərində turizmin inkişaf etdirilməsi məqsədilə Soyuqbu- 
laq ətrafında 4 hektar ərazidə turizm bazasının tikintisi üçün 
hazırlıq işləri aparır. Həm mehmanxana-biznes kompleksinin və 
həm də turizm bazasının yaxın gələcəkdə fəaliyyətə başlaması 
yüzlərlə yeni iş yerlərinin açılmasına səbəb olacaqdır. 

Cavanşir Feyziyevin təsis etdiyi şirkətlərdə respublikanın 
əksər rayonlarından olan yüzlərlə adam əmək fəaliyyəti ilə 
məşğul olur. 

O cümlədən, indiyədək Şəki şəhərindən, Böyük Dəhnə, Kiçik 
Dəhnə, Suçma, Qoxmux, Kiş, Oraban, Baş Göynük, Biləcik, 
Oxud kəndlərindən, Turan və s. qəsəbələrdən yüzlərlə həmyerli- 
miz Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Mingəçevir, Bərdə və Şəki şəhərlə- 
rində yüksək maaşlı iş yerləri ilə təmin olunmuşlar. 

O, Şəki rayonunun Böyük Dəhnə kəndində smeta dəyəri 350 
min ABŞ dolları olan 620 yerlik orta məktəb binasını şəxsi vəsai- 
ti hesabına tikdirmiş, 2005-ci ildə məktəblilərin istifadəsinə ver- 
mişdir. 

Onun rəhbərliyi ilə Kiçik Dəhnə kəndində 2 saylı orta mək- 
təbin cari təmiri həyata keçirilmiş, Böyük Dəhnə, Kiçik Dəhnə və 
Suçma kəndlərinin içməli su ilə təmin olunması üçün layihə işlə- 
ri aparılmışdır. 

C.Feyziyev fransız, ingilis, rus, türk və Azərbaycan dillərini 


150 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


mükəmməl bilir. Biznes fəaliyyəti ilə əlaqədar 20-yə yaxın ölkə- 
də işgüzar səfərlərdə olmuşdur. 

Ciddi intizam, əməksevərlik və yüksək təşkilatçılıq qabiliy- 
yətinə malik C.Ə.Feyziyev həm də xeyriyyəçi iş adamı kimi tanı- 
nır. Belə ki, o, onlarla imkansız vətəndaşın cərrahiyyə əməliyyat- 
larını öz üzərinə götürmüş, 7 nəfər valideynsiz uşaqların Alma- 
Ata şəhərində Ahmet Yasevi Universitetdə təhsil alması üçün 
onlara hər il maliyyə yardımları etməklə yanaşı, Bakı və Şəki 
şəhərlərində yerləşən uşaq evlərinə və internat məktəblərinə 
müntəzəm olaraq yardımlar etməkdədir. 

Cavanşir Feyziyev yaradıcı adamlara da həmişə qayğı ilə yan- 
aşmışdır. Böyük Dəhnə kəndində onun dəstəyi ilə yaradılmış 
məktəblilərdən ibarət "Dəhnə" folklor qrupu 2005-ci ilin aprel 
ayında ümumrespublika müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. Bir neçə 
yazıçı və şairlərin kitabları onun göstərdiyi maliyyə dəstəyi nəti- 
cəsində işıq üzü görmüşdür. Qarşınızdakı kitabın sponsoru da 
məhz Cavanşir Feyziyevdir. 

Respublikanın müxtəlif ictimai təşkilatları tərəfindən dəfələr- 
lə diplom və fəxri fərmanlarla təltif olunmuş və 2005-ci ildə 
Avropa Biznes Assambleyası (London, Oksford) tərəfindən 
"Şöhrət çələngi" beynəlxalq mükafatına layiq görülmüşdür. 

Cavanşir Feyziyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 
(AMEA) Fəlsəfə və Siyasi-Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunun dis- 
sertantı olmuş və fəlsəfə elmləri doktoru İlham Məmmədzadənin 
rəhbərliyi altında "Qafqazda etno-siyasi münaqişələrin mənəvi 
aspektləri" mövzusunda dissertasiyasını 2007-ci ildə müvəffə- 
qiyyətlə müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcə- 
si almışdır. 

C.Feyziyev "Qafqazda etnik münaqişələr və onların dövlət 
müstəqilliyinə təsiri" (ingilis dilində, 2002-ci il), "Sülh fəlsəfəsi" 
(Azərbaycan dilində, 2006) monoqrafiyalarının və 10-dan çox 
elmi əsərin müəllifidir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 151 
FEYZULLAYEV MÜŞFİQ ƏHƏD OĞLU 


Müşfiq Feyzullayev 1972-ci ildən 
anadan olmuşdur. 

1978-cı ildə Oxud kənd orta məktəbi- 
nə getmiş, 1988-ci ildə həmin məktəbi 
gümüş medalla bitirmişdir. 

1988-ci ildə Leninqrad Maliyyə İqti- 
sad İnstitutunun Bakı filialına "Maliyyə 
kredit" ixtisasına qəbul olmuşdur. 

1989-cu ilin fevralında Leninqrad 
Maliyyə İqtisad İnstitutuna köçürülmüş- 
dür. 

1993-cü ildə Sankt-Peterburq Dövlət 
İqtisad Maliyyə Universitetini qırmızı diplomla qurtarmışdır. 

1993-cü ildə Kalininqrad Dövlət Universitetinin "İqtisadiyya- 
tı idarəetmə" fakultəsinin aspiranturasına qəbul olunmuşdur. 
1997-ci ildə həmin Universiteti "Tədqiqatçı iqtisadçı" diplomu ilə 
bitirmişdir. : 

1999-cu ildə Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin "İqtisadi 
siyasət" ixtisası üzrə həm də "Maliyyə kredit" ixtisası üzrə "Воз- 
деиствие депнежно-кредитных инструментов на становленис и 
развитиа промынтленного производство" mövzusunda nami- 
zədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 

1997-ci ildən indiyədək Surqut Dövlət Universitetində əvvəl 
asisstent, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləyir. 

2001-ci ildə dosent diplomu almış, eyni vaxtda 1999-cu ildə 
ASG "Xantı - Mansiskdorstroy" idarəsində işə düzəlmişdir. 

30-a yaxın elmi əsərin müəllifidir. 

Onun 2001-ci ildə "Политика доходов и заработнон платы" 
dərsliyi buraxılıb və dərs prosesində istifadə edilir. 





152 ӘГӘРЗӘКВ MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


HACIYEV MƏMMƏD CƏBRAYIL OĞLU 


Məmməd Hacıyev 1885-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. O, 1916-cı ildə Odessa 
Universitetinin tibb fakültəsini qurtarmış- 
dır. M.Hacıeyv 1926-cı ilə qədər Kerç 
şəhərində xəstəxananın Baş həkimi işlə- 
mişdir. Sonra isə ömrünün axırına kimi 
Şəki şəhəri rayonlararası Mərkəzi xəstə- 
xananın baş həkimi olmuşdur. 

M.Hacıyev "Azərbaycan SSR əmək- 
dar həkimi", "Azərbaycan SSR Əmək 
Qəhrəmanı" kimi fəxri adlara layiq 





* 


6“ ј 
2 v 


dı 
görülmüşdür. 

Hacıyev Məmməd Cəbrayıl oğlu 1955-ci ildə vəfat etmişdir. 

Hazırda Şəki şəhər Mərkəzi xəstəxanası Hacıyev Məmməd 
Cəbrayıl oğlunun adını daşıyır və tibb sahəsindəki xidmətləri 
yüksək qiymətləndirilən M.C.Hacıyevin həmin xəstəxananın 
qarşısında büstü qoyulmuşdur. 

Məmməd Cəbrayıl oğlu Hacıyevin oğlü tibb elmlər namizədi 
Hacıyev Fövzi Məmməd oğlu Azərbaycan Tibb Universitetinin 
(ATU) “Ümumi cərrahi xəstəliklər” kafedrasının dosenti 
olmuşdur. Fövzi Hacıyev zob xəstəliyi üzrə mütəxəssis-həkim, 
məşhur endokrinoloq kimi fəaliyyət göstərmişdir. 

Böyük ürəyə malik insanpərvər F.Hacıyev öz həkimlik 
fəaliyyəti dövründə zəngin təcrübi və nəzəri biliyinə arxalanaraq 
şəfalı əlləriylə mütəmadi olaraq xeyriyyəçilik missiyası ilə Bakı 
şəhərində və Azərbaycanın rayonlarında burun, qulaq və boğazın 
müxtəlif növ xəstəliklərindən əziyyət çəkən minlərlə insanın 


yenidən sağlam həyata qayıtmasında əvəzolunmaz rol 
oynamışdır. 





| 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 153 


HACIYEV İLHAM ORUC OĞLU 


cə 


Hacıyev İlham Oruc oğlu 14 iyul 
1949-cu ildə Şəki şəhərində anadan 
olmuşdur. 1956-cı ildə 10 saylı orta mək- 
təbə getmiş, 1967-ci ildə oranı bitirmiş- 
dir. İş fəaliyyətinə 1966-cı ildə bufetçilik 
üzrə kurs alaraq, Şəkidə ictimai-iaşə 
sistemində fəaliyyətə başlamışdır. 

O, 1968-1970-ci illərdə ordu sırala- 
rında həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 

İ.Hacıyev 1972-1975-ci illərdə Tica- 
rət Texnikumunun "Yeməklərin hazırlan- 
ması texnologiyası" fakültəsini oxumuşdur. Texnikumu qurtar- 
dıqdan sonra Şəki ticarətində bufetçi, yeməkxana müdiri, daha 
sonra isə "Sevinc" restoranının müdiri olub. 

İlham Hacıyev 1979-cu ildə D.Bünyadzadə adına Xalq 
Təsərrüfatı İnstitutunun (XTİ-indiki İqtisad Universiteti) "Ərzaq 
mallarının əmtəəşünaslığı" ixtisasını bitirib, sonra bir müddət 
işini Şəkidə davam etdirmişdir. 

O, 1982-ci ildə yenidən Bakıya qayıdaraq, Nizami rayonunda 
1988-ci ilədək yeməkxana müdiri olub. 

İ.Hacıyev 1988-1992-ci illərdə Bakı şəhər Təsərrüfat Malla- 
rı İdarəsində "Büllur" mağazasının direktoru, 1993-cü ildən 
"Məktəbli və tələbə iaşə tresti"nin baş direktoru, 1994-cü ildən 
Bakı şəhər İctimai İaşə İdarəsinin rəisi, 1995-1997-ci illər ərzin- 
də Bakı Mal-Qara Tədarükü və Emalı İstehsalat Birliyinin (Keşlə 
Ət Kombinatı) baş direktoru işləmişdir. 

İlham Hacıyev 1997-ci ildən hazırkı dövrə qədər Bakı şəhər 
məktəbli və tələbə iaşə ATSC müşahidə şurasının sədri vəzifə- 
sində işləyir.2001-ci ildən Azərbaycan İqtisad Universitetinin 
"İstehlak mallarının ekspertizası" kafedrasının baş müəllimi kimi 
pedaqoii fəaliyyət göstərir. O, həmçinin 2001-ci ildə Həcc ziya- 
rətində də olmuşdur. 





154 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


İ.Hacıyev müasir dövrdə mühüm əhəmiyyət kəsb edən İqtisad 
Universitetinin tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş "İstehlak malla- 
rının ekspertizasının nəzəri əsasları", İqtisad Universiteti nəşriy- 
yatı, Bakı-2003-cü il dərs vəsaitinin həmmüəllifidir. O, eyni 
zamanda çalışdığı sahə üzrə 20-dən artıq elmi məqalə və bir çox 
tezislərin müəllifidir. 

O, 1995-ci ildə "Bazar iqtisadiyyatına keçid dövründə" eyni 
adlı sahədə kurs keçmişdir. 

Hacı İlhamın bir çox xeyriyyəçilik əməlləri də var və bunlara 
misal olaraq bir çox kitabların çıxmasına etdiyi köməkliklər, 
imkansız bir neçə tələbənin təhsil haqqına etdiyi köməyi, Şəkidə 
Sabir küçəsinin bərpası və təmirini göstərmək olar. 

İlham Oruc oğlu Hacıyev Şəkidə məskunlaşmış köçkünlərə 
və başqa ehtiyacları olan bir çox şəxslərə mütəmadi olaraq yar- 
dım göstərməkdədir. 


HACIYEVA ELMİRA ƏLƏKBƏR QIZI 


Elmira Ələkbər qızı Hacıyeva 1952-ci 
ildə anadan olmuşdur. 

O, 1968-ci ildə Şəki 2 saylı orta mək- 
təbini bitirmiş, həmin ildə Azərbaycan 
Tibb İnstitutunun (ATİ—indiki ATU) 
pediatriya fakültəsinə daxil olmuş, 1975- 
ci ildə həmin ali məktəbi bitirmişdir. 

E.Hacıyeva həmin ildən Şəki uşaq 
poliklinikasında sahə həkimi kimi işə 
başlayıb və 1976-cı il avqust ayında 
həmin poliklinikaya baş həkim təyin olu- 
nmuşdur. O, 1985-ci ildən Şəki Birləşmiş uşaq xəstəxanasına baş 
həkim təyin olunmuşdur. 


Elmira Hacıyeva 1988-ci ildən Şəki Tibb texnikumuna direk- 
tor təyin edilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 155 


E.Ə.Hacıyeva YAP-ın üzvüdür, Şəki Tibb Məktəbi ilk ərazi 
təşkilatının, 1988-ci ildən Respublika Uşaq Fondunun Şəki 
şöbəsinin sədridir. 

O, Respublika Uşaq Fondunun Rəyasət Heyətinin üzvü seçi- 
lib. 

Müxtəlif xeyriyyə işlərində fəal iştirak edir. 

Sevil Qadınlar Cəmiyyətinin üzvüdür. 


HACIYEV RASİM RƏMZİ OĞLU 


Hacıyev Rasim 1956-cı ildə anadan 
olmuşdur. Bakı şəhərində 1963-cü ildə 
47 saylı (Nərimanov rayonu) məktəbin 1- 
ci sinifinə daxil olmuş, 1973-cü ildə oranı 
bitirmişdir. 1973-cü ildə ADU (indiki 
BDU)-nun "Tətbiqi riyaziyyat" fakültəs- 
inə daxil olmuş, 1978-ci ildə həmin ixti- 
sas üzrə fərqlənmə diplomu ilə qurtar- 
mışdır. 

R.Hacıyev 1978-1981-ci illərdə 
AMEA Kibernetika İnstitutunun "Riyazi 
kibernetika" üzrə aspiranturasını qurtardıqdan sonra 1988-ci ilə 
qədər həmin institutun elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır. 

O, 1984-cü ildə akademik C.Allahverdiyevin rəhbərliyi altın- 
da "Stoxaostik sistemlərin müşahidə və idarə edilməsi" mövzu- 
sunda mühüm nəzəri əhəmiyyətə malik namizədlik dissertasiy- 
asını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və fizika-riyaziyyat elmləri 
namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. | 

Rasim Hacıyev 1988-1994-cü illərdə АМЕА Genetika və 
Seleksiya institutunda baş elmi işçi vəzifəsində işləmiş və akade- 
mik U.Ələkbərovun rəhbərliyi altında müasir elmi-tədqiqat sah- 
əsi olan genetikanın riyazi modelləşdirilməsi məsələləri ilə 





məşğul olmuşdur. 


156 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


R.Hacıyev 1978-1994-cü illərdə həm də pedaqofi fəaliyyətlə 
məşğul olmuş, BDU və AzTU-da riyazi kibernetikadan tələbələ- 
rə mühazirələr oxumuşdur. 1994-cü ilin fevral ayından hazırkı 
dövrə qədər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) "- 
Ümumdünya Ərzaq Proqramı"nın Azərbaycandakı nümayəndə- 
liyində "Maliyyə inzibati" şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışır. 


HACIYEV RƏMZİ NİYAZİ OĞLU 


Rəmzi Hacıyev 1951-ci ildə qulluqçu 
(müəllim) ailəsində anadan olub. 1967-ci 
ildə şəhər 3 saylı orta məktəbini bitirərək 
BDU-nun mexanika-riyaziyyat fakültəs- 
inə daxil olub. 

1972-ci ildə universitetdə təhsilini 
başa çatdırıb riyaziyyatçı, hesablayıcı- 
riyaziyyatçı ixtisasına yiyələnmişdir. 

1972-1974-cü illərdə ordu sıralarında 
Vzvod komandiri vəzifəsində xidmət 
etmişdir. 

1974-cü ildən BDU-nun Elmi-tədqiqat Hesablama Mərkə- 
zində mühəndis-proqramist, baş mühəndis-proqramist, qrup rəh- 
bəri, aparıcı mühəndis mütəxəssis, şöbə müdiri direktor müavini 
vəzifələrində çalışmışdır. Ali məktəb AİS-lərinin baş konstruk- 
torunun müavini kimi bir çox mövzuların yerinə yetirilməsinə 
rəhbərlik etmiş, məsul icraçı kimi "qapalı xarakterli" informasiya 
texnologiyalarının hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. 

Bakı şəhəri "Bilik" Cəmiyyətinin müasir konstruktor siste- 
mlərinin riyazi və proqram təminatı məsələləri üzrə mühazirəçi- 
si olmuş, Ali və orta ixtisas məktəbləri müəllimlərinin ixtisasar- 
tırma sistemində uzun illər "İnformatika" fənnini tədris etmişdir. 

1976-cı ildən pedaqofi fəaliyyətlə məşğuldur. 

1982-ci ildən BDU-nun tətbiqi-riyaziyyat və kibemetika 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 157 


fakültəsində baş müəllim vəzifəsində çalışır. Fakültədə İnforma- 
tika "İqtisadi informasiyanın işlənməsi sistemləri", "Riyaziyyatın 
və informatikanın tədris üsulları" fəmnlərini tədris edir. 

Müasir kompüter sistemlərinin riyazi və proqram təminatı, 
İnformatika, informatikanın tədris metodikası ilə əlaqədar bir sıra 
elmi, elmi-metodiki, metodiki işlərin müəllifidir. 

Hal-hazırda BDU-nun İqtisadi informatika kafedrasında baş 
müəllim vəzifəsində çalışır. 


HACIYEVA SONA SALMAN QIZI 


Sona Hacıyeva 1907-ci ildə anadan olmuşdur. 

Sona Hacıyeva səhnə fəaliyyətinə 1921-ci ildə Bakı Azad 
Tənqid-Təbliğ Teatrında başlamışdır. 1923-1979-cu illərdə 
Azərbaycan Dram Teatrının aktrisası olmuş, 1927-ci ilədək eyni 
zamanda opera və musiqili komediyalarda müvəffəqiyyətlə çıxış 
etmişdir: Leyli, Əsli ("Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", 
Ü.Hacıbəyov), Şahsənəm ("Aşıq Qərib", Z.Hacıbəyov) və s. 

S.Hacıyevanın yaradıcılığı üçün milli kolorit, təbiilik, özünə- 
məxsus lirizm səciyyəvi idi. Ən yaxşı rolları: Sona ("Hacı Qara", 
M.F.Axundov), Xumar ("Şeyx Sənan", H.Cavid), "Atlas ("- 
Həyat", M.İbrahimov), Gülnar, Mehriban ("Vaqif", "Xanlar", 
S.Vurğun), Ofeliya, Cülyetta ("Hamlet", "Romeo və Cülyetta", 
V.Şekspir), Qalçıxa ("Günahsız müqəssirlər", A.Ostrovski) və s. 
olmuşdur. 

"Sevimli mahnı", "Qızmar günəş altında", "O olmasın, bu 
olsun", "Səhər" filmlərində çəkilmişdir. “re 

Sona Hacıyeva "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edil- 
mişdir. . ҹ 

S.S.Hacıyeva 1979-cu ildə Bakı şəhərində dünyasını dəyiş- 


mişdir. 


158 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
HACIYEV ƏBDÜLƏLİ MƏMMƏD OĞLU 


Əbdüləli Hacıyev 1920-ci ildə sənət- 
kar ailəsində anadan olmuşdur. 

O, Şəki şəhərindəki 10 saylı orta 
məktəbi bitirdikdən sonra 1938-ci ildə 
Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil 
olmuşdur. 

1941-1945-ci illərdə cəbhədə olmuş, 
Zaqafqaziya cəbhəsində gedən döyüşlər- 
də iştirak etmiş, yaralanmışdır. Böyük 
Vətən müharibəsindən sonra, 1946-cı 
ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda təh- 
silini davam etdirmişdir. 1948-ci ildə həmin institutu müvəffə- 
qiyyətlə bitirdikdən sonra 1948-1952-ci illərdə "Azenerli" idarə- 
sində baş mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 

1952-ci ildə SSRİ DTK-sına həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış- 
dır. 

1959-1987-ci illərdə Azərbaycan SSR DTK-nın hökumət 
rabitəsi şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 

1975-ci ildə Ə.M.Hacıyevə mühəndis-polkovnik hərbi rütbə- 
si verilmişdir. Təhlükəsizlik orqanlarında qüsursuz xidmətlərinə 
görə o, dəfələrlə orden və medallarla təltif edilmişdir. 

1977-ci ildə isə respublikanın hökumət rabitəsi ilə təmin edil- 
məsində xidmətlərinə görə Ə.M.Hacıyev Azərbaycan Respubli- 
kasının "Əməkdar rabitəçisi" yüksək fəxri adı verilmişdir. 

Sadə, səmimi insan Hacıyev Əbdüləli Məmməd oğlunun 
əməyi fəaliyyət göstərdiyi dövrlərdə daim yüksək qiymətləndi- 
rilmiş, o, dəfələrlə dövlət tərəfindən orden, medal, diplom və bir 
çox fəxri fərmanlara layiq görülmüşdür. 

Ə.M.Hacıyev 26 fevral 1998-ci ildə vəfat etmiş və doğulduğu 
Şəki şəhərində dəfn edilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 159 


HACIMUSTAFAZADƏ HÜSEYN TOFİQ OĞLU 


Hacımustafazadə Hüseyn 1973-cü 
ildə anadan olmuşdur. 

1990-cı ildə Şəki şəhər M.F.Axundov 
adına 2 saylı orta məktəbi qurtardıqdan 
sonra əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 
İşlədiyi müddətdə dəfələrlə bir çox sərgi- 
lərdə iştirak etmişdir. 

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar 
İttifaqının üzvüdür. 

Hazırda "Şəki Xan Sarayı"nın bərpası 
emalatxanasında şəbəkə ustası vəzifəsin- 
də işləyir. Nadir memarlıq incilərindən sayılan "Şəki Xan Saray- 
i"nin bərpasında böyük əməyi olmuşdur. 





HACƏHMƏDZADƏ XURAMAN ŞAMİL QIZI 


Xuraman Hacəhmədzadə 1961-ci ildə 
anadan olub. Orta təhsilini Şəki şəhər 20 
saylı məktəbdə almışdır. Hacəhmədzadə 
Xuraman 1987-ci ildə Azərbaycan Neft 
və Kimya İnstitutunun "Kimya texnolo- 
giyası" fakültəsini bitirmişdir. 

1992-ci ildən Azərbaycan MEA-nın 
Kimya Texnologiyasının Nəzəri Proble- 
mləri İnstitutunun əməkdaşıdır. Hal-haır- 
da AMEA Kimya Problemləri İnstitutun- 
da elmi fəaliyyətini davam etdirməkdədir. 

X.Hacəhmədzadə professor Çingiz İbrahimovun rəhbərliyi 
altında "Poliizobutilenin modifikasiyası, katalitik destruksiyası 
proseslərinin tədqiqi, riyazi modelləşdirilməsi və parametrlərinin 
hesablanması" mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində işi 





160 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


başa çatdırıb texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq 
üçün Elmi Şuraya təqdim etmişdir. 

Bu mövzuya aid müəllifin 10-dan artıq məqalə çap edilmişdir. 
X.Ş.Hacəhmədzadə əvvəlki elmi elmi mövzusunu davam etdir- 
məklə yanaşı yeni elmi mövzular üzərində də çalışır. Elmi nəti- 
cələri istehsalatda müvəffəqiyyətlə tətbiq edilir. 


HACI-SEYİDOV TOFİQ KƏRİMBALA OĞLU 


Tofiq Hacı-Seyidov 1937-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

Orta təhsilini Oxud kənd orta məktə- 
bindən başlayan T.K.Hacı-Seyidov 1953- 
cü ildə Bakıya gələrək, təhsilini 4 saylı 
sənət məktəbində davam etdirmişdir. Bu- 
rada o, suvaqçılıq sənətinə yiyələnmişdir. 

1955-ci ildə Nazirlər Soveti yanında 
SSRİ Əmək ehtiyatları idarəsinin Bakı 
Sənaye pedaqofi texnikumuna imtahan 
verərək qəbul edilmiş və 1959-cu ildə 
sənaye və mülki tikinti ixtisası üzrə tam kursu bitirmişdir. Dövlət 
İxtisas Komissiyasının qərarı ilə tikinti texniki və peşə-texnika 
məktəbində ixtisas müəllimi və istehsalat təlimi ustası diplomu 
verilmişdir. Bu texnikum Moskvaya tabe olduğundan, Moskvanın 
təyinatına əsasən Tacikistan Respublikasının Peşə-Texnika 
Nazirliyinə göndərilmiş, 1959-1966-cı illərdə Tacikistan Respu- 
blikasının Kanibadam şəhərinin 8 saylı sənət məktəbində istehsa- 
lat təlimi ustası, ixtisas müəllimi və sonra isə baş usta vəzifəsin- 
də işləmişdir. 

1961-ci ilin noyabrında Tacikistan Respublikasının Kaniba- 
dam şəhərindən hərbi xidmətə çağırılmış, Gürcüstan Respublika- 
sının Axalkalaki şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1964-cü 
ildə "kapitan" rütbəsi ilə ordu sıralarından tərxis edilərək, əvvəl- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 161 


ki vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirmişdir. Rəşadətli əməyə 
görə Tacikistan Peşə və Texnika Nazirliyi tərəfindən fəxri fər- 
man almış və Tacikistan Respublikasının "Əməkdar inşaatçısı" 
adına layiq görülmüşdür. 

O, 1966-cı ildə Şəkiyə qayıtmış, 1975-ci ilin martına qədər 
şəhər təmir tikinti idarəsində iş icraçısı vəzifəsində işləmişdir. 
1975-1993-cü illərdə Şəki İpək İstehsalat Birliyində iş icraçısı 
daha sonra isə baş iş icraçısı vəzifəsində çalışmışdır. 
ı Onun məşhur “Marxal” istirahət zonasının salınmasında 
inşaatçı kimi böyük xidməti olmuşdur. 

T.K.Hacı-Seyidov əmək fəaliyyəti ərzində bir çox əşya, pul 
mükafatlarına layiq görülmüşdür. 

1970-ci ildə V.İ.Leninin 100 illiyi ilə əlaqədar yaxşı işinə 
görə "Lenin" yubiley medalı və 1974-cü ildə "Sosializm yarışı 
qalibi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. 

Oz yüksək ziyalılığı ilə seçilən, el ağsaqqallarından biri olan 
Tofiq Kərimbala oğlu Hacı-Seyidov hal-hazırda təqaüddədir. 


HAŞIMOVA CEYRAN ƏSƏD QIZI 


Musiqiçi ailəsində anadan olmuş Cey- 
ran Haşımova 1956-cı ildə A.Zeynallı 
adına Bakı musiqi məktəbinin (indiki 
Musiqi kolleci) Azərbaycan xalq çalğı 
alətləri ansamblının "tar" sinfini əla dip- 
lomla bitirmişdir və sonralar həmin mək- 
təbdə müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 

O, ömrünün 50 ilindən çox hissəsini 
Milli Mədəniyyətimizin inkişafına, mu- 
siqi mədəniyyətimizin təbliğinə həsr 
etmişdir. Müəllim işlədiyi illərdə neçə- 
neçə istedadlı tar ifaçıları yetişdirmişdir. Onların içərisində bəzi- 
ləri hətta "Əməkdar artist" və fəxri adlara layiq görülmüşdür. 
Müəllimlik etməklə bərabər S.Rüstəmovun rəhbərlik etdiyi 





162 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestrində "Saz" qrupunun kon- 


sertmeystri vəzifəsində də çalışmışdır. 1959-cu ildə Moskvada 
keçirilən Azərbaycan incəsənətinin 10 günlüyünə həsr olunmuş 
"Dekada"nın iştirakçısı olmuşdur. 

1964-cü ildə "Lalə" qızlar ansamblını yaratmışdır. Bu 
ansambl 1966-cı il martın 8-də qadınlar bayramı münasibətilə ilk 
dəfə "Mavi ekran"a çıxmışdır. 

1964-1971-ci ilə qədər Az.Radio və Televiziyanın, 1971- 
1978-ci ilə qədər Az.Dövlət Flarmoniyasının və 1978-1992-ci 
ilə qədər Az.Dövlət Konsert Birliyinin nəzdində öz fəaliyyətləri- 
ni davam etdirmişlər. Artıq 40 ildir ki, ansambl fəaliyyət göstərir 
və bu müddət ərzində ansambl Azərbaycanı qarış-qarış gəzmiş, 
Orta Asiyanı, SSRİ-nin demək olar ki, bütün şəhərlərində və bəzi 
xarici ölkələrdə konsertlər vermiş və Azərbaycan milli musiqisi- 
ni təbliğ etmişdir. 

1987-ci ildə Azərbaycanın "Əməkdar artist"i fəxri adına layiq 
görülmüşdür. Bundan başqa 1972-1979-cu illərdə Naxçıvan MR 
Ali Sovetinin fəxri fərmanına, bir çox medallara, 2003-cü ildə 
Azərbaycan Respublikası prezidenti tərəfindən prezident 
təqaüdünə layiq görülmüşdür. 

Ceyran xanım Haşımovaya 2006-cı ildə Azərbaycan Respubli- 
kası Prezidentinin fərmanı ilə "Xalq artisti" fəxri adı verilmişdir. 

Ansamblın bütün fəaliyyəti mətbuatda, qəzet və yurnallarda 
qeyd olunmuş, fəxri fərman və diplomlarla təltif olunmuşdur. 


HAŞIMOVA MAHİYƏ MÜZƏFFƏR QIZI 


Mahiyə Haşımova 1940-cı ildə fəhlə ailəsində anadan 
olmuşdur. 1959-cu ildə Şəki şəhər 10 saylı orta məktəbi Qızıl 
medalla bitirib. Həmin ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Döv- 
lət Tibb İnstitutunun Pediatriya fakültəsinə daxil olub, 1965-ci 
ildə Fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 

1965-ci ildən Şəki şəhər mərkəzi uşaq poliklinikasında sahə 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 163 


həkimi vəzifəsində işləyir. İşlədiyi müddət ərzində həm vali- 
deynlərin, həm də rəhbərliyin hörmətini qazanmışdır. 

1982-ci ildə sahə həkimlərinin 1 
qurultayının iştirakçısı olmuş, ona qurul- 
tayda "Əməkdar həkim" fəxri adı veril- 
mişdir. Elə həmin il "Şərəf nişanı" ordeni 
ilə təltif olunmuşdur. 1990-cı ildə "Ali 
dərəcəli həkim" adı verilmişdir. 

Hal-hazırda Şəki şəhər mərkəzi uşaq 
poliklinikasında sahə pediatrı vəzifəsində 
çalışır. Sənətinə çox bağlıdır. 





əra 


Az л A ә 9 
Ailəlidir, 2 qız, 1 oğlan övladı var. di ə As 


A суҹ̧ 
Övladları ali təhsil almış və cəmiyyətdə 2 
layiqli yerlərini tutmuşlar. 
Allahına iman edən, ibadətlərini layiqincə yerinə yetirməyə 
çalışan bir insandır. 


HAŞIMOV RƏŞAD MİRHAŞIM OĞLU 


Rəşad Haşımov A.Zeynallı adına 
musiqi texnikumunun "Saz" şöbəsini 
bitirmişdir. 

1993-cü ildə "Rast" qrupunu yaratmış, 
onun bədii rəhbəridir. Bəstəkardır, 
"Bakılı oğlanlar"ın (KVN) qrupunun 
musiqi rəhbəridir. Bütün "Nominasi- 
ya"ların qalibidir. Mahnılarından ibarət 
disk və kosetləri çıxmış, "Yaşa preziden- 
üm", "Azərbaycan" və "Qarabağ" adlı 
mahnıların da müəllifidir. 

2006-cı ildə Rəşad Haşımov Azərbaycan Respublikasının 
Prezidentinin fərmanı ilə "Əməkdar artist" fəxri adına layiq 


görülmüşdür. 





164 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
HƏŞİMOV ABİDDİN ABDULLA OĞLU 


Həşimov Abiddin 1978-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1991-ci ildə Bakı 44 saylı orta 
məktəbi bitirmişdir (13 yaşında, gümüş 
medalla). Həmin il Azərbaycan Respubli- 
kası Təhsil Nazirliyinin xətti ilə təhsilini 
ali məktəbdə davam etdirmək üçün 
Türkiyəyə göndərilmişdir. İstanbul Mər- 
mərə Universitetində 3 il oxuduqdan 
sonra atasının vəfatı ilə əlaqədar Bakı 
Dövlət Universitetinə köçürülmüş və 
1997-ci ildə bakalavr, 1999-cu ildə 
magistr pilləsini bitirərək Tətbiqi riyaziyyat istiqamətində "İqti- 
sadı fəaliyyətin riyazi və informasiya təminatı" ixtisası üzrə 
magistr dərəcəsi almışdır. 

O, 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı 
Nazirliyi Elmi-tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və 
Təşkili İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuşdur. "Aqrar 
Sektorun Regional İnkişafının Proqnazlaşdırılması Modelinin 
İşlənməsi Məsələləri" adlı dissertasiya işini başa vuraraq, iqtisad 
elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün Elmi Şuraya təqdim 
olunmuşdur. Onun dövrü mətbuatda 5 elmi məqaləsi nəşr edil- 
mişdir. 

A.Həşimov 1995-ci ildən 2001-ci ilə qədər Azərbaycan Res- 
publikası Milli Bankında işləmişdir. 

O, hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Neft Fondunda işləyir. 





HƏŞİMOVA AYNURƏ ABDULLA QIZI 


Həşimova Aynurə 1979-cu ildə anadan olmuşdur. 44 saylı 
orta məktəbdə oxumuşdur. 1993-cü ildə Əzim Əzimzadə adına 
Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumuna daxil olmuş və 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 165 


1997-ci ildə "Təsviri sənət və rəsmxətin tədrisi" ixtisası üzrə tam 
kurs bitirmişdir. 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və 
İncəsənət Universitetinin Qrafika fakültəsinə daxil olmuşdur. 
2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssam- 
lıq Akademiyasının "Sənayenin qrafikası" 
ixtisası üzrə rəssam bakalavr pilləsini 
bitirmişdir. Həmin ildə Dövlət Rəssamlıq 
Akademiyasında Sənətşünaslıq fakültəs- 
inin magistraturasının qiyabi şöbəsinə 
qəbul olunmuşdur. 

A.Həşimova 2005-ci ildə Sənətşünas- 
lıq fakültəsinin İncəsənət tarixi kafedra- 
sında elmi işini başa vuraraq, sənətşünas 
magistr dərəcəsi almışdır. 

O, 1997-ci ildə T.İsmayılov adına Bakı Dövlət Təsviri və tət- 
biqi sənət rəsm Qalereyasında bölmə müdiri vəzifəsinə işə qəbul 
olunmuş, 1999-cu ildən hal-hazırkı dövrə kimi Qalereyanın 
direktoru vəzifəsində işləyir. 

A.Həşimova 1998-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlar 
İttifaqının Gənclər şöbəsinin, 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssam- 
lar İttifaqının həqiqi üzvüdür. 

O, 2005-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyası İncəsənət 
və Memarlıq Elmi Tədqiqat İnstitutunun qiyabi aspirantıdır. 

A.A.Həşimovanın iki elmi məqaləsi АДИ јигпаһпда 
dərc olunmuşdur və H.Əliyev adına MTK. 2-ci sinif şagirdləri 
üçün musiqi kitabının rəsmlərini işləmiş, 3-4-cü sinif şagirdləri 
üçün rəsm üzrə dərslik kitabının müəllifidir. 

A.Həşimovanın kətan üzərində yaratdığı əsərləri dəfələrlə 
V.Səmədova adına Sərgi salonunda, İncəsənət muzeyində, 
Türkiyə muzeylərində, Fransada, BƏR-nin sərgi salonlarında 
nümayiş etdirilmişdir. 





166 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


HƏMİDLİ TAHİR ƏHMƏDİYYƏ OĞLU 


Həmidli Tahir 1953-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

1968-ci ildə Şəki şəhər 10 saylı orta 
məktəbinin 9-cü sinfini bitirmiş və həmin 
ili Bakıda Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan 
Dövlət Rəssamlıq texnikumuna daxil ola- 
raq, 1972-ci ildə həmin texnikumu bitir- 
mişdir. 

1972-ci ildə Daşkənd şəhərində 
N.Ostrovski poliqrafiya və kitab ticarəti 
üzrə Dövlət Komitəsində redaktor vəzi- 





fəsində işləmişdir. 

1978-1980-ci illərdə Şəki şəhər Mədəniyyət şöbəsində rəs- 
sam kimi fəaliyyət göstərmiş, 1982-1997-ci illərdə Şəki Dövlət 
rəsm qalereyasında direktor vəzifəsində işləmişdir. 

1984-cü ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü və 
1987-ci ildən indiyədək Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı Şəki təş- 
kilatının sədridir. 

2000-ci ildən Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Şəki filia- 
lında müəllim işləyir. 

Şəki Dövlət rəsm qalereyasında işlədiyi müddətdə onun rəh- 
bərliyi ilə İ.Y.Repinin 39 faksimed qrafik əsərinin, həmçinin xalq 
sənəti nümunələri və digər əsərlərin sərgiləri təşkil edilmişdir. 

Şəkidə "Sülh" meydanında "Üç güyümlü" kompozisiyanın və 
şəki şəhərinin gerbinin layihəsinin müəllifidir. 


HƏMİDOV BƏYLƏR 
ƏBDÜL RƏHİM OĞLU 


Həmidov Bəylər 1912-ci ildə xırda sənətkar-boyaqçı ailəsin- 
də anadan olub. 1929-cu ildə birinci pillə əmək məktəbini bitirə- 
rək, Nuxa şəhər neft fəhləsi fakültəsində təhsil almağa başlayıb. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 167 


Oxuya-oxuya katib vəzifəsində çalışıb. Elə həmin ildə də Ümu- 
mittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqına (ÜİLKGİ), 1932-ci 
ildə isə Ümumittifaq Kommunist (bolşevik) partiyası sıralarına 
daxil olub. Fəhlə fakültəsini 1932-ci ildə 
bitirərək, Azərbaycan Neft İnstitutunun 
nəqliyyat şöbəsinə qəbul edilib. Bir ildən 
sonra şöbə bağlandığına görə yenidən 
Nuxaya qayıdıb. Təhsilini buradakı Ali 
Kommunit məktəbində davam etdirib. "- 
Nuxa fəhləsi" qəzetində çalışıb. Eyni 
vaxtda Nuxa şəhər Komsomol Komitəsi 
təbliğat-təşviqat şöbəsinin müdiri işləyib. 

O, 1933-cü ilin mart ayında Şəhər 
Partiya Komitəsinin qərarı ilə İpək Kom- 
binatındakı çoxtirailı qəzetin məsul katibi vəzifəsində fəaliyyətə 
başlayıb. Qəzetdə bir müddət işlədikdən sonra Bəylər Həmidov 
Azərbaycan Kommunist (bolşevik) Partiyası Mərkəzi Komitəs- 
inin Buzovna qəsəbəsindəki partiya fəalları kurslarına göndərilib. 
Dörd aylıq kursları bitirdikdən sonra 1934-cü ildə Mil düzünə, 
"Stalinçi pambıqçı" partiya qəzetinə məsul redaktor göndərilib. 

B.Həmidov 1935-ci ilin mart ayında isə o, Qızıl Ordu sırala- 
rına çağırılıb. Bununla yanaşı "Kommunist Maarifi" qəzetinin 
(indiki "Müəllim" qəzeti) mədəni-kütləvi şöbəsinə başçılıq edib. 
Elə həmin il Azərbaycan Kommunist (bolşevik) Partiyası Mərkə- 
zi Komitəsi yanında birillik Marksizm-Leninizm İnstitutuna daxil 
olub. Buranı bitirdikdən sonra təhsilini Azərbaycan Farmokologi- 
ya İnstitutunda davam etdirib. Lakin Kommunist (bolşevik) Par- 
tiyasının Bakı Komitəsi onu Bakının Lenin rayonundakı "Leninçi 
neftçi" çoxtirailı qəzetinin məsul redaktoru vəzifəsinə təyin 
etdiyinə görə təhsilini bitirə bilməyib. 

1938-ci ilin martında Həmidov Azərbaycan SSR "Baş Mətbu- 
at Müdirliyi"ndə respublika mətbuatı üzrə siyasi-redaktor-senzor 
vəzifəsinə təyin olunub. Noyabr ayında isə Azərbaycan Kommu- 
nist (bolşevik) Partiyası Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə yenidən 





168 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Nuxa şəhərindəki "Nuxa fəhləsi" qəzetinin məsul redaktoru kimi 
fəaliyyətə başlayıb. Elə həmin ildə Moskva şəhərində SSRİ Ali 
Soveti II sessiyasının işə başlaması ilə əlaqədar olaraq Sovet 
Mətbuatının gənc müxbiri kimi ora ezam edilib. 

1939-cu ilin sentyabrında Azərbaycan Kommunist (bolşevik) 
Partiyası Mərkəzi Komitəsi bürosunun qərarı ilə Həmidov Bəy- 
lər Bakıya çağırılaraq Mərkəzi Komitənin təbliğat-təşviqat 
şöbəsinin mətbuat bölməsinə təlimatçı vəzifəsinə işə götürülüb. 
Bu vəzifədə o, 1941-ci ilin mart ayına qədər çalışıb. Mart ayında 
Dövlət Təhlükəsizliyi orqanlarında işləməyə göndərilib. Burada 
işləyə-işləyə o, 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti 
tarix fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub. 

Bəylər Həmidovun fədakar əməyi dəfələrlə dövlət səviyyəs- 
ində yüksək qiymətləndirilib, 1944-cü ildə "Qafqazın müdafiəs- 
inə görə", 1946-cı ildə "1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən 
Müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə", 1948-ci ildə 
"Sovet Ordusu və Donanmasının 30 illiyi", 1951-ci ildə isə "- 
Döyüş xidmətlərinə görə" medalları ilə təltif edilib. 

Həmidov dövlət və partiya işində səmimiliyi, saflığı sevib. 
Hələ durğunluq illərində o, partiya iclaslarında çəkinmədən vəzi- 
fəli şəxsləri kadrlar seçimində və sairə buraxdıqları səhvlərə görə 
tənqid atəşinə tutub. 

Dövlət Təhlükəsizliyi orqanlarında 13 il işlədikdən sonra 
1954-cü ilin may ayında infarkt keçirdikdən sonra Bəylər Həmi- 
dov, həmin ilin avqustunda xəstəliyinə görə müvəffəqi olaraq 
Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyində II şöbənin rəisi vəzifəsinə 
keçirilib. 

Bu vəzifədə çox işləmək ona müəssər olmayıb. Cəmi bir ay 
çalışıb. 1954-cü ilin oktyabr ayında, 42 yaşında ürək çatışmamaz- 
lığından qəflətən vəfat edib. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 169 
HƏMİDOV SƏDRƏDDİN QAFUL OĞLU 


Sədrəddin Həmidov 1928-ci ildə papaqçı ailəsində dünyaya 
göz açmışdır. 

1949-cu ildə Şəki şəhərinin 5 saylı orta məktəbini müvəffə- 
qiyyətlə bitirmiş və Moskva şəhərində ali məktəbə daxil olmuş, 
səhhətilə əlaqədar Bakıya dönərək 1950-ci ildə Azərbaycan 
Sənaye İnstitutunun qaz-neft yataqlarının istismarı fakültəsinə 
daxil olmuşdur. 

1955-ci ildə institutu bitirərək dənizdə - o vaxtlar hələ yeni 
şöhrət tapmış Neft Daşlarına işləməyə getmişdir. Neft Daşlarının 
1 saylı mədəninə 5-ci dərəcəli operator vəzifəsinə qəbul edilmiş- 
dir. Neft çıxarma operatoru işlədiyi müddətdə neft çıxarma, neft 
laylarının istismarı, layların perspektivliyini, quyularda baş verən 
mürəkkəbləşmələrin əmələ gəlməsini və s. məsələləri dərindən 
öyrənmişdir. 

Bu illərdə mətbuat səhifələrində Həmidov Sədrəddinin haq- 
qında iri həcmli məqalələr, hekayələr dərc edilmişdir. Moskva və 
xarici dövlətlərin mətbuptlarında Neft Daşları haqqında gedən 
məqalələrdə Həmidov Sədrəddinin xüsusi yeri olmuşdur. 

Həmidov Sədrəddin Neft Daşlarında işlərkən Neft Daşları 
haqqında gedən məqalələrdə Həmidov Sədrəddinin xüsusi yeri 
olmuşdur. 

Həmidov Sədrəddin Neft Daşlarında işlərkən neftçıxarma 
sahəsində göstərdiyi fəaliyyətə görə ona "Qırmızı Əmək Bayra- 
ğı" ordeni və "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ilə mükafat- 
landırılmışdır. 

1967-ci ildə yeni açılmış Səngəçal-Duvannı-Bulla-dəniz neft 
yataqları bazasında yaranmış Nərimanov adına dəniz neft-qaz 
çıxarma idarəsinə 1 saylı mədənə müdir vəzifəsinə işləməyə 
gedir. ј 

1973-1976-cı illərdə Nərimanov adına Neft-Qazçıxarma ida- 
rəsində Mərkəzi-Mühəndis-Texnolofi idarənin rəisi işləyir. 
1976-1983-cü illərdə dənizdə Nərimanov adına neft-qazçı- 


170 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


xarma idarəsinin baş mühəndisi vəzifəsində işləmişdir. Qeyd 


etmək lazımdır ki, həmin müddət ərzində həmin idarənin rəisi 
olmasının təklifini almışdı, lakin ora gələn 6 rəisin heç biri orada 
işləyə bilməmişdi, ona görə də idarənin rəisi olması təklifini 
dəfələrlə rədd etmişdi. 

1984-1987-ci illərdə Vyetnam Sosialist Respublikasına eza- 
miyyətə getmişdir. Orada dəniz üzrə baş mütəxəssis kimi və 
dəniz yataqlarında işləyən mütəxəssislərin təhlükəsizliyinin 
qorunması üzrə baş idarənin rəisi işləmişdir. Vyetnamda işlərkən 
özünün təşəbbüskarlığı, bacarığı ilə hamıdan seçilmişdir, birinci 
neft quyusunun açılışında fəal iştirak etmiş və Vyetnam Dövlət 
mükafatı almışdır. 

1988-ci ildən öz kollektivinə qayıdaraq Səngəçal-Duvannı- 
Bulla-dəniz yatağında baş mühəndisin müavini vəzifəsində çalış- 
mışdır. 

1966-cı ildən ömrünün sonuna kimi Bulla-dəniz Neft və Qaz- 
çıxarma idarəsində işləmişdir. 


HƏSƏNOV HÜSEYN İLYAS OĞLU 


Həsənov Hüseyn 1932-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

O, Azərbaycan Pedaqofi İnstitutunun 
(indiki ADPU) Azərbaycan dili və ədə- 
biyyatı fakültəsini bitirib. Ağsuda, Qaxda, 
Şəkinin bir çox kəndlərində müəllim və 
dərs hissə müdiri işləmişdir. Dövrünün 
tanınmış, hörmətli ziyalılarından olub. 
İşlədiyi müddətlərdə dəfələrlə təş- 
əkkürlər, fəxri fərmanlar alıb. 

1970-ci illərdə V.İ.Leninin anadan 
olmasının 100 illiyi münasibətilə "Əməkdə fərqlənmə" medalı ilə 
təltif olunmuşdur. 


Həsənov Hüseyn İlyas oğlu 1982-ci ildə vəfat etmişdir. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 171 





HƏSƏNOVA SEVDA HÜSEYN QIZI 


Həsənova Sevda 1961-ci ildə müəllim 
ailəsində anadan olmuşdur. 

1979-cu ildə Baş Göynük kənd orta 

məktəbini bitirmiş, 1980-1985-ci illərdə 
SSRİ-nin 50 illiyi adına ARXDİ-nun 
ingilis dili fakültəsində təhsil almışdır. 
Təhsil aldığı müddətdə təhsildə və ict- 
imai işlərdə fəal iştirakı ilə seçilmiş və 
dəfələrlə təşəkkürlər almış, fəxri fərman- 
larla təltif olunmuşdur. 

1985-ci ildə Bakı şəhər 8 saylı texni- 
ki-peşə məktəbində, 1989-1992-ci illərdə Qaradağ rayon Lökba- 
tan qəsəbəsi 106 saylı məktəbdə müəllim işləmiş, daha sonra 
1992-1995-ci illərdə Qaradağ rayonu Lökbatan qəsəbəsindəki 
288 saylı məktəbdə tədris hissə müdiri olmuşdur. = 

1993-cü ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin "Ölkəşünaslıq 
və nitq praktikası" kafedrasında saat hesabı müəllim kimi fəaliy- 
yətə başlamış, 1995-ci ildə isə "Tərcümə" kafedrasında müəllim 
vəzifəsində çalışmışdır. İndi həmin kafedranın baş müəllimi 
vəzifəsini aparır. 

Bir neçə elmi məqalə və proqramların müəllifidir. Hal-hazır- 
da "Milli koloritin tərcümədə saxlanması" mövzusu üzərində təd- 
qiqat aparır. "Tərcümə" fakültəsi Həmkar Komitəsinin və univer- 
sitetin əmək intizamı komissiyasının sədridir. 





HACI HƏSƏNOV CAMAL QƏDİR OĞLU 
(Qədirli Camal) 


Qədirli Camal 1903-cü ildə anadan olmuşdur. Oxud məktəbi- 
ni bitirdikdən sonra 30-cu illərdə Şəkidə "Firqə" məktəbini bitir- 
dikdən sonra "Şəki fəhləsi" qəzetinin redaksiyasında məsul katib 


172 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


işləmiş və redaksiyanın özək katibi olmuşdur. 1942-ci ilə qədər 
həmin vəzifədə işləmişdir. 

Şəki üzrə Təftiş Komissiyasının üzvü 
olub. "Qızıl Qələm" Cəmiyyətinin üzvü 
olub və həmin cəmiyyətin mükafatına 
layiq görülüb. 

C.Qədirli öz yüksək ziyalılığı ilə seçi- 
lib. Görgəmli dramaturq Sabit Rəhmanla 
uzun müddət dostluq etmişdir. 

1942-ci ildə "bron"a malik olduğu 
halda könüllü olaraq Böyük Vətən Müha- 
ribəsinin (1941-1945) ön cəbhəsinə yola 
düşüb. Krım uğrunda gedən döyüşlərdə 
qəhrəmancasına həlak olub. 


HÜSEYNOV TÖHRAB FƏRRUX OĞLU 


Hüseynov Töhrab Fərrux oğlu 1954- 
cü ildə anadan olmuşdur. 

O, 1961-ci ildə Şəki 10 saylı orta 
məktəbinin 1-ci sinifinə daxil olmuş, 
1971-ci ildə həmin məktəbin 10-cu sinfi- 
ni bitirmişdir. 

T.Hüseynov 1963-cü ildə yeddiillik 
uşaq musiqi məktəbinin tar sinifinə daxil 
olub, 1968-ci ildə tar ixtisası üzrə tam 
tədris kursunu bitirmişdir. 

Töhrab Hüseynov 1969-cu ildə Şəki 
musiqi texnikumunun tar sinfinin 1 kursu- 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 173 


kursuna daxil olmuş, 1979-cu ildə həmin Konservatoriyanın tar 
ixtisası üzrə ali təhsilli tam tədris kursunu bitirmişdir. 

Əmək fəaliyyətinə əvvəlcə uşaq bağçalarında, sonralar yeddi- 
illik uşaq musiqi məktəblərində (Şəki və Bakı şəhərlərində), 
1969-cu ildən hal-hazıradək 1979-cu ildə isə təyinatla Şəki mus- 
iqi texnikumuna göndərilmişdir. 

T.Hüseynov 1979-cu ildən 1987-ci illər arası Musiqi texniku- 
munda şöbə müdiri, 1987-ci ilin yanvar ayından Şəki şəhər Uşaq 
İncəsənət məktəbində direktor vəzifələrində işləmişdir. 

O, 1989-cu ildən hal-hazıradək Şəki musiqi texnikumunda 
direktor vəzifəsində çalışır. 

Dövri mətbuatda Azərbaycan xalq musiqisinin təbliği ilə çıx- 
işlar etmişdir. 1989-cu il Azərbaycan Respublikasının Mədəniy- 
yət Nazirinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 

Töhrab Hüseynov 1993-cü ildən YAP-ın üzvüdür. 

O, I-I1-III qurultayın nümayəndəsi olub. Dəfələrlə Respubli- 
ka Müəllimlər qurultayının üzvü olub. Mütəmadi olaraq xeyriy- 
yəçilik işi ilə də fəal məşğul olur. 


HÜSEYNOV ŞİRMƏMMƏD 
AĞAMƏMMƏD OĞLU 


Şirməmməd Hüseynov 1924-cü ildə 
anadan olmuşdur. 1940-cı ildə Şəki şəhər 
2 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1941- 
1943-cü illərdə Şəki 2 illik Müəllimlər 
İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsin- 
də təhsil almışdır. 1943-1944-cü illərdə 
Zaqatalanın Varxian, Şəkinin Aşağı 
Göynük və Oxud orta məktəblərində fizi- 


na daxil olmuş, 1973-cü ildə həmin texnikumun tar ixtisası üzrə 
tam kursunu bitirmişdir. 

O, 1974-cü ildə Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Kon- 
servatoriyasının Xalq çalğı alətləri kafedrasının tar ixtisası üzrə 1 


ka-riyaziyyat müəllimi işləmişdir. 1944- 
1945-ci illərdə "Nuxa fəhləsi" qəzetində 
ədəbi işçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 

O, 1945-1950-ci illər ərzində Azər- 





— 


174 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


baycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) filologiya-fumalistika 
şöbəsində təhsil almışdır. 

S.Hüseynov 1948-ci ildə "Nizami təqaüdü", 1966, 1972-ci 
illərdə "Qızıl qələm" mükafatına, 1988-ci ildə "Respublikanın 
əməkdar yurnalisti" adına layiq görülmüşdür. O, 1991-ci ildə Zər- 
dabi mükafatını, 1992-ci ildə Y.Məmmədəliyev adına mükafat, 
1998-ci ildə M.Ə.Rəsulzadə adına mükafat almışdır. 

1948-1950-ci illərdə "Azərbaycan müəllimi" qəzetində şöbə 
müdiri işləmişdir. 

Ş.A.Hüseynov 1950-1954-cü illərdə M.V.Lomonosov adına 
Moskva Dövlət Universitetinin furnalistika fakültəsinin aspiran- 
turasında təhsil almışdır və 1954-cü ildə həmin universitetin јаг- 
nalistika fakültəsinin Elmi Şurasında, MDU mətbuat tarixi kafe- 
drasının müdiri, professor İ.A.Portyankinin rəhbərliyi ilə "Azər- 
baycan mətbuatı 1917-1918-ci illərdə" mövzusunda namizədlik 
dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. 

O, 1954-1961-ci illərdə filologiya fakültəsi furnalistika kafe- 
drasının baş müəllimi, sonra dosenti, 1961-1971-ci illərdə јигпа- 
listikanın nəzəriyyə və təcrübəsi kafedrasının dosenti, 1971- 
1988-ci illərdə Mətbuat tarixi və ideolofi iş metodları kafedrası- 
nın dosenti olmuşdur. 

1962-1969-cu illərdə ADU-nun (indiki BDU) Filologiya 
fakültəsinin dekan müavini, 1971-1976-ci illərdə ADU-nun 
(indiki BDU) iumalistika fakültəsinin dekanı, 1976-1980-ci illər- 
də Mətbuat tarixi və ideolofi iş metodları kafedrasının müdiri, 
1988-2004-cü illərdə isə həmin kafedranın professoru vəzifəsin- 
də çalışmışdır. 

Professor Ş.Hüseynov indiyə qədər 5 dissertantın elmi rəhbə- 


ri, 14 dissertasiya işinin rəsmi opponenti, 5 monoqrafiyanın elmi 
redaktoru olmuşdur. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 175 


HÜSEYNOVA ÜLKƏR 
İBRAHİM QIZI 


Ülkər Hüseynova 1937-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1955-ci ildə Bakıdakı Hüseyn 
Cavid adına orta məktəbi gümüş medalla 
bitirib, Azərbaycan Dövlət Universiteti- 
nin (İndiki BDU) filologiya fakültəsinə 
daxil olmuş, 1960-cı ildə həmin fakültə- 
nin yumalistika şöbəsini bitirmişdir. 

1966-cı ildən bu günədək "Elm və 
həyat" јигпаппда çalışır. 1966-1995-ci 
illərdə yurnalda şöbə müdiri, redaktor 
müavini, 1995-1997-ci illərdə isə baş 
redaktor işləmişdir. Hazırda "Elm və həyat" ürnalında baş redak- 
torun müavini vəzifəsində çalışır. 

Јагпајда işlədiyi müddətdə elmin müxtəlif sahələrindən bəhs 
edən onlarla yazının müəllifidir. Ü.Hüseynova 1977-ci ildən 
Azərbaycan fumalistlər Birliyinin üzvüdür. 1999-cu ildə Açıq 
Cəmiyyət və Açıq Cəmiyyət İnstitutu ilə Rusiya Federasiyası 
Təhsil Nazirliyinin birgə layihəsi əsasında hazırlanan, yeni nəsil 
üçün tədris ədəbiyyatı olan A.Z.Zakın "6, 7, 8, 9 yaşlı uşaqların 
intellekt qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi" üçcildlik kitabının 
tərcüməçi və redaktorlarından, "Rusca-azərbaycanca-ingiliscə 
sənaye kimya lüğəti"nin redaksiya-nəşriyyat qrupunun üzvlərin- 
dən biri olmuşdur. һәм 

Ü.Hüseynova "Elm və həyat" iuralında elmin müxtəlif sah- 
ələrindən bəhs edən yazılarına və dünya mətbuatındakı elmi 
yenilikləri Azərbaycan oxucularına çatdırdığına görə Azərbaycan 
hurnalistlər Birliyinin diplomuna, Azərbaycan KİV işçiləri Манә 
karlar İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüş və "- 
Vətən" media diplomu ilə təltif olunmuşdur. ҝә. 

2004-cü ildə 17 çap vərəqi həcmində "Elm və həyatın işığın- 
da" adlı kitabı çap olunmuşdur. Kitabda tanınmış elm adamları, 





176 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Azərbaycan səhiyyəsinin görkəmli xadimləri ilə müsahibələr, 
elm və texnikanın sürətli inkişafı ilə səciyyələnən XX əsr şəhər- 
lərində təmiz hava problemi, texniki səs-küy, ekologiyanın müa- 
sir problemləri, bu yazıların əsas mövzusudur. 

O, "Heydər Əliyev və Azərbaycanın kimya sənayesi" (Bakı, 
2004), Lütfi Zadənin həyat yoldaşı Fey Zadənin "Qeyri-səlis 
məntiqin atası ilə həyatım və səyahətlərim" (Bakı, 2006) adlı 
kitabları rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. 

Ülkər İbrahim qızı Hüseynova hal-hazırda "Mənim məktə- 
bim" adlı sənədli kitab üzərində işləyir. 


HÜSEYNOVA LALƏ ŞİRMƏMMƏD QIZI 


Lalə Hüseynova 1962-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1969-1980-ci illərdə Bülbül 
adına orta ixtisas musiqi məktəbində təh- 
sil almışdır. 1980-ci ildə Ü.Hacıbəyov 
adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriy- 
asının tarix-nəzəriyyə fakültəsinə daxil 
olmuş və 1980-ci ildə həmin ixtisas üzrə 
fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 

1985-ci ildən Azərbaycan Bəstəkarlar 
İttifaqında baş məsləhətçi kimi əmək fəa- 
liyyətinə başlamışdır. 

1987-ci ildən SSRİ və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının 
üzvü, 1990-cı ildən İdarə Heyətinin üzvüdür. 

2002-ci ildən İttifaqın məsul katibidir. Sənətşünaslıq namizə- 
didir (2005). Elmi işi Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının musiqi 
mədəniyyətimizin inkişafında, milli bəstəkarlıq məktəbinin təş- 
əkkülü və formalaşmasındakı roluna həsr olunmuşdur. Müxtəlif 
beynəlxalq və yerli mətbu orqanlarda, dövri mətbuatda 60-dan 
çox məqaləsi dərc olunmuşdur. 

1986-cı ildən televiziyada müxtəlif silsilə musiqi verilişləri- 
nin, habelə ayrı-ayrı musiqiçilərin yaradıcılığına həsr olunmuş 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 177 


verilişlərin ssenari müəllifi və aparıcısıdır. 

O, 2005-ci ildən AzTV kanalında "Kino və musiqi" verilişinin 
ssenari müəllifi və aparıcısıdır. 

Lalə Şirməmməd qızı Hüseynova hal-hazırda Bakı Musiqi 


Akademiyasında və H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksində 
dərs deyir. 


HÜSEYNOV QURBAN ZƏKƏRİYYƏ OĞLU 


Qurban Hüseynov 1906-cı ildə anadan 
olmuşdur. O, hələ uşaq yaşlarından oxu- 
mağa böyük həvəs göstərdiyindən atası 
onu molla məktəbinə qoymuşdur. Çox 
qısa bir zamanda həddən artıq çətin olan 
ərəb əlifbası ilə yazıb-oxumağı öyrənmiş 
və xüsusi bacarığına görə özündən qat- 
qat yaşca böyük olan məktəb yoldaşların- 
dan fərqlənmişdir. 

Azərbaycanda Sovet Hakimiyyəti qu- 
rulduqdan sonra o həmin vaxtlar Şəkidə 
fəaliyyət göstərən fabrik-zavod peşə məktəbində barama açan. 
Toxucu peşəsinə yiyələnmiş və Şəki İpək Kombinatında toxucu, 
usta vəzifələrində işləmişdir. Nümunəvi və fədakar işinə görə 
çox cavan yaşlarında, 1927-ci ildə Sov.İKP sıralarına qəbul edil- 
mişdir. ə 

1932-ci ildə bir qrup əmək və partiya qabaqcılları ilə birlikdə 
Ali təhsil almaq üçün Azərbaycan Sənaye İnstitutuna göndərilmiş 
və qəbul imtahanlarını müvəffəqiyyətlə verdikdən sonra "Sənaye 
tikintisi" fakültəsinə qəbul edilmişdir. 

1937-ci ildə institutu əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra yeni- 
dən Şəkiyə qayıtmış və doğma şəhərinin bir çox sənaye obyek- 
tlərinin və yaşayış binalarının tikintisinə rəhbərlik etmişdir. 2 

1938-1940-cı illərdə Şəki şəhər kommunal-mənzil təsərrüfa- 


tına rəhbərlik etmişdir. 





178 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1941-1950-ci illərdə Şəki şəhər Partiya Komitəsində və 
Şəhər İcraiyyə Komitəsində rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. 

1950-1952-ci illər ərzində qabaqcıl inşaatçı kimi partiya rəh- 
bərliyi tərəfindən Sumqayıt şəhərinin salınmasında və inkişafın- 
da yaxından iştirak etmiş. Sumqayıt şəhər əsaslı tikinti trestinə 
rəhbərlik etmişdir. 

Onun rəhbərliyi və bilavasitə təşəbbüsü ilə Şəki İpək Kombi- 
natının bütün əsas sexləri yenidən qurulmuş, yeni sexlər inşa edil- 
miş və zamanın tələblərinə uyğun yeni avadanlıqlarla təmin edil- 
mişdir. Bu dövrlərdə Q.Z.Hüseynovun bilavasitə rəhbərliyi ilə 7 
minə yaxın işçi kontingenti olan Şəki İpək Kombinatının işçiləri 
üçün çoxmərtəbəli yaşayış evlərinin inşasına başlanmışdır. 

1960-1966-cı illərdə Q.Z.Hüseynov Bakı, Əli-Bayramlı şəh- 
ərlərindən çalışmış və uzun müddət bu şəhərlərdə xüsusi təyina- 
tlı tikinti idarələrində rəhbərlik etmişdir. 

Q.Z.Hüseynov ömrünün son illərində Bakı Komvol Parça 
İstehsal kombinatında tikinti-təmir işlərinə rəhbərlik etmişdir. 

Q.Z.Hüseynov 1929-1930-cu illərdə Azərbaycanda banditiz- 
mə və qaçaqlara qarşı əməliyyatlarda fəal iştirak etmiş və yüksək 
Dövlət mükafatlarına layiq görülmüşdür. 

Q.Z.Hüseynov Böyük Vətən müharibəsi və müharibədən son- 
rakı dövrlərdə səmərəli fəaliyyətinə görə "Lenin ordeni"nə, "Qır- 
mızı Əmək Bayrağı ordeni"nə, "Şərəf nişanı"na, "Əmək rəşadə- 
ti" ordeninə, "Qafqazın müdafiəsinə görə", "Berlinin alınmasına 
görə" və s. orden və medallarla təltif edilmişdir. 

O, dəfələrlə Şəki və Sumqayıt Zəhmətkeş Deputatları Sovet- 
lərinin deputatı, Şəki və və Sumqayıt Şəhər Partiya bürolarının 
üzvü olmuşdur. 

Azərbaycan, rus, türk və ərəb dillərində sərbəst danışıb, yaz- 
dığına görə o dövrlərdə istər doğma şəhəri Şəkidə, istərsə də 
çalışdığı başqa kollektivlərdə görkəmli ziyalı, mütəxəssis kimi 
böyük rəğbət və hörmətə malik olmuşdur. 

Q.Z.Hüseynov 1995-ci ilin avqustun 1-də ömrünün 90-cı 
ilində Şəkidə vəfat etmiş və orada da dəfn olunmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 179 
HÜSEYNOVA CƏMİLƏ SALMAN QIZI 


Cəmilə Hüseynova 1952-ci ildə ana- 
dan olub. 

1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dil- 
lər İnstitutuna qəbul olmuşdur. 1974-cü 
ildə İnstitutu müvəffəqiyyətlə bitirmiş və 
təyinatı üzrə Şəki şəhərinə göndərilmiş- 
dir. 

Qaradağlı və Babaratma kəndlərində 
ilk dəfə ingilis sinifləri təşkil etmişdir. 
Həmin kəndlərdə işlədiyi müddətdə öz 
fədakar əməyi ilə istər məktəb şagirdləri 
və müəllimlərin, istərsə də müəllim kimi fəaliyyət göstərdiyi 
kənd əhlinin hörmət və rəğbətini qazanmışdır 

1981-ci ildə həyat yoldaşının Bakı şəhərində işləməsi ilə əla- 
qədar olaraq Bakı şəhərinə köçmüş və həmin vaxtdan hal-hazır- 
ki dövrə qədər Bakı şəhəri Qaradağ rayonu 106 saylı orta mək- 
təbdə ixtisası üzrə müəllimə işləyir. Zəngin əməyi, əməksevərli- 
yi sayəsində, kollektivin üzvləri ilə səmimi və mehribn münasi- 
bətlər qura bilməsinin nəticəsi olaraq işlədiyi 106 saylı məktəb- 
də qısa müddətdə say-seçmə müəllimlər cərgəsinə yüksələ bil- 
miş və kollektiv onu metodbirləşmə rəhbəri seçmişdir. O, işlədi- 
yi kollektivi və eləcə də Qaradağ rayonunun müəllimlər ordusu- 
nu ləyaqətlə təmsil edir. 

Hal-hazırda öz fəaliyyətini davam etdirir. 





HÜSEYNOV İSA ZİLFAY OĞLU 


İsa Hüseynov 1950-ci ildə anadan olmuşdur. Orta təhsilini 
həmin kəndin 2 saylı məktəbində almışdır. 

1967-ci ildə Bakı şəhəri "Azəməqliyyat Tikinti Tresti"ndə 
əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Eyni zamanda Azərbaycan Neft 


180 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Kimya İnstitutunun mühəndis-iqtisad fakültəsinə qəbul olunmuş 
və təhsilini axşam şöbəsində davam etdirmişdir. 1971-ci ilin okt- 
yabr ayında "İliç Buxtası" (yeni "Bayıl limanı") Dəniz Kəşfiyyat 
Qazma İdarəsində mühəndis-iqtisadçı 
vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur. 

1974-cü ilin noyabr ayından 1975-ci 
ilin oktyabr ayına qədər ordu sıralarında 
hərbi xidmətdə olmuşdur. Ordudan qayıt- 
dıqdan sonra həmin idarədə əmək fəaliy- 
yətini davam etdirmişdir. 

1977-1979-cu illərdə plan-iqtisad 
şöbəsinin rəisi olmuşdur. 

1979-cu ilin noyabr ayından 1981-ci 
ilin avqust ayına qədər həmin idarənin 
partiya komitəsinin katibi işləmişdir. 1981-1983-cü illərdə isteh- 
salatdan ayrılmaqla Bakı Ali Partiya məktəbində təhsilini davam 
etdirmişdir. 1983-cü ildən 1991-ci ilin may ayına qədər partiya 
işində işləmiş və iyun ayından "Bayıl limanı" Dəniz Kəşfiyyat 
Qazma İdarəsində iqtisadiyyat üzrə rəis müavini təyin olunmuş- 
dur və hal-hazıra qədər işləyir. 

Burada çalışdığı illərdə neft sahəsindəki uğurlu fəaliyyətinə 
görə, keçmiş SSRİ Ali Soveti rəyasət heyətinin fərmanı ilə, "- 
Əmək rəşadəti" medalı ilə təltif olunmuşdur. 





HUSUİNOV QƏNİ MƏCİD OĞLU 


Qəni Husuinov 1913-cü ildə anadan olmuşdur. O, ibtidai təh- 
silini Nuxa şəhər (indiki Şəki şəhəri) 1 saylı məktəbdə, orta təh- 
silini isə Nuxa-nümunə zəhmət məktəbində almışdır. 

1930-cu ildə Ağamalıoğlu adına Azərbaycan Kənd 
Təsərrüfatı İnstitutuna (indiki Kənd Təsərrüfatı Akademiyası) 
daxil olmuş, 1934-cü ildə həmin institutun "Cənub texniki bitki- 
ləri" fakültəsini aqronom ixtisası üzrə başa vurmuşdur. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 181 


İlk əmək fəaliyyətinə 1934-cü ildə başlamışdır. 

1934-1937-ci illərdə Azərbaycan Tütün Təcrübə Stansiyasın- 
da kiçik elmi işçi, Masallı tütün dayaq məntəqəsinin müdiri. 
1937-1941-ci illərdə Nuxa Kənd Təsər- qızım 
rüfatı Texnikumunda tədris təsərrüfatı 
müdiri və müəllim vəzifəsində çalışmış- 
dır. 

1941-1945-ci illərdə həqiqi hərbi 
xidmətdə olmuşdur. 

1945-1947-ci illərdə Şəki rayon Tor- 
paq şöbəsində sahə aqronomu, sonra isə 
rayon texniki bitkilər şöbəsinin baş aqro- 
nomu vəzifəsində işləmişdir. 

1947-1951-ci illərdə Azərbaycan 
tütün təcrübə stansiyasında şöbə müdiri, 1951-1956-cı illərdə 
MTS-də aqronom, sonra kolxozda aqronom işləmişdir. 

1956-1958-ci illərdə kənd təsərrüfatı bitkilərinin dövlət sınaq 
məntəqəsi müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 

1958-1965-ci illərdə Şəki Meyvə tingliyi sovxozunda direk- 
tor, 1965-1967 ci illərdə Şəki rayon Kolxoz-Sovxozlar İstehsalt 
İdarəsinin rəisi, 1968-1971-ci illərdə Azərbaycan SSR Kənd 
Təsərrüfatı Nazirliyinin Bağçılıq İdarəsində baş aqronom vəzi- 
fəsində çalışmışdır. 

1971-1980-ci illərdə Şəki təsərrüfatlararası bağçılıq müəssi- 
səsində direktor vəzifəsində işləmişdir. 

Husuinov Qəni Məcid oğlu Xalq Deputatlar Soveti İcraiyyə 
Komitəsinin deputatı olmuş və əmək fəaliyyəti dövründə даил 
müxtəlif kənd təsərrüfatı təşkilatları və müəssisələrində rəhbər 
vəzifələrdə çalışmışdır. 

Qəni Husuinov 1987-ci il 6 iyun tarixində vəfat etmişdir. 





182 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





XALIQOV FİKRƏT RAMAZAN OĞLU 


Fikrət Xalıqov 1949-cu ildə anadan 
olmuşdur. O. 1966-cı ildə Baş Layısqı 
kəndindəki orta məktəbi bitirmiş və 
M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqofi 
Dillər İnstitunun Avropa dilləri fakültəs- 
inin alman-Azərbaycan dilləri ixtisasına 
qəbul olunmuş və oranı 1971-ci ildə 
müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 

Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda 
kiçik elmi işçi, elmi işçi, şöbə müdiri 
vəzifələrində işləmişdir. İnstitutun icti- 
mai həyatında fəal iştirak etmiş, 1998-1990-cı illərdə həmkarlar 
komitəsinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir, Azərbaycan Texniki 
Universitetində (AzTU) dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir. 

Moskva, Ufa, Daşkənd, Gülüstan, Mahaçkala və başqa şəhər- 
lərdə keçirilmiş simpozium və konfranslarda iştirak etmişdir. 
Tez-tez namizədlik işlərinin müdafiəsində rəsmi-opponent kimi 
çıxış edir. 

Xalıqov Fikrət Ramazan oğlu "Azərbaycan dilinin folklor 
onomastikası" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müvəffə- 
qiyyətlə 2004-cü ildə mydafiə edərək, filologiya elmləri doktoru 
alimlik dərəcəsi almışdır. 

Hal-hazırda Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda (AMİ) 
"Ədəbiyyat" kafedrasının müdiri vəzifəsində uğurla fəaliyyətini 
davam etdirir. 

F.Xalıqov 2 cildlik "Şəki. Alim və Ziyalılar" kitabının tərtib- 
çilərindən biridir və maraqlananlar onun haqqında bu kitabın 
birinci cildindən daha ətraflı məlumat əldə edə bilərlər. 











ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 183 


XASMƏMMƏDOV FATİQ İSA OĞLU 


Fatiq Xasməmmədov 1934-cü ildə 
qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Hələ 
uşaq ikən atasını itirmiş və anası ilə bir- 
likdə doğma Nuxa (indiki Şəki) şəhərinə 
köçmüşlər. 

1942-ci ildə Şəkidə 10 saylı orta 
məktəbin birinci sinifinə getmiş və 1952- 
ci ildə həmin məktəbi əla qiymətlərlə 
bitirdikdən sonra o dövrün ən nüfuzlu alı 
məktəblərindən biri olan M.Əzizbəyov 
adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun 
(indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) Neft mexanika 
fakültəsinin "Neft və qaz proseslərinin emalının avtomatlaşdırıl- 
ması" ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. İnstitutda S.M.Ki- 
rov adına təqaüdlə oxumaqla yanaşı o, elmi axtarışlara böyük 
maraq göstərmiş və institut tələbə elmi cəmiyyətinin fəal üzvlə- 
rindən biri olmuşdur. Dəfələrlə institut və respublika miqyasında 
keçirilən tələbə elmi konfranslarında maraqlı məruzələrlə çıxış 
etmiş, müvafiq elm sahələrinin aparıcı mütəxəssislərinin diqqəti- 
ni cəlb etmişdir. 

F.İ.Xasməmmədov 1957-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu 
ilə bitirdikdən sonra Azərbaycan EA Yesman adına Energetika 
institutuna göndərilmiş və kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul edil- 
mişdir. Bir neçə il orada işlədikdən sonra aspirantura qəbul edil- 
miş və daha ciddi tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa başlamışdır. 
Tezliklə onun tədqiqatları öz nəticəsini vermiş və o, 1964-cü ildə 
bilavasitə neft emalı prosesləri ilə bağlı olan "Bir və çoxaxınlı 
qızdırıcı borulu sobaların avtomatik tənzimləyicisi obyekti kimi 
tədqiqatı və onların avtomatlaşdırma sxemləri" adlı çox maraqlı 
dissertasiya işini "Energetika və İstehsal Proseslərinin Avtomatla- 
dırılması" birləşmiş Elmi Şurada müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş 
və AAK-nın qərarı ilə ona texnika elmləri namizədi alimlik dərə- 





184 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


cəsi verilmişdir. Həmin ildən o, M.Əzizbəyov adına Neft və 
Kimya institutunun "İstehsal Proseslərinin Avtomatlaşdırılması" 
kafedrasına müəllim keçmişdir. 1969-cu ildən həmin kafedranın 
dosenti seçilmiş və ömrünün axırına qədər orada çalışmışdır. 
1972-ci ildə onun İ.Ə.İbrahimov ilə birlikdə yazdıqları "Avtoma- 
tik tənzimləmə nəzəriyyəsinin əsasları və istehsal proseslərinin 
avtomatlaşdırılması" dərsliyi bu gün də müvafiq elm sahələrində 
çalışan alim və mütəxəssislərin, aspirantların və tələbələrin 
stolüstü kitabıdır. Bundan başqa o, bir sıra metodik vəsait və 
kitabçaların da müəllifidir ki, bunlardan ikisi 1972 və 1977-ci 
illərdə Moskvada çap edilmişdir. 

1980-ci ildə F.İ.Xasməmmədovun Moskvanın "Kimya" nəş- 
riyyatında "Borulu sobaların idarə edilməsinin avtomatlaşdırılma- 
sı" adlı 216 səhifəlik monoqrafiyası da çap edilmişdir. 

F.İ.Xasməmmədov 93 elmi əsərini çap etdirmişdir ki, onların 
ümumi həcmi 81 çap vərəqidir. Bundan başqa onun 4 işi keçmiş 
SSRİ-nin ixtiralar və kəşflər komitəsinin müəlliflik şəhadətna- 
mələrinə layiq görülmüşdür. Onun əsas əsərləri dünyanın və keç- 
miş SSRİ-nin aparıcı elmi mərkəzlərində çap edilmiş və bu da 
onun o zaman ümumittifaq miqyasında yüksək səviyyəli mütəx- 
əssis kimi tanınmasına imkan vermişdir. 

F.İ.Xasməmmədov daima elmi-tədqiqat işlərini davam etdi- 
rərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün disser- 
tasiya işini başa çatdırmış və fakültə elmi şurasında müzakirə 
etmişdir. Lakin amansız ölüm ona bu arzusuna çatmağa imkan 
vermədi. 1980-ci il fevralın 8-də ömrünün və elmi yaradıcılığının 
çiçəkləndiyi bir vaxtda avtomobil qəzasına düşərək faciəli şəkil- 
də dünyasını dəyişmişdir. 


XASMƏMMƏDOVA GÜLNARƏ FATİQ QIZI 


Xasməmmədova Gülnarə 1960-cı ildə müəllim ailəsində ana- 
dan olmuşdur. 1977-ci ildə Bakı şəhəri 70 saylı orta məktəbi əla 
qiymətlərlə bitirdikdən sonra M.Əzizbəyov adına Azərbaycan 


a əeəə—————————v -——x————x—ııxox—ıEasnnınıınnsıı 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 185 


Neft və Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Aka- 
demiyası) "İstehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması" fakültəs- 
inin əyani şöbəsinə qəbul olunmuşdur. 1982-ci ildə "Avtomatik 
idarəetmə" sistemləri" ixtisası üzrə insti- 
tutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən 
sonra Gülnarə xanım Elmlər Akademiy- 
asının "Avtomatlaşdırılmış idarəetmə 
sistemləri" şöbəsində mühəndis kimi 
əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 

1988-ci ildən ömrünün sonuna qədər 
ADNA-nın "Avtomatika, telemexanika 
və elektronika" kafedrasında ardıcıl olaraq 
kiçik elmi işçi, elmi işçi, assistent və 
dosent vəzifələrində çalışmışdır. 

1995-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və tex- 
nika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Apardığı elmi işlə- 
rin əsas istiqamətləri müasir avtomatlaşdırılmış nəzarət və idarə- 
etmə sistemlərində, eləcə də, elmi təcrübənin və sənaye sınaqla- 
rının avtomatlaşdırılmış sistemlərində mikrorprosessor texnikası- 
nın geniş tətbiqinə imkan yaradan səmərəli diskret analiz alqorit- 
mlərinin və qurğularının təhlili, sintezi və yaradılmasına həsr 

ir. o. 

2-5 20-dən çox elmi əsərin, 4 sayda müəlliflik 
şəhadətnaməsi və bir neçə tədris vəsaitinin müəllifi olmaqla yan- 
aşı Azərbaycanın elmi ictimaiyyətini bir sıra beynəlxalq elmi 
konfrans və simpoziumlarda layiqincə təmsil etmişdir. Onun elmi 
araşdırmalarının nəzəri və praktiki nəticələri asinxron mühərri- 
klərin kütləvi istehsalında sınaq diaqnostikasının avtomatlaşdırıl- 
mış sisteminin yaradılmasında, məişət kondisionerlərinin kem” 
pressor mühərriklərinin stator dolaqlarının elektrik xarakteristika- 
larının təyin olunması üçün istifadə olunan avtomatik qurğuda, 
eləcə də ADNA-nın müvafiq kafedralarının tədris prosesində 


istifadə olunmuşdur. ала у ə 
2001-ci il dekabrın 8-də faciəli şəkildə dünyasını dəyişib. 





186 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
XƏLİFƏZADƏ MAHİR ÇİNGİZ OĞLU 


Mahir Xəlifəzadə 1962-ci ildə anadan 
olmuşdur. O, 1979-cu ildə Bakı şəhəri 20 
saylı orta məktəbi əla qiymətlərlə bitir- 
mişdir. Mahir Xəlifəzadə 1984-cü ildə 
Azərbaycan Dövlət Üniversitetinin fizika 
fakültəsini bitirmişdir. 1984-1987-ci 
illərdə Azərbaycan Milli Elmlər akade- 
miyasının (AMEA) akademik A.Qarayev 

-Ә adına Fiziologiya İnstitutunun əməkdaşı 
€ A olmuşdur. 
1988-1992-ci illərdə SSRİ EA-nın 
Moskvadakı Beynəlxalq Biolofi Tədqiqatlar Mərkəzinin Nəzəri 
və Təcrübi Biofizika İnstitutunda məqsədli aspiranturasında təh- 
sil almışdır. 

O, həmin institutda, 1992-ci ildə "Görə prosesinin molekulyar 
əsasları" mövzusunda müvəffəqiyyətlə dissertasiya müdafiə edə- 
rək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 
Bu dissertasiya işində insanın görmə prosesinin fiziki əsaslarını 
öyrənmə və görmə prosesində baş verən biofiziki hadisələrin 
molekulyar səviyyədə mahiyyəti açıqlanmışdır. 1993-cü ildə 
AMEA-nın Fiziologiya İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində 
çalışmışdır. 

M.Xəlifəzadə 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ali 
Soveti yanında Humanitar Tədqiqatlar və Proqnozlaşdırma Mər- 
kəzində beynəlxalq münasibətlər problemləri üzrə analitik qru- 
pun rəhbəri olmuşdur. 

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi 
Avropa, ABŞ və Kanada İdarəsinin ABŞ sektoruna II katib vəzi- 
fəsinə təyin olunmuşdur. Həmin ilin sentyabr ayında Yaponiya 
XİN tərəfindən təşkil olunmuş diplomatik kurslarda iştirak etmiş 
və Yaponiyanın Yeni Müstəqil Dövlətlərinin siyasətinə dair 
Yaponiya XİN-nin Sertifikatına layiq görülmüşdür. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 187 


1995-1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-dakı 
səfirliyində siyasi məsələlər üzrə TI katib vəzifəsində işləmişdir. 
Dövlət departamenti və Konqresi ilə əlaqə yaratmış, Azərbayca- 
na məxsus olan məsələlərin həllinə çalışmışdır. 

1997-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər 
Əliyevin ABŞ-a rəsmi-işgüzar səfərində iştirak etmişdir. Həmin 
ilin avqust ayında xidməti ezamiyyəti başa çatmış, Avropa, ABŞ 
və Kanada İdarəsinin ABŞ sektoruna II katib vəzifəsinə təyin 
olunmuşdur. Sentyabr ayında Yunanıstan XİN tərəfindən təşkil 
olunmuş diplomatik kurslarda iştirak etmiş, Avropa Birliyinin siy- 
asətinə dair Yunanıstan XİN-in Sertifikatını almışdır. 

1999-cu ilin yanvar-mart aylarında XİN-nin xətti ilə ATƏT- 
in Kosovodakı missiyasına ezam olunmuşdur. Kosovodakı fəaliy- 
yətinə görə ATƏT-in Baş Katibi C.K.Araqona tərəfindən fəxri 
diploma layiq görülmüşdür. 

2000-ci ilin oktyabr ayında İsveç XİN tərəfindən təşkil olun- 
muş diplomatik kurslarda iştirak etmiş, İsveç Avropa Birliyində 
siyasətinə dair İsveç XİN-nin sertifikatına nail olmuş, elə həmin 
ilin fevral ayında ABŞ və Kanada şöbəsinin 1 katibi (müdir əvəzi) 
vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 

2002-ci ilin fevral ayının 25-də İkinci Ərazi İdarəsinin Orta 
Şərq və Cənubi Asiya şöbəsinə 1 katib vəzifəsinə (müdir müavi- 
ni) təyin olunmuşdur. 

2004-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Böyük 
Britaniya və Şimali İslandiya Krallığındakı səfirliyinə siyasi 
məsələlər üzrə 1 katib vəzifəsində çalışmış, işlədiyi müddətdə 
İsveç və İrlandiya ilə bağlı məsələlərlə məşğul olmuş, həmçinin, 
Azərbaycan tərəfindən Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Kral- 
lığının Kraliçası II Yelizavetanın Britaniyada akkreditə olunmuş 
diplomatlarına həsr olunmuş qəbulunda iştirak etmiş və 2004-cü 
ilin noyabr ayında Azərbaycan Respublikası Prezidenti, cənab 
İlham Əliyevin bu krallığa işgüzar səfərində iştirak etmişdir. 

O, 2005-ci ildə AR-nın XİN tərəfindən dünya azərbaycanlı- 


188 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


larının İsveçdə keçirilən 8-ci konqresinə ezam olunmuşdur. 


M.Xəlifəzadəyə 2006-cı il iyun ayında XİN-də Müşavir diplo- 
matik rütbəsi verilmişdir. 

Mahir Xələfzadə 2006-cı ilin dekabr ayından bu günə kimi 
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi 1 Avropa şöbəs- 
inin müdiri vəzifəsində çalışır. 

M.Ç.Xəlifəzadə yerli və xarici fumallarda beynəlxalq müna- 
sibətlərə dair nəşr olunmuş bir sıra məqalələrin müəllifidir. 


XƏLİLOV CƏLİL ƏLİHEYDƏR OĞLU 


Cəlil Xəlilov 1924-cü ildə anadan 
olmuşdur. Orta təhsilini M.F.Axundov 
adına məktəbdə almışdır. 1940-cı ildə 
orta məktəbi” bitirdikdən sonra ikiillik 
Müəllimlər İnstitutunda təhsilini davam 
etdirib, tərcümə işinə də elə həmin vaxt- 
dan başlayıb. 

M.F.Axundovun "Hacı Qara"sından 
bəzi səhnələri rus dilinə çevirmişdir. 
Azərbaycan dilindən rus dilinə tərcümə 
etməklə özünü bu peşəyə daha sıx tellər- 
lə bağlamışdır. Böyük Vətən müharibəsinin ən ağır vaxtlarında 
dörd il döyüş cəbhəsində olmuşdur. Göstərdiyi rəşadətlərə görə 
orden və medallarla təltif edilmişdir. 

1946-cı ildə ordudan tərxis olunan C.Xəlilov doğma Şəkiyə 
qayıdıb və oradakı M.Qorki adına orta məktəbdə rus dilindən dərs 
deyib. 

1950-ci il 22 sentyabr tarixli qərarına əsasən A.Əfəndiyev, 
Ə.Abbasov, M.Tağızadə, V.Hacıoğlu ilə birlikdə C.Xəlilov da 
Azərbaycan Teleqraf Agentliyinin tərcüməçilər və redaktor qru- 
punda fəaliyyətə başlaüır. Az sonra Azərinformun (AzərTAC) 
direktor müavini təyin olunur. Sonrakı illərdə C.Xəlilov Azər- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 189 


baycan КР МК yanında Partiya Tarixi İnstitutunun baş elmi işçi- 
si, tərcüməçi-redaktor, "Kommunist" qəzeti redaksiyasında tərc- 
ümə şöbəsinin müdiri işləmiş, təqaüdə çıxdıqdan sonra isə respu- 
blika Statistika Komitəsində və AzərTAC-da tərcüməçi-redaktor 
vəzifəsini yerinə yetirmişdir. 

Cəlil Xəlilovun fədakar əməyi vaxtilə Qırmızı Əmək Bayrağı 
və "Şərəf nişanı" ordenləri, Azərbaycan Ali Sovetinin fəxri fər- 
manları ilə qiymətləndirilib. Ona respublikanın "Əməkdar mədə- 
niyyət işçisi" fəxri adı verilib. O, "Ustad sənətkar" ali yumalist 
mükafatına layiq görülüb. "Əsrin müqaviləsi"ni və son illərin bir 
sıra beynəlxalq sənədlərini yüksək səviyyədə tərcümə etdiyinə 
görə aldığı rəsmi təşəkkürlər də bu qəbildəndir. 


XƏLİLOV RÜFƏT QAFFAR OĞLU 


Rüfət Xəlilov 1926-cı ildə anadan olmuşdur. 

1936-1946-cı illərdə Şəki 10 saylı orta məktəbdə təhsil 
almışdır. 

1946-cı ildə Şəki Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olmuş, 
oranı 1948-ci ildə ipəkçi-aqronom ixtisası üzrə bitirmişdir. 

1948-1952-ci illərdə Şəki Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsinin 
xüsusi məktəbini qurtarmış və 1960-cı ilin ortalarına kimi Dövlət 
Təhlükəsizliyi Komitəsində (DTK) xidmətdə olmuşdur. 

1960-1962-ci illərdə Şəki şəhər Partiya Komitəsində təlimat- 
çı işləmiş, 1961-1966-cı illərdə Ali Partiya Məktəbində oxumuş- 
dur. 

Kiyev və Daşkənd şəhərlərində rəhbər işçilərinin təkmilləş- 
dirilməsi kurslarını qurtarmışdır. 1986-cı ilin sentyabr ayında 
DTK-dan polkovnik-leytenant rütbəsində təqaüdə çıxmışdır. 

1986-1987-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasında 
(indiki AMEA) kadr və aspirantura şöbəsinin rəisi, 1988-1994-cü 
illərdə isə Azərbaycan Neft Kimya İstehsalat Birliyində və Rabi- 
tə Nazirliyinin (indiki Azərkimya İB və Azərbaycan Rabitə və 


190 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


İnformasiya Texnologiyası Nazirliyi) mülki müdafiə qərargah 
rəisi işləmişdir. 

Dəfələrlə Şəki, Qazax rayon sovetlərinin deputatı olmuşdur. 
Bir çox orden və medallarla təltif edilmişdir. 

1994-cü ildən təqaüddədir, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin 
veteranıdır. 


İBADZADƏ QAFAR MƏMMƏD OĞLU 


Qafar İbadzadə 1903-cü ildə anadan 
olmuşdur. İlk təhsilini mədrəsədə almış, 
sonra 6 saylı məktəbi qurtarmış və 1920- 
ci ildə Şəki Pedaqoyi Texnikumuna daxil 
olub, 1925-ci ildə texnikumu bitirmişdir. 
Texnikumu bitirdikdən sonra orta mək- 
təbdə müəllimlik etmişdir. 

1925-ci ildə Azərbaycan Pedaqolfi 
İnstitutuna daxil olub oranı 1932-ci ildə 
bitirir. İnstitutu qurtardıqdan sonra 1934- 
cü ilə qədər müəllimlərin təkmilləşmə 
institutunun qiyabi şöbəsində müəllim və metodist kimi işə baş- 
layır. 

1936-cı ildən 1940-cı ilə qədər AzSSR Xalq Komissariyatın- 
da müəllimlərin hazırlıq şöbəsində ali məktəb və texnikumların 
tədrisi proqramlarının hazırlanması sahəsində elmi işçi vəzifəsin- 
də çalışmışdır. 1940-cı ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azər- 
baycan filialının Botanika İnstitutunda aspiranturaya daxil olmuş- 
dur. Aspiranturada təhsilini davam etməklə Azərbaycan qiyabi 
Pedaqofi İnstitutunun baş müəllim və kafedra müdiri kimi fəaliy- 
yət göstərmişdir. 

1942-ci ildən 1945-ci ilə qədər 4 il Böyük Vətən Müharibəs- 
ində iştirak etmişdi. Müxtəlif medallarla: "Döyüşdə xidməti", 
"Rəşadətə görə", "Qafqazın müdafiəsi üçün", 1941-1945-ci illə- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 191 


rin "Böyük Vətən Müharibəsində Almaniya üzərində Almaniya 
üzərində qələbə" medalları ilə təltif olunmuşdur. 

Müharibədən sonrakı illərdə V.İ.Lenin adına Azərbaycan 
Dövlət Pedaqofi İnstitutunda Botanika afedrasında baş müəllim 
işləmişdir. Ömrünün 33 ilini müəllim kadrların yetişdirilməsinə 
həsr etmişdir. Maarif sahəsindəki xidmətlərini nəzərə alaraq o 
"Qabaqcıl maarif xadimi" nişanı ilə təltif edilmişdir. 

1964-cü ildən Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasında biologi- 
ya şöbəsində müdir vəzifəsində çalışmışdır. 

İşlədiyi müddətdə İbadzadə Q. bir çox elmi əsərlərin və 
metodik monoqrafiyaların müəllifi olmuşdur. 


İBRAHİMOVA VALİDƏ YAQUB QIZI 


Validə İbrahimova 1931-ci ildə 
müqəddəs "Qırxlar" nəslindən sayılan 
Yaqub İbrahim oğlu Qaffarovun (Yar oğlu 
Yaqubun) ailəsində dünyaya göz açmış- 
dır. Nuxa şəhərindəki 5 saylı orta məktə- 
bi bitirdikdən sonra 1948-53-cü illərdə 
S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Uni- 
versitetində (indiki Bakı Dövlət Universi- 
teti) ali təhsil alaraq tarixçi ixtisasına yiy- 
ələnmişdir. 

1953-1965-ci illərdə Bakıdakı Lenin . 
muzeyində elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1965-1969-cu illər- 
də Bakıdakı "Səadət" sarayının direktoru vəzifəsində işləmişdir. 
1969-cu ildən elmi-pedaqofi fəaliyyətə başlayan V İbrahimova 
28 il müddətində N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb 
İnstitutunda (indiki Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti) siyasi 
iqtisad fakültəsində baş müəllim işləmişdir. О, vəzifəsinə yüksək 
məsuliyyətlə yanaşan, etibar edilən sahənin öhdəsindən bacarıqla 


gələn kadr kimi tanınmışdır. 





192 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


V.İbrahimova işlədiyi illərdə fəal ictimai-siyasi fəaliyyət gö- 
stərmiş, xüsusilə qadın hərəkatında faydalı işi ilə fərqlənmişdir. 
V.İbrahimova Bakı Şəhər Qadınlar Şurasının ən fəal üzvlərindən 
biri kimi ictimai, siyasi və maarifçilik işi aparır, sözün həqiqi 
mənasında əsl ziyalılıq edirdi. Yüksək ədəb-ərkanı, insanlarla 
ünsiyyət yaratmaq mədəniyyəti, xeyirxahlığı ilə seçilən V.İbrahi- 
mova işlədiyi kollektivlərin və ictimaiyyətin böyük hörmətini 
qazanmışdı. İnsanlara kömək əlini uzatmaq, dara düşənlərə, çıx- 
ilmaz vəziyyətə mübtəla olanlara istiqamət vermək, arxa olmaq, 
onun həyat qayəsinə çevrilmişdi. 

V İbrahimova 1998-ci ildə vəfat etmişdir. 


İBRAHİMOVA XALİDƏ YAQUB QIZI 


Xalidə İbrahimova 1934-cü ildə Nuxa 
şəhərində anadan olmuşdur. Atası "Otaq 
eşiyi" məhəlləsində məskunlaşmış "Yar 
oğlu Yaqub" təxəllüsü ilə tanına Yaqub 
İbrahim oğlu Qaffarov, anası Qaffarova 
Həyat Hüseyn qızı idi. Yaqub Qaffarov 
müsəlman dünyasında müqəddəs sayılan 
"Qırxlar" nəslindən olub, bu ailədə onun 
sonuncu yadigarı idi. Türk dünyasının 
böyük şairi Yunus İmrə "Güldəstə" şerlər 
toplusunda "Qırxlar"la bağlı fərziyyələrə 
belə aydınlıq gətirir: 





Yenə sordum çiçəkdən, 
Bilirmisən Qırxları? 
Çiçək dedi, ey Dərviş, 
Qırxlar Allah yarıdır. 


Görünür "Qırxlar"ın Allah "yarı" sayılması ilə bağlı Yaqub 
İbrahim oğluna "Yar oğlu", onun mənsub olduğu nəslə isə "Yar 
uşağı" "Yarılar" ləqəbi verilmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 193 


X.İbrahimova Nuxa şəhərindəki 5 saylı orta məktəbi bitirdik- 
dən sonra bir müddət V.İ.Lenin adına Nuxa İpək Kombinatında 
mühasibat işində işləmiş, eyni vaxtda fəal ictimai işlərə qoşul- 
muş, bu sahədə güclü təşkilatçılıq potensialına malik olduğun gö- 
stərmişdir. O, İpək Kombinatının komsomol komitəsinin katibi, 
1957-ci ildə isə Şəki şəhər Komsomol Komitəsinin ikinci katibi 
seçilmişdir. Onun təşkilatçılıq keyfiyyətləri şəhərin və kombina- 
tın rəhbərliyi tərəfindən qiymətləndirilmiş, gələcəkdə ictimai- 
siyasi xadim, dövlət xadimi kimi hazırlanması məqsədilə ali siy- 
asi təhsil almaq üçün Bakı Ali Partiya məktəbinə göndərilir. 
Buranı bitirdikdən sonra Kombinat Həmkarlar İttifaqı Komitəs- 
inin sədri, sonralar Partiya Komitəsinin katibi vəzifəsinə seçilən 
X İbrahimova bir müddət sonra Daşkəsən rayon Sənaye-İstehsa- 
lat İdarəsi Partiya Komitəsi katibinin müavini vəzifəsinə irəli 
çəkilir. Bir neçə il bu vəzifədə işlədikdən sonra səhhətilə əlaqə- 
dar yenidən Şəkiyə, V.İ.Lenin adına İpək Kombinatı Partiya 
Komitəsinin katibi vəzifəsinə qayıdır, eyni zamanda Nuxa şəhər 
partiya Komitəsinin Bürosunun üzvü seçilir. X.İbrahimova daşıd- 
ığı vəzifələrdə özünü bilikli və səriştəli rəhbər işçi, bacarıqlı təş- 
kilatçı, insanlarla ünsiyyət yaratmağı, onlara düzgün istiqamət 
verməyi bacaran xeyirxah, həssas insan kimi göstərmişdir. O, 
Şəkinin və Daşkəsənin sosial-iqtisadi problemlərinin, insanların 
ehtiyac və qayğılarının həllində bacarığını əsirgəməmişdir. X.İ- 
brahimova "Əməkdə fərqlənməyə görə" və 1970-ci ildə "V.İ.Le- 
ninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə. Rəşadətli Əməyə 
görə" medalları ilə təltif edilmişdir. Dəfələrlə Şəki şəhər Soveti- 
nin deputatı seçilmişdir. X.İbrahimova D.Bünyadzadə adına 
Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu (qiyabi) bitirərək iqti- 
sadçı-mühəndis ixtisasına da yiyələnmişdi. 

Gözəl nitq və ünsiyyət mədəniyyətinə, insani keyfiyyətlərə, 
ədəb-ərkana malik olan X.İbrahimova əsl azərbaycanlı qadına və 
ziyalıya xas olan dəyərli xüsusiyyətləri özündə əxz etmişdi. 
Böyük nüfuz sahibi olan şəxsiyyət idi. O, şəxsi keyfiyyəti, qeyri- 
adi təşkilatçılıq və rəhbərlik bacarığı sayəsində daha böyük mən- 
səb astanasında idi. Lakin vaxtsız ölüm buna imkan vermədi. O, 
1970-ci ilin sentyabr ayında 36 yaşında dünyasını dəyişdi. 


194 SƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
İBRAHİMOV RİZVAN PAŞA OĞLU 


Rizvan İbrahimov 1929-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. O, 1947-ci ildə Şəki Kənd 
Təsərrüfatı texnikumunun tütünçülük 
şöbəsini fərqlənmə diplomu ilə burada 
təşkil edilmiş 6 aylıq baytar-feldşer kur- 
sunu bitirmişdir. 

1952-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsər- 
rüfat İnstitutunun baytarlıq fakültəsini 
bitirib baytar həkimi ixtisasına yiyələn- 
mişdir. 

R.P.İbrahimov 1960-cı ilə qədər 
Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin arıçılıq idarəsində rəis 
müavini işləmiş və sonralar Azərbaycan Elmi-tədqiqat Baytarlıq 
İnstitutuna işə keçmiş, 1965-ci ilə kimi baş elmi işçi əvəzi, 1967- 
ci ildən şöbə müdiri və nəhayət 1970-ci ildən bu günə qədər arı 
və balıq xəstəliklərini öyrənən laboratoriyanın müdiri vəzifəsin- 
də çalışır. 

1964-cü ildə Qazan Baytarlıq İnstitutunda namizədlik disser- 
tasiyası müdafiə etmişdir. 

R.P.İbrahimov Azərbaycan ilk arıçı alimdir O, Azərbaycanda 
arıçılığa aid müasir ədəbiyyatın əsasını yaratmışdır. 

R.P.İbrahimov 8 kitab və kitabçaların müəllifidir. Bunlar 
"Gənc arıçılara məsləhətlər", "Arı xəstəlikləri və onlarla mübari- 
zə tədbirləri", "Arıların düşmənləri və onlarla mübarizə tədbirlə- 
ri", "Arı məhsullarının müalicə əhəmiyyəti", "Arı ailələrinin 
məhsuldarlığını artırmaq yolları", "Arıçıların yaddaşı" və "Arı və 
arıçılıq" adı altında nəşr olunan elmi əsərlərdir. Eyni zamanda 6 
plakatın və 69 elmi məqalənin müəllifidir. Bunların bir hissəsi 
Bolqarıstanda, Macarıstanda, Ruminiyada və s. xarici ölkələrdə 
çap olunmuşdur. 

R.P.İbrahimov "Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası"nın nəşri 
zamanı arıçılığın vacib məsələlərinə aid bütün cildlərində məlu- 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 195 


mat vermişdir. 

Eyni zamanda Respublikada arıçılığın problemlərini açıqla- 
maq və qabaqcıl arıçıların iş təcrübəsini elmin nailiyyətlərini 
mütəmadi təbliğ etmk məqsədilə mərkəzi və rayon mətbuatında 
çoxlu miqdarda məqalələr dərc etdirmişdir. 1962-ci ildən SSRİ 
lurnalistlər İttifaqının, hazırda isə Azərbaycan /umalistlər Birliy- 
inin üzvüdür. 

Azərbaycanda ibtidai üsulda kötükdə, kondulda, kodda və 
səbətdə saxlanan arı ailələrini kütləvi halda çərçivəli pətəklər 
götürülməsini bilavasitə mütəşəkkil şəkildə təşkil etməlidir. 

Respublikada bir çox arıçılıq təsərrüfatlarının infeksion, inva- 
zion (parazitar) və yoluxmayan xəstəliklərdən sağlamlaşdırılma- 
sında yaxından iştirak etmişdir. 

R.P.İbrahimov Azərbaycanın əksər rayonlarında müxtəlif 
kütlə təbəqələrində arıçılığa həvəs yaratmış, onun inkişafında 
böyük rolu olmuşdur. 


İBRAHİMOV FİRƏDUN NADİR OĞLU 


Firədun İbrahimov 1952-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

Orta məktəbi M.Füzuli adına Şəki 
şəhər 3 saylı orta məktəbində bitirmişdir. 

O, 1972-ci ildə APİ-nin riyaziyyat 
fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə başa 
vurmuşdur. 

F.İ.İbrahimov Təpəcənnət kənd mək- 
təbində müəllim (1972-1973), Baltalı 
kənd məktəbində müəllim və direktor 
(1973-1982), Pedaqofi Kadrların İxtisası- 
nın Artırılması və Yenidən Hazırlanması İnstitutunun Şəki filialı- 
nın direktoru (1983-2000) vəzifələrində çalışmışdır. 

F.İbrahimov 1982-ci ildə aspiranturanı bitirmiş, Y.M.Kolya- 





196 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


qin və N.A.Sadıqovun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyasını 
uğurla müdafiə etmişdir. 

O, Şəki Şəhər İcra Hakimiyyəti Aparatında şöbə müdiri 
(2000-2005) olmuş və hazırda Şəki şəhər Təhsil şöbəsinin müdiri 
vəzifəsində işini uğurla davam etdirir. 

Firədun İbrahimov "Qabaqcıl Maarif xadimi" döş nişanını, Ali 
Sovetin fəxri fərmanını almışdır və Beynəlxalq Yaradıcı 
Müəllimlər İttifaqının üzvüdür. 

Sankt-Peterburqda "Pedaqogika zorakılığın əleyhinə" mövzu- 
lu Beynəlxalq konfransda məruzə ilə çıxış etmişdir. 

Moskvada "Brandes" nəşriyyatında "O zakonax pedaqoqiki" 
əsəri çap olunub. 

Moskvada, Sankt-Peterburqda, Oryolda, Novosibirskdə 
"Образованиг и обиество", "Философижа образованиан", 
"Образованиа в мирә", "Актуалыные проблемы гуманитарных 
Hayk", "Педагогиҹеские науки" kimi nüfzulu јигпаПагда 11 elmi 
məqaləsi çap olunubdur. 

14 kitabın, o cümlədən 10 monoqrafiyanın müəllifidir. Çap 
olunan əsərlərinin ümumi həcmi 200 ç.v.-nə yaxındır. 

F.İbrahimov riyaziyyat fənninin tədrisinə həsr olunmuş 
aşağıdakı dəyərli kitabların müəllifidir: 


"Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyətin optimal nisbətlərinin 
əsaslarına dair oçerklər"Natural ədədlər üzərində əməllərin öyrədil- 
məsinin alqoritmik əsasları. 

"Təlimin dərkinə "sistem-struktur" baxımından yanaşma". 

Riyaziyyatın təlimi haqqında pedaqofi düşüncələr. 

Təlimdə sistemdaxili münasibətlər. 

Təlimin mükəmməl sistemi. 

Təlimin idarə olunmasının formal, dialektik və qeyri-səlis məntiqi. 

Təlim prosesinin mahiyyəti. 

Təlim tapşırıqlarının başlıcaya görə sistemləşdirilməsi. 

Təlimdə alqoritmik və evristik fəaliyyət növlərinin yeri. 

O zakonax pedaqoqiki. 

Təlimin idarə olunmasının bəzi məsələlərinə dair mühazirə kon- 
spektləri. 

Şəki Müstəqillik illərində. 

Şəki dövlətçiliyimizin qalasıdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 197 


İbrahimov Firədun Nadir oğlu 2006-cı ildə "Təlim prosesində 
alqoritmik və evristik fəaliyyətlərin optimal münasibətlərinin 
əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, 
pedaqofi elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 

F.İbrahimovun elmi yaradıcılığı və kitabları haqqında Azər- 
baycanın riyaziyyat, fizika, fəlsəfə, pedaqogika və psixologiya 
sahəsində çalışan görkəmli alimləri - Abdulla Mehrabov, Əli 
Abasov, Misir Rəhimov, Əidər Ağayev, Fərrux Rüstəmov, Yəhya 
Kərimov, Bəşir Əhmədov və başqaları yüksək rəy söyləmişlər. 


İBRAHİMOV NAZİM ASABƏLİ OĞLU 


Nazim İbrahimov 1951-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

O, 1968-ci ildə Bakı şəhərində 150 
saylı orta məktəbi bitirmişdir. N.İbra- 
himov həmin ildə Azərbaycan Xalq 
Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Azərbay- 
can İqtisad Universiteti) "Ticarətin iqtisa- 
diyyatı" fakültəsinə daxil olmuşdur. 
1972-ci ildə o, ali təhsilini müvəffəqiy- 
yətlə başa çatdırmışdır. 1973-1974-cü 
illərdə N.İbrahimov ordu sıralarında hərbi 
xidmətdə olmuşdur. 

1974-1976-cı illərdə Xüsusi Tikinti-quraşdırma idarəsində 
mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 

1976-2001-ci illərdə N.İbrahimov Azərbaycan Respublikası 
Ticarət Nazirliyində şöbə rəisi, nazir köməkçisi, idarə müdiri, 
departament rəisi kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. N.İbrahi- 
mov 2001-ci ildən 2004-cü ilin 30 sentyabrına qədər Azərbaycan 
Beynəlxalq Bankının Mərkəzi İdarəetmə Deartamentinin rəisi və 
Bank idarə heyətinin üzvü vəzifələrini icra etmişdir. | 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə N.İbra- 





198 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


himov 2004-cü ildən Şəki şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı 
vəzifəsinə təyin edilmişdir. N.İbrahimovun Şəkiyə gəlişi ilə 
rayonda və şəhərdə böyük canlanma yaranıb. O, ilk növbədə 
"Şəki" qəzetinə və "Şəki" radiosuna müasir avadanlıqların alın- 
masında kömək etmiş, şəhərin küçələrinin təmiri işinin sürətlə 
davam etməsinə şərait yaratmışdır. 

Şəkidə ən böyük kərpic və tikinti materialları və konserv 
zavodlarının, Şin çayı üzərində körpünün tikintisinin başa çatdı- 
rılması və istifadəyə verilməsinin, İpək kombinatının işinin daha 
da canlandırılması və orada iş yerlərinin artırılmasının bacarıqlı iş 
adamı olan N.İbrahimovun Şəkiyə gəlişindən sonra sürətlənməsi 
heç də təsadüfi deyildir. 

N.İbrahimov əhalinin şikayət və təkliflərinə qayğı ilə yanaşır 
və onlara mümkün olan köməyini əsirgəmir. 


İBRAHİMOVA RƏXŞƏNDƏ YAQUB QIZI 


Rəxşəndə İbrahimova 1928-ci ildə 
anadan olmuşdur. Soykökü müsəlman 
dünyasında müqəddəs sayılan, "Allahın 
Yarı" hesab edilən (Yunus İmrə) qırxlar 
nəslidir. 

R.İbrahimova 5 saylı şəhər orta mək- 
təbinin 7-ci sinifini bitirdikdən sonra Şəki 
pedaqofi texnikumunda редадој: təhsil 
almışdır. Əmək fəaliyyətinə şəhərdəki 7 
saylı qızlar məktəbində pioner baş dəstə 
rəhbəri vəzifəsində başlamışdır. Sonralar 
Qoxmuq kənd məktəbində ibtidai sinif müəllimi işləmiş, eyni 
zamanda qiyabi yolla təhsilini Azərbaycan Dövlət Universitetin- 
də davam etdirərək ali təhsilli tarixçi ixtisası almışdır. 1956-cı 
ildən Bakı şəhərinin Kirov rayonundakı (Binəqədi rayonu) 99 
saylı məktəbdə 35 il müddətində tarix fənnini tədris etmiş, ümu- 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 199 


miyyətlə 50 ildən artıq bir müddətdə maarifçiliklə məşğul olmuş- 
dur. 

Onun редадој1 və ictimai fəaliyyəti həmişə yüksək qiymət- 
ləndirilmişdir. "Əmək veteranı" medalı, çoxsaylı Fəxri fərmanlar 
və mükafatlarla təltif edilmişdir. 

Rəxşəndə İbrahimova azərbaycanlı ziyalı qadına məxsus key- 
fiyyətlərilə həmişə başqalarına ömək olmuşdur. Yüksək ədəb- 
ərkanı, geniş erudisiyası, diskussiya aparmaq, inandırmaq qabiliy- 
yəti, haqq-ədaləti müdafiə etmək bacarığı,insanpərvərliyi, sadə- 
liyi, qeyri-adi təvazökarlığı və ağayana təbiəti ilə seçilirdi. 

R.İbrahimova Azərbaycana, onun gözəl guşəsi olan Şəkiyə 
bağlı bir insan idi, sanki Şəki ilə nəfəs alırdı. Mükəmməl bir 
tarixçi kimi Şəkinin də tarixini və etnoqrafiyasını, məhəllə, nəsil 
və soy adlarını, adət və ənənələrini xalq arasında deyildiyi kimi 
"beş barmağı" kimi bilir və təbliğ edirdi. 

Rəxşəndə Yaqub qızı İbrahimova 2006-cı ilin dekabr ayında 
dünyasını dəyişmişdir. 


İBRAHİMOV NƏSİB ƏLƏKBƏR OĞLU 


İbrahimov Nəsib 1926-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1943-cü ildə Şəki şəhəri 2 
saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1060-cı 
ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin 
(indiki BDU) filologiya fakültəsinə daxil 
olmuşdur. Təhsilini 1966-cı ildə (qiyabi) 
bitirmişdir. 

1961-1966-cı illərdə Nuxa rayonu 
Mədəniyyət evinin direktoru vəzifəsində 
çalışmışdır. İşlədiyi müddətdə rayonun 
mədəni-kütləvi tədbirlərinin keçirilməs- 
ində fəal iştirakına görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür. 

1967-ci ildə tale onu Bakı şəhərinə gətirdi. 1967-1979-cu 





200 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


illər ərzində Bakı şəhəri 10 və 29 saylı texniki-peşə məktəblərin- 
də təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalış- 
mışdır. Peşə məktəbində işləyərkən özünün təşəbbüsü ilə musiqi 
dərnəyi yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. 

1979-1986-cı illərdə Yüngül Sənaye Nazirliyində baş 
mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 

1986-cı il noyabr ayının 7-də uzun sürən xəstəlikdən vəfat 
etmişdir. 


İSAKOV HAKİM VƏLİCAN OĞLU 


Hakim İsakov 1953-cü ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1971-ci il 
Şəkidəki 10 saylı orta məktəbi bitirdikdən 
sonra Bakı dənizçilik məktəbinə daxil 
olmuş, 1972-ci ildə məktəbi başa vuraraq 
Xəzər dəniz gəmiçiliyi sistemində əmək 
fəaliyyətinə başlamış, eyni zamanda 
1972-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin 
tarix fakültəsinə daxil olaraq istehsaldan 
ayrılmadan təhsilini davam etdirmişdir. 

1973-1975-ci illərdə ordu sıralarında 
hərbi xidmətdə olmuşdur. 1980-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti- 
ni bitirmiş, bir müddət dənizçi peşəsi üzrə çalışmış, 1985-1986- 
cı illərdə Bakı Rabitə Texnikumunda tərbiyəçi müəllim, 1986- 
1996-cı illərdə Q.Məmmədov adına Bakı Dəniz Yolları Məktə- 
bində, 1996-1998-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Dənizçilik 
Akademiyasında pedaqofi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

1998-ci ildən bugünə kimi Bakı Rabitə Kollecində əmək fəa- 
liyyətini davam etdirir. Hakim İsakov bu illərdə həm dənizçi peş- 
əsi üzrə, həm də tarixçi kimi ixtisasını artırmaqda davam etmiş- 
dir. 1997-ci, ildə Bakı Dənizçilik məktəbinin gəmi sürücülüyü 
fakültəsini qiyabi yolla bitirərək gəmi sürücüsü ixtisasına yiy- 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 201 


ələnmişdir. Hakim İsakov 1996-cı ildən Elmlər Akademiyası 
Tarix İnstitutunun dissertantı olmuş, Azərbaycanın müasir dövr 
tarixinin görkəmli tədqiqatçısı, tarix elmləri doktoru, Humay 
mükafatı laureatı Tahir Qaffarovun rəhbərliyi altında "Azərbay- 
can Respublikası dəniz nəqliyyatının inkişaf tarixi (90-cı illər)" 
mövzusunda namizədlik işi üzərində çalışmış, 2000-ci ildə 
müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

Hazırda Hakim İsakov dövrümüzün qlobal stratefii layihəsi 
olan "Qədim İpək Yolunun bərpası və Azərbaycan" adlı doktor- 
luq işi üzərində elmi yaradıcılığını davam etdirir. Qeyd etmək 
lazımdır ki, müəllif özünün namizədlik işi ilə respublikamızın 
strate)i sahələrindən biri olan dəniz nəqliyyatının müstəqillik illə- 
rini kompleks şəkildə tədqiq edərək Azərbaycanın mülki və iqti- 
sadi tarixini yeni təfəkkür tərzi əsasında öyrənilməsində, zəngin- 
ləşdirilməsində öz elmi töhfəsini vermişdir. Müəllifin bu əsəri 
gələcəkdə bu sahədə yeni elmi tədqiqat əsərlərinin yazılması üçün 
mənbə rolunu oynayan, orifinal tədqiqat əsərlərindən biridir. 

Hakim İsakovun elmi fəaliyyəti onun elmi konfranslarda 
məruzələrində, nəzəri, elmi, metodik yurnallarda çıxışlarında 
özünü göstərmişdir. 

10-dan çox məqalənin müəllifidir. Bu məqalələrdə dəniz 
nəqliyyatının maddi-texniki bazası, kadrları, sahənin nəqliyyat 
sistemində yeri, xarici iqtisadi əlaqələrdə, xüsusilə "Qədim İpək 
Yolu"nun fəaliyyətindəki rolu, yeni istehsal münasibətlərinə 
keçid şəraitində dəniz nəqliyyatının idarəçiliyində baş verən dəy- 
işikliklər öz əksini tapmışdır. 

Hakim İsakov "Hərbi dəniz elmi və Xəzərin problemləri" 
mövzusuna həsr edilmiş elmi konfransda, həmçinin, Azərbaycan 
Xalq Cümhuriyyətinin 83-cü ildönümünə həsr edilmiş konfran- 
slarda İpək Yolu ilə bağlı "Yeni əsrə aparan stratefi yol", "Qədim 
İpək Yolunun bərpası və Azərbaycan" adlı məruzələrlə çıxış 
etmişdir. 

Hakim İsakov bu gün də yorulmadan elmi və pedaqofi fəaliy- 
yətini davam etdirməkdədir. 


202 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


İSMAYILOV AĞƏLİ LÜTFƏLİ OĞLU 


Ağəli İsmayılov 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1963-67-ci illərdə Bakı Neft 
Texnikumunda "Nəzarət-ölçü cihazları- 
nın təmir və istismarı" peşəsi üzrə təhsil 
almışdır. Texnikumu bitirdikdən sonra o, 
bir müddət Sumqayıt şəhər Sintetik Kau- 
çuk zavodunda çalışdıqdan sonra 1970-ci 
ildə Sovet ordusu sıralarına çağırılmışdır. 
hürnalistika sahəsinə meylli olan А.15- 
mayılov hələ o illərdən texnikumun divar 
qəzetində tez-tez oxunaqlı maraqlı məqa- 





lələrlə çıxış edirdi. 

Ordudan tərxis olunduqdan sonra A.İsmayılov yenidən Sum- 
qayıt "SK" zavodunda işləmişdir. 1973-cü ildən sonra isə Azər- 
baycan Respublikası DİN Yanğından Mühafizə İdarəsində işə 
qəbul olunmuşdur. Sıravi döyüşçü kimi xidməti fəaliyyətə başla- 
yan A.İsmayılov qısa müddət ərzində işdə fərqləndiyinə görə 
təhsil almaq üçün Xarkov Yanğın-Texniki Məktəbinə göndəril- 
mişdir. Bacarıqlı mütəxəssis kimi tanınan A.İsmayılov az bir 
zamanda Baş Dövlət Yanğın Təhlükəsizliyi İdarəsinə dəvət olun- 
muşdur. O, həmin idarənin Dövlət Yanğına Nəzarət şöbəsində 
əvvəlcə müfəttiş, sonra baş mühəndis, bölmə rəisi, Planlaşdırma 
və Kompleks Təhliletmə şöbəsinin rəisi işləmişdir. Hazırda 
"Yanğınla mübarizə" јиглаһтип baş redaktoru və eyni zamanda 
İctimaiyyətlə Ələqələr Mərkəzinin rəisi vəzifələrində çalışır. 
Sıravidən polkovnik rütbəsinədək yüksələn A.İsmayılov gənc 
yaşlarından yaradıcılığa böyük həvəs göstərib. Rəssamlıq və 
musiqi ilə məşğul olub. A.İsmayılov xidmət etdiyi bütün dövrlər- 
də bədii yaradıcılıqla, Pumalistik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 
Daxili xidmət polkovniki A.İsmayılov 5 kitabın, 4 qısametrailı fil- 
min, onlarla televiziya verilişlərinin, yüzlərlə elmi-publisist yazı- 
ların müəllifidir. 


ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 203 


Yanğın təhlükəsizliyi orqanlarında öz iş üslubu və bacarığı ilə 
həmişə fərqlənən daxili xidmət polkovniki A.İsmayılov 30 ildən 
artıq qulluq etdiyi bu sahədə çox böyük işlər görmüşdür. Məhz 
onun təşəbbüsü və gərgin əməyi sayəsində yanğınların 
söndürülməsində igidlik göstərən Ramiz Kərimovun Bakıda, 
1956-cı ildə Şəki İpək Kombinatında baş vermiş yanğını 
söndürərkən həlak olmuş Məmmədiyyə Məmmədovun büstü isə 
Şəkidə qoyulmuşdur. 

A.İsmayılov keçmiş SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin "Ројаглое 
delo" јагпаһтап Azərbaycan Respublikası üzrə müxbir punktuna 
10 il rəhbərlik etmişdir. 

Polkovnik A.İsmayılov yaradıcılıq dövründə görkəmli yazıçı, 
şair və bəstəkarlardan mayestro Niyazi, Tofiq Quliyev, Cahangir 
Cahangirov, Ramiz Zöhrabov, Oleq Şestinskiy, Lev Oşanin, Nəri- 
man Həsənzadə, Əli Vəkil və başqaları ilə sıx əlaqələr saxlamış, 
musiqi və ədəbiyyatın gücündən ölkəmizin inkişafı, yanğın təhl- 
ükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi naminə uğurla istifadə etmiş- 
dir. 

Polkovnik A.İsmayılov yaradıcılıq fəaliyyəti ilə yanaşı yanğ- 
ип təhlükəsizliyi sahəsində də yüksək nailiyyətlər əldə etmişdir. 
O, 1987-ci ildə Ağcabədi rayonundakı pambıq zavodunda baş 
vermiş yanğını söndürərkən göstərdiyi fədakarlığa görə Azərbay- 
can SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə "Yanğında 
igidliyə görə" medalına layiq görülmüşdür. Bundan başqa müxtə- 
lif illərdə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin hədiyyə və Fəxri Fər- 
manları ilə təltif olunmuşdur. Azərbaycan /urnalistlər Birliyinin 
üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, daxili xidmət polkovniki 
A.İsmayılov bu gün də yanğın təhlükəsizliyi orqanlarında yaradı- 
cı zabit kimi xidmətini ləyaqətlə davam etdirir, Azərbaycan döv- 
lətçiliyinin möhkəmlənməsinə, müstəqilliyimizin əbədiliyinə öz 
dəyərli töhfələrini verir. 


204 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
İSMAYILOV İSMƏT ŞİRƏLİ OĞLU 


İsmayılov İsmət 1924-cü ildə anadan 
olmuş, Şəki şəhər 7 saylı orta məktəbi 
bitirmişdir. 

1943-cü ilin avqust ayında ordu sıra- 
larına çağırılmış, 1952-ci ildə 
qısamüddətli seryant məktəbini bitirmişdir 
Hərbi qulluqda olarkən qərargahda rəs- 
sam kimi fəaliyyət göstərmiş, çoxlu sayda 
döyüş yoldaşlarının və komandirlərin 

ordu qəzetinə portretlərini çəkmişdir. 
Hərbi xidməti bitirdikdən sonra Şəki 
pionerlər evində və 7 saylı orta məktəbdə 
rəsm müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 

Ə.Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbinə daxil olmuş, lakin 
ailə vəziyyətinə görə təhsilini yarımçıq qoymuş və kommunal-ti- 
kinti texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir. 

Bir müddət Ağdaş rayonunda tikintidə iş icraçısı vəzifəsində 
çalışmış, sonra Şəkidə tikintidə mühəndis, kommunal təsərrüfatı 
idarəsində şöbə müdiri, ticarət idarəsinin soyuducu qurğusunda 
rəis və s. vəzifələrdə işləmişdir. 

1959-1965-ci illərdə Şəki Xan Sarayının bərpasında iş icraç- 
151 olmuşdur. 

1959-cu ildə Şəki İpək Kombinatına parça tərtibatı üzrə rəs- 
sam vəzifəsinə təyin edilmiş, 1973-cü ildə keçmiş SSRİ Rəssam- 
lar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. 

1988-ci ildə "Azərbaycan SSR-in əməkdar rəssamı" fəxri 
adına layiq görülmüşdür. 

Keçmiş SSRİ-də təşkil olunmuş bir çox sərgilərin diplomları, 
bir sıra döyüş və əmək medalları ilə təltif edilmişdir. Böyük 
Vətən müharibəsi və əmək veteranıdır. 

Yaradıcılığının əsas istiqamətləri: qrafika, rəngkarlıq (xüsu- 
sən portret), tətbiqi sənət (parçaların bədii tərtibatı, ağac üzərin- 
də bədii oyma, nəqqaşlıq). 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 205 


İSMAYILOV MƏMMƏDSALEH 
CƏLİL OĞLU 


Məmmədsaleh İsmayılov 1912-ci ildə 
anadan olmuşdur. 

1940-cı ildə Ü.Hacıbəyov adına 
Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının 
Tarix-nəzəriyyə şöbəsini bitirmişdir. 
1944-cü ildə Qırmızı Əmək Bayrağı 
Ordeni almışdır. M.İsmayılov 1963-cü 
ildən sənətşünaslıq namizədidir. 

1972-cı ildə Azərbaycan SSR "Əmək- 
dar İncəsənət Xadimi" adına layiq görül- 
müşdür. “Sirə 

M.C.İsmayılov 1982-ci ildə professor vəzifəsinə seçilmişdir. 
O, həm də görkəmli musiqişünasdır. İsmayılov рк 
Cəlil oğlu 1985-ci ildə П dərəcəli "Böyük Vətən Müharibəsi 
ordeni ilə təltif edilmişdir. 





İSLAMOVA ŞƏFƏQ İSRAFİL QIZI 


İslamova Şəfəq orta məktəb təhsilini 
Bakı şəhərinin 62 saylı orta məktəbində 
almışdır. 1985-ci ildə Bakı Dövlət Uni- 
versitetinin Kitabxanaçılıq-İnformasiya 
fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan 
Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi 
Elmi Kitabxanasında baş biblioqraf vəzi- 
fəsində işləmişdir., daha sonra isə AMEA 
İqtisadiyyat İnstitutunun kitabxanasına 
müdir vəzifəsinə köçürülmüşdür. 

1995-2000-ci illərdə Bakı Dövlət 
Universitetinin dissertantı olmuşdur. 1995-ci ildə BDU-nun 
"Kitabxanaşünaslıq" kafedrasında "Azərbaycan Respublikası 





206 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Elmlər Akademiyası kitabxana şəbəkəsinin təşəkkülü və inkişafı 
(1923-1990-cı illər)" mövzusunda dissertasiya işi təsdiq olun- 
muşdur. 2004-cü ildə 07.00.02 - Vətən tarixi, 05.25.03 - Kitab- 
xanaşünaslıq və biblioqrafiyaşünaslıq ixtisası üzrə tarix elmləri 
namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün BDU-nun Tarix fakültəs- 
ində dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 

11: elmi məqaləsi və bir monoqrafiyası vardır. Azərbaycanın 
müxtəlif konfranslarında və məqalələr məcmuəsində tezis, 
məqalə şəklində çap olunmuşdur. Görkəmli elm xadimi, akade- 
mik Ziyad Səmədzadə, AMEA-nın müxbir üzvləri Ağasəlim 
Ələsgərov və Şahbaz Muradov haqqında biblioqrafik göstəricilə- 
rin tərtibatçısıdır. Bundan başqa Ş.İ.İslamova Bakı Biznes Uni- 
versitetinin kitabxanasında avtomatlaşdırılmış elektron kataloqun 
yaradılmasının təşkilati rəhbəri olmuşdur. 

İslamova Şəfəq İsrafil qızı Azərbaycan Respublikasında 
07.00.02 - Vətən tarixi, 05.25.03 - Kitabxanaşünaslıq və biblio- 
qrafiyaşünaslıq ixtisasları üzrə tarix elmləri namizədi alimlik 
dərəcəsi alan ilk qadın mütəxəssislərindəndir. 


İSGƏNDƏROVA AİŞƏ İSGƏNDƏR QIZI 


İsgəndərova Aişə 1963-cü ildə fəhlə 
ailəsində anadan olmuşdur. 

Şəki şəhər M.Qorki adına 10 saylı orta 
məktəbi 1980-ci ildə fərqlənmə diplomu 
ilə bitirmişdir. 1982-ci ildə Azərbaycan 
Tibb Universitetinin pediatriya fakültəs- 
inə qəbul olunmuşdur. 1988-ci ildə 
həmin universiteti fərqlənmə diplomu ilə 
bitirmişdir. Tibb Universitetini bitirdik- 
dən sonra Elmi Şuranın qərarı ilə Moskva 
həkimləri təkmilləşdirmə İnstitutunun 
"Neonotoloq" ixtisası üzrə ordinaturasına göndərilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 207 


1990-cı ildə Moskva Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun 
ordinaturasını əla qiymətlərlə başa vurub, respublikaya yüksək 
ixtisaslı həkim-reanimatoloq-neonotoloq kimi gəlmişdir. 
“1990-cı ildə "Ana və uşaqları mühafizə" İnstitutunda neono- 
toloq kimi işə başlamışdır. 
1991-ci ildə Krupskaya adına Doğum evinə reanimasiya 
şöbəsinə reonimatoloq-neonatoloq kimi işə dəvət olunur. İşlədi- 
yi müddətdə bütün kollektivin hörmətini qazanmış və respublika- 
da yüksək səviyyəli reanimatoloq-neonatoloq olduğunu sübut 
etmişdir. 
İsgəndərova Aişə İsgəndər qızı respublikada neonatologiya 
üzrə ilk ixtisaslı mütəxəssis idi. 
Elmi məqalələri Moskvada bir sıra elmi konfranslarda, form- 
larda müzakirə edilmişdir. 
İsgəndərova Aişə İsgəndər qızı 1994-cü ilin iyunun 22-də 
dünyasını dəyişmişdir. Onun işıqlı xatirəsi onu tanıyanların qəl- 
bindən heç vaxt silinməyəcək. 


İLYASOV GÜLÜ GÖYÜŞ OĞLU 


Gülü İlyasov 1925-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1937-ci ildə Kiş kənd orta məktəbini 
bitirib, həmin ildə də Şəki şəhər Tibb 
məktəbinə daxil olmuş, 1941-ci ildə təh- 
silini başa vuraraq, "feldşer" ixtisasına 
yiyələnmişdir. . 

1941-ci ildə Şəki Sanitar Epidemiolo- 
ii Stansiyasına işə qəbul olunmuş, həmin 
il avqust ayının 26-da könüllü surətdə 
ordu sıralarına yola düşmüşdür. Xidməti- 
nə 394-cü atıcı diviziyasında hərbi feldşer kimi başlamış, 1942-cı 
ildə 416-cı atıcı diviziyasına göndərilmiş, həmin diviziyanın tər- 





208 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


kibində 1374-cü alayın 1 batalyonunda "Baş hərbi feldşer" vəzi- 
fəsinə göndərilmişdir. Həmin alayın tərkibində Mozdok şəhərinə 
doğru hücum zamanı tibb xidməti üzrə leytenant rütbəsi alır. 

G.G.İlyasov Nikolayev, Melitopol, Kerç, Odessa, Yassa-Ki- 
şinyovda gedən döyüşlərdə çox fəal iştirak etmişdir. Yanvar 
1945-ci ildə Varşavanın azad olunmasında iştirak etmiş və 
medalla təltif edilmişdir. O, 416-cı Toqanroq Qırmızı Bayraqlı 
Suvorov Ordenli diviziyanın 1373-cü alayının tərkibində ilk Ber- 
linə gedənlərdən olmuşdur. 

8 may 1945-ci il tarixində general Qeytel, admiral Qriderburq 
və Avrasiya general-polkovniki Friderburq əsgərlərinin qarşısın- 
dan keçərək 9 mayda təslim aktına qol çəkdikləri mərasimin canlı 
şahidi olmuşdur. 

O, Böyük Vətən müharibəsində igidcəsinə iştirakına görə bir 
çox müxtəlif orden və medallarla təltif olunmuşdur. 

Şəkinin və Kişinyovun fəxri vətəndaşıdır. Hazırda Şəki rayon 
Mərkəzi xəstəxanasında baş tibb qardaşı vəzifəsində çalışır. 

G.İlyasov "Səhiyyə əlaçısı" və "İctimai asayişin qorunması”na 
görə medallarına layiq görülmüşdür. 


İSRAFİLOV AZƏR TELMAN OĞLU 


Azər İsrafilov 1974-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

1991-ci ildə 158 saylı məktəbi əla 
qiymətlərlə başa vurmuşdur. Həmin il 
Azərbaycan Tibb İnstitutunun stomatolo- 
giya fakültəsinə qəbul olmuşdur. İnstitutu 
fərqlənmə diplomu ilə bitirərək 1995-ci 
ildə Elmi Şuranın qərarı ilə Cərrahi sto- 
matologiya kafedrasında aspirant kimi 
saxlanılıb. İşlədiyi müddətdə özünü həm 
praktik həkim-cərrah stomatoloq, həm də 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 209 


gənc alim kimi göstərmişdir. 


Aspiranturanı müvəffəqiyyətlə başa vurduğu üçün Elmi Şura- 
nın qərarı ilə həmin kafedrada aspirant vəzifəsinə qəbul olun- 
muşdur. 

2004-cü ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və 
tibb elmləri namizədi adına layiq görülmüşdür. 8 elmi məqaləsi, 1 
ixtirası və 1 səmərələşdirici təklifi var. 


2000-ci ildə imtahandan keçərək Səudiyyə Ərəbistanına 
həkim-stomatoloq kimi göndərilmişdir. 


İSRAFİLOV HACI RAFİQ ABİD OĞLU 


Hacı Rafiq İsrafilov 1940-cı ildə ana- 
dan olmuşdur. 

1957-ci ildə Nizami adına Nuxa şəhər 
7 saylı məktəbi bitirmişdir. 

1958-ci ildə Sumqayıt Texnologiya 
Texnikumuna daxil olmuş, 1961-ci ildə 
texnik-elektrik ixtisası üzrə bitirmişdir. 

1962-ci ildə M.Əzizbəyov adına 
Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna 
daxil olmuş, 1973-cü ildə D.Bünyadzadə 
adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnsti- 
tutunu iqtisadçı ixtisası üzrə müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. 

1964-cü ildə hərbi xidmətə çağırılmış, 1965-ci ildə səhhəti 
ilə əlaqədar hərbi xidmətdən azad edilmişdir. 

Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin 20 illiyi döş medalı 
ilə təltif edilmişdir. (07.05.1965). 

1957-ci ildə Nuxa şəhəri Şahmat üzrə birincilikdə 1 yer, 
1957-ci ildə Voleybol üzrə birincilikdə III yeri tutmuşdur. 

Əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə mühəndis kimi başlamış, 
1975-ci ildə o "VAZ"ın Şəki texniki təmiri stansiyasına direktor 
vəzifəsinə təyin edilmiş və son günlərinə qədər həmin vəzifədə 
işləmişdir. 





210 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Heç vaxt heç bir partiyanın üzvü olmamışdır. 

1993-cü ildə Şəki "Yanıq Məscid" dini icmasını yaratmış və 
vəfat edənə qədər icmaya rəhbərlik etmişdir. 

Dini icma Hacının şəxsi vəsaiti hesabına maliyyələşmiş, 
məvaciblər şəxsi hesabından verilmişdir. 

25 oktyabr 2002-ci vəfat etmişdir. 


İDRİSOV ŞƏRİF YUNUS OĞLU 


İdrisov Şərif 1916-cı ildə anadan 
olmuşdur. O, 1934-38-ci illərdə Şəki 
Pedaqoli Texnikumunu, 1946-1948-ci 
illərdə Nuxa 2 illik Dövlət müəllimlər 
İnstitutunu, 1949-1951-ci illərdə Azər- 
baycan Dövlət Pedaqoii İnstitutunun Dil- 
ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir. 

Minlərlə azərbaycanlı oğulları kimi, 
1940-cı ildə hərbi xidmətə çağırılan 
Ş.Y.İdrisovun da qismətinə Böyük Vətən 
müharibəsində vuruşmaq yazılmışdır. 
Müharibə dövründə o, Lvov vilayəti, Yulkev şəhəri, 34-cü süva- 
ri polkunun 3-cü alayında bir çox döyüşlərdə iştirak etmişdir. 
1942-ci ilin aprelində ağır yaralanaraq Hərbi Hospitala göndəril- 
miş və uzun müddət müalicə olunmuşdur. Onurğa sümüyündəki 
qəlpə onun yenidən döyüş meydanına qayıtmasına mane olsa da, 
müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamasına mane ola bilməmiş- 
dir. Şərif müəllim 1942-1980-ci illər ərzində müxtəlif orta mək- 
təblərdə müəllim, dərs hissə müdiri, direktor müavini, direktor 
vəzifələrində çalışmışdır. 

1963-1967-ci illərdə "Mədəni maarif" daimi komissiyasının 
sədri olmuşdur. 

Şərif müəllim bir sıra orden və medallarla təltif olunmuşdur. 
Bunlardan: 1941-45-ci illər Almaniya üzərində qələbənin 
müxtəlif illərdə yubileyləri ilə bağlı olan orden və medallar, o 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 211 


cümlədən 14 mart 1985-ci il tarixli SSRİ Ali Sovetinin fərmanı 
ilə "1-ci dərəcəli Vətən Müharibəsi veteranı" ordeni ilə təltif 
edilmişdir. 

Şərif müəllim adı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət 
Nazirliyi tərəfindən verilən fərmanla əbədiləşdirilmiş və Şəki 
rayonunun Baş-Göynük kənd kitabxanasına onun adı verilmişdir. 

Şərif müəllim pedaqoli fəaliyyətlə yanaşı, bir sıra maraqlı 
bədii əsərlərin müəllifidir. Onun yazdığı "Tütünçü qız", "Şin 
çayı" kimi silsilə şerləri, "Görüş", "Sonuncu toy", "Övlad kimin- 
dir", Gülarə - Köylü qızı", "Nəsillərin yolu", "Dəfinə", "Sən 
kiminsən", "Güllü Mövsüm" pyesləri, "Yenə də çekistəm" oçer- 
ki, "Tarixdə heç kim unudulmur", "Məmməd Cavad oğlu", 
"Albertin faciəsi" kino-oçerkləri, "Mənim faciəm" əsəri və baş- 
qaları dövri qəzet və yumallarda çap edilmişdir. 

Bundan başqa Şərif müəllim uzun müddət Aşıq Molla Cümə- 
nin yaradıcılığının tədqiqatçısı olmuş, heç kimə məlum olmayan 
əsərlərinin əlyazmalarını toplamış və çap etdirmişdir. Molla 
Cümənin qəbirüstü abidəsinin qoyulmasının səbəbkarı məhz 
Şərif müəllimdir. 


KAŞANLI RAFİQ RİZVAN OĞLU 


Kaşanlı Rafiq 1941-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1964-cü ildə Azərbaycan Mədəniyyət 
və İncəsənət İnstitutunu, 1969-cu ildə isə 
M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət 
Rus Dili və Ədəbiyyatı institutunu bitir- 
mişdir. 

İş fəaliyyətinə 1964-cü ildə Radio və 
Televiziya Komitəsində reyissor kömək- 
çisi vəzifəsində başlayıb. 1967-1969-cu 
illərdə Komsomolun Mərkəzi Komitəsin- 
də mədəniyyət şöbəsinin bölmə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 





212 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1971-1988-ci illərdə R.R.Kaşanlı Azərbaycan Mədəniyyət 
Nazirliyinin sistemində işləmişdir. 1971-ci ildə mədəni-maarif 
müəssisələri idarəsinin rəis müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 

1976-cı ildə Mədəniyyət İşçilərinin İxtisasartırma kursunun 
direktoru, 1983-cü ildə Mədəniyyət Nazirliyinin mədəni-maarif 
müəssisələri idarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Mədə- 
niyyət Nazirliyinin aparatında işlədiyi müddətdə R.R.Kaşanlı 
Respublikada bədii özfəaliyyətin inkişafında fəal iştirak etmiş, 
gənc istedadların üzə çıxarılmasına xidmət etmiş və xalq yaradı- 
cılığı festivallarının keçirilməsinin təşkilatçısı olmuşdur. 

1988-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət Fondu İdarə Heyətinin 
sədr müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir və bu günədək bu vəzi- 
fədə çalışır. Mədəniyyət Fondunda işlədiyi müddət ərzində o, 
özünü yaxşı təşkilatçı və mədəni-maarif işinin bilicisi kimi gö- 
stərmişdir. Rafiq Rizvan oğlu Kaşanlı Mədəniyyət Fondunun 
"Sönməyən ulduzlar" teatrının bədii rəhbəridir. 

24 dekabr 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti- 
nin fərmanı ilə R.R.Kaşanlıya Azərbaycan mədəniyyətinin inki- 
şafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri 
adı verilmişdir. 


KAŞIYEV AYDIN RİZVAN OĞLU 


Kaşıyev Aydın 1933-cü ildə qulluqçu 
ailəsində anadan olmuşdur. 

O, 1958-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali 
təhsili var Azərbaycan Politexnik İnsti- 
tutunu və Sov.İKP MK yanında Ali parti- 
ya Məktəbini bitirmişdir. 

A.Kaşıyev 1956-1959-cu illərdə 
dəmiryolunda stansiya növbətçisi, dispet- 
çer, stansiya rəisinin baş köməkçisi, 
mühəndis vəzifələrində işləmişdir. 

O, 1960-1964-cü illərdə Azərbaycan 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 213 


KP MK təlimatçısı, ali partiya məktəbinin dinləyicisi olmuşdur. 

Aydın Kaşıyev 1964-cü ildən Azərbaycan KP MK partiya 
orqanları şöbəsinin məsul təşkilatçısı, inspektoru vəzifələrində 
işləmişdir. 

O, 1967-ci ildən Azərbaycan KP Şəki Şəhər Komitəsinin 
birinci katibi olmuşdur. 

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Sənaye, nəqliyyat və rabitə 
komissiyasının üzvü olmuşdur. 


KAŞİYEVA TAMİLLA RİZVAN QIZI 


Tamilla Kaşiyeva 1929-cu ildə anadan 
olmuşdur. O, 1953-cü ildə Bakı Dövlət 
Universitetini (BDU) bitirmişdir. 

1954-cü ildən Bakıdakı 31 saylı orta 
məktəbdə çalışmışdır. 25 il rayon metodi- 
sti olmuş və 50 ildən çoxdur ki, rus dili 
üzrə metodbirləşmənin sədri vəzifəsində 
çalışır. 

1986-cı ildə "Baş müəllim", 1987-ci 
ildə "Maarif əlaçısı" adlarına layiq 
görülmüşdür. 

1964-1988-ci illərdə KiDin rəhbəri olmuşdur. "Klub Beynəl- 
xalq Dostluğu. Sülh Naminə Mübarizə"də aktiv iştirak etmişdir. 

O, 1994-cü ilə qədər istismarda olmuş "Rus ədəbiyyatı" 9-cu 
sinif şagirdləri üçün nəzərdə tutulmuş dərslik kitabının 
S.O.Yüzbaşevlə birgə müəllifi olmuşdur. 

1979-1983-cü illərdə 3, 4, 9-cu siniflərin dərslikləri haqqın- 
da resenziya yazmışdır. O, 1975-ci ildə Tallin şəhərində məktəb- 
dənkənar fəaliyyətə görə 1982-ci ildə Maarif Nazirliyi (indiki 
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi) tərəfindən olimpiada- 
da qələbə qazandığına görə və bir çox digər işlərlə əlaqədar ola- 
raq fəxri fərmanlara, orden və medallara layiq görülmüşdür. 





214 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


10-a yaxın məqalələrin müəllifidir. Tələbələrin xüsusi tər- 
biyə olunma proqramını hazırlamışdır. Yazıçıların yaradıcılıqları 
üzrə yekun fəaliyyət, problemli təhsil, hərtərəfli inkişaf, təhsilə 
kompleks yanaşma kimi mövzularla bağlı olan "sinifdaxili və 
sinifdənkənar fəaliyyətin (işin) birliyi" mövzusunda dissertasiya 
işi üzərində işləyir. 

T.R.Kaşiyeva işlədiyi kollektivdə böyük hörmət qazanmış və 
həmçinin o da öz növbəsində təmsil etdiyi kollektivin adını daim 
yüksəklərdə tutmuşdur. 


KAŞIYEV RİZVAN HÜSEYN OĞLU 


Kaşıyev Rizvan 1905-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

O, 1920-ci ilə qədər təhsil almışdır. 
1921-1922-ci illərdə Nuxa şəhərində 
ibtidai məktəb müəllimi işləmişdir. 1922- 
ci ilin sentyabr ayından təhsilini davam 
etdirmiş və 1923-cü ildə Bakı şəhər 5 
saylı məktəbi bitirmişdir. Sonra isə Azər- 
baycan Dövlət Pedaqofi İnstitutuna daxil 
olub və 1926-cı ildə fizika-riyaziyyat 
fakültəsini bitirmişdir. 

R.Kaşıyev 1926-cı ilin sentyabrından 1928-ci ilə qədər Nuxa 
редадојг və kənd təsərrüfatı texnikumunda riyaziyyat və fizika 
müəllimi, 1928-ci ilin sentyabr ayından 1934-cü ilin sentyabr 
ayına qədər Qədirli adına əczaçılıq texnikumunda riyaziyyat 
müəllimi və təhsil bölməsinin müdiri, 1934-cü ilin sentyabr ayın- 
dan 1939-cu ilin yanvar ayına qədər Bakı şəhər 44 saylı orta bey- 
nəlmiləl məktəbinin rəhbəri və riyaziyyat müəllimi vəzifəsində, 
1939-cu ilin yanvar ayından 1942-ci ilin noyabr ayına qədər Bakı 
şəhər 7 saylı orta məktəbində riyaziyyat müəllimi vəzifəsində 
işləmişdir. 

O, 1942-ci ilin noyabr ayından 1945-ci ilin avqust ayına qədər 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 215 


Sovet Ordusunda зегјап( rütbəsində xidmət etmişdir. 1944-cü ilin 
yanvar ayında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına daxil olmuş- 
dur. 1945-ci ilin avqust ayından 1949-cu ilin avqust ayına qədər 
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyində tədris üzrə müfəttiş 
vəzifəsində işləmişdir. 1948-ci ilin noyabr ayında vicdanlı və 
səmərəli işinə görə Təhsil Nazirliyi tərəfindən təşəkkürnamə 
verilmişdir. 

Rizvan Kaşıyev 1949-cu ilin sentyabr ayında Bakı şəhər 1 
saylı məktəbə riyaziyyat müəllimi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1951- 
ci ilin sentyabr ayından 1965-ci ilin sentyabr ayına qədər Bakı 
şəhər 18 saylı məktəbdə riyaziyyat müəllimi vəzifəsində işləmiş- 
dir. Məktəbin bütün ictimai-siyasi işlərində fəal iştirak etmiş və 
18 saylı məktəbdə işləyərkən "Şərəf nişanı" ordeninə təltif olun- 
muşdur və eləcə də Azərbaycan SSR-in əməkdar müəllimi adına 
layiq görülmüşdür. Bundan əlavə mən "Əməkdə fərqlənmə", "- 
Əmək igidliyi", Almaniya üzərində qələbə və Böyük Vətən 
Müharibəsinin 20 illik yubileyi medalları ilə təltif olunmuşam. 

O, 1965-ci ildən Respublika 1 saylı eşitmə qabiliyyəti məh- 
dud olan uşaqlar üçün xüsusi məktəbdə riyaziyyat müəllimi vəzi- 
fəsində işləmişdir. 


KƏRİMOVA SARİYƏ MƏCİD QIZI 


Sariyə Kərimova 1907-ci ildə fəhlə 
ailəsində anadan olmuşdur. O, əmək fəa- 
liyyətinə N.Nərimanov adına 5 saylı ipək 
fabrikindən fəhləlikdən başlamışdır. 
1930-cu ildə rəhbər partiya işinə irəli 
çəkilərək Qəza Partiya Komitəsində 
qadınlar arasında iş aparan təlimatçı VƏZİ- 
fəsində işləmiş, 1931-1937-ci illərdə 
V.İ.Lenin adına İpək Kombinatında təli- 
matçı, 2 saylı əyirici fabrikində direktor 
vəzifəsində çalışmışdır. 





216 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Kərimova S.M. 1937-ci ildən 1942-ci ilədək Azərbaycan 
İpəkçilik İttifaqına başçılıq etmiş sonra Şəki rayon ZDS İcraiyyə 
Komitəsinin sədr müavini, ictimai təminat şöbəsinin müdiri 
olmuş, V.İ.Lenin adına İpək Kombinatında rəhbər həmkarlar və 
təsərrüfat işlərində çalışmışdır. 

Mehriban insan, fəal ictimaiyyətçi, bacarıqlı təşkilatçı olan 
S.Kərimova dəfələrlə Azərbaycan KP Şəki şəhər Komitəsinin 
büro üzvü, Rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin üzvü, Şəhər Sove- 
tinə deputat seçilmişdir. 

S.Kərimova əmək fəaliyyətinə görə əmək rəşadəti medalı ilə 
təltif olunmuşdur. 


Respublia əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü Sariyə Kərimova 69 
yaşında qəflətən vəfat etmişdir. 


KƏRİMOV MƏZAHİR MƏMMƏDƏLİ OĞLU 


Məzahir Kərimov 1940-cı ildə anadan: 
olmuşdur. 1947-ci ildə 6 saylı məktəbin 
l-ci sinifinə daxil olmuş, 1957-ci ildə 
Nizami adına 7 saylı məktəbi əla qiymət- 
lərlə bitirmişdir. Elə həmin ildə M.Əziz- 
bəyov adına Qırmızı Əmək Bayrağı 
ordenli Azərbaycan Neft və Kimya İnsti- 
tutunun (indiki ADNA) "Avtomatika və 

telemexanika" fakültəsinə daxil olmuş və 
ј oranı 1962-ci ildə "mühəndis-elektrik" 
ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitir- 





mişdir. 

Təyinat üzrə Gəncə şəhərində Cihazqayırma zavoduna gön- 
dərilmiş. 8 ay zavodda işlədikdən sonra, Ağamalıoğlu adına Kənd 
Təsərrüfatı İnstitutunda gənc mütəxəssislərə ehtiyac olduğuna 
görə instituta dəvət edilmişdir. 

1963-cü ildən bu institutda fəaliyyətə başlamış və ömrünün 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 217 


sonunadək burada işləmişdir. "Elektrotexnika və avtomatika" 
kafedrasında assistent, müəllim və baş müəllim vəzifəsində çalış- 
mışdır. İşlədiyi müddətdə "Elektrik eneryisinin kənd təsərrüfatın- 
da tətbiqi" kafedrasının müdiri olmuşdur. 

M.Kərimovun elmi-pedaqoii fəaliyyəti 2 müəlliflik şəhadət- 
naməsində, 39 elmi əsərdə, tədris və tədris-metodiki vəsaitlərdə 
öz əksini tapmışdır. 

Məzahir Məmmədəli oğlu Kərimov 2004-cü ildə dünyasını 
dəyişmişdir. 


KƏRİMOV CƏFƏR MƏCİD OĞLU 


Kərimov Cəfər 1923-cü ildə anadan 
olmuşdur. 1931-ci ildə 6 saylı orta mək- 
təbin birinci sinifinə daxil olmuş, 1938-cı 
ildə yeddinci sinfi bitirərək Şəki Pedaqo 
yi Texnikumuna daxil olmuşdur, oranı 
bitirib pedaqofi fəaliyyətə başlamışdır. 

1945-ci ildə Azərbaycan Dövlət Kənd 
Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş, 1950- 
ci ildə İnstitutun baytarlıq fakültəsini 
bitirmişdir. Sonra rayonda şəhərlərarası 
baytar laboratoriyada laborant, sonra bay- “ 
tar həkimi vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1958-ci ildən Şəki 
şəhər baytarlıq müalicəxanasında baş həkim vəzifəsində çalış- 
mışdır. 1959-cu ildə Azərbaycan elmi-tədqiqat baytarlıq institu- 
tunun qiyabi aspiranturasına qəbul olunmuşdur. : 

1973-cü ilə "Şəki Süd zavoduna daxil olmuş inək, camış və 
qoyun südünün müqayisəvi qiymətləndirilməsi və ondan hazırla- 
nan brınzanın aminli turşu tərkibi" mövzusunda dissertasiyasını 
müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, baytarlıq elmləri namizədi ali- 
mlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Sonralar da elmi fəaliyyətini 
davam etdirərək, həmin baytarlıq müalicəxanasında baş həkim 





218 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


işləmişdir. Bir çox elmi əsərlərin müəllifi olmuş və bir çox kon- 


franslarda mühazirələrlə çıxış etmişdir. 

C.Kərimov həm də fəal ictimaiyyətçi idi. 

Şəki "Bilik" Cəmiyyətinin kənd təsərrüfatı bölməsinin rəhbə- 
ri olmuşdur. Onun zəhmətsevərliyi və xalqa bağlılığı sayəsində 
uzun müddət Xalq nəzarəti şöbəsində işləmişdir. 

C.Kərimov 2004-cü ildə dünyasını dəyişmişdir. 


QAFAROV TELMAN 
ƏHMƏDİYYƏ OĞLU 


Qafarov Telman 1940-cı ildə anadan 
olmuş, 7 saylı Şəki şəhər orta məktəbini 
bitirmiş, Azərbaycan Sənaye İnstitutuna 
daxıl olmuş, Neft və Qaz mədənlərinin 
maşın və avadanlığı fakültəsində təhsilini 
davam etdirmiş, 1966-cı ildə isə Xəzər 
Hərbi Ali Dənizçilik Məktəbində kim- 
yaçı-mühəndis ixtisası üzrə mütəxəssis 
kimi Kamçatka vilayətinə hərbi qulluğa 
göndərilmiş, orada Atom Sualtı qayıqlar- 
da Radiasiyadan mühafizə xidmətinin 
rəisi, sonra Kimya-xidməti rəisi, Briqadanın flaqman Kimya-xid- 
məti rəisi vəzifələrində hərbi xidmətdə olmuş, Atom reaktorunun 
"İstilik törədən elementlərinin" dəyişdirilməsinə bilavasitə rəh- 
bərlik etmiş, A.N.Kosıqinin rəhbərlik etdiyi Dövlət Qəbul 
Komissiyasında ilkin Dəniz Qüvvələri texnikasının qəbulunda 
iştirak etmiş (təyyarə, vertolyot daşıyan kreyserlərin "Kefal" tipli 
Atom Sualtı qayığın, Qəzaya məruz qalmış Atom Sualtı qayığına 
Okeanda yardım göstərən "Üzən bazanın" və 629 layihə tipli 24 
raketli Atom Sualtı qayığın), sonra Sahil bazasında Kimya-xid- 
məti rəisi vəzifəsindən Kimyadan mühafizə Akademiyasına daxil 
olmuş ilk azərbaycanlı, 1972-ci ildən isə "Sintez-kauçuk" zavo- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 219 


dunda Baş direktorun ayrı-ayrı sahələr üzrə müavini vəzifəsində 
işləmiş, 1992-ci ildə yenidən Azərbaycan Ordusuna çağırılmış, 
1992-1994-cü illərdə Qarabağ müharibəsi iştirakçısı olmuş, 
Mülki Müdafiə Qərargahında Mühəndis-Texniki Tədbirlər 
şöbəsinə rəhbərlik etmiş, Sumqayıt Regional Mülki müdafiə İda- 
rəsində 10 il qulluq etmiş və həmin vəzifədən yaş həddi üzrə 
təqaüdə çıxmış, 1 dərəcəli kapitan rütbəsi daşıyan bir şəkili bala- 
sı indi Sumqayıt Dövlət Universitetində Mühafizə xidməti rəisi 
vəzifəsində işləyir. 

Müəyyən dövrlərdə Dövlət medalları ilə təltif olunmuşdur: 

- V.İ.Lenin-100 

- Hərbi qulluğa görə - 10 il 

- SSRİ Mülki Müdafiə Əlaçısı 

- SSRİ Sanitariya Əlaçısı 

- Əmək veteranı və s. 

SDU-də tibbi biliklərin əsasları fənnindən dərs deyir. 

Azərbaycanda ilk dəfə Mülki müdafiə sistemində lokal 
xəbərdarlıq sisteminin qurulması üzrə ixtiranın müəllifidir və bu 
sahəyə SSRİ Neft-Kimya Sənayesi Nazirliyi tərəfindən verilmiş 
müəlliflik şəhadətnaməsinə malikdir. 

Bu ixtira imkan verir ki, mərkəzləşdirilmiş qaydada texniki 
qəzalar, təbii fəlakətlər və qəfil düşmən basqını zamanı əhalinin 
tez bir zamanda (cəmi 30 saniyə ərzində) xəbərdar etməyə imkan 
verir. 

Atom-sualtı qayıqlarının redaktorlarının təmiri zamanı dozi- 
metrik nəzarətin təşkili üzrə ixtiranın müəllifidir. 


QAFFAROV ƏNVƏR AĞABABA OĞLU 


Qaffarov Ənvər 1913-cü ildə tacir ailəsində anadan olmuşdur. 


Orta təhsilini Şəki şəhərində almışdır. 
O, 1931-ci ildə Şəki şəhərində Kənd Təsərrüfatı Texnikumu- 


nu bitirmişdir. 


220 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Ə.Qaffarov 1939-cu ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu- 
nun müalicə-profilaktika fakültəsini bitirdikdən sonra Dağlıq 
Qarabağda (Xankəndi və Şuşada) hərbi qospitalda cərrah kimi 
fəaliyyət göstərmişdir. Müharibə illərin- 
də Berlinə qədər getmiş mayor rütbəsinə 
qədər yüksəlmişdir. i 

O, 1941-1942-ci illərdə - 
Zaqafqaziya hosbitallar şöbəsinin rəisi 
(Zaqafqaziya cəbhəsi): 1942-1945-ci 
illərdə Qafqaz hospitalları cərrahiyə 
şöbəsinin rəisi (Ukrayna cəbhəsi): 1945- 
1946-cı illərdə Qafqaz hospitallar tibb 
şöbəsinin rəisi (Şimal qoşun qrupu) 
işəlimişdir. 

Ənvər Qaffarov müharibə illərindən sonra öz doğma şəhərinə 
qayıtmış və 1966-cı ilə qədər rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. O, 
vərəm dispanserinin baş həkimi, tibb texnikumunun müdiri, şəhər 
xəstəxanasının baş həkimi olmuşdur. 

Ə.Qaffarov 1966-cı ildə öz ailəsi ilə Bakıya köçüb və burada 
öz həkimlik fəaliyyətini 20 saylı poliklinikada davam etdirmişdir. 

Ənvər Ağababa oğlu Qaffarov 1986-cı ildə dünyasını dəy- 
işmişdir. 





QAFFAROV İSMAYIL 
HÜSEYN OĞLU 


Azərbaycan Respublikasında oftolmo- 
logiya tibb xidməti sahəsində xüsusi yeri 
olmuş, Şəki Səhiyyəsində Oftolmolofi 
Tibbi xidmət yaradan və onu müvəffəqiy- 
yətlə inkişaf etdirərək Respublika səviy- 
yəsinə çatdırılmasına nail olmuş Qaffarov 
İsmayıl Hüseyn oğlu 21 may 1924-cü ildə 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 221 


kustar fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 

İ.Qaffarov 1931-ci ildə natamam orta məktəbin 1-ci sinifinə 
daxil olmuş, 1937-1938-ci ildə həmin məktəbi bitirərək pedaqo- 
ја işçi fakültəsinə daxil olmuş, oranı isə 1940-cı ildə bitirmişdir. 
Elə həmin ildə İ.Qaffarov Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun 
müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1947-ci ildə 
həmin institutu bitirərək "göz həkimi" ixtisası almış və Nuxa 
Səhiyyə Şöbəsinə gənc mütəxəssis kimi işə göndərilmişdir. 

İ.Qaffarov əmək fəaliyyətinə 22 sentyabr 1947-ci il tarixdə 
Şəki səhiyyə Şöbəsində göz həkimi kimi başlamışdır. Əmək fəa- 
liyyətinin ilk illərində ayrı-ayrı tibb ocaqlarında oftolmolofi tibbi 
xidməti yaratmaq, qurmaq məqsədilə İ.Qaffarov 4 saylı uşaq 
evində, Tibbi Dispanserdə işləmiş, burada xidməti qabiliyyəti və 
əməksevərliyi ilə fərqlənmişdir. Gənc olmasına baxmayaraq 
İ.Qaffarov göz xəstəlikləri sahəsində xüsusi fitri istedada malik 
olduğuna görə onu 1952-ci ildə Nuxa rayon Hərbi Komissarlığı- 
na çağırışçı gənclərin müayinə komissiyasına üzv qəbul edilir. 

Əmək fəaliyyətinin ilk günlərində onun sənətinə olan dərin 
məhəbbəti nəticəsində təkmilləşdirmə kurslarına getmiş, elmin 
sirlərinə yiyələnmişdir. 

| aprel 1966-cı ildə Şəki Səhiyyəsində yeni bir tibb müəssi- 
səsi - Göz xətəxanası açılmışdır. İ.Qaffarov da həmin xəstəxan- 
aya Baş həkim təyin edilmişdir. 

Bundan sonra İ.Qaffarov Moskva şəhərinə təkmilləşmə kur- 
suna getmiş və orada bəzi ağır cərrahi əməliyyatları öyrənərək 
şəki Göz xəstəxanasında tətbiq etməyə başlamışdır. 

Əmək fəaliyyətinin sonrakı illərində 1.Qaffarov Şəki-Balakən 
regionunda göz xəstəlikləri sahəsində tanınmış mütəxəssis kimi 
bir çox dövlət əhəmiyyətli tədbirlərdə iştirak etmişdir. 1971-ci 
ildə İ.Qaffarov Zaqafqaziya Ofotolmoloqlarının II konfransında 
nümayəndə kimi iştirak etmişdir. İ.Qaffarov Qax, Balakən, Zaqa- 
tala, Oğuz, Qəbələ və İsmayıllı rayonlarından müraciət edən 
xəstələri konsultasiya etmiş və onlar üzərində cərrahi əməliyyat- 
lar həyata keçirmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazir- 


222 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


liyi onun bu yüksək peşə qabiliyyətini nəzərə alaraq ona "Ali" 


həkim ixtisası dərəcəsi vermişdir. 

İ.Qaffarov işlədiyi müddət ərzində özünü yaxşı təşkilatçı, 
işgüzar, bacarıqlı həkim kimi göstərmiş, səhiyyənin təşkilində 
xidmətlərinə görə "Səhiyyə əlaçısı" fəxri adla təltif olunmuşdur. 

Amansız ölüm ona aman vermədi. 1993-cü ildə İ.Qaffarov 
ömrünün çiçəklənən vaxtı aramızdan getdi. Onun neçə-neçə 
arzuları yarımçıq qaldı. 


QAFFAROV MAHİR İSMAYIL OĞLU 


Mahir Qaffarov 1951-ci ildə həkim 
ailəsində anadan olmuşdur. O, 1958-ci 
ildə 8 saylı orta məktəbin 1-ci sinifinə 
getmiş və 1968-ci ildə həmin məktəbdə 
orta təhsilini başa vuraraq Azərbaycan 

— Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuşdur. 

1974-cü ildə həmin institutun müalicə- 

“ profilaktika fakültəsini bitirərək "Göz 

? həkimi-oftolmoloq" ixtisası almış və 

Ə Azərbaycan Respublikası Elmi-Tədqiqat 

Ы Göz Xəstəlikləri İnstitutunda 1 illik inter- 
natura keçərək təkmilləşmişdir. 

Mahir Qaffarov Səhiyyə Nazirliyinin göndərişi ilə Şəki Mər- 
kəzi rayon xəstəxanasına işə göndərilmişdir. Gənc həkim əmək 
fəaliyyətinə 16 dekabr 1976-cı il tarixdə Uşaq poliklinikasında 
göz həkimi kimi başlamışdır. Sənətinə olan dərin maraq onu 
tezliklə daha geniş auditoriyada-stasionarda işləməyə sövq etmiş 
və o, Göz xəstəxanasına stasionarda işə başlamışdır. 

Göz xəstəliklərinin incə sirlərinə bələd olmaq üçün Mahir 
Qaffarov Azərbaycan Respublikası Elmi-Tədqiqat Göz xəstəli- 
kləri institutunda təkmilləşmə kursundan keçmişdir. 

M.Qaffarov Göz xəstəxanasında atası ilə birgə mürəkkəb cər- 
rahi əməliyyatların aparılmasını təşkil və icra etmişdir. M.Qaffa- 
rov 11 avqust 1987-ci il tarixdə Şəki Bölgə Qanköçürmə Mərkə- 


-—ıınııxoxıxııs 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 223 


zinə Baş həkim vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Uzun müddət bu 
vəzifədə ləyaqətlə və hörmətlə işləmişdir. Stansiyada baş həkim 
işlədiyi müddətdə neçə-neçə insanların həyatı üçün lazım olan 
qan preparatlarının hazırlanması, rayona gətirilməsi və xəstələrə 
təmənnasız çatdırılması ideyası gerçəkləşdirmişdir. 

M.Qaffarovun səhiyyənin təşkilində qazandığı uğurlar Səhiy- 
yə Nazirliyinin nəzər diqqətini cəlb etmiş və Şəki Səhiyyəsinin 
azalmaqda olan nüfuzunu, ənənələrini bərpa etmək məqsədilə 
Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirinin 124-k saylı 25 sent- 
yabr 2001-ci il tarixli əmri və Şəki şəhər İH Aparatının təqdima- 
tı ilə M.Qaffarov Şəki MRX-nın Baş həkimi vəzifəsinə təyin 
edilmişdir. O, Baş həkim vəzifəsini icra edən gündən səhiyyənin 
maddi-texniki bazasının yaxşılaşdırılması, səhiyyə quruculuğu 
istiqamətində böyük ideyalar irəli sürmüş və son üç ildə bu idey- 
aları həyata keçirmişdir. 

Balakən-Qəbələ iqtisadi zonasında yeganə olan "Diaqnostika 
şöbəsi" yaratmış və ən müasir, Avropa istehsalı olan tibbi apara- 
turalarla təchiz edərək əhalinin istifadəsinə vermişdir. Əksəriyyət 
Səhiyyə idarələrində geniş həcmli təmir işləri aparılmış, ixtisa- 
slara uyğun avadanlıqlarla təchiz etmişdir. Üzun illər geridə qalan 
onkolofi tibbi xidmət sahəsi dirçəlmiş, oraya yeni kadrlar cəlb 
etmişdir. 

M.Qaffarovun Şəki Səhiyyəsi və Şəki camaatı üçün etdiyi 
nailiyyətləri haqda çox saymaq və yazmaq olar. Bunların ən yax- 
şısını sadə Şəki camaatı bilir və qiymətləndirir. | . 

M.Qaffarovun Şəki Səhiyyəsi və Şəki camaatı üçün yaratdığı 
və yaradacağı uğurlar davam etdirilir. 


QAFFAROVA HÜSNİYƏ YAQUB QIZI 


Qaffarova Hüsniyyə 1940-cı ildə Müsəlman dünyasında 
Müqəddəs Qırxlar kimi tanınan Yaqub Qaffarovun ailəsində 
dünyaya göz açmışdır. 1956-1957-ci dərs ilində Şəki şəhərində- 
ki 5 saylı orta məktəbin 10-cu sinifini bitirdikdən sonra Şəki İpək 
Kombinatının boyaq-bəzək istehsalatında əmək fəaliyyətinə baş- 


224 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lamışdır. Bakı 1 saylı tibb məktəbini və Azərbaycan Xarici Dillər 
İnstitutunun Azərbaycan və ingilis dili fakültəsini bitirdikdən 
sonra 1968-ci ilədək 30 il müddətində Şəki şəhər R.B.Əfəndiyev 
Unus adına (M.Qorki adına) 10 saylı orta mək- 
4 | ҹ təbdə ingilis dili müəllimi vəzifəsində 
— işləmişdir. 
. H.Qaffarova ixtisasını mükəmməl 
bilən və ingilis dilini şagirdlərinə qabaqc- 
il metodiki qaydalarla öyrətməyi bacaran 
qabaqcıl maarir xadimi kimi nüfu qaan- 
mışdır. 

O, şagirdlərində tədris etdiyi fənnə 
böyük həvəs və rəğbət yarada bilmişdir. 
Məhz bunun nəticəsidir ki, onların bir 
hissəsi ingilis dili fənnini özlərinə ömürlük peşə seçmiş. Bu fənn 
üzrə ali təhsil almışlar. 

Tədris etdiyi fənn üzrə biliyini ardıcıl olaraq artırmaq, bu sah- 
ədə mütərəqqi üsulları tətbiq etmək, prinsipiallıq, tədrisin məna- 
feyini heç kimə güəştə getməmək, xidməti vəzifəsinə yüksək 
məsuliyyət hissilə yanaşmaq onun həyat meyarı idi. 

H.Qaffarovanın pedaqofi xidmətləri yüksək qiymətləndirilmiş 
və Azərbaycan SSR Maarif Naziri K.Rəhimovun 12 sentyabr 
1986-cı il tarixli 305 saylı əmri ilə ona "Metodist müəllim" adı 
verilmişdir. 

H.Qaffarova Şəki folklorunun bilicilərindən sayılır. Onun 
dilindən atalar sözləri, vəsflər, bayatılar, qoşmalar, sanamalar, 
rəvayətlər, lətifələr, həm də kiçik formalı, lakin çox dəyərli fol- 
klor nümunələri yazıya alınaraq Şəki Folkloru Toplularında nəşr 
edilmişdir. 

Əsl ziyalıya xas olan xüsusiyyətlər prinsipiallıq, xeyirxahlıq, 
öz biliyini təmənnasız olaraq hamıya və hər kəsə öyrətmək, 
imkanı daxilində insanlara əl tutmaq, hamını haqq yoluna, düz 
yola dəvət etmək Hüsniyə Yaqub qızı Qaffarovanın təbiətinə 
həkk olunmuş gözəl insani keyfiyyətlərdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 225 
QAFARZADƏ CƏLİL DAVUD OĞLU 


Cəlil Qafarzadə 1914-cü ildə anadan 
olmuşdur. O, 1933-cü ildə Şəki şəhər 7 
saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra elə 
həmin ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnsti- 
tutuna (indiki ATU) daxil olmuşdur. 
1939-cu ildə institutu müvəffəqiyyətlə 
bitirdikdən sonra Vartaşen rayon (indiki 
Oğuz rayonu) uşaq məsləhətxanasının 
müdiri vəzifəsinə təyin olunmasına bax- 
mayaraq, o, 19390-1940-cı illərdə Sovet 
ordusu sıralarına çağırılmışdır. 

C.D.Qafarzadə hərbi xidmətə Pribaltika hərbi dairəsində 62- 
ci Atıcı Polkunda (Litvanın Breslav və Qretinka şəhərlərində) 
başlamışdır. 





1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsi başlanır və bu zaman 
Cəlil Qafarzadə Leninqrada 98-ci Atıcı Dviziyasının tibb 
bölüyünün komandiri vəzifəsinə köçürülmüşdür. 

1943-1945-ci illərdə leninqrad cəbhəsinin 30-cu Artilleriya 
polkunda böyük həkim vəzifəsində xidmət etmişdir. 

1945-ci ildə Leninqrad cəbhəsinin 62-ci Atıcı polkuna böyük 
həkim vəzifəsinə köçürülmüşdür. O, 1945-1946-cı illərdə Təbriz 
şəhərinə (İran) IV Ordunun BAK-130 və ZaKVO 1595-ci Ayrı- 
ca Tank Əleyhinə Artilleriya polkuna göndərilmişdir. 

1946-1947-ci illərdə Tbilisi şəhərindəki dviziyaya böyük 
həkim vəzifəsinə, 1947-1948-ci illərdə 22-ci ayrıca Aerodrom- 
Tikinti polkuna (Nasosno stansiyası) böyük həkim vəzifəsinə 
göndərilmişdir. 

1948-1949-cu illərdə 370 saylı Bakı Hərbi Hospitalına 
köçürülmüşdür. 

1949-1953-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Pirsaat qəsə- 
bəsində 20-ci ayrıca Aerodrom-Tikinti polkunda böyük həkim 
vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 


226 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1953-cü ildə ZaKVO-nun 1327 saylı Hospitalının "İnfeksiya" 
şöbəsinə rəis təyin edilmişdir. 

1954-1960-cı illərdə Polşa Xalq Respublikasındakı (PXR) 
1328 saylı Hərbi Hospitalının "İnfeksiya" şöbəsinin rəisi vəzifəs- 
inə göndərilmişdir. 1961-ci ildə Azərbaycan Su Səhiyyə siste- 
mində "İnfeksiya" xəstəxanasında həkim işləmişdir. Həmin ildən 
1986-cı ilədək orada baş həkim vəzifəsində çalışmışdır. 

1986-cı ildə təqaüdə çıxmışdır. 

Gözəl ziyalı, səmimi insan, Cəlil Davud oğlu Qafarzadə xid- 
mət etdiyi dövrlərdə ona tapşırılan işlərin öhdəsindən layiqincə 
gəlmiş və özünü çox qabiliyyətli həkim və bacarıqlı səhiyyə təş- 
kilatçısı kimi göstərmişdir. 

O, "Leninqradın müdafiəsinə görə", "Döyüş xidmətlərinə 
görə", "Almaniya üzərində qələbəyə görə", 2 dəfə "Qırmızı 
ulduz" və bir çox orden və medallara layiq görülmüşdür. 

Qafarzadə Cəlil Davud oğlu 1996-cı ildə vəfat etmişdir. 


QARAYEV ƏNVƏR VAHİD OĞLU 


Ənvər Qarayev 1947-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə 
Oktyabr rayonu (indiki Yasamal rayonu) 
25 saylı məktəbin 8-ci sinifini bitirib. 
Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktə- 
binə daxil olmuş, məktəbi 1967-ci ildə 
bitirdikdən sonra M.A.Əliyev adına 
İncəsənət İnstitutunun rəssamlıq 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 1973-cü ildə 
İnstitutu bitirdikdən sonra ordu sıralarında 
xidmət etmişdir. 

1967-ci ildən başlayaraq respublika, ümumittifaq və beynəl- 
xalq sərgilərdə iştirak etmişdir. 


1975-ci ildə Uşaqların təsviri yaradıcılığı üzrə Respublika 











ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 227 


Metodik Mərkəzinin əsas təşkilatçılarından biri olmuş və 3 il 
burada direktor müavini işləmişdir. 1977-ci ildən Azərbaycan 
Dövlət Televiziya Şirkətində 4 il ərzində quruluşçu rəssam vəzi- 
fəsində çalışmışdır. 

1976-cı ildən SSRİ, indi isə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının 
üzvüdür. Dünyanın bir çox ölkələrində Almaniyada, Polşada, 
Avstriyada, Macarıstanda, Rusiyada, Türkiyədə, Misirdə rəssam- 
lıq sərgilərində iştirak etmişdir. Almaniya, Rusiya, Türkiyədə 
müxtəlif muzey və qalerayalarda əsərləri saxlanılır. Türkiyədə, 
Moskvada və Berlində fərdi yaradıcılıq sərgiləri açılıb. 

2002-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar rəssamı fəxri adı verilib. 
Hal-hazırda Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının Rəyasət Heyətinin 
üzvü, sədrin müşaviri və Dekorativ-tətbiqi sənət bölməsinin səd- 
ridir. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti- 
nin rəssamlıq fakültəsinin dosentidir. 


QASIMOV İBRAHİM İSRAFİL OĞLU 


Qasımov İbrahim 1923-cü ildə anadan 
olmuşdur. XX əsrin 30-cu illərində 
Qasımovlar ailəsi Bakıya köçür. 1940-cı 
ildə o 132 saylı Bakı orta məktəbini əla 
qiymətlərlə bitirir. 

1946-cı ildə Azərbaycan Sənaye 
İnstitutunu mühəndis-mexanik ixtisası 
üzrə bitirir və oxuduğu təhsildə nailiyyət- 
lərinə görə fakültənin dekan müavini 
vəzifəsində saxlanılır. m” 

Bir neçə ildən sonra təhsil fəaliyyətini | 
mühəndis fəaliyyəti ilə əvəz edərək Respublikanın Ətsüdsənaye 
Nazirliyinin müəssisələrində davam etdirmişdir. Geniş imkanlara 
malik olan fəal ixtiraçı kimi 1962-ci ildə "Dəmir-beton alətləri 
üçün tutacaq" ixtirasına görə müəllif vəsiqəsini almışdır. 





ә 
bə 


8 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1963-cü ildən "Azərquraşdırmaxüsusitikinti" trestinin quraş- 
dırma istehsalatında, trestin texniki şöbəsinin müdiri vəzifəsində 
və sonralar 2 saylı Bakı Tikinti Quraşdırma İdarəsinin (TQİ-2) 
müdiri kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 

Bu illərdə onun başçılıq etdiyi idarə maşınqayırmanın, nef- 
tkimyasının bir sıra əhəmiyyətli obyektlərinin tikintisində quraş- 
dırma işlərini yüksək səviyyədə yerinə yetirmişdir. Bunlardan 
dəniz neftinin Bakıdan kənara axıdılması xəttinin, magistral su 
borularının çəkilməsini, Yeni Bakı Neftayırma zavodunda 
ELOUAVT qurğusunun quraşdırılmasını və bir çox işləri göstər- 
mək olar. 

Respublika Sarayının, qarşısındakı fontan kompleksinin, 
dənizqabağı Milli Parkdakı oxuyan işıqlı fontan kompleksinin, 

Bakı Məişət Kondisionerləri zavodunun, "Bakı" üzən qurğusunun 
tikintisində quraşdırma işlərini TQİ-2 işçiləri yerinə yetirmişdilər. 

İ.İ.Qasımov artıq bu vəzifədə çalışaraq idarənin və trestin 
işində dəyərli və fəal iştirakına görə 1976-cı ildə Əməkdar i inşa- 
atçı adına layiq görülmüşdür. 

1978-ci ildə İ.İ.Qasımov uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat 
etmişdir. 


QASIMOV ƏBUZƏR FƏRƏC OĞLÜ 


Qasımov Əbuzər 1926-cı ildə anadan 
olmuşdur. 

əyi 1935-ci ildə 1-ci sinifə qəbul edilərək 
”- və 1942-ci ildə yeddiillik məktəbi bitir- 
miş, 1942-ci ildə Şəki Pedaqoii texniku- 
muna daxil olaraq, 1945-ci ildə bu texni- 
kumu fərqlənmə diplomu ilə başa vur- 
muşdur. O, 1945-ci ildə Azərbaycan 
Dövlət Universitetinə daxil olaraq, 1950- 
ci ildə həmin universitetin filologiya 

fakültəsini bitirmişdir. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 229 


1950-1952-ci illərdə "Şəki fəhləsi" qəzetinin məsul katibi, 
1952-1954-cü illərdə redaktor müavini vəzifələrində işləmişdir. 

1954-1960-cı illərdə Oğuz rayonunda çıxan "Varlı həyat" 
qəetinin redaktoru olmuşdur. 

1960-1962-ci illərdə Moskvada Sov.İKP MK yanında Ali 
Partiya məktəbinin müdavimi olmuş, 1962-1965-ci illərdə Şəki 
rayon Partiya Dövlət Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1966-1967-ci 
illərdə Şəki rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri vəzifələrində 
işləmişdir. 

1968-1970-ci illərdə Şəki şəhər 43 saylı Texniki-peşə mək- 
təbinin direktoru, 1971-1972-ci illərdə Şəki şəhər kinoteatrları 
və kino qurğuları birliyinin direktoru, 1973-1978-ci illərdə Şəki 
şəhər 19 saylı orta məktəbdə direktor müavini, 1979-1993-cü 
illərdə Şəki şəhər 11 saylı orta məktəbdə direktor müavini, 1994- 
2002-ci illərdə yenidən 19 saylı məktəbdə direktor müavini vəzi- 
fələrində işləmiş, hazırda təqaüddədir. 


QASIMOVA - AXUNDOVA 
OFELYA MİRHƏSƏN QIZI 


Qasımova-Axundova Ofelya 1938-ci 
ildə anadan olmuşdur. 1955-ci ildə orta 
məktəbi bitirərək M.F.Axundov adına 
Azərbaycan Pedaqofi Rus dili və Ədəbiy- 
yatı İnstitutuna qəbul olmuşdur. 

1962-ci ildə İnstitutu bitirdikdən 
sonra təyinat üzrə Azərbaycan Dövlət Baş 
Arxiv İdarəsinin rus şöbəsində elmi işçi 
kimi fəaliyyətə başlamışdı. Apardığı işlər 
təqdirəlayiq sayılaraq Nazirlər Soveti 
tərəfindən Fəxri fərmanla = Ы 


rılmışdır. 
1970-ci ildə Xəzər Dəniz Banın mühəndisi və fprs dili 





230 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


üzrə tərcüməçi olan həyat yoldaşı Qasımov Firuz Əliheydər oğlu 


ilə birlikdə Tehran şəhərinə ezam olunmuşdur. 

O.M.Qasımova və F.Ə.Qasımov rus dili-fars dili üzrə Texni- 
ki İnstitutunda ixtisaslarına uyğun tədrislə, eyni zamanda tərc- 
üməçi kimi işləyərək 1975-ci ildə vətənə qayıtmışlar. 

O.M.Qasımova 1978-ci ildən Bakı şəhəri, Yasamal rayonun- 
da 21 saylı orta məktəbdə öz ixtisası üzrə fəaliyyətini davam 
etdirmişdir. O, işlədiyi məktəbdə rus dili və ədəbiyyatını tədris 
etməklə, onu şagirdlərə sevdirməyi bacarmış, yüksək mədəniy- 
yəti, qayğıkeşliyi ilə onların sevimli müəlliməsinə çevrilmişdir. 

O.M.Qasımova müxtəlif forum, konfrans, tədbirlərdə fəal 
iştirak etmişdir, öz iş təcrübəsindən dəyərli dəyərli məlumatlar 
vermişdir və qüsursuz işinə görə Maarif Nazirliyi tərəfindən 
dəfələrlə yazılı, şifahi təşəkkürlər almışdır. 

O.M.Qasımova səhhətinə görə 2005-ci ildən təqaüdə çıxmışdır. 


QASIMOVA BİLQEYİS ƏLİ QIZI 


Bilqeyis Qasımova 1922-ci ildə qul- 
luqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1938-ci 
ildə Şəki Pedaqofi məktəbini bitirmiş və 2 
saylı İpək fabrikinin nəzdində olan uşaq 
bağçasına müdir təyin edilmişdir və fabrik 
Komsomol Komitəsinin katibi seçilmiş- 
dir. 

Vətən göylərini almış qara buludlar, 
ana torpağın düşmən tapdağı altında 
olması 20 yaşlı Bilqeyisi vətəni müda- 
Һәуә çağırdı. Cəsarətliyi, qorxmazlığına 
görə onu profektor bölməsinin komandiri təyin etdilər. 1943-cü 
ildən Sov.İKP sıralarına qəbul olunur. 

O, "Döyüş xidmətlərinə görə", "Qafqazın müdafiəsinə görə", 
"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzə- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 231 


rində qələbəyə görə" medalları ilə təltif edilmişdir. 


Müharibə qurtardıqdan sonra o, Zaqatalaya gəlir, əvvəl uşaq 
evində tərbiyəçi və 1947-ci ildə müdir təyin edilir. 

1956-cı ildən 1988-ci ilədək o, Zaqatala şəhər 1 saylı uşaq 
bağçasına rəhbərlik etmişdir. 

Bilqeyis Qasımova 23 aprel 1960-cı ildə Azərbaycan SSR Ali 
Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. O, 
Respublikanın Əməkdar müəllimi fəxri adına, "Qabaqcıl Maarif 
xadimi" nişanına layiq görülmüşdür. 

O, rayonun ictimai həyatında da fəal iştirak etmişdir. Rayon 
partiya komitəsi Təftiş Komissiyasının sədri, rayon Qadınlar 
Şurasının sədri işləmişdir. 

1988-ci ildən fərdi təqaüdçü kimi təqaüdə çıxmışdır. 

Bilqeyis Qasımova 2002-ci il oktyabr ayının 29-da vəfat 
etmişdir. 


QASIMOVA FƏRZANƏ ZAHİD QIZI 


Fərzanə Qasımova 1949-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. 

1967-ci ildə Bakı şəhərinin 175 saylı 
orta məktəbi bitirdikdən sonra həmin ili 
N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət 
Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 1973-cü ildə 
oranı bitirmiş və 1974-cü ildə terapiya 
üzrə internaturanı Klinik Hövzə xəstəxa- , 
nasının nəzdində bitirmişdir. Təyinata ə 
görə 1974-cü ildən 12 saylı poliklinikada 
sahə həkimi işləmiş, 1983-cü ildə Ə.Əliyev adına Azərbaycan 
Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun terapiya 1 kafe- 
drasına ordinaturaya daxil olmuş və 1985-ci ildə uğurla bitirərək 
həmin institutun terapiya П kafedrasına assistent vəzifəsinə qəbul 





olunmuşdur. 


232 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1991-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə 
müdafiə etmişdir. Mövzunun adı "Essential hipertenziyalı xəstə- 
lərdə uzunmüddətli antihipertenziv müalicə zamanı mərkəzi və 
periferik hemodinamikanın vəziyyəti". 1997-ci ildən həmin kafe- 
drada dosent vəzifəsində işləyir. Hal-hazırda doktorluq disserta- 
siyası üzərində işləyir. 

60 elmi əsərin müəllifidir. 

1994-cü ildə Almaniyada keçirilən Beynəlxalq Ümumdünya 
və Avropa kardioloqların konqresində iştirak etmişdir. 1995-ci 
ildən "Dünya ətrafında ürək dostları" adlanan Ümumdünya Kar- 
dioloqların Assosiasiyasının üzvü və 1995-ci ildə İtaliyanın Vrvi- 
etto şəhərində keçirilən həmin Assosiasiyanın 1 Elmi və Təşki- 
lati Beynəlxalq Konfransında iştirak etmişdir. 

Dəfələrlə Rusiyada (Moskvada, Sankt-Peterburqda və S.), 
Tiflisdə keçirilən Beynəlxalq kardioloqların elmi konfranslarda 
iştirak etmiş və elmi işlərini məqalə və məruzə şəklində təqdim 
etmişdir. 

2001-ci ildə Amerikanın nyu-York şəhərində keçirilən 
"Təbabətdə reabilitasiya və umminoreabilitasiya"ya aid Beynəl- 
xalq Konfransda iştirak etmişdir və 2002-ci ildə Fransada keçiri- 
lən Beynəlxalq konfransında da iştirak etmişdir. 

2003-cü ildə Avstriyada Vena şəhərində keçirilən Avropa 
kardioloqların hər il keçirilən Beynəlxalq konqresinə dəvət olun- 
muşdur. 

Hal-hazırda Ə.Əliyev adına ADHTU-nun terapiya П kafedra- 


sının dosenti kimi elmi, pedaqofi və müalicə fəaliyyətini davam 
etdirir. 


QASIMOVA ZÜLQƏDƏ ALLAHVERDİ QIZI 


Zülqədə Qasımova 1932-ci ildə anadan olmuşdur. O, 1949-cu 
ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını almışdır. 

O, 1944-cü ildən "Şəfəq" kolxozunda fəaliyyət göstərmiş, 
1948-1955-ci illərdə həmin kolxozda manqa başçısı olmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 233 


Zülqədə Allahverdi qızı Qasımova 1955-1976-cı illərdə 
təsərrüfatın müxtəlif sahələrində çalışmışdır. 1948-ci ildən 
tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 
Qəhrəman anadır. O, 1976-cı ildən İttifaq əhəmiyyətli fərdi pen- 
siyaçı olmuşdur. 


QAZIYEV ŞAMİL ƏHMƏDAĞA OĞLU 


Qazıyev Şamil 1918-ci ildə Nuxa şəh- 
ərində anadan olmuşdur. 

Atası, Qazızadə Əhmədağa Məmməd 
oğlu, Nuxa Kişi Seminariyasının nəzdin- 
də olan nümunəvi məktəbin müəllimi 
olub, sonralar isə Bakı Kişi seminariy- 
asında dərs deyib. 1942-ci ildə vəfat edib. 

Anası, Qazıyeva Kövsər xanım Mirzə 
Həsən qızı müəllimə olu. 1974-cü ildə 
vəfat edib. 

1937-ci ildə Bakıda 1 saylı orta mək- 
təbi bitirib və Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub. 

10 sentyabr 1941-ci ildə V kurs tələbəsi ikən Bakı şəhər 
Hərbi Komissarlığı tərəfindən cəbhəyə göndərildi. 1942-ci ildə 
Cənubi-Qərb cəbhəsinin 14-cü Qvardiya .. ә ayrı- 

onunun baş həkimi təyin olunmuşdur. . 
” .1943- a illərdə кн Ukrayna və Kareliya cəbhələrində 
7-ci artilleriya diviziyasının 216-cı qvardiya artileriya alayına baş 
həkim təyin olunur və 1945-1946-cı illərdə həmin 57: 
İzmayıl zenit briqadasının 101-ci minomyot alayının baş həkimi 
ifəsi idmət edib. 
-—. cəbhəsində hərbi xidmətini başlayaraq (Debal- 
çovo, Nikitovka, Donbas, Voroşilovqard, Xarkov, 5.1 
Uzyum-Barvenkovo, Barvenkovo-Lozovaya, Karel-Fin respub 1- 
kası, Krasnodar, Stalinqrad cəbhələri, Moldova, Rumıniya, Mac- 





234 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


arıstan, Yuqoslaviya) Avstriyanın Qraç şəhərində başa çatdırıb. 

31 iyul 1946-cı ildə tibb xidməti kapitanı rütbəsində ordu 
sıralarından tərxis olunub. Azərbaycan Tibb İnstitutunda təhsilini 
davam etdirib və 1947-ci ildə bitirib. İnstitutu bitirdikdən sonra 
Ağstafa rayonuna sahə həkimi vəzifəsində təyinat alıb. 

1948-ci ildən əvvəl DTH, sonra DİH-in 2 saylı poliklinika- 
sında həkim-terapevt vəzifəsində işləmişdir. 

1955-ci ildən 1979-cu ilə qədər həmin poliklinikanın rəisi və 
DİH-in Hərbi-Həkim Komissiyasının sədri vəzifələrində işləyib. 

O, 1979-cu ildə tibb xidməti polkovniki rütbəsində təqaüdə 
çıxıb. 

18 döyüş ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. Bunlardan 2 
"Qırmızı Ulduz Ordeni", 2 "Böyük Vətən müharibəsi ordeni", 
"Fəxri çekist", "Səhiyyə əlaçısı" nişanı və s. 

Qazıyev Şamil Əhmədağa oğlu 2005-ci ilin fevralın 19-da 
vəfat etmişdir. 


QAZIYEV QURBAN HƏBİBULLAH OĞLU 


Qazıyev Qurban 1935-ci ildə anadan 
olmuşdur. Orta məktəbi gümüş medalla 
qurtarıb. 1953-cü ildə Azərbaycan Sə- 
naye İnstitutunun (indiki Neft Akademi- 
yasının) Geolofi Kəşfiyyat fakültəsinə 
daxil olmuşdur. İnstitutda dərin biliyə 
yiyələnmiş Qazıyev Qurban 1958-ci ildə 
"Neftkimyaavtomat" (indiki "Neftqazavto- 
mat") Elm istehsalat Birliyində ömrünün 
son gününə qədər çalışmışdır. 

O, yüksək kvalifikasiya konstruktor 
olaraq neftçıxarma, neftin emalı, neft və neft məhsullarının nəqli 
üçün kəmərin avtomatlaşdırılması, idarə olunması sistemləri üçün 
çox müxtəlif 140-a qədər cihazların konstruksiyasını yaratmışdır. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 235 


Konstruksiya sahəsində bütün məsələlərin (konstruksiyanın 
möhkəmliyi, texnolofi cəhətdən sadəliyi, hissələrin örtüklərinin, 
materiallarının ətraf mühitin aqressiv təsirinə davamlılığı) həllin- 
də bir elmi tədqiqat işçisi kimi elmi əsaslandırmalardan istifadə 
edərdi. Onun 10-a qədər ixtiraları və 15-dən çox elmi məqalələ- 
ri dərc edilmişdir. 

O, kollektivdə çox incə yumoru, köməyə gələn, təmənnasız 
yaxşılıq edən hörmətli yoldaş idi. . m 

Qazıyev Qurbanın konstruksiyaları bir çox SSRİ və xarici elmi 
texniki sərgilərin qızıl, gümüş və bürünc medallarına layiq 
görülmüşdür. m 

O, 5 iyun 2005-ci ildə Sumqayıt şəhərində vəfat etmişdir. 


QƏDİROV MƏZAHİR HÜSEYN OĞLU 


Məzahir Qədirov 1947-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1954-cü ildə Oxud kənd orta i 
məktəbinə getmiş, 1961-ci ildə Bakı ) 
şəhər 172 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 
1970-ci ildə Ç.İldırım adına AzPİ (indiki 
AzTU) tərifnamə ilə ixtisas kodu 05 01 
olan "Maşınqayırmanın texnologiyası, 
metal kəsən dəsgahlar və alətlər" ixtisası- 
nı bitirmişdir. R 

Sonrakı fəaliyyəti elmi-pedaqolı 

i, institutda saxlanmış, "- . 
070... "Metal kəsən alətlərin konstruksiya edilmə- 
si və hazırlanma texnologiyası", You: . 

1 ihələndirilməsi" dərslərini demişdir. 
. 270 baş müəllim və dosent vəzifəsini tutmuşdur. 
Elmi tədqiqat işi yüksək bərk materialların 7:7... . 
itilənməsinə həsr olunub. Ukrayna SSR EA-nın Yüksək özi 
materiallar İnstitutunda Ukrayna SSR EA-nın müxbir üzvü məş 


, 





236 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


hur elm xadimi, texnika elmləri doktoru, professor Boris İvanoviç 
Kosteçkiyin rəhbərliyi altında yüksək bərk materialların sintetik 
almala emalı prosesini dərindən tədqiq etmiş və müvəffəqiyyətlə 
namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və t.e.n. alimlik dərəc- 
si almışdır. Eyni zamanda bu sahədə tədqiqatlarını davam etdir- 
miş və bunun nəticəsi olaraq müvafiq yurnallarda elmi əsərləri 
dərc olunmuşdur. 

Beynəlxalq və respublikada keçirilən onlarla konfranslarda 
məruzələrlə çıxış etmişdir. Hal-hazırda müəllimlik fəaliyyətini 
uğurla davam etdirməklə bərabər tədris etdiyi fənlərdən elmi- 
metodiki vəsaitlərin müəllifidir. 6 magistr dissertasiyasının rəh- 
bəri olmuşdur. M.Qədirov istehsalatla da sıx əlaqəsini heç vaxt 
itirməmişdir. 

O, neft-mədən avadanlıqları istehsal edən zavodlarda 
təsərrüfat hesablı müqavilələr əsasında elmi-tədqiqat işlərini 
davam etdirmiş, istehsal olunan avadanlıqların işdə etibarlılığının 
və keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün vacib tövsiyyələr vermişdir. 
2007-ci ildə qəflətən dünyasını dəyişmişdir. 


QƏLƏNDƏROV SABİR ƏHMƏD OĞLU 


Qələndərov Sabir 1940-cı ildə anadan 
olmuşdur. 
ҹ 1958-ci ildə Şəkidə M.F.Axundov 
3 adına 2 saylı orta orta məktəbi bitirmişdir. 
| Ах, 1964-cü ildə Bakı şəhərində Ç.İldırım 
adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu 
bitirmişdir. 
1965-1966-cı illərdə Kirovabad 
(indiki Gəncə) Alüminium zavodunda 
mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 
1967-1976-cı illərdə Azərbaycan 


Respublikası Kibernetika İnstitutunda baş mühəndis vəzifəsində 
çalışmışdır. 


) 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 237 


1976-1983-cü illərdə AR EA Kİ nəzdində Avtomatlaşdırma 
sistemlərin idarə etmə şöbəsində aparıcı mühəndis vəzifəsində 
çalışmışdır. ı 
1983-1984-cü illərdə ADU nəzdində Elmi-Tədqiqat Hesab- 
lama Mərkəzində şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 
1984-1989-cu illərdə ADU nəzdində Elmi-Tədqiqat Hesab- 
lama Mərkəzində baş mühəndis vəzifəsində çalışmışdır. 
1989-1991-ci illərdə ADİ nəzdində Elmi-Tədqiqat Hesabla- 
ma Mərkəzində plan-təsərrüfat şöbəsinin müdiri vəzifəsində 
çalışmışdır. * | 
1991-ci ildə Elmi-Tədqiqat Hesablama Mərkəzinin adı Elmi- 
Təsərrüfat Mərkəzinə dəyişdirilmişdir. 
1991-1995-ci illərdə BDU nədində Elmi-Təsərrüfat Mərkə- 
zində baş iqtisadçı vəzifəsində çalışmışdır. 
1995-1996-cı illərdə "Tacir" Kommersiya Bankında Baş 
mühasib vəzifəsində çalışmışdır. 
1996-2003-cü ilədək BDU nəzdində Elmi-Təsərrüfat Mər- 
kəzində baş iqtisadçı vəzifəsində çalışmışdır. 
Bir neçə dəfə mükafatlandırılmışdır. 
12 elmi məqaləsi nəşr edilmişdir. An 
V.İ.Lenin adına mükafatın alınmasına təqdim edilmişdir. 
25 aprel 2003-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. 


QULİYEVA MİNAYƏ ƏLİƏŞRƏF QIZI 


Minayə Quliyeva 1926-cı ildə anadan olmuşdur. 1944-cü ildə 
orta məktəbi "Qızıl" medalla qurtarıb və hərin ildə imtahansız 
I-nin "Pediatriya" fakültəsi il olub. 
ADTU-nin "Pediatriya" fakültəsinə daxi b 
1949-cu ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb 
T . . . ис . - b. 
İnstitutunu "Pediatriya" ixtisası üzrə qurtarıt зм 
ə 1949-1950-ci illərdə Şəki uşaq poliklinikasında həkim işləy- 
ib. 1950-1955-ci illərdə Şəki Uşaq xəstəxanasının baş həkimi 
işlədikdən sonra Bakı şəhərinə köçmüşdür. 


238 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1955-1957-ci illərdə Azərbaycan Həkimləri Təkmilləşdirmə 
İnstitutunun "Pediatriya" kafedrasının ordinatoru olmuşdur. 

1957-1972-ci illərdə 1 saylı Uşaq kli- 
nik xəstəxanasında baş həkimin müalicə 
üzrə müavini işləmişdir. 

1972-ci ildən ömrünün son günlərinə- 
dək Ə.Qarayev adına 2 saylı Uşaq klinik 
xəstəxanasında fəaliyyət göstərmişdir. 

1972-1996-ci illərdə baş həkim, 
1996-cı ildən yeni doğulan uşaqların 
patologiyası şöbəsinin rəhbəri işləmişdir. 

M.Quliyeva "Azərbaycan Respublika- 
sının Əməkdar həkimi", "SSRİ-nin 
Səhiyyə əlaçısı" və SSRİ "Şərəf nişanı" ordeninə və "Rəşadətli 
Əməyə görə" medalına layiq görülmüşdür. 





QULİYEV CAVANŞİR RƏHİM OĞLU 


Əməkdar incəsənət xadimi, bəstəkar 
Cavanşir Rəhim oğlu Quliyev 22 noyabr 
1950-ci ildə Şəkidə doğulmuşdur. 

Orta təhsilini rusca almaqla bərabər, 6 
yaşından əvvəlcə uşaq musiqi məktəbin- 
dən, daha sonra musiqi texnikumundan və 
Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət 
Konservatoriyasının (Bakı Musiqi Akade- 
miyasının) bəstəkarlıq fakültəsini profes- 
sor C.Hacıyevin sinifindən 1975-ci ildə 
məzun olmuşdur. 

Diplom işi "Böyük simfonik orkestri üçün "Birinci simfoniya" 
olmuşdur. 

İşlədiyi müəssisələr və tutduğu vəzifələr: 


1. 1969-1972 - Azərbaycan Teleradiosu - xalq Çalğı Alətləri Orke- 
stri - artist 





r Q 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 239 


2. 1973-1990 - Az.Dövlət Teleradiosu - səs refissoru 

3. 1990-1993 - "Azkonsert" Birliyi - bədii rəhbər 

4. 1980-1998 - Bakı Musiqi Akademiyası - müəllim (Partitura oxu- 
nuşu) 

5. 1995-2003 - Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Uni- 
versiteti - müəllim (Teatrda və kinoda musiqi) 

6. 1993-2003 - Azərbaycan Dövlət Milli Dram Teatrında - musiqi 
hissə müdiri 

7. 2003-b.ğ.q. - Azərbaycan Milli Konservatoriyasında - dosent 

8. Azərbaycan bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, Mahnı 
bölməsinin sədri 


Musiqi əsərləri: 

1. "Məhəbbət oyunu" - operetta - libretto müəllifi - Q.Rəsulov 
2. "Yeddi məhbusə" - operetto - libretto müəllifi - Ə.Əmirli 
3. Birinci, ikinci, üçüncü və dördüncü simfoniyalar 

4. "Birinci və ikinci simli "Куала" 

5. Simfonik orkestr və zurna üçün "Uvertüra" 

6. Violino və saz üçün "Sonata" 

7. Taxta nəfəslilər üçün "Kvartet" 

8. Mis nəfəslilər üçün "Kvintet" 

9. Trio "Karvan" 

10. Poema "Bayatı" 


Yuxarıdakılarla yanaşı simfonik və kamera orkestrləri, piano, 
xor üçün müxtəlif əsərlərin müəllifidir. 2. 

Ayrıca on bədii - 1. "Çoban bayatı". 2. "Araqarışdıran". 3. . 
dişinin ağrısı". 4. "Qəm pəncərəsi". 5. "Girişmə, öldürəri". ә üə 
7. "Şirbalanın məhəbbəti". 8. "Aşıq Qərib" (Gürcüfilm). 9. "Fəryad". 

"Tövbə". 
- ЫД sənədli ("Lahıc", "Sovet Azərbaycanı", "ҺОМУ-60", 
"Anarla üz-üzə" və s.) və cizgi ("Xeyir və Şər", "Çalalar" və 5.) filmlə- 
rinin və 200-ə yaxın teatr tamaşalarının musiqisinin müəllifidir. 

Bir çox Azərbaycan müğənnilərinin repertuarında yer alan 
500-ə yaxın mahnının müəllifidir. əvə 

Azərbaycanda bəstələnmiş ilk əsgər marşının müəllifidir. b 

Müxtəlif dövri mətbuatda Azərbaycan musiqısının inkişaf proble- 


240 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


mlərinə dair məqalələrin, müsahibələrin, araşdırmaların müəllifidir 
("Musiqi dünyası" yumalı, "Azərbaycan qadını" yumalı, "Şərq", "Əda- 
lət", "Millət" və s. qəzetlər). 

1992-ci ildən Əməkdar İncəsənət xadimidir. 

Müxtəlif cəmiyyətlərin təsis etdiyi mükafatların sahibidir. 

("Humay-2000", "Qızıl Dərviş-2001", "Şəhriyar-90") 

Əsərləri Rusiya, Almaniya, ABŞ, Finlandiya, İsrail, Hollandiya, 
Polşa, Estoniya, Özbəkistan, Bolqarıstan, Ruminiya və s. ölkələrdə 
səslənmişdir. 

2000-ci ildə məşhur violonçelist Yo-Yo-Ma tərəfindən sifariş edi- 
lən Çello, Fleyta və Saz üçün bəstələdiyi "Karvan" triosunun premye- 
rası 9 iyul 2000-ci ildə Amerikada, Tanglevvoodda olmuşdur. 

2001-ci ildə adı Amerika Bioqrafiya İnstitutunun Ensiklopediyasına 
daxil edilmişdir. 


QULİYEVA XURAMAN VEYSƏL QIZI 


Xuraman Quliyeva 1950-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 1968-1973-cü illərdə 
Azərbaycan Dövlət Üniversitetinin (indi- 
ki Bakı Dövlət Universiteti) filologiya 
fakültəsində təhsil almışdır. 1974-cü 
ildən milli Elmlər Akademiyasının nəsimi 
adına Dilçilik İnstitutunun Terminologiya 
şöbəsində çalışır. Hal-haırda böyük elmi 
işçidir. 

1990-cı ildə "Rus dilindən Azərbay- 
can dilinə kalkaetmə yolları" adlı nami- 
zədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Tədqiqat işində ilk dəfə 
olaraq müasir Azərbaycan dilində kalkaetmə məsələləri, o 
cümlədən, ekstralinqvistik amillərin təsiri altında Azərbaycan 
dilində kalkaların yaradılması prosesi araşdırılmış, dilimizin zən- 
ginləşməsində onların rolu şərh edilmiş, müasir Azərbaycan dili- 
nin terminologiyasının formalaşma yolları müəyyənləşdirilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 241 





Umumi dilçilikdə diqqət mərkəzində duran kalkaetmə problemi 
Azərbaycan dilçiliyində xüsusi tədqiqat obyekti kimi ilk dəfə ola- 
raq X.Quliyeva tərəfindən tədqiq olunmuşdur. Bu sahəyə aid bir 
sıra məqalələrin müəllifidir. 


QULİYEV HƏSƏN NURMƏMMƏD OĞLU 


Həsən Quliyev 1949-cu ildə anadan 
olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra 
1967-1972-ci illərdə M.Əzizbəyov adına 
Neft və Kimya İnstitutunda (indiki Neft 
Akademiyası) təhsil almış və mühəndis- 
iqtisadçı diplomunu almışdır. Təhsil aldı- 
ğı müddətdə institutun elmi həyatında 
fəal iştirak etmiş, müxtəlif Ümumittifaq 
konfranslarda öz məruzələri ilə çıxış 
etmiş və fərmanlarla təltif edilmişdir.ə- 
mək fəaliyyətinə Respublika "Bilik" 
Cəmiyyətinin aparatında iqtisadi texniki məsələlər üzrə referent 
vəzifəsində işləmişdir. 

O, 1977-1982-ci illərdə Elmlər Akademiyasının Kibernetika 
İnstitutunda aparıcı mühəndis, 1982-1988-ci illərdə Elmlər Aka- 
demiyasının Rəyasət Heyətində elmi katib vəzifəsində çalışmış- 
dır. 

H.Quliyev 1988-1990-cı illərdə Kosmik Tədqiqatlar Mərkə- 
zində iqtisadi məsələlər üzrə sektor müdiri işlərnişdir. 

O, "Texniki tərəqqi və əməyin təşkili", "Azərbaycan SSR 
ümumi istehsalında maddi resursların rolu" kitablarının, bir sıra 
məqalələrin müəllifidir. 

Həsən Quliyev hal-hazırda Milli Elmlər Akademiyasının 
Kibernetika İnstitutunda çalışır. 





242 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


QULİYEV NURMƏMMƏD HƏSƏN OĞLU 


Nurməmməd Quliyev 1905-ci ildə 
anadan olmuşdur. 1920-1924-cü illərdə 
bir sıra idarələrdə çalışmış, 1924-1930- 
cü illərdə Nuxa qəza komitəsinin apara- 
tında, sonra şəhər komitəsində, daha 
sonra isə dairə partiya komitəsində karg- 
üzar, şöbə katibi, ümumi şöbə müdiri, 
daxili işlər müdiri və məxfi hissə müdiri 
vəzifələrində işləmişdir. 1930-cu ilin 
sentyabrında nuxa Partiya dairə Komitəs- 
inin qərarı ilə Bakıya Kənd Təsərrüfatı 
İnstitutuna oxumağa göndərilmiş, respublika hökumətinin qərarı 
ilə 1930-cu ildə Baş Siyasi İdarəyə daimi işə göndərilməsi ilə 
əlaqədar təhsilini yarımçıq qoymuşdur. 

1941-ci ildə İran İslam Respublikasına ezamiyyətə göndəril- 
mişdir. 1943-cü ildə Sovet Təhlükəsizlik orqanlarının Təbrizdə 
nümayəndəsi, Pəhləvi şəhərində ticarət nümayəndəliyinin müa- 
vini, Qəzvin şəhərində "İransovneft"in şöbə müdiri, sonra isə 
SSRİ-nin Təbrizdə Baş Konsulluğunun vitse-konsulu vəzifələ- 
rində işləmişdir. 

N.H.Quliyev Seyid Cəfər Pişəvəri və Qulam Yəhya ilə birlik- 
də İranda Azərbaycan Demokratik Respublikasının yaradıcıları və 
rəhbərlərindən olmuş və buradakı xidmətlərinə görə polkovnik 
rütbəsi almış, İranın bir çox görkəmli şəxsiyyətlərinin həyatının 
xilas edilib Bakıya köçürülməsində böyük xidmətləri olmuşdur. 
Bakıya qayıtdıqdan sonra da onun Qulam Yəhya ilə dostluğu 
ömrünün sonlarına qədər davam etmişdir. 

N.H.quliyev İrandan qayıtdıqdan sonra Dövlət Təhlükəsizlik 
Komitəsinin (DTK) sədr müavini vəzifəsinə təyin olunmuş, 
1954-cü ildən istefaya çıxmışdır. 

O, bir sıra dövlət mükafatlarına layiq görülmüşdür: "Şərəf 


nişanı", "Qırmızı Ulduz" ordenləri, bir sıra medallarla, Azərbay- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 243 


can SSR Ali Sovetinin "Fəxri fərmanı" ilə mükafatlandırılmışdır. 

1963-cü ildə Ümumittifaq Səhmdarlar Cəmiyyətinin Xarici 
turizm İdarəsinin başçısı iəyin olunmuş və ömrünün axırınadək 
çalışmışdır. Bu vəzifədə də onun böyük təşkilatçılıq qabiliyyəti 
üzə çıxmışdır. O, Bakıda "Azərbaycan", "Moskva" kimi mehman- 
xana komplekslərini, bəzi rayonlarda isə onların filiallarını yarat- 
mışdır. 

Nurməmməd Quliyev 1979-cu ildə vəfat etmiş və Fəxri Xiy- 
abanda dəfn olunmuşdur. 


QULİYEVA NÜYVƏR XƏLİL QIZI 


Nüyvər Quliyeva 1929-cu ildə anadan olmuşdur. 

O, 1950-ci ildən Sosialist Əməyi Qəhrəmanıdır. 

N.X.Quliyeva 1944-1947-ci illərdə Karl Marks adına kolxoz- 
da kolxozçu, 1947-1961-ci illərdə manqa başçısı, 1961-ci ildən 
yenidən kolxozçu kimi fəaliyyət göstərmişdir. 

Nüyvər Quliyeva 1949-cu ildə tütünçülük sahəsində yüksək 
əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 


QULİYEV ƏSABƏLİ MUSA OĞLU 


Əsabəli Quliyev 1932-ci ildə kolxoz- 
çu ailəsində anadan olub. 

1947-ci ildə Oxud kənd orta məktəbin 
birinci sinifinə gedərək, 1957-ci ildə 
məktəbi bitirmişdir. Bir il kolxozda işlə- 
dikdən sonra 1958-ci ildə ordu sıralarına 
çağırılıb. 

1961-ci ildə ordudan tərxis olduqdan 
sonra Politexnik İnstitutunun (indiki 
Azərbaycan Texniki Universiteti) Mexa- 
nika fakültəsinə qəbul olunub. 





244 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1966-cı ildə institutu müvəffəqiyyətlə bitirib təyinatını Bakı- 
dakı 11 saylı peşə məktəbində almışdır. Peşə məktəbində bir il 
istehsalat təlimi ustası və 3 il ixtisas fənn müəllimi işlədikdən 
sonra, 1971-2001-ci illərdə Azərbaycan Peşə Təhsili Komitəs- 
inin "Elmi tədqiqat və metodiki idarəsi"nə rəis təyin olunmuşdur 
(Sonralar "Respublika tədris metodika kabineti" adlandırılmışdır). 

2001-ci ildə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun "Təhsilin 
idarə edilməsi" kafedrasında baş müəllim işləyir. 

1977-ci ilin sentyabrından 1979-cu ilin sentyabrına qədər 
Kuba Respublikasının Təhsil Nazirliyində məsləhətçi işləmişdir. 

1988-ci ildə keçmiş SSRİ Pedaqofi Elmlər Akademiyasının 
şöbə müdiri Akademik Sergey Yakreviç Batişevin rəhbərliyi ilə 
"Kubada Texniki Peşə Təhsilinin inkişafı" mövzusunda namizəd- 
lik dissertasiyası müdafiə edərək pedaqoii elmlər namizədi elmi 
adı almışdır. 

Elmi işində peşə litseyləri və Ali Peşə məktəblərinin yaradıl- 
ması ideyaları irəli sürülmüş və böyük məmnuniyyətlə qəbul 
olunmuşdur. Bu gün Azərbaycanda fəaliyyət göstərən peşə lit- 
seyləri onun ideyası ilə yaradılmışdır. 

1997-1998-ci illərdə YUNESKO-nun peşə təhsili üzrə eks- 
perti olmuşdur. 

2003-cü il sentyabr ayının birindən Alman Texniki Əməkdaş- 
lıq Cəmiyyətinin "Peşə təhsili müəssisələrinin istehsalat təlimi 
ustaları və ixtisas fənn müəllimlərinin ixtisaslarının artırılması" 
layihəsinin assistentidir. 

40-dan artıq elmi məqalənin və bir neçə monoqrafiyanın 
müəllifidir. 


QULİYEV İLHAM NURMƏMMƏD OĞLU 
İlham Quliyev 1929-cu ildə anadan olmuşdur. 


1954-cü ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu (indiki ADNA) 
"Neft və qaz yataqlarının geofiziki üsullarla kəşfiyyatı" ixtisası 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 245 


üzrə qurtararaq, dağ-mədən sənayesi üzrə mühəndis geofizik 
ixtisasına yiyələnmişdir. 

1954-1960-cı illərdə "AZNEFT Geofiziki Kəşfiyyat" trestin- 
də mühəndis geofizik vəzifəsində işlə- 
mişdir. 

1960-1967-ci illərdə "AZNEFT" Bir- 
liyinin Baş Geologiya İdarəsində geoloq 
və böyük geoloq vəzifələrində çalışmış- 
dır. 

1967-1968-ci illərdə AMEA-nın 
Dərin Neft və Qaz Yataqları Problemləri 
İnstitutunda sektor rəhbəri olmuşdur. 

1968-1970-ci illərdə Əlcəzair Xalq 
Demokratik Respublikasının Əlcəzair 
şəhərində "SANATRAC" Dövlət Neft Təşkilatının geofizika üzrə 
eksperti olmuşdur. 

1970-ci ilin yanvarından, həmin ilin noyabrınadək AMEA 
Fizika İnstitutunun "Tətbiq" şöbəsində sektor rəhbəri işləmişdir. 

1972-1979-cu illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyasının 
Mərkəzi Komitəsinin Xarici əlaqələr şöbəsinin Xaricəgetmə 
Komissiyasının məsul katibi işləmişdir. 

İ.N.Quliyev 1979-1989-cu illərdə Azərbaycan Respublikası 
Dövlət Kinomatoqrafiya Komitəsinin sədrinin müavini olmuşdur. 

1989-1991-ci illərdə AKP MK İdeologiya şöbəsinin instruk- 
toru işləmişdir. 

1993-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər 
Kabineti yanında Mətbuatda və digər Kütləvi İnformasiya Vasi- 
tələrində (KİV) Dövlət Sirlərini Mühafizə edən Baş İdarədə 
böyük redaktor vəzifəsində işləmişdir. 

Hazırda İlham Quliyev əmək veteranı və fərdi təqaüdçüdür. 





246 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


LƏTİFOV CÖVDƏT ŞAKİR OĞLU 


Cövdət Lətifov 1949-cu ildə anadan 
olmuşdur. 

1956-1966-cı illərdə Şəki şəhər 8 
saylı rus məktəbini bitirdikdən sonra Bakı 
Ali Ümumqoşun komandirləri məktəbinə 
daxil olmuşdur. 

1970-1975-ci illərdə Almaniyada 
sovet qoşunları 1975-1986-cı illərdə 
Belorus hərbi dairəsində, 1986-1992-ci 
illərdə Zaqafqaziya hərbi dairəsində xid- 
mət etmişdir. 

1992-ci ildən Milli Ordu yaranandan ordu sıralarında xidmət 
etmiş, Tağım komandirindənBriqada komandiri vəzifəsinə kimi 
yol keçmiş və bir çox medallarla təltif edilmişdir. Qarabağ döyü- 
şlərinin iştirakçısı olmuşdur. 

1995-ci ildən hərbi təqaüdə çıxmış və hazırda rabitə sistemin- 
də fəaliyyət göstərir. 





MAHMUDOV EMİN SABİT OĞLU 


Mahmudov Emin Sabit oğlu (Emin 
Sabit oğlu) 1937-ci ildə yazıçı-dramaturq 
Sabit Rəhmanın ailəsində anadan olmuş- 
dur. Anası İsmət xanım ixtisasca kimyaç- 
ıdi, Gələcək bəstəkar çox kiçik yaşların- 
dan musiqiyə həvəs göstərməyə başla- 
mışdır. Atası Sabit Rəhmanın musiqi təh- 
sili olmasa da. O gözəl piano çalırdı. 

1944-cü ildə Emini Bülbül adına orta 
ixtisas musiqi məktəbinə təyin edirlər. 
Onun piano müəlliməsi o dövrdə həmin 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 247 


məktəbin direktoru olan görkəmli pedaqoq, bir çox məşhur Azər- 
baycan musiqiçilərini yetirmiş Kövkəb xanım Səfərəliyeva 
olmuşdur. Emin Sabitoğlu onun ən sevimli tələbələrindən biri 
olmuşdur. Gələcək bəstəkar ilk əsərlərini hələ məktəbdə oxudu- 
ğu illərdə yazmışdır. Bu fortopiano üçün pyeslər və bir neçə 
romans idi. 

1954-cü ildə E.Sabitoğlu Bülbül adına məktəbi müvəffəqiy- 
yətlə bitirərək Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konserva- 
toriyasının bəstəkarlıq fakültəsinə daxil olur. Burada o. dünya 
şöhrətli bəstəkar Qara Qarayevin bəstəkarlıq sinifində oxumağa 
başlayır. 1957-ci ildə təhsilini davam etdirmək məqsədilə E.Sa- 
bitoğlu P.İ.Çaykovski adına Moskva Dövlət Konservatoriyasına 
keçirilir və məşhur bəstəkar Yuri Şaporinin bəstəkarlıq sinifində 
oxumağa başlayır. 1961-ci ildə E.Sabitoğlu Moskva Konservato- 
riyasını əla qiymətlərlə bitirir. 

Konservatoriyanı bitirdikdən sonra E.Sabitoğlu Azərbaycana 
qayıdır və onun ilk iş yeri "Azərbaycanfilm" kinostudiyası olur. O 
burada musiqi redaktoru vəzifəsində çalışır. Sonrakı illərdə o, 
həmçinin Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında bədii rəhbər və 
Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında 
(indiki Bakı Musiqi Akademiyasında) müəllim, sonralar professor 
vəzifəsində işləmişdir. 1994-cü ildən E.Sabitoğlu İstanbul Texni- 
ki Universitetinin xalq musiqisi Konservatoriyasına işə dəvət olu- 
nur və bu təklifi qəbul edərək orada işləməyə başlayır. 

Emin Sabitoğlu 2000-ci ilin noyabrında Sabit Rəhmanın 90 
illik yubileyinin keçirilməsi üçün Bakıya gəlmişdi. Yubiley noy- 
abrın 22-də Milli dram Teatrının səhnəsində keçiriləcəkdi. Lakin 
həmin günü görmək bəstəkara nəsib olmadı. Noyabrın 18-i səh- 
ərə yaxın onun ürəyi qəfildən dayandı. O, Bakıda, ikinci Fəxri 
xiyabanda dəfn olunmuşdur. 

E.Sabitoğlu musiqinin müxtəlif ianrlarında bir çox dəyərli 
əsərlərin müəllifidir. Belə ki, o bir simfoniya, üç simfonik poema, 
üç kantata. Simli kvartet, skripka və fortopiano üçün poema, başqa 
əsərlər yazmışdır. Lakin elə musiqi İanrları var ki, onlar E.Sabi- 


248 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


toğlu yaradıcılığı üçün əsas, müəyyənedici olmuşdur. Bu baxım- 
dan onun bəstələdiyi 600-dən artıq mahnı, 9 musiqili komediya, 
22 bədii, 14 sənədli və mənzərə filminə, 4 qısa metrailı filmə, 
çoxlu sayda teatr tamaşalarına yazılmış musiqiləri xüsusi qeyd 
etmək lazımdır. Azərbaycanın bir çox tanınmış müğənniləri Emin 
Sabitoğlunun mahnılarının ifaçıları olmuşlar. Onların arasında 
Şövkət Ələkbərova, Zeynəb Xanlarova, Mirzə Babayev, Yalçın 
Rzazadə, Flora Kərimova, İlhamə, Elmira Rəhimova, Anatollu 
Qəniyev, Gülağa Məmmədov, Hüseynağa Hadıyev, Akif İsla- 
mzadə, Azər Zeynalov, Brilyant Dadaşova, Zülfiyyə Xanbabay- 
eva və başqa tanınmış ifaçıların adlarını çəkmək olar. 

Emin Sabitoğlu bir çox Azərbaycan şairlərinin sözlərinə mah- 
nılar bəstələmişdir Rnun yaratdığı mahnıların bəzilərinin adlarını 
şer müəlliflərinin və ilk ifaçılarının adlarını çəkmək istərdik: 

1. "Ana kür" - Nəbi Xəzri - Şövkət Ələkbərova (1963) 

2. "Düşürsən yadıma" - Anar - Vaqif Səmədoğlu - Mirzə 
Babayev (1964) 

3. "Dərələr" - Nəbi Xəzri - Şövkət Ələkbərova (1966) 

4. "Ağ çiçək" - Nəbi Xəzri - Şövkət Ələkbərova (1967) 

5. "Çay" - Zeynal Cabbarzadə - Şövkət Ələkbərova (1966) 

6. "Bakı sabahın xeyir" - İslam Səfərli - Yalçın Rzazadə 
(1970) 

7. "Kəpənək" - Bəxtiyar Vahabzadə - Yalçın (1970) 

8. "Bu gecə" - Zeynal Xəlil - Hüseynağa Hadıyev (1975-76) 

9, "Sən olmuşam" - Gəray Fəzli - Hüseynağa Hadıyev (1975-76) 

10. "İnsaf da yaxşı şeydi" - Rəsul Rza - Zeynəb Xanlarova 

(1975-76) 
11. "Dağlar" - Səməd Vurğun - Şövkət Ələkbərova (1975-76) 
12. "Heç xəbərin yoxdu sənin" - Əliağa Kürçaylı - Zeynəb 
Xanlarova (1975-76) 


13. "Dağları duman alanda" - Nigar Rəfibəyli - Zeynəb Xan- 
larova (1975-76) 


14. "Uzaq yaşıl ada" - Vaqif Səmədoğlu - Flora Kərimova 
(1976) 


15. "Güllər" - Nigar Rəfibəyli - Şövkət Ələkbərova (1978-79) 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 249 


16. "Sənsiz keçən günlərim" - Nəriman Həsənzadə - Zeynəb 
Xanlarova (1980-82) 

17. "Sıravi Əhməd" - Rüfət Əhmədzadə - Xədicə Abbasova 
(1980-82) 

18. "Şükriyyə" - Əhməd Cavad - Azər Zeynalov (1993) 

19. "Can Azərbaycan" - Əhməd Cavad - Xədicə Abbasova 


(1985-87) 
20. "Gəncədən gəlirəm" - Əhməd Cavad - Azər Zeynalov 
(1994) 


Emin Sabitoğlunun ən çox sevdiyi və diqqət etdiyi yanrlardan 
biri də musiqili səhnə əsərləri idi Azərbaycan Dövlət Musiqili 
komediya teatrı üçün o 9 musiqili komediyaya musiqi bəstələmiş- 
dir. Onun bu sahədə ilk təcrübəsi atası - atası Sabit Rəhmanın 
librettosu əsasında yadığı "Hicran" musiqili komediyası idi. Xalq 
artistləri Nəsibə Zeynalova Lütfəli Abdullayev (sonralar, L.Ab- 
dullayevin vəfatından sonra bu rolu xalq artisti Hacıbaba Bağırov 
ifa etmişdir), Səyavuş Aslanın baş rollarını ifa etdikləri bu tama- 
şa teatrın səhnəsində böyük uğur qazanaraq, uzun illər səhnədən 
düşməmiş, sonralar isə orta Asiya respublikalarında da uğurla 
tamaşaya qoyulmuşdur. Sonrakı illərdə həmin teatrın səhnəsində 
E.Sabitoğlunun bəstəkarı olduğu aşağıdakı tamaşalar səhnəyə 
qoyulmuşdur. 

1. "Hicran" - Sabit Rəhman (1973) 

"Nəğməli Könül" - Xalidə Hasilova (1982) 

"Gülüş sanatoriyası" - Rüfət Əhmədzadə (1988) 
"Hələlik" - Rüfət Əhmədzadə (1990) 

" ızı papaq" (1993) 

Baqdade" - Kolmanovski (1996) 

"On min dollarlıq keyf" (1997) buki 

8. "Meşşanın zadəganlığı" (1999) (Bu tamaşanın . 
yazılıb teatra təhvil verilsə də əsər hələ də müəyyən səbəblər 
üzündən səhnələşdirilməyib) 

9. "Bankir adaxlı" - Tamara Vəliyeva (2000) ик 

Emin Sabitoğlu bir çox dram teatrları Нә yalatlışıliq ... . 
lığı etmişdir. O, Akademik Milli Dram Teatrının bir çox tamaşa 


ə... 


250 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


arına musiqi yazmışdır. Və yenə də ilk təcrübə Sabit Rəhmanın 


pyesi olmuşdur. Belə ki, o 1965-ci ildə atasının "Yalan" tamaşa- 
sına, sonrakı illərdə isə bir çox məşhur Azərbaycan dramaturqla- 
rı, o cümlədən S.Vurğun, S.Rəhman, İ.Əfəndiyev, B.Vahabzadə, 
Anar, V.Səmədoğlu və başqalarının "Xoşbəxtlər", "Unuda bilmi- 
rəm", "Məhv olmuş gündəliklər", "Küləklər", "Yağışdan sonra", 
"Qəribə oğlan", "Adamın adamı", "Nişanlı qız", "Əliqulu evlə- 
nir", "Təhminə və Zaur", "Fərhad və Şirin" və bir çox başqa 
tamaşalarına musiqi bəstələmişdir. Bundan əlavə E.Sabitoğlu 
Sumqayıt, Gəncə, Şəki, Lənkəran, Mingəçevir, Naxçıvan, Bakı 
teatrlarından Dövlət kukla Teatrı, Dövlət Gənclər teatrı, Rus 
Dram teatrı, Gənc Tamaşaçılar teatrı və başqa teatrların tamaşal- 
arına musiqi yazmışdır. 

Emin Sabitoğlunun kino sahəsində də fəaliyyəti çox səmərəli 
olmuşdur. O, ən tanınmış Azərbaycan kinorefissorlarının filmləri- 
nə musiqi bəstələmişdir. Onlardan H.Seyidbəyli, Ş.Mahmudbə- 
yov, A.Babayev, T.Tağızadə, R.Ocaqov, V.Mustafayev və b. qeyd 
etmək olar. E.Sabitoğlunun bəstəkarı olduğu filmlərin siyahısı: 

1. "Bizim Cəbiş müəllim" 

"Gün keçdi" 

"Dədə Qorqud" 

"Ad günü" 

"Priletela sova" 
"İstintaq" 

"Dantenin yubileyi" 
"Od içində oazis" 

9. "Bağlı qapı arxasında" 
10. "Onun bəlalı sevgisi" 
11. "Bizi bağışlayın" 

12. "Park" 

13. "Bəyin oğurlanması" 
14. "Xram vozduxa" 

15. "Dörd bazar günü" 
16. "7 dney posle ubiystva" 


Un ds мә Һә 


ge zü ох 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 251 
MAHMUDOVA CEYRAN EMİN QIZI 


Mahmudova Ceyran Emin qızı 1964- 
cü ildə bəstəkar Emin Sabitoğlunun ailə- 
sində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə 
Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbi- 
nə fortopiano ixtisası üzrə daxil olmuş, 
1982-ci ildə məktəbi bitirmişdir. Həmin 
ildə C.Mahmudova Azərbaycan Dövlət 
Konservatoriyasının tarixi-nəzəriyyə fa- 
kültəsinə daxil olur. Bu ali məktəbi o 
1987-ci ildə qırmızı diplomla bitirmişdir 
və Aərbaycan Elmlər Akademiyasının 
Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun aspi- 
ranturasına qəbul edilmişdir. Aspiranturanı müvəffəqiyyətlə biti- 
rən C.Mahmudova İnstituta elmi işçi kimi qəbul edilmişdir. 

1994-cü ildə o, "Azərbaycan təsniflərinin problemləri" möv- 
zusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Memarlıq 
və İncəsənət İnstitutunda işləyərkən C.Mahmudova "Azərbaycan 
xalq musiqisinin antologiyası" fundamental nəşrinin tərtibatında 
yaxından iştirak etmiş, onun "Azərbaycan xalq mahnıları" adlanan 
1 cildinin tərtibatçılarından biri olmuşdur. 

1991-ci ildən C.Mahmudova Bakı Musiqi Akademiyasında 
əvvəl müəllim kimi, hal-hazırda isə dosent kimi çalışır. Dövri 
mətbuatda, müxtəlif elmi јигпаПагда 30-dan artıq məqalələrlə 
çıxış etmişdir, bir neçə elmi-metodik işin müəllifidir. C.Mahmu- 
dova Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür. 2001-ci ildə o 
dosent elmi adını almışdır 





MAHMUDOVA (ŞƏRİFOVA) 
TƏRANƏ ABİD QIZI 


Mahmudova (Şərifova) Təranə Abid qızı 1969-cu ildə qulluq- 
çu ailəsində anadan olmuşdur. 1976-cı ildə Bakı şəhəri Nərima- 
nov rayonu 258 saylı orta məktəbin 1-ci sinifinə getmiş və 1986- 
cı ildə həmin məktəbi bitirmişdir. 


252 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


O, 1986-cı ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitu- 
tunun Pediatriya fakültəsinə daxil olmuş və 1992-ci ildə ATU-nu 
bitirmişdir. 

.. T.Mahmudova 1992-1993-cü illərdə 
. 2 Ҹ K.Fərəcova adına ETPİ-da həkim-interna 
vəzifəsində çalışmışdır. 

O, 1994-cü ildən hal-hazıradək Ş.Ə- 
ləsgərova adına 5 saylı kliniki-doğum 
evində həkim-nevropotoloq vəzifəsində 
çalışır. 

T.A.Mahmudova 1996-cı ildən elmi 
sahəyə həvəs göstərmişdir. 2003-cü ildə 
"Hamiləliyin pozulma təhlükəsi olan ana- 
lardan doğulan yenidoğulmuşlarda intra- 
leykositar mikrobicid sisteminin vəziyyəti" mövzusunda elmlər 
namiədi dissertasiyasını müdafiə etmişdir (elmi rəhbər ATU-nun 
Neonatologiya kafedrasının professoru, tibb elmləri doktoru 
S.Ş.Həsənov). 

16 elmi məqalənin müəllifidir. Bir sıra elmi konfransların 
üzvü olub, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi və UNİ- 
SEF tərəfindən təşkil edilmiş təlim kurslarını keçmişdir. 

Təranə Abid qızı Mahmudova (Şərifova) 1999-cu ildə Yapo- 
niyada ЛСА tərəfindən təşkil edilmiş təlim kursunu uğurla bitir- 
mişdir. 





MAHMUDOV FAİQ ƏDHƏM OĞLU 


Mahmudov Faiq 1949-cu ildə anadan olmuşdur. 1956-cı ildə 
Bakı şəhəri 176 saylı orta məktəbə daxil olub, 1966-cı ildə həmin 
məktəbi bitirmişdir. Həmin ildə sənədlərini M.Əzizbəyov adına 
Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutuna vermiş və İstehsa- 
lat proseslərinin avtomatlaşdırılması fakültəsinə qəbul olunmuş- 
dur. 1971-ci ildə institutu "Avtomatika və telemexanika" ixtisası 
üzrə qurtarmışdır. 


kənan 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 253 


1971-ci ildən Sumqayıt şəhərində "Neftkimyaavtomat" elmi- 
tədqiqat və layihə institutunda iş fəaliyyətinə başlamışdır. Keç- 
miş SSRİ-nin müxtəlif neftçıxarma məsələlərində avtomatlaşdı- 
rılmış idarəetmə sistemlərinin tətbiqi ilə 
məşğul olmuşdur. дА 

1973-cü ildən 1976-cı ilə qədər 
M.Əizbəyov adına Aərbaycan Neft və 
Kimya institutunda aspiranturada təhsilini 
davam etdirmişdir. 

1977-ci ildən Milli Elmlər Akademiy- 
asının Fizika institutunda çalışır. İnstitut- 
da elektron hesablama mərkəzində uzun 
müddət işləmişdir. Moskva şəhərində 
ixtisas artırma kurslarında təhsil almışdır. 
Hal-hazırda həmin institutda informasiyanın qəbulu və işlənməsi 
şöbəsində mühəndis-proqramçı vəzifəsində çalışır. 

Elmi məqalələri və müəlliflik şəhadətnaməsi var. 





MAHMUDOV ƏDHƏM ABDULKƏRİM OĞLU 


Ədhəm Mahmudov 1914-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən 
sonra 1934-cü ilə kimi Şəki şəhər 7 saylı 
məktəbdə müəllim vəzifəsində işləmişdi. 
1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Univer- 
sitetinə daxil olmuş və 1939-cu ildə 
həmin universitetin fizika-riyaziyyat 
fakültəsini bitirmişdir. 

Böyük Vətən müharibəsi iştirakçıdır. 

Ə.A.Mahmudov 1939-cu ildə hərbi 
xidmətə çağırılmışdır. İlk döyüş təcrü- 
bəsini o Finlandiya cəbhəsində keçmişdir. Keçmiş SSRİ-nin Fin- 
landiya ilə apardığı müharibədə iştirak etmişdir. 1941-ci ildə 





254 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Böyük vətən müharibəsi başladıqdan sonra Ə.A.Mahmudov 
Şimali Qafqazda öz öz döyüş yolunu davam etdirmiş, Qafqaz uğ- 
runda gedən ağır vuruşmalarda iştirak etmişdir. 1942-ci ildə yara- 
lanmış və səhhətinə görə 1944-cü ildə ordudan tərxis olunmuş- 
dur. 

Ə.A.Mahmudov Böyük Vətən müharibəsi medalları ilə təltif 
olunmuşdur. 

Müharibədən qayıtdıqdan sonra Mahmudov Ədhəm Abdulkə- 
rim oğlu 1944-cü ildən şəki Dövlət Müəllimləri Təkmilləşdirmə 
İnstitutunun riyaziyyat kafedrasında baş müəllim kimi fəaliyyətə 
başlamışdır. 

1953-cü ildə həmin institut ləğv edildiyinə görə, Ə.A.Mah- 
mudov Bakıya köçmüş və M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Döv- 
lət Neft və Kimya İnstitutunun ali riyaziyyat kafedrasında işə 
düzəlmişdir. O, ömrünün axırına qədər həmin kafedrada çalışmış- 
dır. O, ali riyaziyyat üzrə dərs vəsaitlərinin müəllifidir. 

Ə.A.Mahmudov 1978-ci ildə vəfat etmişdir. 


MAHMUDOV TEYMUR SEYRAN OĞLU 


Teymur Mahmudov 1973-cü ildə ana- 


(2 dan olmuşdur. 1990-cı ildə Yevlax şəhər 
Ş.Qurbanov adına 8 saylı orta məktəbi 
“ bitirmişdir. 
L 


Əmək fəaliyyətinə orta məktəbi bitir- 
dikdən sonra Yevlax rayonu Maddi-Tex- 
niki Təchizat Birliyinin Neft Məhsulları 
Anbarında başlamışdır. 

1998-ci ildə Bakı Şəhər Sosial İdarə- 
etmə və Politalogiya İnstitutunun Sosial 
idarəetmə və sosiologiya fakültəsini bitir- 





mışdır. 


T.S.Mahmudov bir sıra mətbuat orqanlarında fəaliyyət göstər- 
mişdir. 1996-2002-ci illərdə o, ANS televiziyası və Türkiyənin 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 255 


Samanyolu televizisyasının Azərbaycan nümayəndəliyində 
müxbir vəzifələrində çalışmışdır. 

2002-2003-cü illərdə Bakı şəhəri Xətai rayonu İcra Hakimiy- 
yətinin Təhsil, Səhiyyə və Mədəniyyət şöbəsində Baş məsləhət- 
çi işləmişdir. 

Mahmudov Teymur Seyran oğlu hazırda Bakı şəhər Mədəniy- 
yət və Turizm İdarəsi Xətai rayon Mədəniyyət Mərkəzinin direk- 
toru vəzifəsində çalışır. 


MANAFOV TƏRLAN MƏMMƏD OĞLU 


Tərlan Manafov 1935-ci ildə anadan oxra 
olmuşdur. 1951-1952-ci tədris ilində .ə 
Şəki şəhər 10 saylı orta məktəbi bitirmiş- 
dir. Həmin il M.Əzizbəyov adına Azər- 
baycan Sənaye İnstitutunun (indiki 
ADNA) Energetika fakültəsinə daxil 
olmuş və 1957-ci ildə "Elektrik Şəbəkə- 
ləri və Sistemləri" ixtisası üzrə təhsilini 
fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 

Təyinatla Azərbaycan Dövlət Layihə 
İnstitutuna layihəçi-mühəndis vəzifəsinə 
göndərilmişdir. 1958-ci ilin fevralında Azərbaycan Energetika 
Nazirliyinin əmri ilə Şki 5 saylı elektrik quraşdırma idarəsinə baş 
mühəndis vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1961-ci ilin oktyabrında 
Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Kənd Təsərrüfatının 
elektrikləşdirilməsi" kafedrasının məqsədli әмәјә –- 
olunmuşdur. 1968-ci ildə P.Qoryaçkin adına Moskva Kən 
Təsərrüfatı Məhsullarının İstehsalı üzrə mühəndislik İnstitutu- 
nun Elmi Şurasında SSRİ Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, 
akademik İ.A.Budzko və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İratilatın 
nun dosenti B.Mustafayevin rəhbərliyi altında "Kənd АД. 
şəbəkələrində elektrik yüklərinin proqnozlaşdırılması üsulları 





256 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


mövzusu üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək texniki 
elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

Dissertasiya müdafiəsindən sonra 1968-1976-cı illərdə Azər- 
baycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Kənd Təsərrüfatının Elek- 
trikləşdirilməsi" kafedrasında baş müəllim, dosent, kafedra müdi- 
ri vəzifəsində çalışmışdır. 

1976-cı ildən 1979-cu ilə qədər Azərbaycan Neft-Kimya 
İnstitutunun Sumqayıt filialında "Elektrik Şəbəkələri və Siste- 
mləri" kafedrasında müsabiqədən keçərək dosent vəzifəsində 
işləmişdir. 1979-cu ildən 1992-ci ilə qədər "Kaskad" adlı Zaqaf- 
qaziya Elmi İstehsalat Birliyində Baş direktorun elmi işlər üzrə 
müavini və eyni zamanda "Xəzri" konstruktor bürosunun baş 
mühəndisi işləmişdir. Konstruktor bürosu məxfi konstruksiyaların 
işlənməsi ilə məşğul olduğundan T.Manafov məxfi temaların 
işlənilməsində və bu işlərin maketlərinin hazırlanmasında yaxın- 
dan iştirak etmiş, çoxsaylı hərəkətli kosmik gəmilərdə (Vıimpel) 
rabitə sistemlərini əlaqələndirən blokların layihələrinin işlənil- 
məsində və hazırlanmasında konstruktor kimi iştirak etmişdir. 

Qəbələ RLS-də elektrorabitə komplekslərinin quraşdırılması 
və sazlaşdırılmasında texniki məsləhətlər vermişdir. Mütəmadi 
olaraq elektrorabitə sahəsində apardığı məxfi işlərin nəticələri 
haqqında Elmi-texniki informasiya məcmuəsində "Ekos" qaba- 
qcıl təcrübə texniki-istehsalat məcmuəsində (1985-1992-ci illər) 
silsilə məqalələr dərc etdirmişdir. Bu işlərlə əlaqədar o, Moskva, 
Leninqrad, Kuybışev, Odessa, Kiyev, Daşkənd, Riqa və s. şəhər- 
lərdə elmi simpozium, konfrans və elmi- yığıncaqlarda iştirak 
edib, çıxışları və məqalələri çap olunmuşdur. 

1992-ci ildən bu günə qədər Azərbaycan İqtisadi İnkişaf 
Nazirliyinin Dövlət əmlakının idarəedilməsi və özəlləşdirilməsi 
departamentində Aqrarsənaye sahələrinin özəlləşdirilməsi şöbəs- 
inin müdiri, baş mütəxəssis, aparıcı mütəxəssis vəzifələrində 
çalışmışdır. 

О, üç kitab, 12 səmərələşdirici təklif, 7 ixtiranın, 47 müxtəlif 
dillərdə çap olunmuş məqalələrin müəllifidir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 257 
MEHDİYEV VAHİD ZÜLFÜQAR OĞLU 


Vahid Mehdiyev 1929-cu ildə anadan 
olmuşdur. 1952-ci ildə o, Nuxa (Şəki) 
Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu "əlaçı" 
diplomla bitirmiş, həmin ildə Kirovabad 
(Gəncə) Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna 
daxil olmuş və orada 3-cü kursa qədər 
oxuduqdan sonra ailə şəraiti ilə əlaqədar 
təhsilini yarımçıq saxlamışdır. 

1967-ci ildə Bakı Ali Partiya məktə- 
binə daxil olmuş, 1973-cü ildə həmin ali 
məktəbi bitirərək partiya, sovet, təşkilat 
işçisi diplomunu almışdır. 

V.Z.Mehdiyev əmək fəaliyyətinə 13 yaşında adi kolxozçu və 
hesabdarlıqdan başlayaraq uzun müddət partiya və təsərrüfat rəh- 
bəri vəzifələrində çalışmışdır. O, 1952-1958-ci illərdə aqronom, 
1959-1963-cü illərdə Qoxmuq, Oxud, Kiş, Baltalı kəndlərində 
kolxoz idarə heyətinin sədri, 1965-1966-cı illərdə "1 May" kol- 
xozu Partiya Komitəsinin katibi, 1966-1971-ci illərdə Azərbay- 
can KP Şəki şəhər Komitəsinin təlimatçısı, 1971-ci ildən 1989- 
cu ilə qədər Azərbaycan KP Şəki şəhər komitəsinin ümumi şöbə 
müdiri vəzifələrində işləyərək fərdi təqaüdə çıxmışdır. 

O, 1988-1989-cu illərdə qaçqın problemi meydana çıxanda 
növbə qaydası ilə aldığı 3 otaqlı evi yerli hökumətə təhvil vermiş- 
dir ki, "yaranmaqda olan sosial problemlərə onun da bir köməyi 
dəysin". 

V.Z.Mehdiyevin əməyi hökumət və xalq tərəfindən lazımınca 
qiymətləndirilmişdir. Ona "Şöhrət nişanı" ordeni, "Əməkdə fər- 
qlənməyə görə", "Rəşadətli əməyə görə" medalları, eləcə də 
1955, 1957-ci illərdə Moskvada Ümumittifaq Xalq Təsərrüfatı 
Nailiyyətləri Sərgisinin medalları və bir çox digər medallar təltif 
edilmişdir. 

20 ildən artıq bir dövrdə Şəki şəhər XDS deputatı olmuşdur. 





258 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1974-cü ildə Moskvada (Kremldə) Sov.İKP MK-nın, respublika 
vilayət və digər partiya komitələrinin ümumi şöbə müdirlərinin 
IV Ümumittifaq konfransının iştirakçısı olmuşdur. Onun rəhbər- 
lik və idarəetmə sahəsində səmərəli təklifləri Ümumittifaq miq- 
yasında tətbiq edilmişdir. 

Yüksək humanist duyğulara və dərin mənəvi zənginliklərə 
malik olan, parlaq bir ziyalı V.Z.Mehdiyev 1999-cu ildə dünyası- 
nı dəyişmişdir. 


MƏCİDOV MƏCİD MƏMMƏD OĞLU 


Məcid Məcidov 1939-cu ildə anadan 
olmuşdur. 1958-ci ildə Nuxa Kənd 
Təsərrüfatı Texnikumunu fərqlənmə 
diplomu ilə bitirmişdir. 

1966-1971-ci illərdə Azərbaycan 
Dövlət Universitetində oxumuş, ali təhsi- 
lini başa vurduqdan sonra ADU-nun "Ge- 
netika və darvinizm" kafedrasında saxla- 
nılmışdır. Akademik U.K.Ələkbərovun 
rəhbərliyi altında "Selenli birləşmələrin 
sitolofi və sitogenetik təsirinin tədqiqi" 
mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Müəy- 
yən olunmuşdur ki, selenli birləşmələrin antimuragen effektinin 
üzə çıxarılması spontan və süni mutasiyaların universallığı ilə 
xarakterizə olunur. İşin praktik əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, 
antimutagenlərin temperaturdan asılılıq təsiri üzə çıxarılmışdır. 

Müdafiədən sonra BDU-nun "Genetika və darvinizm" kafe- 
drasında müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 1990-cı ildən dosent- 
dir. Konfranslarda, elmi sessiyalarda dəfələrlə iştirak etmişdir. 
Xarici ölkələrdə iki məqaləsi çap olunmuşdur. 

1992-ci ildə 10 ç.v. həcmində "Mutagenez və mutasiyanın 
analizi üsulları" adlı dərs vəsaiti nəşr edilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 259 
MƏMMƏDOV ƏLƏFSƏR BƏXTİYAR OĞLU 


Ələfsər Məmmədov 1952-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. O. 1969-cu ildə Oxud kənd 
orta məktəbini tərifnamə ilə bitirmiş və 
həmin ildə respublika kimya olimpiadası- 
nın qalibləri sırasında olmuşdur. 

Ə.Məmmədov anası Fəridə xanımın 
və atası Bəxtiyar kişinin xeyir-duası ilə 
Bakıya ali təhsil almağa gəlmiş və 1973- 
cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqofi Uni- 
versitetinin kimya fakültəsini fərqlənmə 
diplomu ilə bitirmişdir. 

Ə.Məmmədov 1973-1977-ci illərdə AMEA Kimya Proble- 
mləri İnstitutunun əyani aspiranturasında təhsil almışdır. 

1974-1975-ci illərdə ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə 
olmuşdur. 

O. 1980-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetində namizədlik dis- 
sertasiyasını, 1994-cü ildə AMEA Kimya Problemləri İnstitutun- 
da doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, kimya elmləri dokto- 
ru alimlik dərəcəsi almışdır. 

Hazırda AMEA Kimya Problemləri İnstitutunda aparıcı elmi 
işçi vəzifəsində çalışır. 85-dən çox dərc olunmuş elmi əsərin 
müəllifidir, 4 müəlliflik şəhadətnaməsi vardır, 25-dən çox elmi 
əsəri xarici ölkələrdə dərc olunmuşdur, 30-dan çox beynəlxalq 
konfrans və simpoziumlarda elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. 

Ələfsər Məmmədov müxtəlif dövrlərdə Su Təsərrüfatı və 
Meliorasiya Nazirliyinin Su Problemləri İnstitutunda məsləhətçi 
kimi işləmişdir. 

1997-ci ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin 
"Su Təchizatı və Suayırma" kafedrasında professor vəzifəsində 
çalışır. 

Su təchizatı və suyun təmizlənməsinə aid 12 elmi iş dərc 
etdirmiş, müxtəlif elmi konfranslarda bu sahəyə aid elmi məruzə 





260 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ilə çıxış etmişdir. 

"Su Təchizatı və Suayırma" kafedrası üzrə 2 magistrlik və 1 
namizədlik dissertasiyasının elmi rəhbəri təyin olunmuş, magistr- 
lər üçün nəzərdə tutulan "Suyun fiziki-kimyəvi və biolofi analizi 
üsulları" proqramlarını tərtib etmişdir. 

Hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası, AMEA 
Kimya Problemləri İnstitutu, AMEA Neft Kimya Prosesləri İnsti- 
tutu, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, Bakı Dövlət 
Universitetində (sədr akademik Abel Məhərrəmov) fəaliyyət gö- 
stərən namizədlik və doktorluq dərəcəsi verən dissertasiya şura- 
sının və elmi seminarların üzvüdür. 

Ələfsər Bəxtiyar oğlu Məmmədov 2 cildlik "ŞƏKİ. Alimlər 
və Ziyalılar" kitabının müəllifidir və onun haqqında daha ətraflı 
məlumatı Kamil Adışirinov "Qədim Türk-Oğuz yurdu Oxud", 
Ə.B.Məmmədov, F.R.Xalıqov "ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar", Abel 
Məhərrəmov, Mirzə Allahverdiyev, Rəfiqə Əliyeva "Azərbaycan 
kimyaçıları", Azərbaycan Milli Ensiklopediyası və Azərbaycan 
Milli Elmlər Akademiyasının internet saytından əldə etmək olar. 


MƏMMƏDOV ƏLİŞ ZABİT OĞLU 
Nİ 


Əliş Məmmədov 1958-ci ildə anadan 
olmuşdür. Orta təhsilini Şəki rayonunun 
Oraban kəndində almışdır. 

O, 1979-cu ildə Azərbaycan İnşaat 
Mühəndisləri İnstitutunun (indiki 
AzMİU) "İnşaatçı mühəndis" ixtisası üzrə 
qurtarmış və öz şəxsi xahişi ilə Yakutiy- 
aya işləməyə göndərilmişdir. O, ilk əmək 
fəaliyyətinə Moxsoqollox qəsəbəsindəki 
"Yakutsənayematerialları" İstehsalat Bir- 
liyinin təmir-tikinti sexində usta kimi 
başlamışdır. O vaxtdan bəri fasiləsiz olaraq onun əmək fəaliyyə- 
ti Yakutiya və Xanqala mahalı ilə bağlıdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 261 


Ə.Z.Məmmədov 1981-ci ildə ordu sıralarında həqiqi hərbi 
xidmətini başa vurduqdan sonra o, yenidən öz doğma müəssisəs- 
inə qayıdır. O, "Yakutsənayematerialları" İstehsalat Birliyində 
1982-ci ildən əsaslı tikinti şöbəsinin rəisi, 1987-ci ildən isə əsa- 
51 tikinti üzrə baş direktorun müavini vəzifələrində işləmişdir. 

Gənc, savadlı, təşəbbüskar mütəxəssis, eneriili, ünsiyyətcil bir 
insan Ə.Məmmədov 1989-cu ildə müəssisənin kollektivi tərəfin- 
dən müsabiqə əsasında Birliyin baş direktoru vəzifəsinə irəli 
çəkilir. İstehsalat Birliyi "Yakutsement" Səhmdar Cəmiyyətinə 
çevrildikdən sonra da o, yenidən baş direktor seçilir. 

Ə.Məmmədov ölkədə o vaxtkı iqtisadi böhran şəraitində 
zavoda rəhbərlik etmiş və bu zaman o, öz yüksək təşkilatçılığı və 
bacarığı sayəsində müəssisəni böhrandan çıxarmış və məhsul 
buraxılışını yüksək templə inkişaf etdirmişdir. 

Əliş Məmmədov müəssisədə fəaliyyəti dövründə tikinti işlə- 
ri ilə məşğul olmuşdur. Onun rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə 
31 min kvadratmetrlik sahəsi olan yaşayış binası, 280 yerlik müa- 
sir uşaq bağçası - körpələr evi, çörək zavodu, sanatoriya-profi- 
laktoriyalar və başqa vacib obyektlər tikilmiş və istifadəyə veril- 
mişdir. 

Uzaq şimal şəraitində obyektlərin tikintisi sahəsində böyük 
təcrübəyə malik Ə.Məmmədov Yakutiyanın bir çox şəhər və 
qəsəbələrində də mühüm obyektlərin tikintisində çox vacib rol 
oynamışdır. Belə ki, onun rəhbərlik etdiyi "Yakutsement" Açıq 
Səhmdar Cəmiyyətinin bilavasitə iştirakı ilə "Ana və uşaq" mər- 
kəzi idman sarayı, stadion, idman mədəniyyət mərkəzi, respubli- 
kanın çayları üzərində 9 körpü-keçidlər, texniki litsey, çox sayda 
yaşayış və məhkəmə binaları, məktəblər inşa edilmişdir. 

Tikinti və sənaye sahəsində nailiyyətlərinə görə Ə.Məmmə- 
dov "Saxa-Yakutiya" Respublikasının "Əməkdar inşaatçısı" fəxri 
adına layiq görülmüşdür. O, Xanqala mahalının və Saxa (Yakuti- 
ya) Respublikasının fəxri vətəndaşıdır. 

Əliş Məmmədov üçün ən böyük mükafat yakutiyalıların onun 
böyük şəxsiyyətinə olan etibarı və hörmətidir. 


262 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
Ы ә кән 


МАМЕДОВ A/IHHI ЗАБИД ОГЛЫ 


Мамедов Arm Забид оглы родилса в 1958 году в многодет- 
HOİİ крестринскон семые в с. Орабан ИПекинского paifoHa. После 
оконҹанил в 1979 году Бакинского инженерно-строителыного 
института с дипломом инженера-строитела, по CBOCMY лиҹному 
желаникә направллетси в Икутико. Здесы он наҹал CBOTO трудовуо 
деателыносты мастером рементно-строителыного mexa ПО "Икут- 
промстронматериалы" в п. Мохсоголлох. И с Tex пор его жизныи 
трудован деателыносты неразрывно свизана € Лкутиси и Хангал- 
ласским улусом. 

Отслужив в 1980-81 rr. в ридах СоветскоНн Армии в п. Тикси, 
он возвраиаетса на родное предприлтие. С 1982 года работал 
наҹалыником отдела капиталыного строителыства, а с 1987 года 
заместителем генералыного директора по капиталытому строи- 
телһству ПО "Акутпромстроиматериалы". 

МолодоИ, грамотныи, инипиативнын спепиалист, әнергеҹ- 
ныНни обијителызыИ ҹеловек Мамедов А.З. в 1989 году коллекти- 
BOM предприлтиа на конкурсноИ OCHOBC избираетси генералыным 
директором обһединенин. После преобразованил обһединенил в 
акиионернос обиества "Акутиемент" он вновы избираетси гене- 
ралыным директором. 

Управление заводом Мамедову притијлосы взаты на себи в 
тажелые времена, в әти годы во всеИи стране происходил әконо- 
миҹескин спад. Все yerins Мамедова А.З. были направлены Ha 
сохранение работоспособности предприлтил, коллектива и жиз- 
необеспеҹенин п. Мохсоголлох. Благодари его высокоИ активно- 
сти и ответственности, зкономиҹески грамотному подходу к 
делу, уменикә HaİİTH оптималыные репенил проблем и установле- 
ние деловых партнерских свизеИ, предприлтие преодолело спад 
и наҹало наративаты выпуск продукиии. 

За веды период работы Ha предприлтии Мамедов А.З. зани- 
малси строителыными работами. Под его руководством и при 
непосредственном уҹастии построены жилые дома обијеИН пло- 
иадыо 31000 кв.м. современныи детсад-исли на 280 мест, хлеб- 
завод, санаторин-профилакториИ и другие важные обһекты. 

Полуҹив такоИи богатыи опыт строителыства обһектов B усло- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 263 


Busx Краинего CeBepa, € пелыо созданил новых рабоҹих мест, по 
инимиативе Мамедов А.З., ОАО "Акутиемент" наҹал выступаты 
генералыным порадҹиком по строителыству обһектов сопиалыно- 
KYIIBTypHOTO назнаҹенил, как по Хангаласскому улусу, так и за 
ero пределами. В роли генподрадҹика OAO "Икутиемент" 
построило Пентр материнства и детства, хлебзавод и котелынӱно 
Холбос, ииколу Ne: 2, Двореи спорта, первуго оҹереды стадиона Г. 
Покровск, илколы в Тит-ЗӘби и Каҹикатиах, спортивно-кулыгур- 
нын пентр в селе Ҹапаево, деваты мостовых персходов на pekax 
Республики, в том ҹислеә на БолыпоИ Kərəmə. Продолжастси 
строителыство уҹебно-лабораторного корпуса Октемского 
филиала ИГСХА, оранжерси и техниҹеского липси в с. Ҹапаево, 
жилого nova и дома суда в г. Ленске, ипколы в с. Булыгунныахтах 
и Тит-Ары, двух иикол в Нторбинском улус, 1Иколы в Среднеко- 
лымском улусе и рада других обһектов. 

За достиженин в строителыстве и строителыноИи индустрии 
Мамедову А.З. присвоено звание "Заслуженныи строителы Рес- 
публики Саха-ЖЛкутил", он авллетси Поҹетным гражданином 
хангаласского улуса, Поҹетным гражданином Республики Саха 
(Акутин). Ho главнал награда qun А.Мамедова доворис и уважс- 
HHC 4KYT3H. 


MƏMMƏDOV ÜLVİ ƏLƏFSƏR OĞLU 


Ülvi Məmmədov 1982-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 
1989-1999-cu illərdə Bakı şəhəri 191 
saylı orta məktəbdə almışdır. 1999-cu 
ildə Azərbaycan Texniki Universitetinin 
(AzTU) "Ətraf mühitin mühafizəsi və 
təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə edil- 
məsi" ixtisasına qəbul olunmuş və oranı 
2003-cü ildə həmin ixtisas üzrə ali təhsi- 
lin bakalavr pilləsini fərqlənmə diplomu 
ilə başa vurmuşdur. 





264 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


O, 2003-cü ildə müvəffəqiyyətlə imtahan verərək AzTU-nun 
"Ekologiya və Həyat Fəaliyyətinin Təhlükəsizliyi" kafedrasına 
"Ekologiya və təbiətdən istifadə" ixtisası üzrə magistraturaya 
qəbul olunmuşdur. 

Ü.Ə.Məmmədov 2005-ci ildə magistraturanı fərqlənmə 
diplomu ilə bitirərək "Ekologiya və təbiətdən istifadə" ixtisası 
üzrə magistr dərəcəsi almışdır. 

Ü.Məmmədov AzTU-da təhsil aldığı müddətdə "Metallurq" 
qəzetində müxbir, şöbə müdiri, məsul katib, baş redaktor və 
"Azərbaycan həqiqətləri" Beynəlxalq-analitik informasiya qəze- 
tində xüsusi müxbir vəzifələrində çalışmışdır. O, həm də paralel 
olaraq BMT-nin Könüllülər Təşkilatının "Xəzər ekolofi" proqra- 
mı çərçivəsində "Rüzgar ekoloyi Cəmiyyəti"ndə professor İ.Mu- 
stafayevlə birgə layihə aparıcısı olmuşdur. 

O, 2004-2005-ci illərdə "Avromed" İngiltərə- Azərbaycan 
birgə müəssisəsində selismen işləmişdir. 

AzTU-da oxuduğu fakültənin dekanlığının Elmi Şurasının 
qərarı ilə təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurduğuna və uni- 
versitetin ictimai həyatında fəal iştirakına görə ona aspiranturada 
təhsilini davam etdirməsinin tövsiyyə olunmasına baxmayaraq o, 
2005-2006-cı illərdə Azərbaycan Milli Ordusu sıralarında həqiqi 
hərbi xidmətdə olmuşdur. 

Ü.Ə.Məmmədov hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra "Azər- 
baycan Həqiqətləri" qəzetində xüsusi müxbir kimi fəaliyyətini 
davam etdirir. O, respublika dövri mətbuatında şer və məqalələri 
ilə dövri olaraq çıxış edir. 

Ü.Ə.Məmmədov 2006-cı ildə müvəffəqiyyətlə imtahan verə- 
rək Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kimya Problemlə- 
ri İnstitutunun (AMEA KPİ) "F iziki-kimya" ixtisası üzrə aspiran- 
turasının əyani şöbəsinə qəbul olunmuşdur və hazırda kimya 
elmləri doktoru, professor M.X.Ənnağıyevin rəhbərliyi altında 
mühüm ekolofi problemlərdən birinin həllinə həsr olunmuş "- 
Təbii alümosilikatlar əsasında alınmış sorbentlərlə hava axının- 
dan zərərli maddələrin tutulması" mövzusunda namizədlik dis- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 265 


sertasiyası üzərində elmi-tədqiqat işlərini müvəffəqiyyətlə 
davam etdirir. 

Ü.Ə.Məmmədov Azərbaycan Texniki Universitetinin və 
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin alimləri, professorlar 
Ə.Məmmədov, F.Quliyev və başqaları ilə Ekologiyanın müxtəlif 
sahələrinə həsr olunmuş 10-dan artıq elmi əsərlərin müəllifidir. 

O, AzTU, BDU və АМЕА-да keçirilən Respublika və Bey- 
nəlxalq konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. 

 Ü.Ə.Məmmədovun "Şəki. Alim və Ziyalılar" kitabının birinci 
hissəsinin və qarşınızdakı kitabın işıq üzü görməsində böyük rolu 
olmuşdur. 

Ülvi Ələfsər oğlu Məmmədov hazırda "Həyatın işini nə bil- 
mək olar?" adlı şer kitabını Ülvi Hislər təxəllüsü ilə nəşrə hazır- 
layır və o kitabdakı şerlərdən birini diqqətinizə təqdim edirik: 


Min bir dərdə sən dərman ol 


Bu həyatda sən bir işi, 

Eylə, sonra peşiman ol. 

Çalış kömək et, əl uzat, 

Min bir dərdə sən dərman ol. 


Bir günəş kimi alış, yan, 
İşıqlansın bütün cahan. 
Ədalətlə danış, din ki, 


Sözün olsun ona fərman. 


Gecə varsa, sən gündüz ol, 
O əyrisə, sən bir düz ol. 
Hər yan alovsa, sən buz ol, 
Sərinlik gətir o yerə. 


Xoş nəğmə ol dildə gəzən, 
Xoş xəbər ol eldə gəzən. 
Olma heç vaxt ürək üzən, 
Ürəklərə sən qüvvət ol. 


266 SƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
200 ƏLOBMM.25225—5 
MƏMMƏDOVA GÜLYAZ ZAKİR QIZI 


Məmmədova Gülyaz 1970-ci ildə 
anadan olmuşdur. O, 1977-1987-ci illər- 
də Böyük Dəhnə kəndinin 1 saylı orta 
məktəbində təhsil almışdır. O, 1988-ci 
ildə Bakı şəhərində Asəf Zeynallı adına 
musiqi texnikumuna daxil olmuş, 1992-ci 
ildə həmin texnikumu bitirmişdir. 

G.Z.Məmmədova 1992-ci ildən bu 
günə kimi Azərbaycan Dövlət Opera və 
Balet teatrının solistidir. Bir çox tamaşal- 
arda: Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və 
Məcnun"da Leyli, Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib"də Şahsənəm, 
Ş.Axundovanın "Gəlin Qayası"nda Gülbahar, "Vaqif"də Xanəndə 
qız, "Arşın mal alan"da Telli kimi obrazları yaratmışdır. 

Gülyaz Məmmədova 1992-ci ildən Rəşid Behbudov adına 
Azərbaycan Dövlət Mahnı teatrının solistidir. O, 1997-ci ildən 
Musiqi Kollecində ustad Nəriman Əliyevin sinifində muğam 
dərsi verir. 

G.Məmmədova 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının 
prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən Əməkdar Artist adına layiq 
görülmüşdür. 

O, Azərbaycan İncəsənət Universitetinin tələbəsidir. 

Gülyaz Zakir qızı Məmmədova 2 dəfə Avstriyada Dünya 
festivalında iştirak etmiş, Fransada, Türkiyədə, Almaniyada, SNQ 
dövlətlərində, Moskvada, Ərəb ölkələrində, Kitayda, Çində və 
bir çox xarici ölkələrdə Azərbaycan musiqi mədəniyyətini təbliğ 
etmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 267 


MƏMMƏDOVA GÜLYANAQ ZAKİR QIZI 


Məmmədova Gülyanaq 1973-cü ildə 
anadan olmuşdur. 

1980-1990-cı illərdə Böyük Dəhnə 
kəndinin orta məktəbində təhsil almışdır. 

G.Z.Məmmədova 1992-1996-cı illər- 
də Asəf Zeynallı adına musiqi texniku- 
munda muğam ustadı Nəriman Əliyevin 
sinifində təhsil almışdır. 

G.Z.Məmmədova 1996-cı ildə Azər- 
baycan Dövlət İncəsənət Universitetinə 
daxil olub. 2000-ci ildə həmin Universi- 
teti bitirmişdir. 

Gülyanaq Məmmədova 1998-ci ildə Azərbaycan Respublika- 
sının prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən Əməkdar Artis adına 
layiq görülmüşdür. 

G.Z.Məmmədova 2000-2002-ci illər isə İncəsənət Universi- 
tetinin magistri olmuşdur. 

G.Z.Məmmədova 2003-cü ildə prezident mükafatçısı adına 
layiq görülüb. Bir çox ölkələrdə İsveçrədə "Maemo" festivalında, 
Avstriyada Azərbaycan musiqi mədəniyyəti günləri, Ərəb ölkə- 
lərində, Fransada Avropa Şurasının 1-illiyində, Almaniyada, 
Çində, SNQ dövlətlərində, türkiyədə, Peterburq və bu kimi ölkə- 
lərdə musiqi mədəniyyətini təbliğ etmişdir. 





MƏMMƏDOV ETİBAR ƏBÜLFƏT OĞLU 


Etibar Məmmədov 1954-cü ildə anadan olmuşdur. 
1973-1975-ci illərdə sovet ordusunda xidmət etmişdir. 
1978-ci ildə Donetsk orta milis məktəbini bitirmişdir. 
1986-cı ildə Kiyev Ali milis məktəbini bitirmişdir. 
1976-1989-cu ilədək keçmiş Sovetlər İttifaqının Luqansk və 


268 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
—-—————££€££€U..UA 


Krasnoyarsk vilayətlərində polis orqanlarında müxtəlif vəzifələr- 
də işləmişdir. 

1984-1989-cu illərdə Krasnoyarsk 
şəhəri Baykıtrnı polis şöbəsinin CAB-nin 
rəisi vəzifəsinədə işləmişdir. 

1989-cu ildə Azərbaycan respublika- 
sında Qarabağda erməni təcavüzkarlarının 
baş qaldırdığı bir vaxtda vətənpərvərlik 
hissi onu Vətənə qayıtmağa məcbur edir. 

O, Azərbaycan Respublikasında Qara- 
dağ rayon Polis şöbəsində cinayət axtarış 
müvəkkili, Azərbaycan Respublikası 
DİN-nin axtarış idarəsində baş əməliyyat 
müvəkkili, axtarış şöbəsinin rəis müavini, Şəki rayon polis şöbəs- 
inin CAB-nın rəisi işləmişdir. 

1992-ci ildə Qax rayon polis şöbəsinin rəis müavini, 1994- 
1995-ci illərdə Yevlax rayon polis şöbəsinin rəisi, 1995-1996-cı 
illərdə Quba rayon polis şöbəsinin rəisi, 1996-cı ildə Bərdə rayon 
Polis şöbəsinin rəisi işləmişdir. 

O, dəfələrlə Qarabağda — Şuşada, Ağdamda və Laçında gedən 
döyüşlərdə iştirak etmişdir. 

Keçmiş sovetlər ittifaqının milis orqanlarında, həmçinin Azər- 
baycan Respublikası daxili işlər orqanlarında işlədiyi vaxtlardla 
rəhbərlik tərəfindən müxtəlif fəxri fərmanlar və diplomlarla təl- 
tif olunmuşdur. 

Ən yüksək mükafat isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti 
H.Ə.Əliyev cənabları tərəfindən Qarabağ müharibəsində iştirakı- 
na görə 26 dekabr 1995-ci il tarixində verilmiş "İgidliyə görə" 
medalı olmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 269 


MƏMMƏDOV İBRAHİM QƏRİB OĞLU 


İbrahim Məmmədov 1970-ci ildə 
anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Baş 
Göynük kənd 2 saylı orta məktəbinə daxil 
olmuş, 1988-ci ildə oranı əla qiymətlərlə 
başa vurmuşdur. 

1988-1990-cı illərdə keçmiş sovet 
ordusunda xidmət etmişdir. 

1991-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti- 
nin hazırlıq kursuna, 1992-ci ildə isə 
kimya fakültəsinin birinci kursuna qəbul 
olunmuşdur. 

1997-ci ildə BDU-nun kimya fakültəsini fərqlənmə diplomu 
ilə başa vurmuş, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 
göndərişi ilə "Neft kimyası və kimya texnologiyası" kafedrasının 
nəzdində fəaliyyət göstərən "Alkenilfenollar və karbonil birləş- 
mələr kimyası" elmi-tədqiqat laboratoriyasında kiçik elmi işçi 
vəzifəsiənə işə qəbul edilmişdir. 

2000-ci ilin may ayından həmin kafedranın dissertantı olmuş, 
AMEA-nın müxbir üzvü, k.e.d. prof. A.M.Məhərrəmov və k.e:d. 
prof. M.R.Bayramovun rəhbərliyi ilə "Sulfat anhidridilə aktivləş- 
dirilmiş elektrofil reagentlərin bəzi olefinlərə birləşmə reaksiy- 
aları" mövzusunda dissertasiya işini yerinə yetirməyə başlamışdır. 
30 aprel 2004-cü ildə kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi 
adını almaq üçün dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 15-ə yaxın 
elmi məqalə və tezisin müəllifidir. Elmi əsərləri xarici, yerli јиг- 
паПагда çap olunmuş, Beynəlxalq və Respublika konfranslarında 
məruzə edilmişdir. 





270 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


MƏMMƏDOV NƏSİR QƏDİR OĞLU 


Məmmədov Nəsir Qədir oğlu 1955-ci 
ildə anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Şəki 
şəhər Baş Göynük kənd orta məktəbinin 
8-ci sinifini tərifnamə ilə qurtarmış və 
Balakən Politexnik Texnikumunun 
"Sənaye və mülki tikinti" ixtisası üzrə 
1974-cü ildə qurtarıb. Həmin ildə Şəki 
Yeyinti Sənayesi Kombinatının tikintisin- 
də işə başlayıb. 1974-cü ilin dekabr ayın- 
da Ordu sıralarında xidmətə gedib. 1976- 
cı ildə Ordu sıralarından qayıtdıqdan 
sonra Şəki İpək Kombinatının nəhəng 
tikintisində iş icraçısı kimi əmək fəaliyyətini davam etdirib. 
Burada fəaliyyətini N.Məmmədov baş iş icraçısı vəzifəsində başa 
vurub. Birbaşa Moskvanın nəzarətində olan bu obyektin tikintisin- 
də fəal iştirakına görə Azərbaycan Sənaye Tikinti Nazirliyi tərəfin- 
dən dəfələrlə fəxri fərman və mükafatlara layiq görülmüşdür. 

Növbəti mərhələdə o, işini Şəkidə Təmir Tikinti İdarəsində iş 
icraçısı kimi, Təzə Bazarın tkintisində cavabdeh icraçı kimi işini 
müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra Şəki Sənaye Tikinti Kom- 
binatında beton tökmə sexinin rəisi, ağac emalı sexinin rəisi və 
1988-ci ildə həmin kombinatın baş direktoru təyin olunmuşdur. 
Həmin ildən Şəki Sənaye Tikinti Kombinatının Dövlət əhəmiy- 
yətli obyektlərin tikintisində istifadə olunan əsas inşaat material- 
larının yüksək səviyyədə hazırlanıb, həmin obyektlərin tələbatı- 
na vaxtında cavab vermişdir. Həmin kombinat inşaat materialları- 
nın istehsalı ilə yanaşı ayrı-ayrı obyektlərin müstəqil tikilib isti- 
fadəyə verilməsi ilə də məşğul olmuşdur. Bu yaxınlarda istifa- 
dəyə verilmiş Kiş kəndində ən müasir standartlara cavab verən 
640 yerlik orta məktəbin tikilib istifadəyə verilməsini bu təşkilat 
öz üzərinə götürmüş və vaxtında yüksək səviyyədə başa çatdır- 
mışdır. Bununla bərabər, Azərbaycanın İsmayıllı, Qəbələ, Oğuz, 
Şəki, Qax, Zaqatala rayonlarında sel təhlükəsinə qarşı mühüm 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 0214 


əhəmiyyətə malik sahil bərkitmə bəndlərinin tikinti-quraşdırma 
işlərini, yüksək keyfiyyət və müvəffəqiyyətlə başa çatdırmışdır. 
O, Azəraqrar Tikinti Açıq Tipli Səhmdar Cəmiyyətinin İdarə 
Heyətinin üzvüdür. 
Nəsir Məmmədov hazırda Bakı və respublikanın demək olar 
ki, əksər rayonlarında vacib obyektlərin tikintisinə rəhbərlik edir. 


MƏMMƏDOV FƏRRUX MƏMMƏD OĞLU 


Fərrux Məmmədov 1915-ci ildə Şəki 
rayonunun Aşağı Layski kəndində anadan 
olmuşdur. Özünün tərcümeyi-halında 
yazdığı kimi, o doğma atası Həsənin 8 
övladından biri idi və 2 yaşında olarkən 
Məmməd Əhməd oğlu Mahmudov (Ləzgi 
Məmməd) onu övladlığa götürərək tər- 7 
biyə vermiş, təhsil almasını təmin etmiş- | - 

) 






dir. Ləzgi Məmməd əsasən tədarük-tica- 
rət işlərilə məşğul olmuş, 1930-1932-ci 
illərdə Nuxa qəzasında banditizmə qarşı 
fəal mübarizə aparanlardan idi, bu zaman sol ayağını və sağ əlini 
itirmişdir. O, 1963-cü ilədək fərdi təqaüdçü olmuş və həmin il 
vəfat etmişdir. 

Fərrux müəllimin anası Məmmədova Gülnaz Adışirin qızı 
1898-ci ildə anadan olmuş, 1972-ci ildə vəfat etmişdir. 

F.Məmmədov Aşağı Layski kəndində ibtidai təhsil aldıqdan 
sonra 1928-ci ildə Bakı şəhərinə getmiş, orada 7-illik məktəbi 
bitirərək 1930-cu ildə Avtomobilyolları texnikumuna daxil olaraq 
1934-cü ildə orta-texniki təhsil almış, yol tikinti texniki ixtisası- 
na yiyələnmişdir. , 

1934-cü ildə Tiflis Rabitə İnstitutuna daxil olaraq 1938-ci ilə- 
dək orada təhsil almış, lakin həmin il bu institutun bağlanmasilə 
əlaqədar olaraq Odessa Rabitə Mühəndisləri Elektrotexnika İnsti- 
tutuna keçirilmişdir. 1940-cı ildə həmin institutu bitirərək şəhər- 


272 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lərarası telefon-teleqraf stansiyaları və rabitə xətləri mühəndis- 
elektriki ixtisası almışdır. 

1940-cı ildə Bakıya qayıdan F.Məmmədov rabitəçi mühəndis 
kimi həmin ilin iyul ayının 26-da Rabitə Nazirliyinin 1 saylı rabi- 
tə xətləri texniki qovşağında sahə rəisi vəzifəsində əmək fəaliy- 
yətinə başlamış, 1941-ci il fevralın 12-dək bu vəzifədə işlədik- 
dən sonra həmin vaxtdan 1946-cı il dekabrın 24-dək Bakı ATS-i 
texniki şöbəsinin mühəndisi, xətt qurğuları üzrə böyük mühəndis, 
Bakı ATS-nin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 

F.Məmmədov 1946-ı il dekabrın 24-dən 1 iyul 1985-ci ilədək 
40 ilə yaxın bir müddətdə "Azneft" İstehsalat Birliyi Radio-tele- 
fon rabitəsi idarəsinin Baş mühəndisi, həmin vaxtdan ömrünün 
sonunadək qeyd olunan idarənin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 
F.Məmmədov rabitəmizin sayılıb-seçilən milli kadrlarından idi. 
O, ixtisasını mükəmməl bilən rabitəçi-mütəxəssis, rabitənin 
səriştəli və bacarıqlı təşkilatçısı və rəhbərlərindən sayılırdı. Daşı- 
dığı vəzifəyə, göstərilən etimada böyük məsuliyyətlə yanaşar, 
həmişə də üzü ağ, alnı açıq olardı. 

O, özünü Azərbaycanın neft sənayesinin radio-telefon rabitə- 
si sahəsinədə yüksək ixtisaslı mütəxəssisi kimi göstərmiş, sahə- 
nin daimi fəaliyyət göstərən vahid rabitə sisteminin yaradılması 
üçün gərgin əmək, bilik və qüvvə sərf etmişdir. Neft Daşlarında, 
Bulla adasında, Əli Bayramlı şəhərində, Siyəzəndə, Səngəçalda, 
İmişlidə, Saatlıda, Məmmədlidə, Tərsdəllər və s. yeni neft sahə- 
lərinin istifadəyə verilməsinin rabitə ilə təmin edilməsinin fəal 
təşkilatçılarından və rəhbərlərindən olmuşdur. Onun bilavasitə 
təşkilatçılığı ilə ən yeni radio-telefon rabitəsi texnikasının neft 
sənayesi sahəsində tətbiq edilməsi bu sahədə ciddi irəliləyiş 
yaratmış, 24 kanallı Tral tipli radio-tele rabitəsi, 404 tipli 24 
kanallı radiostansiya tətbiq edilmişdir. Yeni kəşfiyyat sahələri 
telefonlaşdırılmış, əl ilə işlədilən telefon stansiyaları avtomat 
stansiyalarla əvəz olunmuşdur. 

F.Məmmədovun "Azneft"in radio-telefon rabitəsi idarəsinə 
rəhbərliyi dövründə müntəzəm olaraq istehsalat planlarının yeri- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 273 


nə yetirilməsi təmin edilmişdir. 

Radiotelefon rabitəsi idarəsinin kollektivi Azərbaycan Kom- 
munist Partiyasının 50 illiyi şərəfinə Respublika yarışında qalib 
çıxaraq Azərbaycan KP MK-nın, Azərbaycan SSR Ali Soveti 
Rəyasət Heyətinin, Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin, Neft və 
qaz sənayesi işçiləri Həmkarları Respublika Komitəsinin Xatirə 
Bayrağı ilə təltif olunmuşdur. 

Doqquzuncu beşillikdə sosializm yarışının yekunlarına görə 
radio-telefon rabitəsi idarəsi "Azneft" Birliyi müəssisələri arasın- 
da ikinci və üçüncü yerləri tutmuş, "Doqquzuncu beşilliyin qali- 
bi" nişanı ilə təltif edilmişdir. 

Onun işinə, vəzifəsinə münasibəti dəfələrlə layiqincə qiy- 
mətləndirilmişdir. F.Məmmədov "Qırmızı Əmək Bayrağı" orde- 
ni, "Şərəf nişanı" ordeni, "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı, 
"1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsində rəşadətli 
əməyə görə" medalı, "1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müha- 
ribəsinin 30 illiyi" medalı, "1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən 
Müharibəsinin 40 illiyi" medalı ilə təltif edilmiş, 1977-ci ildə "- 
SSRİ-nin Fəxri radisti" adını almış, çoxsaylı fəxri fərmanlar və 
təşəkkürlərə layiq görülmüşdür. 

Neft sənayesi sahəsində qüsursuz və rəşadətli əməyinə görə 
F.Məmmədov neft Sənayesi Nazirliyinin Lenin ordeni "Azneft" 
İstehsalat Birliyi, Neft və Qaz sənayesi fəhlələri Həmkarlar İtti- 
faqı Azərbaycan Respublika Komitəsinin 14 mart 1985-ci il tarix- 
li 81(k) 95 saylı birgə əmr-qərarı ilə Fəxri fərmanla təltif edildi. 
F.Məmmədovun şərəfli əmək fəaliyyəti yalnız öz xidməti vəzi- 
fəsini yüksək səriştə, bacarıq və vicdanla yerinə yetirməklə bit- 
mirdi. O, eyni zamanda dəyərli hamı tərbiyəçi, pedaqoq-rabitəçi 
idi. Onun bilavasitə səyi, nəzarəti və atalıq qayğısı ilə Bakı Tele- 
fon Şəbəkəsində və "Azneft" İstehsalat Birliyində rabitə sahəsin- 
də onlarla bacarıqlı mütəxəssislər, rəhbər işçilər yetişdi. 

Müdriklər deyirdilər ki, bir övlad dünyaya gətirib böyüdərək 
ədəb-ərkana çatdıran və bir ağac əkərək ona bar verənədək qul- 
luq edən insanın dünyaya gəlməsinə dəyər. Fərrux Məmməd oğlu 


274 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ömür-gün yoldaşı Dilbər xanımla iki oğlu, üç qız böyüdüb, təlim, 


tərbiyə, təhsil verdilər, cəmiyyətə yüksək ədəb-ərkanlı beş 
vətəndaş bəxş etdilər. 

Fərrux Məmməd oğlu dünyasını dəyişəndən, cismani yoxlu- 
ğundan sonra da qədirbilən insanların ürəyində, qəlbində özünə 
yer tapdı, ikinci həyatını yaşamağa başladı. O, indiki və gələcək 
nəsillərə ömək olacaq şərəfli bir həyat yaşadı, Yaxşı insan, Nura- 
ni insan, Müqəddəs insan, əsl Vətənpərvər vətəndaş kimi yad- 
daşlarda qaldı. 


MƏMMƏDOVA ZİYNƏT CABBAR QIZI 


Məmmədova Ziynət 1928-ci ildə 
Nuxada anadan olmuşdur. 1944-cü ildə 
Nuxa Müəllimlər İnstitutunun "Azərbay- 
can dili və ədəbiyyatı" fakültəsini, sonra 
isə Azərbaycan Pedaqofi İnstitutunun 
müvafiq fakültəsini bitirmişdir. O, əmək 
fəaliyyətinə 1944-1946-cı illərdə rayo- 
nun Böyük Dəhnə kənd orta məktəbində 
müəllimliklə başlamışdır. 

Z.Məmmədova 1945-ci ildə Şəhər 
Komsomol Komitəsində məsul işlərdə: 
şöbə müdiri, 1 və II katib vəzifəsində çalışmışdır. Bu dövrdə onun 
gənclərlə işləmək qabiliyyəti, işgüzarlığı və təşkilatçılıq bacarığı 
ilə Şəki cəmiyyətinin böyük hörmətini qazanır. Bu illərdə o, 
həmçinin Azərbaycan Lenin Komsomol Cəmiyyətinin plenum 
üzvü olmuşdur. 

1954-1963-cü illərdə Z.Məmmədova şəhər 11 saylı orta 
məktəbdə Azərbaycan dili və və ədəbiyyatı müəllimi işləmişdir. 

1963-1967-ci illərdə Z.Məmmədova Şəki Tibb məktəbinə 
tədris işləri üzrə direktor müavini təyin edilir. Bu dövrdə o, həm- 
çinin Rayon Birləşmiş Xəstəxanasının partiya təşkilatı katibi 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 275 


vəzifəsində çalışmışdır. 

Bu işlərdə o öz prinsipial mövqeyi və işinə olan ciddi müna- 
sibəti ilə hamının hörmətini qazanır. 

1967-ci ildə Z.Məmmədova daha məsul vəzifəylə Şəki Peda- 
аој: məktəbinə direktor təyin edilir. 1972-ci ildə dövrün intriqa- 
larından bezib vəzifəsindən imtina edir və şəhər 7 saylı orta mək- 
təbə direktor müavini vəzifəsində işləməyə başlayır. 

Şəhər əhalisi içərisində böyük hörmət sahibi olan Z.Məmmə- 
dova 1963-1972-ci illərdə Şəki şəhər Qadınlar Şurasının sədri 
olmuşdur. 

1990-cı ildən təqaüddədir. 


MƏMMƏDOVA SEVDA CƏBRAYIL QIZI 


Məmmədova Sevda 1955-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 

1972-ci ildə M.F.Axundov adına 
Xarici Dillər İnstitutuna daxil olmuşdur. 
1976-cı ildə institutu bitirmişdir. 

1979-cu ildən Azərbaycan Texniki 
Universitetinin rus dili kafedrasında 
müəllim vəzifəsində çalışırdı. 

1991-ci ildə Moskva şəhərində "Ali 
məktəblərin tədris televiziyasından istifa- 
də etməklə aərbaycanlı tələbələrin rus 
dilində şifahi nitqinin təkmilləşdirilməsi və inkişaf etdirilməsi" 
mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 

1995-ci ildən Azərbaycan Texniki Universitetinin rus dili 
kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır. 

45-dən çox elmi məqalələrin, tezislərin, metodiki vəsait və 
göstərişlərin, rus dili dərsliyinin və müasir tələblərə cavab verən 
işçi Proqramı hazırlamışdır. Bütün bunları nəzərə alan (müəlli- 
flərdən biri Sevda xanımdır) 2003-cü ildə yeni "Rus dili" dərsli- 





276 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


yi hazırlamışdır. Sevda xanım hal-hazırda "Sopostavitelğno-tipo- 
loqiçeskoe izuçenie proüessa perexoda odnoy çasti reçee v druquö 
v azerbaydianskoqo i russkoqo ә21Ка" mövzusunda doktorluq dis- 
sertasiyası işi üzərində işləyir. 


MƏMMƏDOVA SOLMAZ VƏLİCAN QIZI 


Solmaz Məmmədova 1952-ci ildə 
anadan olmuş, 1969-cu ildə isə orta mək- 
təbi bitirmişdir. Elə həmin ili o, Şəki 
Pedaqoli Texnikumuna daxil olur və 
1970-ci ildə oranı bitirir. Bir müddət 
müəllim işlədikdən sonra, Azərbaycan 
Pedaqofi İnstitutuna daxil olur. O, institu- 
tu bitirdikdən sonra uzun müddət Şəkidə 
19 saylı orta məktəbdə müəllim və dərs 
hissə müdiri işləmişdir. 

S.Məmmədova Azərbaycan Müəlli- 
mlər İnstitutunun ixtisasartırma kursunu bitirərək, psixoloq ixti- 
sasına yiyələnir. 1997-ci ildən həmin institutda məktəbə psixolo- 
Ји xidmət kabinetində metodist kimi fəaliyyətə başlayır və 1998- 
ci ildən kabinetin müdiri vəzifəsinə təyin edilir. O, məktəbə psi- 
xolofi xidmət kabinetinin fəaliyyətə başlayarkən ilk növbədə 
kabinetin pedaqofi-metodik tələblər baxımından tərtib edilməs- 
inə xüsusi diqqət yetirmiş və bu sahədə xeyli iş görmüşdür. Belə 
ki, psixolofi xidmət işinin elmi-metodik istiqamətini əks etdirən 
stendlər, albom və praktik psixoloqlara metodik kömək məqsədi- 
lə hazırlanmış nümunəvi iş planları, test və anket sorğuları hazır- 
lamışdır. S.Məmmədova məktəbə psixoloyi xidmət işini yüksək 
səviyyədə qurmaq üçün müasir metod və vasitələrdən istifadə 
etməyə çalışır. O, bununla yanaşı respublika, rayon və şəhər miq- 
yasında təşkil etdiyi elmi-praktik konfranslarda və ixtisasartırma 
kurslarında psixoloyi xidmətin aktual məsələlərinə dair müxtəlif 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 277 


mövzularda məruzə və çıxışlar edir. 

Məktəblərdə fəaliyyət göstərən praktik psixoloqlara elmi 
metodiki köməkliyini S.Məmmədova heç vaxt əsirgəməmişdir. 
O, bir neçə elmi məqalənin müəllifidir. 

Hal-hazırda "Azərbaycanın görkəmli psixoloqlarının həyat və 
fəaliyyəti"ni əks etdirən kitab üzərində iş aparır. 

Azərbaycanda Psixoloqlar Assosiasiyasının üzvü, S.Məmmə- 
dova Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda Psixoloii xidmət şəbə- 
kəsinin formalaşması ilə psixologiyanın təlim-tərbiyə prosesinə 
tətbiqi sahəsində mahiyyətcə yeni mərhələlərlə işini davam etdi- 
rir. 

Məktəbə psixolofi xidmət sahəsində tanınmış müəllimlərdən 
biri kimi 20-yə qədər tezis və 18-ə qədər məqalənin müəllifidir. 


MƏMMƏDOV SƏLHAB İSA OĞLU 


Səlhab Məmmədov 1943-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 

O, 1962-1968-ci illərdə Tbilisi Döv- 
lət Rəssamlıq Akademiyasında təhsil 
almışdır. 

1970-ci ildən bu günə kimi Azərbay- 
can Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 

1982-1988-ci illərdə Azərbaycan 
Rəssamlar İttifaqının Məsul Katibi 
olmuşdur. 

S.Məmmədov 1988-ci ildən Azər- 
baycan respublikasının əməkdar incəsənət xadimidir. 

1989-1993-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitu- 
tunda (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Uni- 
versiteti) müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 1993-1999-cu 
illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universite- 
tinin dosenti olmuş və 1993-cü ildən bugünə kimi Azərbaycan 





278 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Rəssamlar İttifaqının Katibidir. 

Monumental saxsı və metalişləmə pannolar, nəqqaşlıq, qrafi- 
ka lövhələri, tirailar, çoxsaylı mənzərə əsərləri S.Məmmədovun 
geniş bədii düşüncə dairəsinin nümunələridir. Lakin, ustad sənət- 
karı fərqləndirən daha bir başlıca əlamət də mövcuddur. O, fəza 
tutumunu görmək həssaslığında yüksək məharətə malikdir. Bu 
baxımdan rəssam ekspozisiya üçün ayrılan sərgi zallarının tekto- 
nikasını, əsərlərin ən münasib tərzdə yerləşdirilməsini yaxşı bac- 
arır. Beləliklə, bu əvəzedilməz xüsusiyyətin nəticəsində nümayiş 
etdirilən sənət əsərləri sanki yeni, bədii səslənmə dairəsi qazanır. 

Bu və digər keyfiyyətlərinə görə S.Məmmədov dəfələrlə 
Amerika, Kanada, Yaponiya, Çin, Fransa, İtaliya, Almaniya, 
avstriya, Hollandiya, Misir, türkiyə, MDB ölkələrdə açılan bədii 
sərgilərin təşkilatçısı olmuş, baş rəssam və ya dizayner vəzifələ- 
rinin icrası üçün dəvət olunmuşdur. Rəssamın öz əsərləri isə 
özünəməxsus bədii təsəvvürləri ilə seçilərək şöhrət qazanmışdır. 

Yaradıcı maraqlarının müxtəlifliyinə baxmayaraq, Səlhab 
Məmmədovun bütün əsərləri parlaq şəxsiyyət möhürü ilə həkk 
edilmişdir. Hər şeydən əvvəl onun bədii işləri milli mövzu və 
mənbələrə bağlanır, yüksək peşəkarlıq səviyyəsi ilə seçilir. 

Xalqının tarixində müxtəlif dövrlərin ən dərin laylarını 
açıqlamış milli köklər rəssamın bir çox əsərində öz əksini tapır. 
Bunların içərisində həm "Naxçıvan", mehmanxanasının parlaq 
vitrailarını, həm də Qobustana həsr edilmiş 16 kompozisiyasını 
misal çəkmək olar. 

Səlhab Məmmədovun 30-dan çox elmi, publisistik məqalələ- 
TI var. 

Onun sənəti güclü yaradıcılıq üslubu və mahir sənətkarlığı ilə 
yadda qalır. Onun yaradıcılıq yolu öz bədii təfəkkürünü və 
təəssüratlarını geniş, mükəmməl inkişaf etdirən, daim təcrübəsini 
artıran ustad sənətkarın məntiqli sənət yoludur. 

O, 1999-cu ildən bu günə kimi Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq 
Akademiyasının professoru, Elmi şuranın üzvü, 2004-cü ilin okt- 
yabr ayından isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 279 


Beynəlxalq Əlaqələr üzrə prorektoru vəzifəsində çalışır. 

Səlhab İsa oğlu Məmmədov 2006-cı ilin dekabr ayında 
"Azərbaycan Respublikasının Xalq Rəssamı" fəxri adına layiq 
görülmüşdür. 

S.Məmmədov "Təsviri incəsənətdə rəsm" kimi maraqlı elmi 
əsərin müəllifidir. Əsər rəsm sənətinin yaranması və inkişafından 
bəhs edir, ali məktəb tələbələri üçün lazımi dərs vəsaitidir. 

O, 20 ildən artıqdır ki, Rəssamlar İttifaqının katibi və sədr 
müavinidir, keçmiş SSRİ Rəssamlar İttifaqının bədii şuralarına və 
sərgi komitələrinə dəfələrlə üzv seçilmişdir. 


MƏMMƏDOVA NAZƏNDƏ KNYAZ QIZI 


Nazəndə Məmmədova 1969-cu ildə 
anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Baş Zəy- 
zid kənd orta məktəbinin 10-cu sinifini 
əla qiymətlərlə qurtarmış, həmin il SSRİ- 
nin 50 illiyi adına APXDİ-nin ingilis-al- 
man dili fakültəsinə daxil olmuş, 1991-ci 
ildə institutu əla qiymətlərlə bitirmişdir. 

İnstitutu bitirdikdən sonra Vərəzət 
kənd orta məktəbində ingilis dili müəlli- 
mi vəzifəsində çalışmış, işlədiyi müddət 
ərzində həmin kollektivin dərin hörməti- 
ni qazanmışdır. 

2000-ci ildən Azərbaycan Dillər Universitetinin leksikologiy- 
ası kafedrasında öz fəaliyyətini davam etdirir. 

N.K.Məmmədova hal-hazırda professor Z.Ağayevin rəhbərli- 
yi altında elmi işlə məşğuldur, 6 məqaləsi çapdan çıxmışdır. Hal- 
hazırda orta məktəblərin aşağı sinif şagirdləri üçün dərs vəsaiti 
üzərində işləyir. 





280 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
MƏMMƏDOV ŞÜKÜR ŞÜKÜR OĞLU 


Şükür Məmmədov 1956-cı ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsili 
şəki 10 saylı məktəbində aldıqdan sonra 
1973-cü ildə Azərbaycan Kənd 
Təsərrüfatı İnstitutunun Meyvə-tərəvəz 
və Üzümçülük fakültəsinə qəbul imta- 
hanlarını müvəffəqiyyətlə verib, həmin 
fakültəyə daxil olmuşdur. 1978-ci ildə 
İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə başa 
vurub üzümçülük üzrə alim-aqronom 
ixtisasına yiyələnmişdir. 

İş fəaliyyətinə 1979-81-ci illərdə İsmayıllı rayonunda təyinat 
üzrə sahə aqronomluğundan başlamış, iri üzümçülük sovxozunun 
baş aqronomu, ismayıllı İstehsalat Aqrar Birliyində baş aqronom 
müavini, kənd təsərrüfatı şöbəsinin rəisi kimi vəzifələrdə çalış- 
mışdır. İşlədiyi müddət ərzində statdan kənar rayon Partiya 
Komitəsinin inspektoru, rayon komsomolu komitəsinin katibi, 
"Zəhmətkeş" qəzetinin k/t şöbəsinin müxbiri, rayon partiya komi- 
təsinin büro üzvü kimi ictimai vəzifələri yerinə yetirmişdir. 

1982-ci ildən elmə olan marağı onu Azərbaycan Elmlər Aka- 
demiyasının Genetika və Seleksiya İnstitutuna gətirib çıxardı. 
Müsabiqə yolu ilə kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunmuş və 
institutun Şəki Elmi Tədqiqat bazasında elmi fəaliyyətə başlamış- 
dır. 

Fəaliyyəti dövründə Azərbaycanın canlı keçmişi olan xalq 
seleksiyası sortlarının aşkar edilməsi, toplanması, elmi cəhətdən 
öyrənilməsi və onların əsasında genofond bağının salınması işlə- 
ri ilə məşğul olmuşdur. Ciddi elmi axtarışlara 1985-ci ildən baş- 
lamış və bununla əlaqədar beş il Moldaviya Elmlər Akademiyası- 

nın Botanika İnstitutunda Moldaviyanın əməkdar elm xadimi, 
biologiya elmləri doktoru, professor İvan Sergeyeviç Rudenkonun 
rəhbərliyi altında elmi axtarışlar aparmışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 281 


1990-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Botanika 
İnstitutunun aspiranturasına daxil olub, Akademiyanın müxbir 
üzvü, biologiya elmləri doktoru. Professor Maqsud Qurbanovun 
rəhbərliyi altında "Böyük Qafqazın Cənub yamaclarında yeyılıniş 
adi zoğalın bioekolofi xüsusiyyətləri və inkişaf perspektivləri 
mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək biologi- 
ya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

Dissertasiya mövzusu aktual bir məsələnin - Şəki-Zaqatala 
bölgəsinin dağ yamaclarında adi zoğalın dəniz səviyyəsindən 
müxtəlif hündürlüklərə görə yayılma arealını, bioekolofi fə forma 
müxtəlifliyinin öyrənilməsini əhatə edir. O, bir sıra elmi məqalə- 
nin müəllifi, 3 müəlliflik şəhadətnaməsi var. Bir sıra elmi kon- 
franslarda və simpoziumlarda məruzələrlə çıxış etmişdir. 

Hal-hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Genetik 
Ehtiyatlar İnstitutunun Şəki Elmi-Tədqiqt Bazasının rəhbəridir. 


MƏMMƏDOVA DÜRRƏ ƏLİABBAS QIZI 


Dürrə Məmmədova 1923-cü il deka- 
Ылп 25-də Şəki şəhərində anadan olub. 
1940-cı ildə Bakı Əczaçılıq Texnikumunu 
bitirib. Təhsilini bitirdikdən sonra Şəki 
şəhərindəki 85 saylı aptekə müdir təyin 
edilir. 

1941-ci il iyunun 22-də Böyük Vətən 
müharibəsi başlayır. 17 yaşlı Dürrə Məm- 
mədova da müharibənin birinci günü ilk 
könüllülər sırasında cəbhəyə yollanır. 
müharibənin ilk günlərində Qara Dəniz ” 
Donanmasındakı 227 saylı ekspedisiya şöbəsinin sanitar anbarına 
rəis təyin olunub. O, fəaliyyətini 1948-ci ilədək Hərbi Dəniz 
Donanmasının Hospitalında davam etdirdi. " 

1951-ci ildən 1961-ci ilədək Primorsk Vilayətinin Sovet 
körfəzi şəhərindəki 16 saylı aptekdə müdir vəzifəsində, sonralar 





282 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Çin Xalq Respublikasının Port-artur şəhərində çalışmışdır. 
1961-ci ildə Bakıya qayıdan Dürrə Məmmədova 329 saylı 
aptekdə 40 ildən çox reseptçi-nəzarətçi vəzifəsində işləyib. 

O, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin fəxri fərmanları, 
digər fəxri fərmanlarla təltif edilib, "Səhiyyə əlaçısı", "Əmək 
şücaəti", "Fəxri şücaət", "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar 
tibb işçisi" adlarına layiq görülüb. Onun haqqında müxtəlif mən- 
bələrdə məlumatlar dərc olunub. 

Dürrə Əliabbas qızı Məmmədova 31 avqust 2005-ci ildə vəfat 
edib. 


MƏMMƏDƏLİYEV VASİM 
MƏMMƏDƏLİ OĞLU 


Vasim Məmmədəliyev 1942-ci ildə 
anadan olmuşdur. 

O, 1949-1959-cu illərdə Bakı şəhər 
113 saylı orta məktəbdə oxumuşdur. 

V.M.Məmmədəliyev 1959-1964-cü 
illərdə BDU-nun Şərqşünaslıq fakültəs- 


— ində ərəb filologiyası ixtisası ürə təhsil 
almışdır. 
1964-1967-ci illərdə BDU-nun aspi- 
rantı olmuşdur. 


V.M.Məmmədəliyev 1968-ci ildə 

Tbilisi Dövlət Universitetində "Müasir Ərəb-Azərbaycan ədəbi 

dilində və İraq dialektində felin zaman formalarının müqayisəli- 

tipoloyi təhlili" mövzusunda namizədlik, 1974-cü ildə həmin uni- 

versitetdə "Müasir ərəb dilində felin zaman, şəxs və şəkil kateqo- 

riyaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 
1978-ci ildən professordur. 

Professor V.M.Məmmədəliyevin elmi nəticələri ərəb dilçiliyi 
və ümumi dilçilik sahələrində (eləcə də Azərbaycan dilçiliyində), 
islamşünaslıqda, Ərəb-Azərbaycan ədəbi-mədəni əlaqələrində 
geniş istifadə olunur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 283 


Professor V.M.Məmmədəliyev bir çox ölkələrdə beynəlxalq 
və regional konfransların iştirakçısı olub. 

Professor V.M.Məmmədəliyev 16 dissertasiya işinə rəhbərlik, 
30-dan artıq dissertasiya işinə rəsmi opponentlik etmişdir. 

Professor V.M.Məmmədəliyev İraq Elmlər Akademiyasının 
(1989), islam Təşkilatı Konfmsı nədində İslam Hüquqi Akade- 
miyasının (1994), Suriya Quran Elmləri və Ərəb Filologiyası 
Akademiyasının (1995) üzvü seçilmişdir. 

Professor V.M.Məmmədəliyev BDU-nun şərqşünaslıq 
fakültəsinin dekanı (1981-1991), prorektoru (1991-1992) vəzifə- 
lərində çalışmışdır. 

Hal-hazırda BDU İlahiyyat fakültəsinin dekanı, Ərəb filolo- 
giyası kafedrasının müdiridir. O, dünyanın müxtəlif ölkələrində 
çap olunmuş 300-dən çox elmi əsərin, 20 kitabın müəllifidir. 

Professor V.M.Məmmədəliyev 1991-ci ildən indiyə qədər 
AzTV-də "Haqqın-dərgahı" adlı dini verilişin aparıcısıdır. 

Professor V.M.Məmmədəliyev 1992-ci ildə "Əməkdar elm 
xadimi" fəxri adına layiq görülmüş, 2001-ci ildə Azərbaycan 
MEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir. 

Vasim Məmmədəliyev 26 avqust 2002-ci ildə Azərbaycan 
Respublikası Prezidenti cənab Heydər Əliyevin fərmanı ilə ölkə- 
nin ali mükafatı - "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. 

Vasim Məmmədəliyev AMEA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir. 


AZƏRBAYCANIN TANINMIŞ ZİYALILARI AKADEMİK 
VASİM MƏMMƏDƏLİYEV ŞƏXSİYYƏTİ HAQQINDA: 


Elimizin cövhəri, Dinimizin şərəfi Vasim Məmmədəliyev feno- 
meninin bir cəhəti də var: O, həm öz sahəsinin inkişaf istedadını, 
həm də universal biliklərin toplusunu özündə birləşdirməyi baca- 
ran şəxsiyyətdir. 


Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə 
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri 


284 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





Mən onunla fəxr edirəm, o, dərin zəka sahibi, 

Maqnitafon yaddaşa malik və adı böyük hərflərlə yazılan 
qüdrətli müəllimdir, şöhrətli alimdir. V.Məmmədəliyev sözün əsl 
mənasında dinləyicisi, auditoriyası olan nəhəng məktəbdir. 


Bəxtiyar Vahabzadə 
Xalq şairi, akademik 


Qəlbində müqəddəs sevgini gəzdirən böyük alim, 1959-cu 
ildən taleyini Bakı Dövlət Universiteti ilə bağlayan və bu qocaman 
təhsil ocağının sütunlarından hesab olunan Vasim müəllim bura- 
da fəaliyyət göstərdiyi ayrı-ayrı vəzifələrdə həmişə öz sözünü 
deməyi bacarmış, dəyərli məsləhətləri, yüksək elmi səviyyəsi, 
geniş erudisiyası ilə bütün kollektivin rəğbətini qazana bilmişdir. 
Universitetdə onun bir elm adamı, müəllim və müdrik insan kimi 
sevilməsi məhz onun insani xüsusiyyətlərindən doğur. 


Abel Məhərrəmov 
BDU-nun rektoru, 
AMEA-nın həqiqi üzvü 


Fəxr etməli vətəndaş, Müqəddəs kitabımız "Qurani-Kərim"in 
doğma dilimizə çevrilməsindəki xidmətinin qiymətini yalnız Böyük 
Allah verə bilər, sən dostların üçün fəxr etməli dost, xalqımız üçün 
fəxr etməli vətəndaşsan. 


Fəttah Heydərov 
Milli Məclisin deputatı 


"Qurani-Kərim"in tərcüməsi onun şah əsəridir, Vasim müəl- 
lim əsl ziylı, müsəlman şərqinin müdrikliyini özündə cəmləşdirən, 
təvazökar, səmimi insan, peşəkar müəllimdir. 


Mahmud Kərimov 
Azərbaycan Respublikası Milli Elmlər 
Akademiyasının (AMEA) prezidenti, akademik 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 285 





Azərbaycan şərqşünaslığının iftixarı Vasim Məmmədəliyev 
doğma Azərbaycanımızı hər yanda - daxildə, xaricdə yüksək ləy- 
aqətlə təmsil edən, ali mərifət sahibi olan, hələ çoxlarının dərin- 
dən tanımadığı nadir şəxsiyyətdir, adi ölçüsü - çəkisi olan bir 
insan bədənində minlərlə qiymətli insani keyfiyyətləri birləşdirən 
nurlu bir ziyalıdır. 

Yaqub Mahmudov 
Millət vəkili, AMEA Tarix İnstitutunun direktoru, 
AMEA-nın müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi 


İslam Dünyasının Mahir Bilicisi, Vasim müəllim yüksək mədə- 
niyyət sahibi, səmimi, ədalətli bir insan, əsl Azərbaycan ziyalısıdır. 
Akif Əlizadə 

AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik 


Hamını heyran qoyan istedad. 
Hidayət Orucov 
Azərbaycan Respublikasının milli siyasət 
məsələləri üzrə dövlət müşaviri 


Onunla bir yerdə işləmək xoşbəxtlikdir, onun böyüklüyü varlı- 
ğında, xarakterində, insanlara münasibətində öz təcəssümünü 
tapır. 


Məsumə Məlikova 
AMEA-nın müxbir üzvü, hüquq elmləri doktoru 


Gənclərimizin yaxın dostu, sizin yazdığınız elmi əsərlər, 
monoqrafiyalar və məqalələr Azərbaycan elminə əvəzsiz töhfə 
olmuşdur və sizin görkəmli alim, ictimai xadim kimi xalqına və 
vətəninə böyük sadiqliyiniz respublika gənclərinə də əvəzsiz 
örnəkdir. 

Əbülfəs Qarayev 
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm naziri 


286 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





Vasim auditoriyaların şahıdır, fatehidir, onun Azərbaycan, 
ərəb, fars, türk, ingilis, rus dillərini dərindən bilməsi onu daim 
maraqlı həmsöhbətə çevirir, onun müsahibini ehtiyatlı olmağa 
səsləyir, ondan xüsusi məsuliyyət tələb edir. 

İzzət Rüstəmov 

Fəlsəfə elmləri doktoru, akademik 
S.İ.Vavilov adına medalın laureatı, 
Lütfizadə adına Beynəlxalq Elmlər 
Akademiyasının akademiki 


Bu gün Azərbaycanda mənəvi mühitin saflaşması üçün sizin 
bir ilahiyyatçı alim kimi böyük xidmətləriniz vardır. 

Teymurçin Əfəndiyev 

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət 

Universitetinin rektoru, professor 


Haqqın dərgahına sadiq insan. 
Ramiz Quliyev 
Xalq artisti 
Azərbaycan ziyalısı. 


Ramiz Mirişli 
Xalq artisti, professor 


Musiqimizin və sözümüzün xiridarı. 
Canəli Əkbərov 
Xalq artisti 
Nadir inci. 
Məmmədbağır Bağırzadə 
Əməkdar artist 


Allah tərəfindən seçilən və sevilən bəndə. 
Ağaxan Abdullayev 
Xalq artisti 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 287 


dı ə 000 ———. 
Tanrının mərhəmət şəfəqlərində, 
Göydəyik, yerdəyik, Vasim müəlliml 
Əsrin nəhayətsiz üfüqlərində, 
Yenə səfərdəyik, Vasim müəlliml 


Yalnız Rəbbimədir təşəkkürlərim, 
Calanır il-ilə, Vasim müəlliml 
Əgər ki, qırılsa mənim səfərim, 
Sən məni yad elə, Vasim müəllimi 


Nəbi Xəzri 
Xalq şairi 


Ey əziz dost, Hacı Vasim, 

İsmətli, namuslu asimsən, asim. 
Rizqdə ədalət sahibi, qasimsən, qasim, 
Elmdə sənətkar rasimsən, rasim1 


Fuad Qasımzadə 
akademik 


MƏMMƏDƏLİYEV VAMİQ 
MƏMMƏDƏLİ OĞLU 


Vamiq Məmmədəliyev 1946-cı ildə 
anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Kürdəxa- 
nıdakı 113 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 
1965-1967-ci illərdə ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 

1967-ci ildə N.Krupskaya adına Bkı 
Kitabxanaçılıq Texnikumunun "Xor-dri- 
forluq" şöbəsinə daxil olmuş, 1970-ci ildə 
həmin şöbəni "Tar" ixtisası üzrə qurtar- 
mışdır. 





288 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1972-1976-cı illərdə A.Zeynallı adına Musiqi Texnikumunun 
"Xalq çalğı alətləri. Tar" şöbəsində təhsil almışdır. 

1971-1993-cü illərdə Bakı Kitabxanaçılıq Texnikumunda 
(indiki Mədəni Maarif Texnikumu) tar müəllimi işləmişdir. 

V.M.Məmmədəliyev 1980-ci ildə Ü.Hacıbəyov adına Azər- 
baycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki musiqi Akademiyası) 
"Xalq çalğı alətləri. Tar" şöbəsinə daxil olmuş, 1985-ci ildə 
həmin şöbəni Tar ixtisası üzrə müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. 
O, 1987-ci ildən indiyə qədər muğam sənəti üzrə tar müəllimi, 
həmçinin 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və 
İncəsənət Universitetində yeni açılan "Musiqi sənəti" fakültəsinin 
dekanı vəzifəsində çalışır. 

Vamiq Məmmədəliyev 1996-cı ildə "Dosent" elmi dərəcəsini 
almışdır. 20-yə qədər müxtəlif elmi və publisistik məqalələrin 
müəllifidir. Bir gözəl tarzən kimi bir neçə kitabda və dövrü mət- 
buatda haqqında maraqlı məqalələr getmişdir. 

O, İran, İraq, Türkiyə, İsveç, Danimarka, Fransa, Rusiya, 
Ukrayna və 5. ölkələrdə verdiyi konsertlərlə musiqimizi və ölkə- 
mizi dünya miqyasında layiqincə təmsil etmişdir. 

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı 
ilə ona "Respublikanın Əməkdar Artisti" fəxri adı verilmişdir. 

Ustad tarzən V.M.Məmmədəliyev həm də muğam sənətində 
olan "Dəramət", "Rəng" və "Diringi"lərin müəllifidir. 

O, ömrü boyu muğama bağlı bir insan olub, respublikamızın 
görkəmli muğam ustadlarını tarda müşaiyət etmiş və onun gənc 
nəslin bu sahədə yetişməsində əvəzolunmaz xidmətləri var. 

Vamiq Məmmədəliyev sadə, səmimi insan və xanəndəlik 
sənətində gözəl müşaiyətçi-tarzən, bacarıqlı pedaqoq və musiqi 
sənəti sahəsində layiqli təşkilatçı olmaqla yanaşı, həm də görkə- 
mli muğam tənqidçisidir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 289 
MƏMMƏDƏLİYEV RAQİF RƏŞİD OĞLU 


Raqif Məmmədəliyev 1948-ci ildə 
anadan olmuşdur. 1967-ci ilə kənd orta 
məktəbini bitirmiş, və həmin il N.Nəri- 
manov adına Azərbaycan Tibb İnstitutu- 
nun (İndiki ATU) müalicə-profilaktika 
fakültəsinə daxil olmuş və 1974-cü ildə 
institutu bitirmişdir. 

O, 1974-1976-cı illərdə təyinatla 
orduda həkim işləmişdir. 1976-cı ildə 
Tibb Universitetinin patolo)i-anatomiya 
kafedrasına müsabiqə yolu ilə assistent 
vəzifəsinə seçilmişdir. 

R.Məmmədəliyev 28 yanvar 1993-cü ildə t.e.d. professor 
V ..M.Korxmazovun rəhbərliyi altında "Dəri apidomaların elek- 
tron-mikroskopik və histokimyəvi diaqnostikası" mövzusu üzrə 
t.e.n. elmi dərəcəsi almaq üçün Tibb Universitetinin elmi şurasın- 
da dissertasiya müdafiə etmişdir. 

O, 19 mart 1993-cü ildə Tibb Universiteti elmi şurasının qəra- 
rı ilə Nazirlər Soveti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfin- 
dən təsdiq edilmişdir. 

R.R.Məmmədəliyev 1994-cü ilin fevral ayında müsabiqə yolu 
ilə elmi şuranın qərarı ilə patolofi anatomiya kafedrasının dosenti 
seçilmişdir və sınaq müddəti keçdikdən sonra 19 mart 1996-cı 
ildə Azərbaycan Respublikası prezidenti yanında Ali Attestasiya 
Komissiyasının qərarı ilə patolofi-anatomiya kafedrasının dosen- 
ti adı verilmişdir. 

O, hal-hazırda patolofi-anatomiya kafedrasının dosenti vəzi- 
fəsində və Səhiyyə Nazirliyi "Məhkəmə Tibbi ekspertizası və 
patolo/i-anatomiya" Birliyinin "prenatal patologiya laboratoriy- 
ası"nın rəhbəri vəzifəsində çalışır. 

"Dissertasiya mövzusunun əsas məqsədi dəri apidomalarının 
(apidosit hüceyrələrdən inkişaf edən şiş), dəridə inkişaf edən 





290 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


digər şişlərdən fərqləndirən kriteriyalarının elektron-mikrosko- 
pik və histokimyəvi müayinə metodları ilə öyrənilməsidir". 

Elmi-praktik fəaliyyəti müddətində 28 elmi məqaləsi və 3 
metodik tədris vəsaiti çapdan çıxmışdır. 


MƏHƏRRƏMOV MƏHƏRRƏM 
NƏCƏF OĞLU 


Məhərrəm Məhərrəmov 1937-ci ildə 
anadan olmuşdur. 1944-54-cü illərdə 
Qayabaşı kənd orta məktəbində oxumuş- 
dur. 1955-ci ildə Bakı Dövlət Universite- 
tinin (BDU) kimya fakültəsinə qəbul 
olunmuş, 1960-cı ildə oranı qurtardıqdan 
sonra "Neft kimyası" kafedrasının aspi- 
rantı olmuşdur. 1963-cü ildə aspirantura- 
nı bitirərək "Aromatik karbohidrogenlərin 
halogenalgenlərlə reaksiyasının tədqiqi 
və reaksiya məhsullarının bəzi çevrilmə- 
ləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 
1963-cü ilin sonunda BDU-nun kimya fakültəsi nəzdində olan "- 
Neft karbohidrogenlərinin katalitik çevrilmələri" Elmi Tədqiqat 
Laboratoriyasına böyük elmi işçi vəzifəsinə işə götürülmüşdür. 
1966-86-cı illərdə həmin laboratoriyaya rəhbərlik etmişdir. 

1985-ci ildə "Aromatik karbohidrogenlərin doymamış və 
hidroksilsaxlayan birləşmələrlə alkil, alkenil və alkoksilləşdiril- 
məsi və alınmış məhsulların praktiki tətbiqi yolları" mövzusunda 
doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1986-cı ildə "Neft- 
kimyası" ixtisası üzrə professor adına layiq görülmüşdür. 

1994-96-cı illərdə BDU-nun kimya fakültəsi "Üzvi kimya" 
kafedrasında professor vəzifəsində işləmişdir. 1996-cı ildən 
indiyə kimi "Üzvi kimya" kafedrasının müdiri və "Süni antigen və 
vaksinlərin kimyası" ETL-nin elmi rəhbəri vəzifəsində işləyir. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 291 


Professor M.H.Məhərrəmov tərəfindən tək və çoxnüvəli aro- 
matik karbohidrogenlərin alkil, - alkenil və alkoksilləşdirilməsi 
sahəsində aparılan araşdırmalar nətifəsində bir sıra nəzəri məsə- 
lələr müəyyən edilmişdir. O, səthi aktiv maddələr, polimerlər 
üçün plastifikatorlar, stabilləşdirifilər, poladın korroziyasının qar- 
şısını alan ingibitorlar, yüksək keyfiyyətli vakuum yağı və digər 
bir sıra praktiki əhəmiyyətli birləşmələrin alınması üçün iqtisadi 
cəhətdən səmərəli proseslər işləyib hazırlamış və onları geniş 
tətbiq üçün tövsiyə etmişdir. Onun aromatik karbohidrogenlərin 
müxtəlif törəmələrinin sintezi, xassələri və onların müxtəlif sah- 
ələrdə tətbiqinə dair çoxsaylı məruzələri Beynəlxalq və respubli- 
ka simpozium və konfranslarında maraqla dinlənilmişdir. 

Professor M.N.Məhərrəmov BDU-da "Üzvi kimya" kafedra- 
sına başçılıq etməklə respublikamızda "Üzvi kimya" ixtisası üzrə 
gənc kadrların hazırlanması kimi mühüm və məsuliyyətli işi 
müvəffəqiyyətlə həyata keçirir. 

Professor M.N.Məhərrəmovun apardığı elmi-pedaqoli fəaliy- 
yəti 200 elmi əsərdə, o cümlədən 20 müəlliflik şəhadətnaməsin- 
də, bir sıra redaktə etdiyi dərs vəsaiti və dərslikdə öz əksini tap- 
mışdır. Onun elmi rəhbərliyi altında 9 elmlər namizədi hazırlan- 
mışdır. 


MUXTAROV NƏSİB 
MİRSALEH OĞLU 


Nəsib Muxtarov 1951-ci ildə fəhlə 
ailəsində anadan olmuşdur. 

O, 1968-ci ildə Şəki şəhər 11 saylı 
orta məktəbi bitirmiş, həmin ildə Politex- 
nik İnstitutuna daxil olmuş, 1970-1971-ci 
illərdə ADR-də könüllü hərbi xidmətdə 
olmuş, hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra 
bənna, çilingər işləmiş, 1979-cu ildə 





292 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ADU-nun əyani tarix fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 

N.M.Muxtarov 1979-cu ildən tarix və mədəniyyət abidələri- 
nin mühafizəsi, muzey və s. sahələrdə yaradıcı işlə məşğul 
olmuşdur. Şəki "Ocaq" Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri olmuş, 
1984-cü ildən cəmiyyətin sədri olmuşdur. 

Onun ciddi və qətiyyətli siyasi, elmi, publisist qələmi vardır. 
50-dən çox məqalə müəllifidir. Şəki, Qax, Balakən bölgələrində 
arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun baş elmi işçisi kimi 25 ilə 
yaxındır ki, arxeoloyi ekspedisiyalara rəhbərlik etmişdir. Bu əra- 
zilərdə 20-yə qədər yeni arxeolofi abidə qala, tunc - antik dövrlə- 
rə aid yaşayış məskənləri, qəbiristanlıqlar, sınaqlar, memarlıq 
abidələri, epiqrafik abidələri və s. tapmış, ilkin elmi tədqiqata 
cəlb etmişdir. 

N.M.Muxtarovun ictimal, elmi, siyasi fəaliyyəti çoxşaxəlidir. 

Özünü bacarıqlı yurdsevər kimi tanıtmış və sevdirmişdir. 

O, Şəkidəki Fazıl kəndindəki qədim qəbirlər silsiləsinə aid 
olan “Əbədi sükut dünyası”nı aşkar etmişdir. 


MUSTAFAYEV RASİM FƏRMAN OĞLU 


Rasim Mustafayev 1950-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 1966-cı ildə Şəkidə 10 
saylı orta məktəbi gümüş medalla bitirib 
və həmin ildə Azərbaycan Dövlət Uni- 
versitetinin kimya fakültəsinə qəbul olun- 
muşdur. 

1971-ci ildə Universitetdə təhsilini 
başa vurduqdan sonra, Azərbaycan 
Elmlər Akademiyasının Qeyri-Üzvi 
Kimya İnstitutuna işə göndərilmişdir. 
1972-ci ildə Novosibirsk şəhərində 
SSRİ Elmlər Akademiyasının Sibir şöbəsinin, Qeyri-Üzvi Kimya 
İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuşdur. 1977-ci ildə 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 293 


kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi adı almaq üçün dissertasi- 
ya müdafiə etmişdir. Dissertasiya platin qrupu metallarının 
müxtəlif mürəkkəb məhlullardan selektiv ayrılmasına və onların 
mikro miqdarının atom-absorbsiya metodu ilə təyin olunmasına 
həsr olunub. Dissertasiyanın nəticələri bir neçə kimya zavodunda 
öz tətbiqini tapıb. 

Elmi dərəcə aldıqdan sonra Novosibirskdə "Elmi-tədqiqat 
kimya texnologiyası institutuna" işə keçirilib. Əvvəl baş elmi işçi, 
1980-ci ildən laboratoriya müdiri, 1985-ci ildən otdel müdiri, 
1991-ci ildən elmi işlər üzrə direktor müavini olmuşdur. Bu 
müddətdə gördüyü elmi işlər əsasən, yüksək molekullu suda həl- 
lolan polimerlərin və onların əsasında sintez olunan maddələrin 
alınması, kütləvi istehsalı və sənayenin müxtəlif istiqamətlərində 
və birinci növbədə hərbi sahədə istifadə olunması ilə bağlı olub. 

1998-ci ildən "Elmi tədqiqatlar və kimyəvi maddələr" müəs- 
sisəsində direktor vəzifəsində işləyir. Müəssisəmiz müxtəlif 
zavodların sifarişi ilə onlara lazım olan yeni keyfiyyətli, ekologi- 
ya cəhətdən təhlükəsiz olan kimyəvi maddələrin alınması və 
istehsalı ilə məşğuldur. 

72 elmi əsərin, o cümlədən 27 ixtiranın müəllifidir. İxtirala- 
rından 2-nə Almaniyada patent verilib. 

1985-ci ildə mənə Novosibirsk oblastının ən yaxşı ixtiraçısı 
adı verilib. 2002-ci ildə məni Rusiyanın Keyfiyyət Problemləri 
Akademiyasının müxbir üzvü seçiblər. 


MUSTAFAYEV 
AKİF HƏTƏM OĞLU 


Akif Mustafayev 1947-ci ildə anadan olmuşdur. İlk təhsilini 
Şəki şəhərindəki 8 saylı orta rus məktəbində almış və 1965-ci 
ildə bitirmişdir Həmin ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun 
mexanika fakültəsinin avtomobil nəqliyyatı bölməsinə daxil 
olmuş və 1970-ci ildə ali təhsilini başa vurmuşdur. 


294 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Həmin il ali təhsili bitirdikdən sonra gənc mütəxəssis qismin- 
də Tacikistan Respublikasının Neftqazçıxarma İdarəsinə işə gön- 
dərilmişdir. Orada işlədiyi iki il ərzində NQÇİ-nin Avtonəqliyyat 
Müəssisəsinin rəisi vəzifəsinə ucalmışdır. 

1972-ci ilin sonunda Bakıya qayıtmış 
və uzun illər ərzində Azərbaycan Respu- 
blikasının Avtomobil Nəqliyyatı siste- 
mində çalışmışdır. Belə ki. 1972-1977-ci 
illərdə, əvvəl Nazirliyin Elmi Tədqiqat və 
Konstruktor Bürosunda şöbə rəisi və son- 
ralar Əməyin Elmi Təşkili İdarəsinin 
müdiri vəzifələrində çalışmışdır.1977- 
1979-cu illərdə Avtomobil Nəqliyyatı 
Nazirliyinin Bakı şəhəri ictimai sərnişin 
nəqliyyatının 2714 saylı Avtomobil 
Dəstəsində baş mühəndis və rəis 2706 saylı Avtomobil Dəstəsin- 
də rəls vəzifələrində işləmişdir. 

1980-ci ildə Bakı şəhəri sərnişin nəqliyyatı Baş İdarəsi rəisi- 
nin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bu vəzifələrdə çalışdığı 
müddətdə Bakı şəhərində əhaliyə nəqliyyat xidmətinin yaxşılaş- 
dırılması üçün xeyli səylər göstərmişdir, bir neçə nümunəvi avto- 
bus marşrutlarının və sərnişin nəqliyyatı müəssisələrinin yaradıl- 
masına nail olmuşdur.1983-1986-cı illərdə 2701 saylı Avtomobil 
Dəstəsində (yük daşımaları müəssisəsi) Baş mühəndis və Rəis 
vəzifələrində çalışmışdır. 

1986-cı ilin sonunda Bakı Nəqliyyat-Ekspedisiya Qovşağı 
İdarəsinə Direktor vəzifəsinə təyin edilmişdir və bu vəzifədə 
1992-ci ilədək işləmişdir. 

1982-1992-ci illərdə A.Mustafayevin rəhbərlik etdiyi müəs- 
sisələr dəfələrlə Sovet İttifaqının və Azərbaycan Respublikasının 
Keçici Bayraqlarını almışdır və müxtəlif mükafatlarla təltif edil- 
mişdir. Akif Mustafayev 1985-ci ildə Moskva Avtomobil Yolları 
İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur və qiyabi olaraq 
1989-cu ildə oranı bitirmişdir. Azərbaycan Respublikasının və 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 295 


xarici ölkələrin mətbu orqanlarında bir sıra elmi məqalələri çap 
olunmuşdur. 

1992-ci ildə "Azəravtonəqliyyat" Dövlət Konserninin mərkə- 
zi aparatına idarə rəisi, Baş İdarə rəisi və sonra da Dövlət Kon- 
seminin Vitse-prezidenti vəzifələrinə irəli çəkilmişdir və bu 
vəzifədə 2001-ci ilin sonuna qədər işləmişdir. 

2000-ci ildə bir neçə ay ərzində İsveçin paytaxtı Stokholm 
şəhərində müxtəlif ölkələrin Nəqliyyat Nazirliklərinin yüksək 
səviyyəli rəhbərləri üçün təşkil olunmuş hazırlıq kurslarında 
məşğul olub və bu kursları bitirdikdə beynəlxalq səriştəlik serti- 
fikatına layiq görülüb. 

2002-ci ilin əvvəlindən TRASEKA (Avropa-Qafqaz-Asiya 
nəqliyyat dəhlizi) üzrə Hökumətlərarası Komissiyasında Azər- 
baycanın Milli Katibi vəzifəsinə irəli keçirilib. Nəqliyyat sahəs- 
ində, Respublika əhəmiyyətli bir sıra qanunverici və normativ 
sənədlərini (qanun, sərəncam, Hökumətlərarası Sazişlərin, kon- 
vensiya, əsasnamə) o cümlədən "Nəqliyyat haqqında Qanun"nun 
hazırlanmasında aktiv çalışmışdır. 35-dən çox müxtəlif (nəqliyyat 
sahəsində) beynəlxalq tədbirlərdə (konfranslarda, toplantılarda, 
qurultaylarda) iştirak etmişdir və məruzələrlə çıxış etmişdir. Res- 
publikanın Nəqliyyat sahəsində bir sıra layihələrin hazırlanma- 
sında və tətbiqində fəal iştirak etmişdir. 


MUSTAFAYEVA RƏHİMƏ 
İSMAYIL QIZI 


Rəhimə Mustafayeva Şəki şəhər 7 
saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, Şəki 
ikiillik Müəllimlər İnstitutuna daxil olmuş 
və oranı 1943-cü ildə fizika-riyaziyyat 
ixtisası üzrə tam kursu fərqlənmə diplo- 
mu ilə bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 
Balakən rayonu şəhər orta məktəbindən 
başlamışdır. 





296 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


O, 1947-ci ildə M. Əzizbəyov adına Qırmızı Əmək Bayrağı 
Ordenli Azərbaycan Sənaye İnstitutuna (indiki ADNA) daxil 
olmuş və oranı 1952-ci ildə Neft və qaz yataqlarının geologiyası 
və kəşfiyyatı ixtisası üzrə bitirmişdir. 

Rəhimə Mustafayeva 1952-ci il 19 sentyabr tarixli qərarı ilə 
Dağ geoloq mühəndisi ixtisası verilmiş, 1952-ci ildən "Or/oniki- 
dze" neft qaz mədənlərində geoloq işləmişdir. 1953-cü ildə 
həmin trestdə baş geoloq vəzifəsinə keçirilmişdir. 

R.İ.Mustafayeva Bakı Şəhər Sovetinin 1955-ci il V çağırış 
deputatı seçilmişdir. Mustafayeva namizədlik dissertasiyasını 
müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş, 15 mart 1968-ci ildə Moskvada 
geologiya-minerologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

O, 1968-ci ildə neft ehtiyatının hesablanması ilə əlaqədar ola- 
raq, Mustafayeva Rəhimə Türkmənistana dəvət edilmiş və 1972- 
ci ilin may ayına qədər orada işləmişdir. O, sonra Bakıya qayıda- 
raq AzNİPİ-də Neft və Qazın ehtiyatının hesablanması laborato- 
riyasında 1948-ci ilə qədər baş elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 

R.İ.Mustafayeva Yenidən Türkmənistana i iş ilə əlaqədar dəvət 
almış, 1978-ci ildən burada işə başlamış, neft və qazın ehtiyatının 
hesablanmasında gördüyü işlərə yüksək qiymət verərək Kommu- 
nist Əməyi Zərbəçisi vəsiqəsi və nişanı verilmişdir. Bir çox orden 

və medallarla təltif edilmişdir. 


MUSTAFAYEV İBRAHİM 
NURMƏMMƏD OĞLU 


Mustafayev İbrahim 1938-ci ildə anadan olub. 

O, 10 və 11 saylı orta məktəblərdə təhsil almış və orta mək- 
təbi 1957-ci ildə bitirmişdir. 

İ.Mustafayev 1957-ci ildən 1959-cu ilə qədər Şəki Toxuculuq 
Texnikumunda oxumuş və oranı texnik- “texnoloq ixtisası üzrə 
bitirmişdir. 

O, 1960-cı ildən 1965-ci ilə qədər Daşkənd Toxuculuq İnsti- 
tutunda təhsil almış və orada toxuculuq üzrə mühəndis- “texnoloq 
ixtisasına yiyələnmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 297 





İ.N.Mustafayev əƏmək fəaliyyətinə 1959-cu ildə toxucu, 
Şəki İpək Kombinatında toxucu, baramaaçan, usta köməkçisi peş- 
ələrində işləmişdir. 

O, 1960-cı ildə Daşkənd Toxuculuq 
İnstitutuna daxil olub, 1965-ci ildə bitir- 
mişdir. = = 

İ.Mustafayev 1965-ci ildən 1967-ci 
ilə qədər Şəki İpək Kombinatında texno- 


Тој: istehsal sahəsində usta, baş mühəndi- 
sin müavini vəzifələrində çalışmışdır. 

O, 1967-1977-ci illər arasında Şəki Ҹ 
İpək Birliyində baş mühəndis vəzifəsində A 


işləmişdir. : 

İ.N.Mustafayev 1977-1984-cü illər ərzində Respublika Yerli- 
Sənaye Nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 

İbrahim Mustafayev 1984-1989cu illər ərzində Şəki İstehsal 
İpək Birliyinin baş direktoru vəzifəsində işləmişdir. 

O, 1989-1994-cü illərdə idarə rəisi, "Xalq Üçün Mallar" 
Dövlət Konsernin İdparə Heyətinin sədr müavini vəzifələrində 
çalışmışdır. ди 

İbrahim Nurməmməd oğlu Mustafayev ictimai işlərdə və gənc 
ipəkçi və toxucular üzrə ixtisasçı yeni kadrların hazırlanmasında 
fəal iştirak etmişdir. 

Onun dövlət tərəfindən "Şərəf nişanı" ordeni, "Rəşadətli 
əməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir. 


MUSTAFAYEVA-HƏMİDOVA 
ADİKƏ MƏCİD QIZI 


Mustafayeva-Həmidova Adikə 1920-ci ildə xırda sənətkar 
ailəsində dünyaya göz açıb. İbtidai məktəbi 1931-ci ildə bitirib. 
Nuxa şəhər Sənaye texnikumuna daxil olub. Orada təhsilini 
1935-ci ildə başa çatdırıb. Elə həmin ildə də Bakıda Azərbaycan 
Pedaqofi İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olub. 


298 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Oranı bitirdikdən sonra Xalq Maarif Komissariatı tərəfindən res- 


publikanın Qax rayonu orta məktəbinə riyaziyyat fənnindən dərs 
deməyə göndərilmişdir. 

O, 1930-cu ildə həmin məktəbdə təd- 
ris hissə müdiri kimi çalışmışdır. 1939-cu 
ildə 3-cü Əmirhacıyan seçki dairəsindən 
Qax rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti- 
nə deputat irəli çəkilib. Bir müddət bu 
vəzifədə işlədikdən sonra ailə vəziyyəti 
Пә əlaqədar olaraq Bakıya köçüb və 
Azərbaycan Редадојг İnstitutunda təhsili- 
ni davam etdirib. Buranı uğurla bitirdik- 
dən sonra Bakı şəhəri Caparidze rayonun- 
dakı 13 saylı məktəbində fizika-riyaziy- 
yat müəllimi kimi fəaliyyətə başlayıb. Bununla yanaşı Azərbay- 
can SSR "Baş Mətbuat Müdirliyi"nin müvəkkili işləyib. 

Adikə xanım 1942-ci ilin sonundan 1943-cü ilin may ayına 
qədər Azərbaycan SSR Xalq Daxili İşlər Komissariatı orqanların- 
da çalışmışdır. Lakin ailə vəziyyətinə görə respublikanın Varta- 
şen rayonuna köçüb və uşaq evi müdirinin tədris hissəsi üzrə 
müavini işləmişdir. 1948-ci ildə yenidən Bakıya qayıdaraq Şəhər 
Maarif Şöbəsinin 219 saylı, daha sonra 36 saylı məktəblərində 
müəllimlik edib. 

O, 1952-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Elmi Mər- 
kəzi Kitabxanasının xüsusi fondunun müdiri vəzifəsində çalışıb. 
Həmin kitabxanada baş biblioqraf işlədiyi müddətdə o, respubli- 
kanın görkəmli akademikləri olan Yusif Məmmədəliyev, Murtu- 
za Nağıyev və digər görkəmli elm xadimlərinin əsərləri, həyat və 
yaradıcılığının biblioqrafiyasını tərtib etmişdir. 

Fədakar əməyinə görə o, dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif 
edilib və 1977-ci ildə "Əmək veteranı" medalına layiq görülüb. 

Elmlər Akademiyasında 27 il işlədikdən sonra Adikə 
Mustafayeva Həmidova 1979-cu ildə təqaüdə çıxıb, 1988-ci 
ildə 68 yaşında dünyasını dəyişib. 





—— “asasan: nsn”, ss” usxıunusuuüuuuxusmıumanuumuxumyuU 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 299 


MUSTAFAYEV ŞƏMSƏDDİN 
RƏHİM OĞLU 


Şəmsəddin Mustafayev 1932-ci ildə 
anadan olmuşdur. 1945-ci ildə 7 illik 
məktəbi bitirdikdən sonra Şəki Kənd 
Təsərrüfatı texnikumunun ipəkçilik 
şöbəsinə daxil olmuşdur. 1948-ci ildə 
həmin texnikumu bitirdikdən sonra Ağdaş 


şəhər damazlıq stansiyasında işə başla- , = 
mışdır. g са 
Ş.R.Mustafayev 1951-ci ildə Azər- ö 
baycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun ) 
meyvə-tərəvəzçilik və üzümçülük 
fakültəsinin ipəkçilik şöbəsinə daxil olmuş və oranı 1956-cı ildə 
fərqlənmə diplomu ilə qurtarmışdır. Sonra o, Şəki rayonunun 
ipəkçilik idarəsində ipəkçi aqronom işləmişdir. İpəkçilik sahəsin- 
də yüksək nailiyyətləri ilə rayonda, eləcə də respublikada tanınır 
və onu Azərbaycan Elmi-Tədqiqat İpəkçilik İnstitutuna toxum- 
çuluq şöbəsinə kiçik elmi işçi təyin edirlər. Mustafayev yüksək 
elmi işi ilə fərqləndiyinə görə onu aspiranturaya göndərirlər. 
Orada yaxşı oxuyur və az vaxt içərisində xüsusi istedada malik 
olan Şəmsəddin "Tut ipəkqurdunun sənaye hibridləşdirilməsi 
üçün yüksək dözümlü xətlərin yaradılması" mövzusunda müdafiə 
edib Kənd Təsərrüfatı elmlər namizədi alimlik dərəcəsini alır. 
Ş.R.Mustafayev 1975-ci ildən həmin institutda baş elmi işçi 
vəzifəsində çalışır. Yüksək elmi nailiyyətləri ilə tanınan alim 
doktorluq dissertasiyasını yazmaq üçün Azərbaycan Elmlər Aka- 
demiyası Şəki Regional Elm Mərkəzində Baş elmi işçi kimi çalış- 
ır. İpəkçilik sahəsində yenilikçi kimi tanınır və ipəkçi alim kimi 
də yüksək dövlət mükafatlarına layiq görülür. Elmi monoqrafiy- 
alarından əlavə on beş elmi məqalələri müxtəlif dövri qəzet və 
јагпаПагда nəşr olunur. Onun ipəkçilik fəaliyyəti yüksək qiymət- 
ləndirilir. Onun yetişdirdiyi "Şəki-1", "Şəki-2", "Sevinc" kimi 






300 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ipəkqurdu toxumları indiyə kimi də davamlı, səmərəli sortlar 
kimi fəaliyyət göstərir. 

İpəkçi kadrların hazırlanmasında xidmətləri olmuş Mustafay- 
ev texnikumlarda kolxozçular arasında mühazirələr oxumuş və 
onlara faydalı məsləhətlər vermişdir. 

Ş.R.Mustafayev 1994-cü ildə dünyasını dəyişmişdir. 


MUSTAFAYEV NURU İSMAYIL OĞLU 


Nuru Mustafayev 1909-cu ildə sənət- 
kar ailəsində anadan olmuşdur. O, 1919- 
cu ildə Nuxa zəhmətkeşləri məktəbini 
bitirmişdir. 

1927-ci ildə Xalq Редадојг Texniku- 
munu qurtarmış və elə həmin ildə 53 saylı 
məktəbə müəllim göndərilmişdir. 

1928-ci ildə şəhər məktəbinin direk- 
toru, 1931-1935-ci illərdə texnikumun 
direktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 

1937-1939-cu illərdə Şəki Xalq Maa- 
rif Şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 

1941-1945-ci illərdə Qax rayon Partiya Komitəsinin II katibi 
olmuşdur. 

N.M.Mustafayev 1946-cı ildə Azərbaycan Ali Sovetinə depu- 
tat seçilmişdir. 

O, 1941-1945-ci illərdə Qax rayon partiya Komitəsinin 1 kati- 
bi vəzifəsində çalışmışdır. 

1951-1953-cü illərdə AKP MK-da təlimatçı vəzifəsində, 
1953-1961-ci illərdə Azərbaycan "Kinoprokt" idarəsinin rəisi 
vəzifəsində işləmişdir. 

1961-1964-cü illərdə "Azərkitab"ın rəisi vəzifəsinə təyin 
olunmuşdur. 

1964-1969-cu illərdə Azərbaycan Mətbuat Yayımı və Pəra- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 301 


kəndə Satış Agentliyinin rəisi olmuşdur. 

1970-1983-cü illərdə təqaüdə çıxdıqdan sonra, Bakı şəhərin- 
də "Azərbaycan" kinoteatrının direktoru vəzifəsində fəaliyyət 
göstərmişdir. 

Gözəl insan, bacarıqlı təşkilatçı Nuru İsmayıl oğlu Mustafay- 
evin fəaliyyət göstərdiyi dövrdə daim əməyi yüksək qiymətlən- 
dirilmiş, o, "Şərəf nişanı" ordeni ilə, "Fədakar əməyə görə", 
"Qafqazın müdafiəsi uğrunda" və bir çox başqa dövlət təltifləri və 
mükafatları ilə təltif olunmuşdur. 


MUSTAFAYEV ELŞAD NURU OĞLU 


Elşad Mustafayev 1939-cu ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 

1957-ci ildə Bakı şəhəri Səbail rayon 
7 saylı orta məktəbi qurtarmışdır. 

1963-cü ildə Lenin adına Azərbaycan 
Pedaqofi İnstitutunun (indiki ADPU) 
"Tarix-filologiya" fakültəsini bitirmiş, 
tarix və ədəbiyyat üzrə müəllim ixtisasına 
yiyələnmişdir. 

1963-cü ildən M.Əliyev adına Teatr 
İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət 
Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) tarix kafedrasında laborant 
kimi əmək fəaliyyətinə başlamış və 1965-ci ildə müsabiqə yolu 
ilə həmin kafedrada fəlsəfə ixtisası üzrə müəllim vəzifəsinə keçi- 
rilmişdir. 

1971-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universi- 
tetinə fəlsəfə ixtisası üzrə ixtisasını artırmaq məqsədilə təkmil- 
ləşdirmə kurslarında olmuşdur. 

O, 1972-ci ildə müsabiqə yolu ilə həmin kafedranın baş müəl- 
limi vəzifəsinə keçirilmişdir. 

1977-1987-ci illərdə institut partiya təşkilatının katıbi olmuşdur. 





302 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1991-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət 
Universitetində mədəni-maarif fakültəsinin dekan müavini işlə- 
miş və həmin ildə "dosent" vəzifəsinə seçilmişdir. 

1993-1995-ci illərdə Universitetin tərbiyə işləri üzrə prorek- 
toru vəzifəsində çalışmışdır. 

Elmi maraq dairəsi: Mədəniyyətlərin qarşılıqlı zənginləşməsi 
və qarşılıqlı təsir problemlərinin tədqiqi sahəsinə aiddir. Bu elmi 
istiqamətdə, onun 20-dən çox məqalələri və bir neçə kitabı çap 
olunmuşdur. 

Elşad Mustafayev bir çox mötəbər Beynəlxalq elmi konfran- 
slarda (Moskva, Riqa, Minsk, Sparta-Türkiyə və s. şəhərlərdə) 
almış və elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. 

E.N.Mustafayev 2000-ci ildən hazırkı dövrə qədər "Əcnəbi 
tələbələrlə iş üzrə" dekanı vəzifəsində çalışır. 


MUSTAFAYEV RASİM BƏXTİYAR OĞLU 


Rasim Mustafayev 1934-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 1952-ci ildə Şəki şəhərin- 
də 10 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 
Həmin ildə Azərbaycan Politexnik İnsti- 
tutunun mexanika fakültəsinə daxil olmuş 
və 1957-ci ildə bu fakültənin "Maşınqay- 
ırma texnologiyası" ixtisasını bitirmişdir. 

1957-ci ildən 1958-ci ilə qədər Şəki 
İpək Kombinatında "İxtisaslaşdırma və 
səmərələşdirmə işləri üzrə mühəndis 
vəzifəsində çalışmış, 1959-cu ildən 
1964-cü ilə qədər Sumqayıt Alüminium zavodunda texnik kon- 
struktor, mühəndis konstruktor, böyük mühəndis konstruktor, 
konstruktor şöbəsinin rəisi və zavodun texniki şöbəsinin rəisi 
işləmişdir. 

İşlədiyi müddətdə zavodda bir çox səmərəli təkliflərin müəl- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 303 


lifi olmuş, istehsalata tətbiq olunduqdan sonra zavoda xeyli mən- 
fəət vermişdir. Göstərilən illər müddəti zavodun inkişaf dövrü 
olmuş, onun TI seriyası işə salınmış, zavodda maye metaldan dia- 
metri "9" mm olan məftil istehsalının, maye metaldan yayma 
məmulatları istehsal etmək üçün slikatların tökülməsinin təşkilat- 
çısı və iştirakçısı olmuşdur. 

İşlədiyi müddətdə göstərdiyi bacarığa görə 1967-ci ildə 
Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Sovetinin Əlvan Metallu- 
rgiya Birliyinə baş mexanik vəzifəsinə təyin edilmişdir. İşlədiyi 
müddətdə respublikada Əlvan Metallurgiya Birliyinin zavodları- 
nın təşkilatçısı və məhsul istehsalının iştirakçısı olmuşdur. Həmin 
illərdə respublikada alüminium təbəqəsindən məişət soyuducula- 
rının buxarlandırıcılarının istehsalının təşkilatçısı olmuşdur. О, 
həmçinin respublikada əlvan metaldan presləmə yolu ilə fasonlu 
profillərin istehsalının iştirakçısı olmuşdur. 

1970-ci ildən Bakı Yerli Sənaye Техпоој: Texnikumunda 
müəllim, şöbə müdiri və istehsalat təcrübəsi üzrə direktor müavi- 
ni işləmişdir. 

Yüksək mədəniyyəti və ziyalılığı ilə seçilən Mustafayev 
Rasim Bəxtiyar oğlu 1999-cu ildə Bakı Yerli Sənaye Texnolofi 
Texnikumu ləğv edilmiş, həmin texnikumun bazasında Bakı 142- 
rəetmə və Texnologiya Kolleci təşkil edildiyi üçün müəllimlik 
fəaliyyətinə başlamış, hal-hazırda kollecdə fəaliyyətini uğurla 
davam etdirir. 


MUSTAFAYEV BƏXTİYAR 
İSMAYIL OĞLU 


Bəxtiyar Mustafayev 1901-ci ildə sənətkar ailəsində anadan 


olmuşdur. 
O, orta təhsilini Şəkidə rus-tatar məktəbində almışdır. Rus- 


tatar məktəbini bitirdikdən sonra bir müddət Şəki şəhərində 
müəllimlik etmişdir. 


304 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1920-ci ildə təhsilini davam etdirmək məqsədilə Azərbaycan 
Respublikasının Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş və eyni 
zamanda Bakıda neft buruqlarında çalışmışdır. 

1925-ci ildə respublikanın kənd 
təsərrüfatı mütəxəssislərinə ehtiyac oldu- 
ğu üçün onu Mil-Muğan bölgələrinə 
mütəxəssis kimi təhkim etmişlər, təhsilini 
də Kirovabad (Gəncə) şəhərində qiyabi 
şöbədə başa vurmuşdur. 

1930-cu ildə mütəxəssis kimi Ağdam 
rayonunun Kənd Təsərrüfatı Texnikumu- 
na müəllim göndərilmiş, bir müddət işlə- 
dikdən sonra texnikumun müdiri vəzifəs- 
inə təyin edilmişdir. Uzun müddət texni- 
kumda çalışdıqdan sonra onu Ağdam 
rayonunun lera Hakimiyyətinin torpaq şöbəsinin rəhbəri, 1940- 
1945-ci illərdə rayon İcra Hakimiyyətinin müavini işləmişdir. 

1945-ci ildən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin müvafiq əmri ilə 
Şəki şəhər İcra Hakimiyyətinin torpaq şöbəsində rəhbər olmuş, 
sonra rayon Partiya Komitəsinin kənd təsərrüfatı üzrə II katibi 
seçilmişdir. 

1950-1951-ci illərdə Şəki rayonunun İcra Hakimiyyətində 
kənd təsərrüfatı üzrə müavin işləmişdir. 

1952-ci ildən ömrünün sonuna kimi texnikumun direktoru 
olmuşdur. 

1960-cı ildə təqaüdə çıxmış, 1964-cü ildə vəfat etmişdir. 





MUSTAFAYEVA AFƏT SƏDRƏDDİN QIZI 


Afət Mustafayeva 1950-ci ildə anadan olmuşdur. 1956-1964- 
cü illərdə Şəki şəhər 12 saylı məktəbdə orta təhsilini almışdır. 
1964-cü ildə Şəki Pedaqofi Texnikumuna daxil olmuşdur. 1968- 
ci ildə texnikumu müvəffəqiyyətlə başa vuraraq, ibtidai sinif 
müəllimi ixtisasına yiyələnmişdir. İlk əmək fəaliyyətinə 11 saylı 
orta məktəbdə başlamışdır. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 305 





1970-ci ildə Bakıya köçmüş, ailə vəziyyəti ilə bağlı bir 
müddət işləməmiş, 1976-cı ildən Oktyabr rayonu (indiki Yasamal 
rayonu) Mənzil yaşayış idarəsinin nəz- 
dində təşkilatçı müəllim vəzifəsində çalı- 
şaraq çətintərbiyəolunan uşaqların tərbiy- 
əsi ilə məşğul olmuşdur. 

1984-cü ildən, yenidən orta məktəbə 
qayıtmış, RXMŞ onu hal-hazırda işlədiyi 
21 saylı orta məktəbə ibtidai sinif müəlli- 
mi göndərmişdir. 

O vaxtdan kiçikyaşlı məktəblilərin 
təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olmağa başla- 
mışdır. 

1986-cı ildə ali təhsil almaq məqsədi 
ilə Qırmızı Əmək Bayrağı ordenli Aərbaycan Dövlət Pedaqoli 
İnstitutuna daxil olmuş və 1991-ci ildə həmin institutu fərqlənmə 
diplomu ilə başa vurmuşdur. 

Dövri mətbuatda dəfələrlə məqalələri dərc olunmuşdur. 

Məktəbdə və rayonda metodbirləşmə iclaslarında və pedaqo- 
ii şuranın yığıncaqlarında, elmi konfranslarda dəfələrlə çıxışlar 
etmişdir. 

Qabaqcıl işi nəzərə alınaraq dəfələrlə fəxri fərmanlara, ilin ən 
yaxşı müəllimi, ilin ən yaxşı mühazirəçisi adlarına layiq 
görülmüşdür. 

Bir neçə ümumrespublika müsabiqələrinin respublika turları- 
nın qalibi olmuşdur. 





MUSTAFAYEV MUSTAFA 
SEYİDƏHMƏD OĞLU 


Mustafa Mustafayev 1912-ci ildə anadan olmuşdur. 

O, orta məktəbi Tbilisidə bitirdikdən sonra, Bakıda Universi- 
tetin memarlıq fakültəsinə qəbul imtahanlarını uğurla verməyinə 
baxmayaraq, 1927-ci ildə ehtiyac olduğuna görə, Azərbaycan 





306 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuşdur. 

M.Mustafayev uzun müddət məsul vəzifələrdə çalışmış, 
müharibə illərində bir sıra xarici ölkələrdə mühüm dövlət tapşı- 
rıqlarını yerinə yetirmişdir. 

Onun vətən qarşısında göstərdiyi xid- 
mətləri yüksək dövlət mükafatları - Qır- 
mızı Bayraq, П dərəyəli Vətən müharibə- 
si, Qırmızı Ulduz, "Şərəf nişanı" ordenlə- 
ri, "Döyüş xidmətlərinə görə", "Qafqazın 
müdafiəsinə görə" medalları ilə qeyd 
olunmuşdur. 

O, Dövlət Təhlükəsizliyi orqanlarında 
qüsursuz xidmətdən sonra polkovnik 
rütbəsində istefaya çıxmış və bundan 
sonra 30 il Azərbaycan SSR Elmlər Aka- 
demiyasında (indiki AMEA) işləmişdir. Akademiyanın Rəyasət 
Heyəti aparatında çalışdığı illərdə kollektivin ictimai həyatında 
fəal iştirak etmiş, dəfələrlə partiya təşkilatının katibi seçilmişdir. 

Mustafa Seyidəhməd oğlu Mustafayev 1994-cü ildə dünyası- 
nı dəyişmişdir. 


— 





MUSTAFAYEV YUSİF MUSTAFA OĞLU 


Yusif Mustafayev 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. O. 1955-1966-cı illərdə Bakı 
şəhəri 85 saylı orta məktəbdə, axşam 
şöbəsində təhsil almışdır. 1964-cü ildə 
Азәгбаујап SSR EA-nın Fizika İnstitu- 
tunda laborant kimi fəaliyyətə başlamış- 
dır. 

1966-1972-ci illərdə Azərbaycan 
Dövlət Universitetində fizika fakültəsində 
ali təhsil almışdır. 

1972-1973-cü illərdə ordu sıralarında 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 307 


həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 

1981-ci ildə AMEA-nın Fizika İnstitutunun "Yarımkeçiricilər 
fizikası" üzrə əyani aspiranturasına daxil olmuş və oranı 1982-ci 
ilin payızında, vaxtından əvvəl "Ge-S" bərk məhlul əsasında dif- 
fuziya üsulu ilə alınan diodların elektrik xassələri" mövzusunda 
müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri nami- 
zədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

O, 1985-1995-ci illərdə institutun elmi katibi vəzifəsində 
çalışmışdır. İşlədiyi müddətdə 40-dan çox elmi məqalələri yerli 
və xarici јигпаПагда dərc olunmuşdur. Onların içərisində foto- 
qəbuledicilərə aid 16 müəlliflik şəhadətnaməsi var. 

Hal-hazırda AMEA Radiasiya Problemləri İnstitutunda baş 
elmi işçi vəzifəsində uğurla fəaliyyətini davam etdirir. 


MUSTAFAZADƏ ABDULLA HÜSEYN OĞLU 
Görkəmli ipəkçi, respublika dərəcəli ” Ы 
fərdi pensiyaçı, respublikanın əməkdar 
aqronomu Abdulla Hüseyn oğlu Mustafa- 
zadə 1908-ci ildə anadan olmuşdur. 

İlk təhsilini Şəkidə alan Mustafazadə 
1923-34-cü illərdə Kirovabad (Gəncə) 
Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun ipəkçı- 
lik şöbəsinə daxil olur. Oranı bitirdikdən 
sonra Vartaşen barama zavodunda, Şəki 
İpəkçilik stansiyasında aqrotexnik, texniki 
rəhbər vəzifələrində çalışmışdır. ј 

1934-cü ildə Kirovabad Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirdik- 
dən sonra Şəki Təcrübə İpəkçilik Stansiyasına direktor göndərdi- 
lər. Vaxtilə burada adi bir işçi olan, sonralar isə həmin müəssi- 
səyə başçılıq edən A.Mustafazadənin rəhbərliyi altında yetişdiri- 
lən yüksək keyfiyyətli məhsulun sorağı çox uzaqlardan eşidil- 
məyə başladı. "Kommunist" qəzetinin 1935-ci il 23 sentyabr 


= 
— 






308 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


tarixli nömrəsində dərc olunmuş "Yaponlar Şəkidə" sərlövhəli 
yazı A.mustafazadənin apardığı maraqlı tədqiqatlara həsr olun- 
muşdur. Yapon cinsindən olan ipək qurdlarının palıd yarpağı ilə 
bəslənilməsindən bəhs edən müəllim yazır: "Bu il A.Mustafaza- 
də meşəyə yüz min barama qurdu buraxmışdır". Qurdlar iyun 
ayının 5-dən: 27-dək palıd yarpağı yemiş və barama sarımışdır. 
Onlar 5-8 dərəcə soyuğa, şiddətli yağışlara və istiyə davam gətir- 
mişlər. Həmin il palıd ağaclarında 300 kiloqramadək barama 
yetişdirən Abdulla məhsulu Moskvaya göndərmiş, həmin barama 
tellərindən toxunan zərif və davamlı çeçunça adlanan parçanı ali- 
mlər yüksək qiymətləndirmişlər". 

1938-ci ildə Respublika İpəkçilik İdarəsinə aqronom-selek- 
siyaçı kimi dəvət olunan A.Mustafazadə Respublika Baş İpəkçi- 
lik İdarəsində baş aqronom, rəis müavini, rəis vəzifələrində işlə- 
mişdir. 

Bu illərdə o ipək qurdlarının yemlənməsinə başlama vaxtları- 
nın düzgün təyin olunması məsələsini həll edir. Onun yaratdığı "- 
Şəki-1" "Şəki-2" cinsləri, onların hibridləri istehsalatda tətbiq 
olunur. 1972-ci ildə "Şəki-1", "Şəki-2" cinsləri və onların 
hibridləri başqa cinslərdən 2596 artıq məhsul verdiyinə görə SSRİ 
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən müəlliflik şəhadətnaməsi 
almışdır. 

Hindistanın Koonor təcrübə stansiyasında dünyanın bir çox 
ölkəsinin 44 cins barama qurdu təcrübədən keçirilir. Mütəxəssi- 
slərin fikrincə, bu cinslərin içərisində məhsuldarlığıüna və ipək 
çıxımına görə "Şəki-2" cinsi xüsusi yer tutur. Həmin cinslər 
ölkəmizin ipəkçiliyində mühüm yer tutmuşdur. 

A.Mustafazadə "Baramanın boğulması və qurudulması", "Tut 
barama qurdu qrenasının inkubasiyası", "İpəkçilərə kömək" kimi 
kitabların və bir çox elmi məqalələrin müəllifidir. 

A.Mustafazadə əməkdar aqronom adı almış, "Şərəf nişanı" 
ordeni və müxtəlif medallarla təltif olunmuşdur. 

O, ömrünün sonunadək Respublika Kənd Təsərrüfatı Nazir- 
liyində təcrübəli mütəxəssis kimi çalışmış, 1984-cü il martın 25- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 309 


də ömrünün 76-cı ilində dünyasını dəyişmişdir. 

İpəkçilik sahəsində böyük xidmətlərini nəzərə alaraq Respu- 
blikanın Əməkdar Aqronomu, həmyerlimiz A.Mustafazadənin 
adını əbədiləşdirmək üçün onun adına priz təsis olunması haqqın- 
da qərar qəbul edilmişdir. 


MUSAYEVA TAMİLLA HƏŞİM QIZI 


Musayeva Tamilla 1931-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. O, 1940-cı ildə Bakı şəh- 
ərinin 46 saylı məktəbinə getmiş və 
1949-cu ildə oranı bitirmişdir. Həmin ildə 
o, Azərbaycan Dövlət Universitetinin 
Tarix fakültəsinə daxıl olub. Onun yara- 
dıcılıq fəaliyyəti, 1954-cü ildə fərqlənmə 
diplomu ilə bitirdiyi Dövlət Universiteti- 
nin Tarix fakültəsi Elmi Şurasının qərarı 
ilə göndərildiyi Azərbaycan Elmlər Aka- 
demiyası A.Bakıxanov adına Tarix İnsti- 
tutu ilə sıx bağlıdır. T.Musayeva həmin vaxtdan indiyədək Tarix 
İnstitutunda elmi-tədqiqat işi ilə məşğuldur. 

O, 1962-ci ildə namizədlik, 1980-ci ildə doktorluq disserta- 
siyası müdafiə etmişdir. T.Musayevaya 1982-ci ildə "Vətən tari- 
xi" ixtisası üzrə professor elmi adı verilmişdir. T.H.Musayeva 
1984-cü ildə "İnqilab və Azərbaycanda xalq təhsili" monoqrafiy- 
asına görə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı fəxri adına 
layiq görülmüşdür. 

T.H.Musayevanın elmi axtarışlarının əsas istiqamətlərindən 
biri 20-40-cı illərdə Azərbaycanda xalq təhsilinin inkişafı tarixi, 
bu sistemin yaranması və respublika zəhmətkeşlərinin ümumtəh- 
sil səviyyəsinin yüksəldilməsində onun rolunun tədqiqi olmuş- 
dur. T.H.Musayeva respublikada birincilər sırasında Azərbaycan- 
da savadsızlıqla mübarizə kimi həlledici problemin həllinin araş- 





310 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


dırılması ilə məşğul olmuşdur. Azərbaycanlı qadınların təlimi və 
təhsili, onları azadlığa və bərabərliyə aparan mürəkkəb yolların 
öyrənilməsi, onların respublikanın ictimai-siyasi və iqtisadi həy- 
atına cəlb edilməsi məsələləri T.H.Musayevanın elmi axtarışları- 
nın mövzusudur. Onun tədqiqatlarında 20-30-cu illərdə həyata 
keçirilən əlifba islahatı, yazı problemləri, Sovet hakimiyyətinin 
dindarlara münasibəti məsələləri əhəmiyyətli yer tutur. Onun 
elmi axtarışlarının mühüm istiqamətlərindən biri elmi formalaş- 
ması və inkişafı məsələsidir. O, Azərbaycanın mədəniyyət tarixi- 
ni kompleks şəkildə tədqiq etmişdir. 

T.H.Musayeva üçcildli "Azərbaycan tarixi"nin (Bakı, 1963, 11 
c., 1, II hissələr) müəlliflərindən biridir. O, 2000-ci ildə çap olun- 
muş çoxcildli "Azərbaycan tarixi"nin VI cildinin müəllifi və 
redaksiya heyətinin üzvlərindən biridir. O, 20-30-cu illərdə 
Azərbaycan mədəniyyətinin yaranması və inkişafı tarixinə həsr 
edilmiş, V, VIII, X fəsillərin müəllifidir. O, 66 elmi əsərin, o 
cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun dövrü mətbuat 
səhifələrində Azərbaycanın sosial iqtisadi və mədəni inkişafı 
məsələlərinə həsr edilmiş 25 publisistik məqaləsi nəşr olunmuş- 
dur. 

T.H.Musayeva beynəlxalq, ümumittifaq və respublika kon- 
fransı, simpozium və sessiyalarında elmi məruzələri ilə dəfələrlə 
çıxış etmiş, bu forumlarda respublika tarix elmini ləyaqətlə təm- 
sil etmişdir. 

T.H.Musayeva elmi-təşkilatçılıq işində də fəal iştirak edir. Bir 
çox illərdir ki, o, İnstitutun Elmi Şurasının və doktorluq disserta- 
siyalarının müdafiəsi üzrə İxtisaslaşdırılmış Şuranın üzvüdür. O, 
12 doktorluq və 26 namizədlik dissertasiyası müdafiə edənlərin 
opponenti olmuşdur. 

T.H.Musayeva elmi kadrların hazırlanması sahəsində böyük iş 
aparır. Onun rəhbərliyi altında 10 nəfər namizədlik dissertasiyası 
müdafiə etmişdir və iki doktorluq dissertasiyasının elmi məsləh- 
ətçisi olmuşdur. Hazırda o, bir sıra aspirant və dissertantın elmi 
rəhbəridir. O, eyni zamanda редадој: fəaliyyətlə də məşğul olur. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 311 


T.H.Musayeva bir neçə il ərzində Bakı Dövlət Universitetinin 
Tarix fakültəsində "Azərbaycan tarixi" üzrə ümumi kursdan, 
"Azərbaycanda mədəni quruculuq tarixi" üzrə ixtisas kursundan 
dərs demişdir, dəfələrlə Universitetin Tarix fakültəsində Dövlət 
imtahanları komissiyasına sədrlik etmişdir. 


MUSAYEV ƏBDÜLƏLİ ƏHMƏD OĞLU 


Əbdüləli Musayev 1943-cü ildə Şəki 
şəhər M.F.Axundov adına 2 saylı orta 
məktəbin 7-ci sinifini bitirib, Şəki Tibb 
Texnikumuna daxil olmuşdur. 

1947-ci ildə Aşağı-Şabalıt kənd 
sovetliyində (4 kənd) feldşer məntəqə 
müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bir il 
işlədikdən sonra Şəki şəhər xəstəxanası 
na dəyişdirilib. Şəki şəhər 10 saylı mək- 
təbin 10-cu sinifinə daxil olub. 

1949-cu ildə Xarici dillər, 1950-ci 
ildə Moskva iqtisadi-statistika institutunun Bakı filialına qəbul 
olunub. Gündüz xarici dillər, axşam statistika institutunda oxuyub 
hər iki institutu bitirmişəm. 

1953-cü ildə Xarici dillər institutunu bitirib Şəki şəhərinə 
təyinat alıb. 1959-cu ilə qədər Şəki şəhər 2 saylı orta məktəb və 
Toxuculuq texnikumunda fransız dili müəllimi işləyib. pə 

1959-cu ildən 1996-cı ilədək İqtisadi-statistika Universitetin” 
də Mühasibat uçotu kafedrasında baş laborant, maşın-hesablama 
stansiyasının müdiri, müəllim vəifələrində çalışıb. , 

1966-1984-cü illərdə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun – 
Təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili hesablayıcı maşınlar və proqram” 
laşdırma", iqtisadi informasiyanın maşınla işlənməsi kafedraların- 
da müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləyib. Proqram 
və metodiki göstərişlərin hazırlanması, Azərbaycan dilində dərs 





312 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


vəsaitinin hazırlanmasında fəal iştirak edib. 50 çap vərəqi həc- 
mində elmi məqalə və dərs vəsaitlərinin müəllifidir. 
1969-cu ildə Moskva Plexanov adına Xalq Təsərrüfatı İnsti- 
tutunun Mühasibat uçotu kafedrasına rəsmi olaraq "Tədqiqatçı" 
təyin edilmiş, 1972-ci ilin fevralında "Pərakəndə ticarət uçotu 
informasiyasının maşınla işlənməsinin əsas istiqamətləri" mövu- 
sunda alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 
1975-ci ildə dosentlik diplomunu almışdır. 
1974-cü ildə informatikaya aid olan fənlərin müxtəlif kafe- 
dralar arasında bölüşdürülməsini əsassız hesab edərək müstəqil 
"Hesablayıcı maşınlar və proqramlaşdırma" kafedrasının yaradıl- 
ması məsələsini rəhbərlik və nazirlik qarşısında qaldırmış və 
həmin kafedranın yaradılmasına nail olmuşdur. Sonralar bu kafe- 
dranın əsasında "İqtisadi informasiyanın maşınla işlənməsi" kafe- 
drası yaradılıb. 
1978-1979-cu illərdə öz qruplarında ilk dəfə zaçot və imta- 
hanları Kisi adlı maşınlarda qəbul etmişdir. Bu maşınların hər 
birinə (8 ədəd idi) 10 kart yerləşdirilirdi və hər karta 5 sual veri- 
lirdi. Sualların ancaq biri düz olurdu. 9-10 suala düz cavab verə- 
nə maşın əla, 8-9-a yaxşı, 6-7-yə kafi, 6-dən aşağı maşın qeyri- 
kafi qiymət verirdi. 
1962-63-cü dərs ilində Moskva şəhərində, 1964-cü ildə 
Vilnüs, 1968-ci ildə Voronei şəhərlərinə hələ istehsalata buraxıl- 
mayan hesab maşınlarını öyrənmək məqsədilə ezam edilmişdir. 
1971, 1976-cı illərdə Moskva İqtisadi-statistika institutunda 4 
aylıq ixtisas artırma kursunda olmuş, 1987-ci ildə Maliyyə Nazir- 
liyi tərəfindən yenə həmin instituta göndərilmişdir. 
1984-1990-cı illərdə Maliyyə Nazirliyinin Hesablama Mər- 
kəzində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. 1987-ci ildə ilk dəfə 
Azərbaycana SSRİ Maliyyə Nazirliyindən 20 ədəd AVM marka- 
İr kompüter gətirib nazirliyin bütün idarələrinə, Bakı Soveti və 
Nəsimi rayon maliyyə şöbələrinə kompüter quraşdırıb hesablama 
işlərinin və nazirliyin hesablama məsələlərinin keyfiyyətinin 
yaxşılaşdırılması sahəsində xeyli irəliləyiş əldə edilmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 313 





MUSTAFABƏYLİ HÜSEYN LÜTVƏLİ OĞLU 


Hüseyn Mustafabəyli 1954-cü ildə 
anadan olmuşdur. 1960-1970-ci illərdə 
Şəki 2 saylı orta məktəbdə və 1970-75-ci 
illərdə ADU-nin Geolofi-coğrafiya 
fakültəsində oxumuşdur. 1975-76 illərdə 
Qazaxıstanın Çezkazçan vilayətində geo- 
Тоја ekspedisiyada mühəndis-geoloq işlə- 
mişdir. 1976-cı ildən Az. EA-nın Şəki 
Zona Elmi bazasında kiçik elmi işçi vəzi- 
fəsinə qəbul olmuşdur. : 

1977-79-cu illərdə SSRİ EA QEOXI 
İnstitutunda 2 illik stafirovka keçmişdir. 1980-ci ildə Az. EA-nın 
Geologiya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olmuşdur. 1984-cü 
ildə Şərqi Qafqazın aalen çöküntülərində endikator qaz - 
nin paylanma qanunauyğunluqları və onların axtarış əhəmiyyəti 
mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1986- 
92-ci illərdə Şəki Geofizika observatoriyasının geokimya labora- 
toriyasında baş geokimyaçı vəzifəsində çalışmışdır. .. 

1992-93-cü illərdə Şəki şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı 
vəzifəsinə təyin edilmişdir. 

1993-96-cı illərdə Şəki müəllimlərinin hazırlığı və bərpası 
institutunda təlimatçı işləmişdir. 

1996-cı ildən AMEA-nın Şəki Regional Elmi Mərkəzinə baş 
elmi işçi və "Geokimya" laboratoriyasının rəhbəri vəzifəsinə 
qəbul olunmuşdur. 

Elmi tədqiqatları Böyük Qafqazın cənub yamacının geokim- 
yası, tətbiqi geokimyanın mühüm problemləri, B.Qafqazın cənub 
yamacının landşaftının geokimyəvi xüsusiyyətləri, biogeokimyə- 
vi qanunauyğünluqlarının öyrənilməsi və xalq təsərrüfatının inki- 
şafı üçün əməli elmi təkliflərin hazırlanmasına həsr olunmuşdur. 

Respublikamızın ictimai-siyasi həyatında zəruri məqamlarda 


iştirak etmişdir. 





314 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1986-89-cu illərdə Şəki Ocaq Cəmiyyətində xalq folklorunun 
dərman bitkiləri və vasitələrinin təbliğinə aid bölməsində fəaliy- 
yət göstərmiş, 1989-92-ci illərdə Aərbaycan Xalq Cəbhəsinin 
Şəki şöbəsinin sədri olmuşdur. 1996-cı ildən fəal ictimai-siyasi 
fəaliyyətdən kənarlaşıb yenidən elmi fəaliyyətini davam etdirir. 


MİRZƏZADƏ XƏYYAM 


Xəyyam Mirzəzadə 1935-ci ildə ziy- 
alı ailəsində anadan olmuşdur. 

O, 1957-ci ildə Ü.Hacıbəyov adına 
Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının 
bəstəkarlıq fakültəsini bitirmişdir. Onun 
müəllimi dahi bəstəkar bu fakültədə dərs 
demişdir. 

X.Mirzəzadə 1969-cu illərdə konser- 
vatoriyanın "Bəstəkarlıq" kafedrasına 
rəhbərlik etmişdir. 

Onun yaradıcılığı instrumental və 
vokal musiqini, simfonik və kamera 1anrlarını əhatə edir. Görkə- 
mli bəstəkar dramatik tamaşalara və kinofilmlərə də musiqilər 
bəstələmişdir. 

X.Mirzəzadə "Çiçəklən mənim vətənim", incə və dərin "Eti- 
raf", "Dünya və Məhəbbət" mahnıları kimi gözəl vokal əsərləri 
yazsa da, onun əsas yaradıcılığı instrumental sahədə daha parlaq 
şəkildə özünü biruzə vermişdir. 

Xəyyam Mirzəzadə İncəsənəti üçün milli ənənələr və XX 
əsrin bütün nailiyyətləri ilə təchiz olunmuş bəstəkar texnikasının 
birgə sintezi xarakterikdir. 

Musiqi aləmində Xəyyam Mirzəzadənin öz dəsti-xətti digər 
bəstəkarlardan aydın surətdə seçilir. 

O, Artıq Konservatoriyada təhsil alarkən, onun istedadını üzə 
çıxaracaq bir çox əsərlər yazmışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 315 


X.Mirzəzadə tələbə ikən 1 simfoniyasını yazmışdır. 1962-ci 
ildə yazdığı II simfoniya SSRİ-nin gənc bəstəkarları arasında 
keçirilən müsabiqədə mükafatlandırılmışdır. "Oçerklər-63" və 11 
simfoniya Moskvanın, Leninqradın və başqa şəhərlərin ən tanın- 
mış orkestrləri tərəfindən dəfələrlə ifa olunmuş və onu məşhur- 
laşdırmışdır. 

O, bir çox kamera əsərlərinin və sonataların müəllifidir. Onun 
əsərləri İngiltərə, Avstriya, Almaniya, Macarıstan, Bolqarıstan, 
Yuqoslaviya, Hollandiya, Fransa, İtaliya, İsveçrə, Flippin, Misir, 
Polşa, Rusiya, Gürcüstan, Litva, Ukrayna, ABŞ, Türkiyə, Kipr, 
Yaponiya, Latviya, Estoniya, Moldova, Özbəkistan, Monqolustan 
və 5. ölkələrdə dəfələrlə səslənmişdir və əsərlərini Simon Kaval- 
la (Polşa), Spandiaaru (Hollandiya), Raxlin, Hinzburq, Mansurov, 
Arkin, Georgiyev (Rusiya), Kaxidze (Gürcüstan), K.Abdullayev, 
R.Abdullayev, Niyazi, Z.Hacıbəyov, N.Rzayev, Toledo (Flippin) 
kimi diriforların rəhbərlik etdiyi orkestrlər ifa etmişdir. 

X.Mirzəzadə 1957-ci ildən Musiqi Akademiyasında fəaliyyət 
göstərən X.Mirzəzadənin yetişdirmələri Azərbaycan, Rusiya, 
İsrail, Dağıstan, İran, Türkiyə, Suriya, İraq, Türkmənistan və Bol- 
qarıstanda musiqi yaradıcılığı sahəsində müvəffəqiyyətlə fəaliy- 
yət göstərirlər. 

O, Musiqi Akademiyasının professoru, Xalq artisti, görkəmli 
bəstəkar, gözəl insan Xəyyam Mirzəzadə 1964-cü ildə Umumit- 
tifaq Bəstəkarlar müsabiqəsinin qalibi olmuş, 1970-ci ildə kom- 
somol və 2 dəfə, 1975, 1986-cı illərdə Respublika Dövlət Müka- 
fatını almışdır. 

Xəyyam Mirzəzadə musiqi sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə 
görə "Şöhrət ordeni"nə və "Yusif Məmmədəliyev" medalına 
layiq görülmüşdür və hazırda prezident təqaüdçüsüdür. 


316 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


MÜRŞÜDOVA ULDUZ BƏŞİR QIZI 


Ulduz Mürşüdova 1958-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1965-1975-ci illərdə Şəki 
şəhər 7 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 
1979-cu ildə Azərbaycan Dillər Univer- 
sitetinin "İngilis dili" fakültəsinə daxil 
olub, 1985-ci ildə həmin fakültəni "ingi- 
lis-fransız" dilləri müəllimi ixtisası üzrə 
qurtarmışdır. 

1985-cı ildə təyinatla Şəkiyə qayıdan 
U.Mürşüdova 1988-ci ilə qədər Qaradağ- 
lr kənd 8 illik məktəbində və paralel ola- 
raq Şəki 21 saylı Texniki-peşə məktəbin- 
də ingilis dili müəllimi işləyib. 

1988-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Şəki 
Regional Elm Mərkəzində (AMEA ŞREM) laborant, 1989-cu 
ildən "Folklorşünaslıq və el sənətləri" laboratoriyasında kiçik 
elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 

1991-ci ildə AMEA-nın Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, 
müxbir üzvü, professor Yaşar Qarayev tərəfindən AMEA-nın 
Ədəbiyyat İnstitutuna dissertant kimi dəvət olunur. O, Y.Qaray- 
evin məsləhəti ilə "Rəşid bəy Əfəndizadə (Əfəndiyev) və fol- 
klor" mövzusunda "Folklorşünaslıq" şöbəsinin müdiri, professor 
İsrafil Abbasovun rəhbərliyi ilə dissertasiya işi üzərində çalışır. 

1998-ci il iyun ayının 23-də xalq şairi, akademik B.Vahabza- 
dənin sədrliyi ilə AMEA ŞREM-də yaradılmış İxtisaslaşdırılmış 
müdafiə şurasında yuxarıda qeyd olunan mövzuda dissertasiya 
işini müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, 10.01.03 - Azərbaycan 
ədəbiyyatı və 10.01.09 - Folklorşünaslıq ixtisasları üzrə filologi- 
ya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

U.Mürşüdova 1997-ci ildə AMEA ŞREM-də "Folklorşünas- 
liq və el sənətləri" şöbəsinə rəhbər təyin edilib. 

1999-cu ildən o, paralel olaraq Azərbaycan Dövlət Universi- 
tetinin (indiki BDU) Şəki filialında "Azərbaycan şifahi xalq ədə- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 317 


biyyatı" və "ingilis dili" dili fənlərindən dərs deyərək, pedaqofi 
fəaliyyət göstərir. 

U.Mürşüdova 1999-cu ildən, həmçinin Şəki Pedaqofi Texni- 
kumunun ingilis dili şöbəsində "İngilis dilinin tarixi" və "Şifahi 
nitq praktikası" fənlərini tədris edir. 2004-cü ildən bəri həmin 
şöbənin Dövlət İmtahan Komissiyasının sədri kimi də fəaliyyət 
göstərir. 

2000-ci ildən ADU-nun (indiki BDU) Şəki filialında fəaliy- 
yət göstərən İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasının üzvü olub. 

2002-ci ildən Azərbaycan müəllimlər İnstitutunun Şəki filia- 
lında açılmış "İngilis dili" fakültəsinin dekanı, 2006-cı il noyabr 
ayında "Dillər" kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 

2004-cü ilin mart ayında müsabiqə yolu ilə Azərbaycan Res- 
publikası Təhsil Nazirliyi və ABŞ Təhsil Departamentinin "Təh- 
sil və Mədəniyyət məsələləri" şöbəsinin təyinatı ilə "2003-2006- 
cı illərdə Azərbaycanın orta məktəblərində sosial fənlər sahəsin- 
də müəllim hazırlığı üzrə tədris KURİKULUMIN hazırlanması" 
layihəsi üzrə mart-may aylarında Virciniya ştatının Fefaks şəh- 
ərində "Corc Meysn" Universitetində kurs keçən 6 nəfərlik aka- 
demik heyətin üzvlərindən biri olub. ABŞ-da olarkən professor 
Qəri Varellanın elmi rəhbərliyi altında U.Mürşüdova "Müəllim 
hazırlığının və orta təhsilin perspektivləri" (Qərb təhsili sistemi- 
nin təcrübəsi əsasında) adlı müəllimlər üçün 473 səhifəlik meto- 
dik vəsait (Bakı, "Adiloğlu" nəşriyyatı, 2005) yazmışdır. 

2005-ci ildən bəri Bakı, Şəki, Mingəçevir orta məktəb və 
Universitet müəllimləri üçün seminarlar təşkil etmiş və onların 
rəhbəri olmuşdur. ABŞ-da olarkən "Corc Meysn" Universitetinin 
doktoru diplomunu almış, "Öyrədənlərin öyrədəni" ("Mentor") 
adına layiq görülmüşdür. 

Hazırda AMİ-nin Şəki filialında "İxtisas dəyişmə və ixtisas artır- 
ma" şöbələrində müəllimlərə yeni təlim metodlarından dərs deyir. 

O, 4 kitabın və 16 elmi əsərin müəllifidir. Hazırda "Azərbay- 
can və Şimali Amerika folklorunda oxşar motivlər, mövzusunda 
doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir. 


318 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


NAİBOV NURMƏMMƏD HACIMƏMMƏD OĞLU 


Nurməmməd Naibov 1909-cu ildə 
Şəki şəhərində anadan olmuş, 1929-cu 
ildə Şəki редадојг məktəbini, 1933-cü 
ildə isə Azərbaycan Dövlət Pedaqofi 
İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini 
bitirmişdir. O, həmin ildən ömrünün 
sonuna kimi Şəki şəhərinin ayrı-ayrı orta 
məktəblərində riyaziyyat müəllimi işlə- 
mişdir. 

Pedaqofi sahədə nailiyyətlərinə görə 
1960-cı ildə Azərbaycan SSR-in Maarif 
Nazirliyi tərəfindən "Qabaqcıl maarif xadimi" döş nişanı ilə təltif 
edilmiş. 1967-ci ildə Azərbaycan Müəllimlərinin V Respublika 
qurultayına nümayəndə seçilmişdir. 

N.Naibov 1966-cı ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təl- 
tif edilmiş, həmin ildə "Azərbaycan SSR-in əməkdar müəllimi" 
fəxri adına layiq görülmüşdür. 

1971-ci ildə vəfat etmişdir. 





NAĞIYEV AYDIN ƏNVƏR OĞLU 


Aydın Nağıyev 1951-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olub. 

O, 1958-1968-ci illərdə M.F.Axun- dəə 
dov adına 2 saylı orta məktəbdə, 1971- 
1977-ci illərdə N.Nərimanov adına Tibb 
İnstitutunda təhsil almışdır. 

1976-1981-ci illərdə Belarus Respu- 
blikasının Qomel vilayətində ümumi cər- 
rah, 1981-1985-ci illərdə Mir-Qasımov 
adına Respublika Klinik xəstəxanasında 
həkim-neyrocərrah işləmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 319 


1985-ci ildən Respublika Neyrocərrahlıq Mərkəzi yarandığı 
gündən həmin mərkəzdə çalışıb, 1996-cı ildən ATU-nun Ney- 
rocərrahlıq kafedrasında assistent vəzifəsində çalışır. 

2 monoqrafiya, 11 elmi məqalə, 1 müəlliflik şəhadətnaməsi 
və 1 elmi kəşfin müəllifidir. 

1995-ci ildə Kiyevdə A.P.Romodanov adına Elmi-Tədqiqat 
Neyrocərrahlıq İnstitutunda namizədlik dissertasiyası müdafiə 
etmişdir. 

1985-ci ildə uşaqlarda (həm də yaşlılarda) hidrosefaliya 
xəstəliyinin, fəqərə sütununun onurğa beyninin boyun nahiyəs- 
inin, ön fəqərəarası yırtıqların, baş beyin yamacının şişlərinin, 
boyun kələfəinin (boyun sinirlərin) cərrahi müdaxilələrinin ilk 
dəfə respublikada tətbiqini həyata keçirmişdir. 

1998-ci ildə kranio-fasial şişlərin cərrahi yolla müalicəsinin 
ilk icraçısı olmuşdur. 

2005-ci ildə onurğa beyninin fiksə olunma sindromunun cər- 
rahi müalicəsini ilk tətbiq etmişdir. 

1991-ci ildə Moskvada keçirilən ümumdünya Neyrocərrahlar 
konqresində, 1999-cu ildə Almaniyanın Nyunberq şəhərində, 
həmin ildə Danimarkanın Koppenhagen şəhərində, 2004-cü ildə 
Aluştada keçirilən konfranslarda Hidrosefaliyanın müalicəsi 
mövzusunda çıxış etmişdir. 

A.Ə.Nağıyev hal-hazırda Tibb Universitetinin Neyrocərrahiy- 
yə kafedrasının dosenti kimi fəaliyyətini davam etdirir. 


NƏBİBƏYOVLAR 
AİLƏSİ 


Nəbibəyovlar — bu ziyalı nəsil Şəkidə, hətta Azərbaycanın 
hər yanında rütbə və hər imkana malik bəy nəsilli hərbiçilər kimi 
tanınmışlar. 

Qasım bəy Nəbibəyov 1920-ci ilə qədər, uzun müddət pod- 
polkovnik rütbəsində "çar pristavı" olmuşdur. Rusiyada mükəm- 


320 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


məl təhsil alan Qasım bəy həm də İrandakı rus səfirliyində çalış- 
mış, 1915-1917-ci illərdə isə Türkmənistanda məşhur general 
Kuropatkinin qərargahında Şərq dilləri üzrə tərcüməçi olmuşdur. 

Qasım bəyin tacirlik fəaliyyətinin də olması barədə məlumat 
verən nəticəsi Murad Nəbibəyovun dediyinə görə onun İranda, 
Türkmənistanda, Ərəbistanda da ipək fabrikləri olmuş və həmin 
fabriklərə Şəkidən parça toxumaq üçün xam ipək gedərmiş. 

Qasım bəy 90-dan yuxarı yaşı olan vaxtlarında da çox gümrah 
və iti ağıla malik olub. 1917-ci ildə bir növ özünü müdafiə məq- 
sədilə at ilxilarını bolşeviklərə bağışlamışdır. 

Qasım bəyin 5 oğlundan 4-ü Vahid bəy (kapitan), Bəhram bəy 
(polkovnik), Hüseyn bəy (podpolkovnik), Zahid bəy (kapitan) 
olmuş və bir oğlu - Hidayət bəy isə Nuru Paşa ilə Türkiyəyə get- 
miş və burada Nuru paşanın qızı ilə evlənib İstanbulda qalmış, 
sonra da əlaqə saxlamamışdır. 

Hüseyn bəy təhsilini Parisdə almışdır. O, həm də tarix, ədə- 
biyyat və etnoqrafiya ilə də dərindən maraqlanmış, onun bu 
səpgidə hətta bir kitabı Polşada nəşr olunmuşdur. Hüseyn bəy 30- 
u illərə qədər Şəki Pedaqofii Texnikumunda da dərs demiş- 
dir.Bəhram bəy ilk təhsilini Kutaisi realnı məktəbində, 194-cü 
ildən isə Peterburqdakı Konstantin Artilleriya Məktəbində davam 
etdirmişdir. Oranı birinci dərəcəli diplomla bitirmişdir. Birinci 
Dünya Müharibəsinin iştirakçısı olan Bəhram bəy Nəbibəyov 
1918-1920-ci illərdə məşhur sərkərdələrimiz Əliağa Şıxlinski və 
Səməd bəy Mehmandarovla Milli ordu quruculuğumuzun təməl 
daşını qoyanlardandır. 

Bəhram bəy Nəbibəyov 1930-cu il iyul ayında Şəkinin 
Bideyiz kəndinin yaxınlığındakı Buxdur dağında Beriya və Bağı- 
rovun üsyanı yatırmaq üçün göndərdikləri çeka cəlladları ilə 
döyüşdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 321 
NƏBİYEV NURU MƏHƏRRƏM OĞLU 


Nuru Nəbiyev 1929-cu ildə kəndli 
ailəsində anadan olmuşdur. 1939-1947-ci 
illərdə Qoxmux 7 illik məktəbində təhsil 
almışdır. 

1947-1949-cu illərdə Qoxmux kənd 
kolxozunun sıravi üzvü olmuşdur. 

1949-1952-ci illərdə ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Qayıt- 
dıqdan sonra kolxozda fəaliyyət göstər- 
miş və burada fəaliyyəti dövründə 
müxtəlif rəhbər vəzifələrdə işləmiş, 
dəfələrlə yerli sovetlərə deputat seçilmişdir. 

1954-1959-cu illərdə Şəki kənd Təsərrüfatı Texnikumunun 
əyani aqronomiya şöbəsində təhsil almışdır. 

1966-cı ildə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə "Şərəf ordeni" və 
SSRİ Xalq Təsərrüfat Sərgisinin gümüş medalı ilə təltif olunmuş- 
dur. 

Təsərrüfatda yüksək nailiyyətlərə görə Şəhər Partiya Komi- 
təsinin plenium üzvü, 1969-cu ildə kolxozçuların III qurultayının 
iştirakçısı olmaqla, Mərkəzi Komitənin rəyasət heyətinə üzv 
seçilmişdir. 

1979-cu ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki 
Gəncə Kənd Təsərrüfatı akademiyası) qiyabi aqronomiya şöbəs- 
ini əla qiymətlərlə bitirib, doğma kəndinə qayıtmış və burada 20 
il baş aqronom vəzifəsində çalışmışdır. 

1973-cü ildə SSRİ Ali Sovetinin fərmanı ilə "Lenin ordeni" 
ilə təltif olunmuşdur. 

N.M.Nəbiyevin əməyi daim yüksək qiymətləndirilmiş, o, 
dəfələrlə bir çox orden və medallara layiq görülmüşdür. 





322 SƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
OSMANOVA ŞƏFİQƏ SABİR QIZI 


Şəfiqə Osmanova 1957-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1964-cü ildə orta məktəbin 1 
sinifinə daxil olmuş, 1974-cü ildə Şəki 
şəhər M.F.Axundov adına 2 saylı orta 
məktəbi bitirmişdir. 

1976-cı ildə Şəki Pedaqofi Məktəbinə 
daxil olmuş, 1979-cu ildə həmin məktəbi 
"Ümumtəhsil məktəbləri üçün ibtidai 
sinif müəlliməsi" ixtisası üzrə fərqlənmə 
diplomu ilə bitirmişdir. 

1977-ci ildə Şəki şəhər zəhmətkeş 
deputatları sovetinə deputat seçilmiş, həmin ildə sosializm yarış- 
ının qalibi olmuş, Azərbaycan və İttifaq komsomolu Mərkəzi 
Komitəsinin Fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur. 

1981-ci ildə Azərbaycan Pedaqofi İnstitutuna daxil olmuş, 
1986-cı ildə həmin institutun İbtidai təlim pedaqogikası və meto- 
dikası fakültəsini bitirmişdir. 

1979-cu ildən Nərimanov rayonundakı 45 saylı orta məktəb- 
də ibtidai sinif müəlliməsi işləyir. 

Bir sıra konfranslarda, metodbirləşmə iclaslarında müxtəlif 
mövzularda çıxışlar etmişdir. 

1999-cu ildə "İlin ən yaxşı müəllimi" müsabiqəsinin qalibi 
olmuş II dərəcəli Diplomla təltif olunmuşdur. 





PİRİYEV YUSİF TAHİR OĞLU 


Piriyev Yusif 1920-ci ildə anadan olmuşdur. O, həmin kənd- 
də 7 illik təhsilini başa vurduqdan sonra Şəki Pedaqofi məktəbi- 
nə daxil olmuş və oranı müvəffəqiyyətlə qurtardıqdan sonra 
1940-1941-ci tədris illərindən doğma kəndində müəllim və 
məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 


| 
| 
| 
| 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 323 


1950-ci ildə M.F.Axundov adına Bakı Dövlət müəllimlər 
İnstitutuna daxil olmuş və 1952-ci ildə oranı qurtararaq rus dili 
müəllimi ixtisası almışdır. 

1956-cı ildə Bakı Ali Partiya Məktə- 
binə daxil olmuş və 1960-cı ildə həmin 
məktəbi bitirmişdir. 

Yusif Piriyev 1941-1945-ci illərdə 
Sovet Ordusu sıralarında kiçik komandir 
kimi xidmət etmişdir. Ordudan qayıtdıq- 
dan sonra Çayqaraqoyunlu kəndində 
məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 

1952-1953-cü tədris ilində Şəki rayo- 
nunun Qayabaşı kəndində rus dili müəlli- 
mi işləmişdir. 

1953-cü ildə irəli çəkilərək Xaldan rayon Partiya Komitəsin- 
də şöbə müdiri kimi çalışmışdır. 

1953-1956-cı illərdə Şəki rayonu S.Orconikidze adına Taxıl- 
çılıq sovxozunda Partiya Komitəsinin katibi işləmişdir. 

1960-1961-ci illərdə Şəki rayon Partiya Komitəsinə təlimat- 
çı təyin edilmişdir. 

1961-1964-cü illərdə S.Orconikidze adına Taxılçılıq sovxo- 
zunun Partiya Komitəsinin katibi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 

1964-1972-ci illərdə Şəki rayonu Camışçılıq sovxozuna 
direktor təyin edilmişdir. 

1972-1986-cı illərdə S.Orconikidze adına Taxılçılıq sovxo- 
zunda Fəhlə Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. 

Yusif Piriyev işlədiyi müddətdə Xaldan və Şəki rayon Sovet- 
lərinin deputatı olmuşdur. O, eyni zamanda Azərbaycan KP 
XXVII və XXVIHI qurultaylarının nümayəndəsi seçilmişdir. 

1944-cü ilin may ayında Sovet İttifaqı Kommunist partiyası 
sıralarına daxil olmuşdur. 

Yusif Piriyev Böyük Vətən müharibəsi illərində müxtəlif 
orden və medallarla təltif olunmuşdur. 

1. 1941-1945-ci illərdə Almaniya üzərində qələbə medalı 





324 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


2. 1944-cü ildə 2-ci dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni 

3. 1946-cı ildə "Qafqazın müdafiəsi" medalı və digər medallar 

Yusif Piriyev dinc əmək quruculuğu fəaliyyətində də yüksək 
nailiyyətlər əldə etmiş və onun əməyi dövlət tərəfindən layiqincə 
qiymətləndirilmişdir. 

1. 1966-cı ilin mart ayı "Lenin" ordeni 

2. 1967-ci ildə "Qızıl medal" 

3. 1970-ci ilə "Qızıl medal" 

4. 1969-cu ildə "Gümüş medal" 

Yusif Piriyev gərgin əməyinə görə dəfələrlə "Fəxri Fər- 
man"lara layiq görülmüşdür və bir neçə dəfə "Ümumittifaq Xalq 
Təsərrüfatı nailiyyətləri" sərgisinin iştirakçısı olmuşdur. 

2002-ci ildə vəfat etmişdir. 


RƏCƏBOV MUSA MUSTAFA OĞLU 


Musa Rəcəbov 1922-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1939-cu ildə Oxud kənd orta məktə- 
bini bitirmişdir. 1941-ci ildə Şəkidə 2 
illik Müəllimlər İnstitutuna qəbul olunub 
və həmin ildə Böyük Vətən müharibəsi 
cəbhəsinə yola düşüb. 

1943-cü ildə Kurs ətrafında gedən 
döyüşlərdə ağır yaralandığına görə ordu- 
dan tərxis olunub. 

Ordudan tərxis olunduqdan sonra 
Oxud məktəbində müəllim işləyə-işləyə Azərbaycan Dövlət 
Universitetinin Tarix fakültəsində təhsilini qiyabi davam etdirib. 
Tarix ixtisası üzrə ali təhsil aldıqdan sonra Rayon Partiya Komi- 
təsində "Təlimatçı", daha sonra isə Oxud kolxozunda uzun 
müddət Partiya təşkilatı katibi işləyib. Sonralar Oxud məktəbin- 


də tarix müəllimi kimi ömrünün sonuna qədər fəaliyyət göstər- 
mişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 325 


SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə 1971-ci ildə "Şöhrət nişanı" 
ordeni ilə təltif olunmuşdur. 

1976-cı il 17 may Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Hey- 
ətinin fərmanı ilə Azərbaycan SSR Əməkdar müəllimi fəxri adı 
verilmişdir. 


RƏHİMLİ ƏHMƏD ƏLİ-RZA OĞLU 


Rəhimli Əhməd 1906-cı ildə anadan olmuşdur. Pedaqofi fəa- 
liyyətinə 1925-ci ildən Şəki pedaqofi məktəbini bitirdikdən sonra 
başlamışdır. 

1925-ci ildən 1929-cu ilə qədər 
Zaqatala uezdində müəllim, dərs hiss 
müdiri, müdir, Xalq Maarif Şöbəsində 
inspektor işləmişdir. 

1929-1932-ci illərdə Az. Dövlət 
Pedaqofi institutunun riyaziyyat fakültəs- 
ini oxuyub bitirmişdi. 

1932-1942-ci ilə qədər Şəki Tibb 
fəhlə fakültəsində müəllim, dər hissə 
müdiri, müdir, Xalq maarif şöbəsinin 
müdiri, 1942-1944-cü ildə Şəki şəhər 
Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1949-cu ilə qədər Bakı şəhər 
Partiya Komitəsinin birinci katibi, sonra isə Azərbaycan Kommu- 
nist Partiyasının məsul təşkilatçısı vəzifəsində və 1951-ci ilə 
qədər Xaçmaz rayon partiya komitəsinin birinci katibi işləmişdir. 

1951-1953-cü illərdə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin nəzdin- 
də əmək ehtiyatları idarəsində birinci müavin, Bakı Vilayət Xalq 
Maarif Şöbəsində müdir, sonra isə Bakı şəhər İcraiyyə Komitəs- 
inin sədrinin müavini işləmişdir. 

1953-60-cı illərdə Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin biri- 
nci müavini, 1960-1963-cü ilə qədər Az.SSR Dövlət Nəzarəti 
Komitəsində şikayət bürosunun müdiri işləmişdir. 1963-cü ildən 





326 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Bakı Yerli Sənaye Texnoloyi Texnikumunun direktoru olmuşdur. 
Sonra respublika əhəmiyyətli fərdi təqaüdə çıxmışdır. 

1959-cu ildə onun redaktorluğu və rus dilindən tərcüməsi 
əsasında 6-8 siniflər üçün ilk "Həndəsə" dərsliyi hazırlanmış və 
çapdan çıxarılmışdır. 1965-ci ildən Bakı şəhər Xalq Nəzarə 
Komitəsində ictimai əsaslarla ştatdankənar xalq maarif şöbəsinin 
səhiyyə, mədəniyyət və elm bölmələrinə başçılıq edib. 

1954-cü ildə əlavə olaraq Sov.İKP MK-nın nəzdində Ali Par- 
tiya Məktəbini bitirmişdir. 

1939-cu ildə Qırmızı Əmək Bayrağı Ordeni ilə təltif edilmiş- 
dir. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin fəxri fərmanı, müxtəlif 
medala layiq görülmüş və "Qabaqcıl maarif xadimi" nişanı ilə təl- 
tif olunmuşdur. 

Ə.Ə.Rəhimli 1985-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. 


RƏHİMOVA MƏLAHƏT AZAX QIZI 


Azərbaycan Respublikasının əməkdar 
həkimi Məlahət xanım 1930-cu ildə ana- 
dan olmuşdur. O, 1947-ci ildə bu şəhər- 
dəki 3 saylı orta məktəbi qızıl medalla 
bitirərək, həmin il N.Nərimanov adına 
Azərbaycan Tibb institutuna daxil olub və 
1953-cü ildə buranı bitirdikdən sonra 
təyinatda Mingəçevir şəhərinə işləməyə 
göndərilir. Gənc energetiklər şəhəri olan 
Mingəçevirdə mama-ginekoloq sahəsin- 
də müvəffəqiyyətlə çalışaraq 1955-ci ildə 
Məlahət xanım şəhər xəstəxanası nəzdində doğum şöbəsi yaradıb 
və 1966-cı ilə qədər ona rəhbərlik edir. 

Məlahət xanımın fəaliyyəti əsasən ana və uşaqların sağlamlı- 
ğının qorunmasına, ginekolofi xəstəliklərin müalicə və profilakti- 
kasına həsr olunmuşdur. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 327 


O, 1969-cu ildə Mingəçevir şəhərində açılmış tibb texniku- 
munun yaranma günündən həyatının sonunadək (1980-ci il, 29 
noyabr) rəhbərlik edib. 

Məlahət xanım Mingəçevir xəstəxanasında və tibb texniku- 
munda işlədiyi müddətdə səhiyyə sahəsində göstərdiyi xidmətlə- 
rə görə Az.SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin "Fəxri fərmanı" 
ilə təltif olunmuş, "Əməkdar həkim" adına layiq görülmüşdür. 
Onun tələbələri respublikamızda tibb sahəsində uğurla fəaliyyət 
göstərirlər. 


RƏHİMOV ƏLƏFSƏR 
(ƏLƏFSƏR ŞƏKİLİ) 


Ələfsər Məmmədrəhim oğlu Rəhi- 
mov 1930-cu ildə Nuxa şəhərində ana- 
dan olmuşdur. İbtidai məktəbi qurtardıq- 
dan sonra Kirov adına kolxozda işləməyə 
başlamışdır. 

Hələ kiçik yaşlarından musiqiyə 
həvəsi olan Ələfsər balaban çalmağa 
meyl salıb, bir sıra havaları, xüsusilə 
oyun havalarını öyrənmiş və sərbəst ola- 
raq ifa etmişdir. Musiqini qavramaq 
qabiliyyəti və həssaslığı ilə tez zamanda 
tanındığı üçün 1946-cı ildə respublika özfəaliyyət olimpiadasının 
iştirakçısı olmuşdur. O, öz repertuarını get-gedə zənginləşdirmiş, 
peşəkar bir balabançı və zurnaçı kimi çıxış etməyə başlamışdır. 

Gənc Ələfsər tez zamanda bir sıra klassik aşıq havalarını, 
Azərbaycan muğamlarından "Şur", "Segah", "Çahargah", "Bayatı 
Kürd" kimi musiqi növlərini, Azərbaycan xalq mahnılarından bir 
çoxunu və bunlarla yanaşı Azərbaycan bəstəkarlarının yaratdığı 
oyun və mahnı musiqi növlərini öyrənib ustalıqla ifa etmişdir. 

O, 1956-1957-ci illərdə respublika festivalının iştirakçısı 





328 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


olmuş, geniş xalq kütləsi qarşısındakı çıxışlarında özünü göstər- 
miş, gözəl ifaçılıq qabiliyyətinə malik olduğunu nümayış etdir- 
diyindən 1 dərəcəli diplom və medalla təltif edilmişdir. 

Ələfsər 1959-cu ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan İncəsə- 
nəti və Ədəbiyyatı ongünlüyünün iştirakçısı olmuşdur. 


RƏHİMOV ƏKRƏM İBRAHİM OĞLU 


Əkrəm Rəhimov 1926-cı ildə anadan olmuşdur. Orta məktəbi 
Şəkidə qurtardıqdan sonra 1945-ci ildə Bakıda M.Əzizbəyov 
adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geolofi-kəşfiyyat 
fakültəsinə daxil olmuş, 1950-ci ildə oranı neft mühəndisi ixtisa- 
sı ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra 1954-cü ilə qədər 
Bakı neft mədənlərində mühəndis kimi çalışmış, 1954-cü ildə 
təkmilləşdirmə məqsədilə dövlət tərəfindən Moskvaya təkmil- 
ləşdirmə kurslarına göndərilmişdir. Moskvadan qayıtdıqdan sonra 
Azərbaycanda Azad Mirzəfanzadənin rəhbərliyi altında neft lay- 
larında mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə 
müdafiə edib, texnika elmləri namizədi adına layiq görülmüşdür. 
Uzun müddət Qaradağ neft mədənlərində tanınmış neftçilər Ağa 
Nemətulla, Seyid Rza ilə bir yerdə işləmişdir. 


RƏSULOV TOFİQ ƏŞRƏF OĞLU 


Rəsulov Tofiq 1961-ci ildə anadan olmuşdur. 

1978-ci ildə Şəki şəhər 8 saylı orta məktəbi bitirmiş, eyni 
zamanda atası Əşrəf Rəsulovdan şəbəkə sənətinin sirrlərini 
öyrənmişdir. 

1978-ci ildə Xüsusi Elmi-Bərpa İstehsalat idarəsinə şəbəkə 
ustası vəzifəsinə təyin edilmiş, 1984-cü ildə keçmiş SSRİ Rəs- 
samlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. 

1985-ci ildə Moskva şəhərində keçirilən Gənclərin və Tələ- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 329 


bələrin Ümumdünya xalq sənətkarlığı festivalında iştirak etmiş, 
festivalın laureatı adına, həmçinin 1986-cı ildə İordaniyanın pay- 
taxtı Əddis-Əbəbə şəhərində "Azərbaycan dekorativ tətbiqi 
sənəti" sərgisində əsərləri nümayiş etdirilmiş, 1988-ci ildə Mos- 
kva şəhərində Ümumittifaq Folklor festivalının diplomuna layiq 
görülmüşdür. 

1996-cı ildə "Xalq sənəti və özünəməşğulluq" adı altında 
Bakı şəhərində keçirilmiş sərgi-yarmarkanın qalibi olmuş və 
birinci dərəcəli diplomla təltif edilmiş, 1998-ci ildə "Xalq sənət- 
karlarının 1-ci sərgi baxışı" müsabiqəsinin xüsusi mükafatını 
almışdır. 

2000-ci ildə "Xalq sənətkarlarının 3-cü baxış müsabiqəsi"nin 
iştirakçısı olmuş və 2-ci dərəcəli mükafata layiq görülmüş, Mos- 
kvadakı "Bakı" restoranı və Rostovdakı "Azərbaycan" mağazası- 
nın bədii tərtibatında iştirak etmişdir. 

Tofiq Rəsulovun əl işləri olan şəbəkə nümunələri Azərbaycan 
Dövlət Xalça muzeyində, Gəncə Xalqların incəsənəti muzeyində, 
Bakıda R.Mustafayev adına İncəsənət muzeyində nümayiş etdiri- 
lir. 

Şəkixanovların ev muzeyində şəbəkəyə aid bərpa işləri də 
Tofiq Rəsulova məxsusdur və Şəki Xan Sarayında 2002-ci ildən 
başlanmış təmir-bərpa işlərində şəbəkə nümunələrinin bərpası 
Tofiq Rəsulova həvalə edilmişdir. 


RƏSULOV RƏSUL KƏRƏM OĞLU 


Rəsulov Rəsul 1934-cü ildə müəllim ailəsində anadan olmuş- 
dur. 1941-ci ildə Şəki rayon Aşağı Şabalıd kəndinin orta məktə- 
binə daxil olub və 1947-ci ildə həmin məktəbin 7-ci sinifini biti- 
rib. 

Ağır ailə vəziyyəti ilə əlaqədar 1947-ci ildən 1952-ci ilə kimi 
Şəki rayonunun "Qırmızı Oktyabr" kolxozunda işləyib. 

1952-ci ildə Şəki şəhərinin Kənd Təsərrüfatı texnikumuna 


330 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


daxil olub. 1956-cı ildə texnikumu "Kiçik aqronom" ixtisası üzrə 
bitirib. 


1956-cı ilin iyun ayından 1957-ci ilin 
fevralınadək "Qırmızı Oktyabr" kolxo- 
zunda işləyib. 1957-ci ilin fevral ayından 
1959-cu ilədək Şəki şəhər Komsomol 
Komitəsində təlimatçı, 1959-cu ildən 
1965-ci ilədək Şəhər Partiya Komitəsin- 
də, Vartaşen istehsalat partiya komitəsin- 
də, təşkilatçı müfəttiş işləmişdir. 
1961-ci ildə Azərbaycan Kənd 
Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq 
fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olmuş 
və 1967-ci ildə təhsilini başa vurmuşdur. 
1965-ci ildən 1983-cü ilədək Şəki Kənd Təsrrüfatı Texniku- 
munda müəllim işləmişdir. 
1983-cü ildən Şəki rayon İpəkçilik kontorunun müdiri vəzi- 
fəsində işləmişdirn. 
1976-cı ildə aspiranturaa qəbul olmuş və 1979-cu ildə bitir- 
mişdir. 
1952-ci ildə komsomola qəbul olmuş, 1959-cu ildə partiyaya 
daxıl olmuşdur. 
Xalq təsərrüfatı üzrə bir çox orden və medalları vardır. 
1987-ci ildə Daşbulaq üzümçülük sovxozunda direktor işlə- 
mişdir. İşlədiyi müddətdə üzüm planı hər il artıqlaması ilə dol- 
muş, kəndə bulaqlar çəkmiş, yol çəkilmiş, idarə, məktəb, uşaq 
bağçası, tibb məntəqəsi tikilmişdir. 
1993-cü ildən ömrünün sonuna qədər Şəki elmi bazasında 
işləmişdir. 
1953-cü ildə Rəsul Rəsulov hələ texnikumda oxuyarkən 
ömrünün sonuna qədər "Şəki fəhləsi" qəzetinin əməkdaşı olmuş- 
. dur. 
Uzun müddət Şəki Bilik Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. R.Rə- 
sulov bir çox tərbiyəvi məqalələrin müəllifi olmuşdur. Kolxozlar, 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 331 


sovxozlarda bir çox elmi məruzələrlə zəhmətkeşlər qarşısında 
çıxış etmişdir. 

Respublika qəzetlərində "Kənd həyatı", "Sovet kəndi", 
"Kommunist" qəzeti, "Azərbaycan" furnalı, "Təşviqatçı" yumalı, 
"Azərbaycan" furnallarında bir çox elmi məqalələri çıxmışdır və 
hamısının abunəçisi olmuşdur. Axır illərdə "Аг" satirik qəzetinin 
və "Dialoq" qəzetinin zona müxbiri işləmişdir. 

Rəsulov ömrünün çiçəkli vaxtında 1998-ci ildə dünyasını 
dəyişmişdir. 


RƏSULOV ƏŞRƏF YAQUB OĞLU 


Rəsulov Əşrəf 1928-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

Şəbəkə sənətini atası usta Yaqubdan 
öyrənmiş, 1952-ci ildən müstəqil fəaliy- 
yət göstərmişdir. 

1973-cü ildə keçmiş SSRİ Rəssamlar 
İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmiş, 
1989-cu ildə "Azərbaycan SSR-in əmək- 
dar rəssamı" fəxri adına layiq 
görülmüşdür. 

Şəki Xan Sarayının 1959-1965-ci 
illərdə aparılmış bərpa işlərində çalışmış, sonra isə ömrünün 
sonunadək Şəki şəhərinin muzey-qoruq hissəsi üzrə daimi şəbə- 
kə ustası kimi fəaliyyət göstərmiş, Moskvadakı "Bakı" restoranı 
və Rostov şəhərindəki "Azərbaycan" mağazasının bədii tərtiba- 
tında iştirak etmişdir. 

Hazırda onun əl işləri olan şəbəkə nümunələri Sankt-Peter- 
burq Etnoqrafiya Muzeyinin, Azərbaycan Tarix Muzeyinin və 
Azərbaycan Dövlət Xalça muzeyinin daimi eksponatlarıdır. 

Əşrəf Rəsulov dəfələrlə fəxri fərmanlara və müxtəlif sərgilə- 
rin diplomları ilə təltif edilmiş, sənətinin sirlərini böyük həvəslə 





332 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


gənclərə də öyrətmişdir. 

Usta Əşrəfin şagirdləri - oğlu Tofiq Rəsulov, həmçinin Soltan 
İsmayılov, Hüseyn Hacımustafazadə və başqaları hazırda müstə- 
qil fəaliyyət göstərən şəbəkə ustalarıdır. 

Rəsulov Əşrəf 1997-ci ildə vəfat etmişdir. 


RÜSTƏMOV CAHANGİR MAHMUD OĞLU 


—– Cahangir Rüstəmov 1926-cı ildə ana- 


4 dan olmuşdur. 
*р 1939-1941-ci illərdə Ə.Əzimzadə 


= adına Rəssamlıq Məktəbini müvəffəqiy- 


” yətlə bitirmiş və doğma vətənin yaradıcı- 
də lıq həyatında fəal iştirak etmişdi. , 
Al C.Rüstəmovun rəngarəng əsərləri 
2). ҺА. nəinki respublikamızda, həm də onun 
ə - hüdudlarından kənarda yüksək dəyərlən- 
39, s dirilmiş və sevilmişdir. 


Rəssamın yaradıcılığı rəngkarlığın bir 
çox lanrını əhatə edərək dərin milli ruh və poetikliyi ilə fərqlən- 
mişdir. C.Rüstəmovun yaratdığı mənzərələr, natürmortlar, por- 
tretlər buna əyani sübutdur. Rəssamın yaradıcılığında əsas yer 
əmək mövzusuna verilmişdir. "Çay becərənlər", "Tarla zəhmət- 
keşləri", "Bakı", "Dağlarda", "Şahdağ" və digər əsərləri 
sənətşünaslar və sənətsevərlər tərəfindən çox bəyənilmiş və ona 
şöhrət gətirmişdir. 

C.Rüstəmovun əsərləri Rusiyada, Türkiyədə, Bolqarıstanda, 
Macarıstanda, İran İslam Respublikasında, Suriyada, Livanda, 
Ruminiyada və bir çox başqa xarici ölkələrdə böyük müvəffəqiy- 
yətlə nümayiş etdirilmişdir. Onun əsərləri bir çox muzeylərin, 
qalereyaların fondlarında saxlanılır. 

Təsviri sənətimizin xidmətlərinə görə Cahangir Rüstəmov 
1982-ci ildə "Əməkdar rəssam", 2004-cü ildə isə "Xalq rəssamı" 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 333 


kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür. O, həm də prezident 
təqaüdçüsü olmuşdur. 

Görkəmli rəssam, gözəl insan Cahangir Rüstəmovun əziz 
xatirəsi sənətsevərlərin və həmkarlarının qəlbində daim yaşaya- 
caqdır. 


RÜSTƏMOV ORUC SOLTAN OĞLU 


Oruc Rüstəmov 1933-cü ildə müəllim 
ailəsində anadan olmuşdur. 

1951-ci ildə orta təhsilini bitirmiş və 
Azərbaycan Sənaye İnstitutunun Neft- 
mexanika fakültəsinə daxil olmuş və 
institutu 1956-cı ildə bitirərək "Artyom- 
neft"də işləmişdir. 

1961-ci ildə Kalinin adına cihazqayır- 
ma zavodunda mexaniki sexin rəisi işlə- 
mişdir. 

O.S.Rüstəmov 1964-cü ildən xüsusi 
təşkilata işə götürülmüş və 1987-ci ilə qədər "Kasked" Birliyinin 
Bakı sahəsində idarə rəisinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 





RÜSTƏMOV NOVRUZ 
SOLTAN OĞLU 


Novruz Rüstəmov 1935-ci ildə müəl- 
lim ailəsində anadan olmuşdur. Oxud 
kənd 7 illik məktəbini bitirdikdən sonra 
Şəki şəhər 10 saylı orta məktəbə daxil 
olmuş və 1952-ci ildə yüksək qiymətlər- 
lə həmin məktəbi bitirmişdir. Elə həmin il 
də Azərbaycan Sənaye İnstitutunun 
"Avtomatlaşdırma və telemexanika" ixti- 





334 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


sasına daxil olmuş və 1957-ci ildə institutu bitirdikdən sonra 
Kalinin adına "Cihazqayırma" zavodunda cihaz yığma sexinin 
rəisi vəzifəsində çalışmışdır. O, həm də, Azərbaycan Neft və 
Kimya İnstitutunun aspiranturasında təhsilini davam etdirmiş və 
1968-ci ildə "Kor layın maskası ilk ölçü cihazlarının həssas ele- 
mentləri ilə mexaniki əlaqədə olmayan ked-impuls tipli çevirici- 
lərin işlənməsi və tədqiqi" mövzusunda dissertasiyanı müdafiə 
edərək texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsinə layiq 
görülmüşdür. O, bir müddət "Avtomatika və telemexanika kafe- 
drasında dosent vəzifəsində çalışmışdır. Neft Sənayesində avto- 
matlaşdırma sahəsində yüksək səviyyəli mütəxəssislərdən biri 
olmuşdur. 

N.S.Rüstəmov 50-dən çox məqalə və tezisin müəllifidir. 

N.S.Rüstəmov onu sevənlərin qəlbində daim yaşamaqdadır. 


RƏŞİDOV MÜBARİZ MƏMMƏD OĞLU 


Mübariz Rəşidov 1952-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1959-1969-cu illərdə Bakı şəhəri 
Nərimanov rayonu 39 saylı orta məktəb- 
də təhsil almışdır. 

M.Rəşidov 1969-cu ildə V.İ.Lenin 
adına APİ-nin (indiki ADPU) riyaziyyat 
fakültəsinə daxil olmuş, 1973-cü ildə 
oranı müvəffəqiyyətlə bitirmiş, 1973- 
1974-cü tədris ilində Səlyan rayonu 27 
saylı orta məktəbdə riyaziyyat müəllimi 





işləmişdir. 

1975-ci ildə ordu sıralarından qayıtdıqdan sonra Moskva şəh- 
ərin "Sistemli idarəetmənin elmi-tədqiqat və informasiya mərkə- 
zi"ndə riyaziyyatçı-proqramçı vəzifəsində işləmişdir. 

1979-cu ildə Azərbaycan Elmi-tədqiqat layihə neft institutu- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 335 


ак ит 0. ии ан 
nun əyani aspiranturasında təhsilini başa vurduqdan sonra, 1985- 


ci ilədək həmin institutun "Hesablama texnikası" şöbəsində kiçik 
elmi işçi vəzifəsində işləmiş, 1985-1988-ci ilin aprelinə qədər 
Dövlət Elmi-tədqiqat "Dənizneftqazlayihə" institutunda böyük 
elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 

2002-ci ilədək ADNA-nın "Avtomatika-telemexanika və 
elektronika" kafedrasında dosent vəzifəsində işləmişdir. 

M.Rəşidov 2002-ci ildən Azərbaycan Ali Hərbi Dənizçilik 
Məktəbinin (AAHDM) "Gəmiçilik" kafedrasında dosent vəzifəs- 
ində işləyir. 

1984-cü ildə İvano-Frankovsk Neft və Qaz İnstitutunun Elmi 
Şurasında namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə 
edərək, texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

M.Rəşidov 1990-cı ildə dosent şəhadətnaməsi almışdır. 
Dünyanın bir sıra qabaqcıl elmi mərkəzlərində keçirilən müxtəlif 
simpozium və konfranslarda Azərbaycanın elmi ictimaiyyətini 
təmsil etmişdir. Texniki sistemlərdə avtomatik idarəetmə və 
informasiya texnologiyaları üzrə 50-dən çox elmi əsərin, 2 
monoqrafiyanın və 18 ixtiranın müəllifidir. 


SADIQOV SADIQ SƏMƏD OĞLU 


Sadıq Sadıqov 1926-cı ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 
Şəkidəki 2 saylı orta məktəbdə olmuşdur. 

1943-1952-ci illərdə K.Marks adına 
Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda (indiki 
Azərbaycan İqtisad Universiteti) təhsil 
almış, oranı fərqlənmə diplomu ilə qur- 
tarmışdır. İnstitutu bitirdikdən sonra 
Azərbaycan Respublikası Dövlət Bankın- 
da iqtisadçı vəzifəsində işləmişdir. 

1957-1961-ci illərdə Dövlət Bankının 





336 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





(indiki Milli Bank) şəhər idarəsinin rəisi olmuşdur. 
1961-1975-ci illərdə Dövlət Bankında direktor müavini işlə- 
mişdir. 

1975-1986-cı illərdə Azərbaycan Sənaye-tikinti (indiki 
Kapital Bank) Bankının idarə heyətinin sədri olmuşdur. 

Keçmiş Sovet dövründə tikintiyə vəsait qoyuluşunun prioritet 
vəzifə kimi ön plana çəkildiyi zaman respublikamızda bank işinin 
təkmilləşməsi tələb olunurdu. Sadıq Sadıqov bir bank işçisi kimi 
bu sahədə əlindən gələni əsirgəməmişdir. 

Uzun müddət SSRİ Tikinti Bankının Azərbaycan respublika 
kontorunda rəhbər vəzifədə çalışmış S.Sadıqov bu sahədə çoxlu 
kadrlar yetişdirmişdir. İndi onun yetirmələri iqtisadiyyatımızın 
inkişafında yaxından iştirak edirlər. 

Əldə etdiyi nailiyyətlərinə görə müxtəlif medallarla, fəxri fər- 
manlarla, o cümlədən iki dəfə "Şərəf nişanı", "Qırmızı Əmək 
Bayrağı" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 

1982-ci ildə "Respublikanın əməkdar iqtisadçısı" fəxri adına 
layiq görülmüşdür. Dəfələrlə şəhər və rayon sovetlərinə deputat 
seçilmişdir. 


SALAMOV AKİF ƏLƏSGƏR OĞLU 


Salamov Akif 1946-cı ildə şəki şəh- 
ərində anadan olmuşdur. 

1953-cü ildə Şəkidəki M.Qorki adına 
10 saylı orta məktəbə getmiş, 1964-cü 
ildə oranı bitirmişdir. 1964-cü ildə atası- 
nın xəstəliyi ilə bağlı Bakıya gəlmişdir. 

1964-cü ildə M.Əzizbəyov adına 
Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna 
(indiki ADNA) daxil olmuş, 1969-cu ildə 
oranı bitirmişdir. Elə həmin ildəcə 
mühəndis-leytenant rütbəsi alıb, ordu 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 337 


sıralarına yola düşür. 1971-ci ildə ordu sıralarından ehtiyatda olan 
zabit kimi tərxis edilmişdir. 
1971-1974-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının 
Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunun (indiki AMEA KPİ) 
aspiranturasında təhsil almışdır. 1975-ci ildə akademik H.Şaxta- 
xtinskinin rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyasını müdafiə 
edərək, texnika elməlri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 
AMEA KPİ-nin nəzdində olan xüsusi konstruktor texnolofi 
bürosunda baş mühəndis, sonra isə AMEA Mikrobiologiya İnsti- 
tutunda laboratoriya müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 
A.Salamov bir çox elmi əsər və ixtiraların müəllifi olmuşdur. 
2006-cı ildə Bakı şəhərində dünyasını dəyişmişdir. 


SALAMOV AMİL HÜSEYN OĞLU 


Salamov Amil 1930-cu ildə anadan 
olmuşdur. 

1945-1950-ci illərdə Ə.Əzimzadə 
adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq 
məktəbində təhsil almış, 1950-1954-cü 
illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 

1954-cü ildə Şəkidə əmək fəaliyyəti- 
nə başlayaraq, rayon pionerlər evində, 
Şəki pedaqofi texnikumunda, şəhər 10 
saylı orta məktəbdə rəsm müəllimi, Şəki 
İpəkçilik texnikumunda, M.Füzuli adına 
mədəniyyət və istirahət parkında rəssam kimi fəaliyyət göstər- 
mişdir. 

1973-cü ildən Azərbaycan SSR Rəssamlar İttifaqının üzvü və 
Rəssamlar İttifaqının Şəki şöbəsinin rəhbəri, 1977-ci ildən keç- 
miş SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur. 

Yaradıcılığının əsas istiqaməti qrafika və rəngkarlıq olmuşdur. 

1999-cu ildə vəfat etmişdir. 





338 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
3889 ХӘБӘР 0. ә 
SALAMOV MÖVSÜM ƏSGƏR OĞLU 


Salamov Mövsüm 1906-cı ildə dəmir- 
çi usta Əsgərin ailəsində anadan olmuş- 
dur. Ailə, çoxsaylı uşaqlarının gələcəyini 
təhsilli görmək üçün onları o vaxtlar üçün 
yeganə sayılan mollaxanaya, mədrəsəyə 
istiqamətləndirərdilər. Mövsümün də 
təhsil almasının ilk illəri mollaxana 
zamanlarına təsadüf etdiyi üçün, orada 
yazıb oxumağa başlamışdır. 

1920-ci ilin inqilab hadisələri ailənin 
uşaqlarının təhsilini başqa yola istiqamət- 





ləndirdi. 

Mövsümdən böyük qardaş, 1898-ci il təvəllüdlü Saleh 1922- 
ci ildə Bakıya köçəndən sonra, ali təhsil almaq üçün Mövsümü də 
Bakıya gətirdi. 

Mövsüm Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) 
tarix fakültəsini seçdi. O, orada fərqli tələbələrdən biri kimi 
tanındı. Qeyri-adi hafizəsi, axtarıb-öyrənmək istəkləri, elmi ədə- 
biyyata maraqları ona əsas yaratdı ki, Mövsümü aspiranturaya 
istiqamətləndirdilər. Orada, o dövrün təzə alimləri, Rusiyadan 
gəlmiş və s. mütəxəssislərlə birgə o, Azərbaycanı addım-addım 
gəzib öyrənməyə başladı. Tarixi abidələr, etnoqrafiya, qazıntı 
işləri və s. sahələrdəki işlər və tədqiqatlar onun yaxından iştirakı 
ilə baş verirdi. 

Az vaxt keçmiş M.Salamov dissertasiya müdafiə etdi və tarix 
elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görüldü. Onun elmi rəh- 
bəri və məsləhətçilərindən ən başlıcası Sankt-Peterburq alimi, 
akademik İvan ivanoviç Meşşaninov oldu. Akademik İ.İ.Meşşani- 
nov Mövsüm Salamovun işlərinə yüksək qiymət verir, elmi inki- 
şafını izləyir, lazım olduqca, təcrübəsini ondan əsirgəmirdi. Aka- 
demikin yazılı rəylərindən biri M.Salamovun yaxınlarından biri- 
nin arxivində indi də saxlanmaqdadır. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 339 


M.Salamovun nümayiş etdirdiyi yüksək şəxsi mədəniyyət, 
yaxşı təşkilatçılıq qabiliyyəti, tarixlə başqa sahələrin qarşılıqlı 
əlaqəsini, gənclərin yeni kadr olaraq tez və yüksək səviyyələrdə 
hazırlanması gərəkliklərini və s. məsələləri yaxşı və düzgün həy- 
ata keçirə bildiyi üçün ona Azərbaycan Tarixi Muzeyini yaratmaq 
kimi çətin bir tapşırıq verdilər. Bunun üçün onu həmin muzeyin 
direktoru təyin etdilər. O zaman bu çox çətin və məsuliyyətli bir 
iş idi. birinci ona görə ki, muzeyin yaradılması üçün ona məşhur 
milyonçu Zeynalabdin Tağıyevin şəxsi evini verdilər. O ev, köhnə 
və təzə ziyalıların axışıb gəldiyi bir yer idi. Muzey üçün heç bir 
avadanlıq yox idi. Keçmiş sahibin zəngin varidatı isə əlindən alı- 
nıb, kənara daşınmışdı. İşə böyük cavabdehlik, məsuliyyətlə yan- 
aşan M.Salamov gecəsini gündüzünə qatmağa, həmin binadan 
çıxmayıb, elə oradaca da yaşayıb-yaratmağı davam etməyə məc- 
bur oldu. 

Az vaxt keçməmiş muzeydə maraqlananlara, tamaşaçılara 
arxeolofi materiallar, tarixi əşyalar, neçə-neçə maketlər, xalq 
sənəti əsərləri, tarixi sənədlər xəritələr, əşyayi-dəlillər və s. gö- 
stərilməyə başladı. 

Lakin sovet ideologiyasının mənfi cəhətləri tədricən özünü 
büruzə verməyə başladığı dövrdə, bu refimə mütiliklə xidmət 
etməkdən boyun qaçıranlardan biri də M.Salamov idi. Buna misal 
olaraq, belə bir faktı göstərmək kifayətdir ki, dinə qarşı mübarizə 
kampaniyası başlandıqda, məscidlər kütləvi şəkildə ləğv edilər- 
kən, M.Salamov, Fətəli xanın Bibi-Heybət məscidindəki 
qəbirüstü daşını gecəliklə çıxartdırıb gizlətmişdir. Hal-hazırda bu 
qiymətli tarixi abidə Azərbaycan Tarixi Muzeyinin fondunda 
qorunub saxlanır. 

Muzey özünün ilk addımlarını atmağa demək olardı ki, təzəcə 
başlayırdı ki, mənfur 1937-ci il gəldi. Elmlər namizədi, artıq neç- 
ə-neçə elmi yazıların müəllifi və əməli iştirakçısı, əvvəllər heç 
kəsin eşitmədiyi günahlarda təqsirli bilinən M.Salamov tədric- 
xanaya salındı. Rusiyanın şimal ərazilərindən ən ucqarlarından 
biri olan Komi vilayətinə sürgün edildi. 


340 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
20 —.—..—:555£5.5:5 


1953-cü ildə İ.Stalinin vəfatından sonra bir çox günahsız 
müqəssirlər bəraət qazanıb, evlərinə dönmək imkanı əldə etdilər. 

Mövsüm Salamov Bakıya 1956-cı ildə qayıtdı. Böyük şöhrə- 
tə malik xalq yazıçısı, akademik Mirzə İbrahimovun, eləcə də, 
tarixçi-alim Əlisöhbət sumbatzadənin şahidliyinə əsasən, M.Sa- 
lamovun elmi adı bərpa edilib özünə qaytarıldı. Az vaxt keçmədi 
ki, onu "XV əsr Şirvanşahlar sarayı tarixi-qoruq memarlıq kom- 
pleksi Muzeyi"nə direktor təyin etdilər. Nəticədə M.salamov 
sanki yenidən həyata qayıtdı. Onun əmək fəaliyyətində və mənə- 
viyyatında yeni dövr başlandı. Və bu dövr onun ömrünün axırına- 
dək davam etdi. 

Salamov Mövsüm 1985-ci ildə vəfat etmiş və Bakıda dəfn 
olunmuşdur. 


SALMANOV RÜSTƏM ƏSƏDULLA OĞLU 


Rüstəm Salmanov 1935-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. Orta təhsil aldıqdan sonra 
1953-cü ildə Azərbaycan Neft Kimya 
İnstitutuna (AZİ) daxil olaraq 1958-ci ildə 
ü. bitirmişdir. Ali təhsil aldıqdan sonra təy- 

| gx inatla Salyan rayonuna ixtisası üzrə işlə- 

xə məyə göndərilib. O, neft mədənlərində 
qazma ustası, mühəndis, baş müəllim Sal- 
yan Neft və Qazçıxarma İdarəsinin direk- 
toru vəzifələrində işləmişdir. 

1973-cü ildə Respublika tabeliyində 
Neftçala rayonu yaradılanda Rayon Partiya Komitəsinin III katibi 
vəzifəsinə seçilir. Bu vəzifədə yüksək təşkilatçılıq və rəhbərlik 
bacarığına malik olduğunu göstərən R.Salmanova daha böyük eti- 
mad göstərilir və o, Neftçala Rayon Xalq Deputatları Soveti İcra- 
iyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə seçilir. R.Salmanov ona etibar 
edilmiş rəhbər və məsul vəzifələrdə özünü şərəflə doğrultmuş, 









= 
Cu 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 341 


rayon ictimaiyyətinin, geniş xalq kütlələrinin böyük rəğbətini 
qazanmışdır. 

1981-ci ildən daimi yaşamaq üçün Bakıya köçən R.Salmanov 
ömrünün axırına qədər "Azəriqaz" trestində baş mühəndis vəzi- 
fəsində işləmişdir. 

1993-cü ildə vəfat etmişdir. 

Yüksək intellektual səviyyəsi, qibtə ediləsi əxlaqi-mənəvi 
keyfiyyətləri, ədəb-ərkanı, sadəliyi və qeyri-adi təvazökarlığı ilə 
51 insan, ziyalı zirvəsini fəth edən R.Salmanov özündən sonra 
dərin iz qoydu, xeyirxah əməllərilə əbədiyyətə qovuşdu. 

P.S. R.Salmanovun atası Əsədulla Nəsrulla oğlu Salmanov folklor 
bilicisi idi. Dilçi alim, filologiya elmləri doktoru, professor M.İslamov 
onun dilindən xeyli mətn, o cümlədən "Xan və oğlu" nağılını, Şeyx 
Şamil və onun naibi Hacı Murad haqqında tarixi rəvayətləri yazıya ala- 
raq "Azərbaycan dilinin Nuxa dialekti" kitabında (Bax: Musa İslamov. 
"Azərbaycan dilinin Nuxa dialekti", Azərbaycan SSR EA nəşriyyatı 
Bakı - 1968, s. 220, 221, 222) nəşr etdirmişdir. 


SALEHLİ EDİSON MİRZƏ OĞLU 


Edison Salehli 1940-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1947-ci ildən 1957-ci ilədək 
Şəki şəhəri M.Qorki adına 10 saylı orta 
məktəbdə təhsil almışdır. 1957-ci ildə 
orta məktəbi bitirərək M.Əzizbəyov 
adına Qırmızı Əmək Bayrağı Ordenli 
Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun 
(hazırkı Neft Akademiyası) mühəndis 
mexanik ixtisası üzrə fakültəsinə daxil 
olmuşdur. 1962-ci ildə İnstitutu bitirərək, 
1962-1969-cu illərdə Bakı şəhərində 
yerləşən Tibb Preparatları zavodunda müxtəlif vəzifələrdə 
çalışmışdırb. Zavodda işlədiyi müddət ərzində istehsalatda tətbiq 





342 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
25 ———————”——— 


etdiyi yeniliyə görə, 1963-cü ildə rəhbərlik tərəfindən ona təş- 
əkkür elan edilmiş və mükafat verilmişdir. 

1969-cu ildə SSRİ Silahlı Qüvvələrinə həqiqi hərbi xidmətə 
çağırılaraq 1972-ci ilədək xidmətdə olub. 1970-ci ildə Frunze 
şəhərinə Ali Uçuş Akademiyasına göndərilmiş, 1972-ci ildə 
kapitan rütbəsində ordudan tərxis olunub. Qayıtdıqdan sonra 
1972-1975-ci illərdə Sovet Ticarət Texnikumunda texniki fənlər 
üzrə müəllim, 1975-ci ildən 2003-cü ilədək Bakı Baza Energeti- 
ka Texnikumunda müəllim, eyni zamanda "Arzu" Elm-Tədqiqat 
istehsalat kommersiya kompaniyasında elmi-tədqiqatlar departa- 
mentinin rəisi vəzifəsində, Elmlər Akademiyasının İnnovasiya 
mərkəzində böyük elmi işçi, həmçinin Ekologiya və Təbii Sər- 
vətlər Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. V.S.Altunin 
adına Ekologiya və Təbiətdən istifadə Beynəlxalq Akademiyası- 
nın 16 fevral 2006-cı il tarixli qərarına əsasən Akademiyanın 
həqiqi üzvü seçilməyi ilə əlaqədar ona 019D saylı diplom veril- 
mişdir. Eyni zamanda Akademiyanın müxbir üzvü seçilib. Bunun- 
la yanaşı, xroniki xəstəliklərin qarşısını almaq istiqamətində onun 
tərəfindən ixtira olunmuş tibbi aparatların tətbiqində əldə etdiyi 
misilsiz nailiyyətlərə görə, Akademiyanın 22 mart 2006-cı il 
tarixli qərarı ilə medalla təltif olunub. 


SALEHLİ MİRZƏ 
MƏMMƏBBAĞIR OĞLU 


Mirzə Salehli 1905-ci ildə Şəki şəh- 
ərində anadan olmuş, orta məktəbdə təh- 
sil aldıqdan sonra Azərbaycan Pedaqofi 
İnstitutunun coğrafiya fakültəsinə daxil 
olmuşdur. Ali məktəbi bitirdikdən sonra 
təyinatla İsmayıllı rayonunun Lahıc kənd 
orta məktəbinə direktor vəzifəsinə təyin 
olunmuşdur. 5 illik direktor fəaliyyətin- 
dən sonra Şəki şəhər Pedaqofi məktəbin- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 343 


də müəllim işləmişdir. 

Böyük Vətən müharibəsi illərində o da bütün sovet vətəndaş- 
ları kimi, cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində xidmət edərək, 
kapitan rütbəsinə kimi yüksəlmiş və artilleriya batareyasının 
komandiri olmuşdur. 1945-ci ildə Poznan (Almaniya) şəhərinin 
alınmasında fəal iştirak edərək ayaq nahiyəsindən aldığı ağır 
yaraya görə ordü sıralarından tərxis olunmuşdur. Müharibə illə- 
rində dövlət tərəfindən müxtəlif orden və medallara təltif olun- 
muşdur. 

Müharibədən qayıtdıqdan sonra öz редадој1 fəaliyyətini 
davam etdirərək 1950-ci ilə qədər Şəki şəhər Pedaqofi məktəbi- 
nin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 

1950-1955-ci illər ərzində Azərbaycan Respublikası Təhsil 
Nazirliyində Ali və Orta ixtisas üzrə kadrlar şöbəsinin müdiri 
vəzifəsində çalışmışdır. 1955-ci ildən etibarən Azərbaycan Döv- 
lət Universitetinin coğrafiya fakültəsində geolofi coğrafiya fənni- 
nin tədrisi üzrə baş müəllim, sonra dosent vəzifəsində işləmişdir. 
Bu dövrlərdə əmək fəaliyyətində əldə etdiyi nailiyyətlərə görə 
dövlət tərəfindən Şərəf nişanı ordeni ilə təltif olunmuşdur. 

1963-cü ildə vəfat etmişdir. 


SƏDİYEVA SUSAN BABA QIZI 


Susan Sədiyeva 1934-cü ildə anadan 
olmuşdur. 1952-ci ildə Şəki şəhər 11 
saylı orta qızlar məktəbini 4 və 5 qiymət- 
lərlə bitirmişdir. 

1952-1957-ci illərdə M.Əzizbəyov 
adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunda 
oxuyaraq "Neft və qaz texnologiyası" 
fakültəsini bitirib. "Mühəndis-texnoloq" 
ixtisasına yiyələnmişdir. 

3 iyul 1957-ci il tarixindən təyinatla 
Əliheydər Qarayev adına Bakı Neftayırma 





344 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


zavodunda əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 

12 noyabr 1958-ci tarixindən köçürülmə yolu ilə Sumqayit "- 
SK" zavodunda mühəndis işləmişdir. 

26 mart 1963-cü ildən "Azərkimya" Dövlət Layihə İnstitutun- 
da əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir 

İşlədiyi müddətdə o, müxtəlif vəzifələrdə çalışaraq, baş 
mütəxəssis vəzifəsinə qədər yüksəlmiş, dəfələrlə müxtəlif təş- 
əkkürlər almış, daima şərəf lövhəsində şəkli asılmışdır. 

30 may 1969-cü il tarixində Sumqayıt şəhər Zəhmətkeş 
Deputatları İcraiyyə Komitəsi tərəfindən işdəki vicdanlı xidmət- 
lərinə görə "Fəxri fərman"la təltif olunmuşdur. 

1989-cu ildə "Qosniixlorproyekt"in 30 illiyi münasibətilə 
çoxillik fəal əmək fəaliyyətinə görə Moskva Baş təşkilatı tərə- 
findən "Fərman"la təltif olunmuşdur. 

25 may 1991-ci ildə "Kimyaçılar günü" şərəfinə SSRİ Kimya 
Sənaye Nazirliyinin "Fəxri fərman": ilə təltif olunmuşdur. 

27 fevral 1987-ci il tarixindən SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə 
çoxillik vicdanlı əmək fəaliyyətinə görə "Veteran truda" medalı 
ilə təltif olunmuşdur. Layihə İnstitutunda işləyərkən "Sulfonol", 
"10096-li alkilbenzol" "yuyucu tozlar", "benzol riforminqi", "ksi- 
lol riforminqi", "Xlor istehsalı", "Etilen istehsalı" və s. kimi iri 
layihələrdə fəal iştirak etmişdir. 

2004-cü ildən işləməyən təqaüdçüdür, Sumqayıt şəhərində 
yaşayır. 

P.S. "Azərkimya" Dövlət Layihə İnstitutu bu illər ərzində 
müxtəlif adlar daşımışdır: 

1963-1966-cı ildə P/ya 3092 təşkilatının Sumqayıt filialı 

1966-1975-ci ildə "Qiproxlor"un Sumqayıt filialı 

1975-1990-cı ildə "Qosniixlorproyekt"in Sumqayıt filialı 

1990-1991-ci ildə MNPO "Sintez"in Sumqayıt filialı 
 1991-1993-cü ildə Kimya Sənayesinin Sumqayıt Layihə 
İnstitutu 


10 fevral 1993-cü ildən "Azərikimya" Dövlət Layihə İnstitu- 
tu 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 345 


SƏDİYEV NAZİM KAMAL OĞLU 


Nazim Sədiyev 1933-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

O, 1951-1952-ci tədris ilində Şəki 
şəhər 10 saylı orta oğlanlar məktəbini əla 
qiymətlərlə bitirmişdir. 

N.Sədiyev 1952-1957-ci illərdə 
M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye 
İnstitutunda oxuyaran "Elektrik stansiy- 
aları, şəbəkələri və sistemləri" fakültəsini 
bitirib. "Mühəndis-elektrik" ixtisasına 
yiyələnmişdir. 

O, 1957-ci ildən təyinatla Sumqayıt "Boru-yayma" zavodun- 
da əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 

Sonralar Sumqayıt "SK" zavodunda sex energetiki vəzifəsin- 
də, Sumqayıt "Kimya sənaye" zavodunda baş energetikin müavi- 
ni vəzifəsində, Sumqayıt Layihə İnstitutunda qrup rəhbəri vəzi- 
fəsində çalışmışdır. 

1 sentyabr 1965-ci il tarixində M.Əzizbəyov adına Azərbay- 
can Neft və Kimya İnstitutunda aspiranturaya qəbul olunub və 
oranı müvəffəqiyyətlə bitirərək "Texnika elmləri namizədi" ali- 
mlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. . 

Sonrakı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun Sum- 
qayıt filialı ATTM (indiki Sumqayıt Dövlət Universiteti)də 
dosent, dekan, kafedra müdiri vəzifələrində işləmişdir. 

7 dekabr 1973-cü ildə Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı 
ilə "Sənaye elektrotexnikası" kafedrası üzrə dosent elmi adına 
layiq görülmüşdür. O, Şəbəkə və sistemlər kafedrasının laborato- 
riya bazasının yaradılması üçün böyük təşəbbüs göstərmiş, tədri- 
sin keyfiyyətli keçirilməsinə çalışmışdır. 

Gənc nəslin tərbiyəsində və təhsilində müstəsna rolu olmuş- 
dur. Onun çoxsaylı elmi əsərləri, konfrans materialları nəşr olun- 


muşdur. 





346 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


3 yanvar 1984-cü il tarixində Sumqayıt Alüminium zavodun- 
da Baş energetikin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 

31 dekabr 1985-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə çoxsaylı 
vicdanlı əmək xidmətlərinə görə "Veteran truda" medalı ilə təltif 
olunmuşdur. 

Elmi nailiyyətlərindən başqa "Klassik güləş" üzrə idmançı 
kimi müxtəlif yarışlarda Respublikamızın şərəfini qoruyaraq 1-ci 
dərəcəli diplomlara layiq görülmüşdür (1952, 1954, 1962-ci illər- 
də və s.). 

N.Sədiyev 10 iyul 1987-ci ildə ağır xəstəlikdən dünyasını 
dəyişmişdir. 


SƏRKƏROV ŞÖVKƏT-ZİYA ŞAMİL OĞLU 


Sərkərov Şövkət-Ziya 1915-ci ildə 
sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. O, 
Təbii ipəkdən kələğayıların istehsalında 
böyük nüfuza malik olanlardan biri 
olmuşdur. 

O, "Təbil ipək" müəssisəsini ilk dəfə 
Şəki şəhərində təsis etmişdir. Gəncə, 
Yevlax, Göyçay, Ağdaş, Zərdabda 
basqallı Həbib dayı ilə 1950-1969-cu 
illərdə kələğayı sexlərinin təməlini qoy- 
muşlar. Əmircanda da kələğayı sexi 
yaratmışdılar. Müəssisədə istehsal olunan məhsullar 1977-1990- 
cı illərdə "Keyfiyyət nişanı"na layiq görülmüşdür. 

Bu illərdə dostu, xalçaçı rəssam Kamil Əliyevin dəyərli fikir 
və tövsiyyələri olmuşdur. Kamil Əliyev 1975-ci ildə İstehsal 
şöbəsinə rəhbərlik edirdi. 

Sərkərov Şövkət-Ziya baş örtüklərinin təbii ipəkdən toxun- 
ması, onların çeşidlərinin seçilməsində rənglərinin və müxtəlif 
ornamentlərin işlənilməsində bir çox yeniliklər etmişdir. Belə ki, 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 347 


o, köhnə milli ənənələrə sadiq qalaraq, geniş və rəngarəng nax- 
ışlarla və təbii koloritlə yeni növ kələğaylların istehsalında böyük 
işlər görmüşdür. 

Cənnət göyləri kimi firuzəyi, dağlar başındakı qar kimi ağap- 
paq, sübh şəfəqi kimi qırmızı, ana kədəri kimi qara... doğma tor- 
pağın rəngləri məharətli usta əlləri ilə ipək parçalara, kələğayıla- 
ra köçür, el-el, oba-oba dolaşır. 

Yerli Sənaye Nazirliyinin sərgisində 1978-ci ildə xaricilər də 
iştirak edirdi. Böyük sifariş qəbul olunmuşdu. 

1999-cu ilin avqustun 25-də Sərkərov Şövkət-Ziya dünyası- 
nı dəyişmişdi. 


SƏRKƏROV MUSTAFA HÜSEYN OĞLU 


Mustafa Sərkərov 1905-ci ildə Nuxa 
şəhərində yoxsul kəndli ailəsində anadan 
olmuşdur. Azərbaycanda Sovet Hakimiy- 
yətinin qurulması M.Sərkərova da yüz 
minlərlə başqa gənclər kimi, oxumaq və 
inkişaf etmək imkanı vermişdir. O, Nuxa 
şəhəri Pedaqoli fəhlə fakültəsini bitirdik- 
dən sonra 1926-cı ildə Bakıya gələrək 
"Tənqid-təbliğ" teatrına daxil olur. Bu 
illərdə "Tənqid-təbliğ" teatrında çalışan 
Rza Darablı, A.S.Gəraybəyli, İsmayıl 
Talıblı, Fatma Qədri, Sona Hacıyeva, Əzizə Məmmədova və 
başqa görkəmli artistlərlə yanaşı, bir sıra maraqlı rollarda çıxış 
edərək tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır. Bakı işçi (Tənqid-tə- 
bliğ) teatrı 1932-ci ildə Gəncəyə köçürüldüyü vaxtdan başlayaraq 
M.Sərkərov bu teatrda çalışmışdır. ı 

M.Sərkərov 1941-1945-ci illər ərzində Böyük Vətən Müha- 
ribəsində iştirak etmişdir. Müharibə iştirakçısı olan M.Sərkərov 
SSRİ orden və medalları ilə təltif olunmuşdur. 1943-cü ildən 





348 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Kommunist Partiyasının üzvü olan M.Sərkərov müharibədən 
sonra Gəncə teatrına qayıtmış və uzun müddət truppa müdiri 
vəzifəsində işləmişdir. İşlədiyi müddətdə o, ""lülər""ə Heydər 
ağa, ""açaq Nəbi"d" Təhmasib və bir sıra yadda qalan maraqlı 
obrazlar yaratmışdır. 

Sadıq Həsənzadə hərtərəfli inkişaf etmiş kamil bir aktyor idi. 
O, dram əsərlərindən başqa musiqili komediyalarda da oynadığı 
obrazları eyni bacarıq və ustalıqla yaratmışdır. 

Azərbaycan dövləti Azərbaycan teatr səhnəsində uzun illər- 
dən bəri qüsursuz işlədiyinə görə onu bir çox fəxri fərman və 
fəxri adlarla təltif etmişdir. : 

M.Sərkərov əmək fəaliyyətini "Gəncə Alimlər evi"ndə inzi- 
bati işlər üzrə müdir müavini vəzifəsində bitirmişdir. 

M.Sərkərov 1997-ci ildə Gəncədə vəfat etmişdir. 


SƏFƏROV YUSİF HƏBİBULLA OĞLU 


Azərbaycanın tanınmış tarixçi alimi, 
tarix elmləri doktoru, müharibə və əmək 
veteranı Yusif Həbibulla oğlu Səfərov 
Azərbaycanın füsunkar guşələrindən biri 
olan, öz füsunkar təbiəti ilə insanları hey- 
ran edən, qədim ticarət, sənətkarlıq və 
mədəniyyət mərkəzi kimi tanınan Şəki 
şəhərində 1921-ci ildə dünyaya göz 
açmışdır. Onun sonrakı tale yolu həyatın 
özü qədər keşməkeşli, təlatümlü, eniş- 
yoxuşlu və bir o qədər də şərəfli olmuş- 
dur. Yusif Səfərov çox mənalı, ibrətamiz, indiki və bütün gələcək 
nəsillərə ömək olası bir ömür yolu keçmişdir. Sadə sənətkar ailə- 
sində dünyaya gələn Yusif sonralar böyük əzmi, qırılmaz iradəsi 
və sarsılmaz fədakarlığı sayəsində Respublikanın görkəmli sima- 
larından biri oldu. Yusif Səfərov Azərbaycan ziyalıları arasında 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 349 


öz dəsti-xətti ilə seçilən alinilərdəndir. 

Atası Həbibulla kişi adi bir pinəçi idi və zamanın sosial-iqti- 
sadi çətinlikləri və maddi sıxıntıları üzündən təhsil ala bilməsə də 
müdrik bir insan idi və övladlarını oxumuş, ziyalı görmək istəyir- 
di. Fəqət amansız müharibə, bir çoxlarının olduğu kimi, onun da 
arzularını gözündə qoydu. Həbibulla kişi yaşının ötməsinə bax- 
mayaraq könüllü olaraq cəbhəyə yollanmış və 1943-cü ildə Kerç 
uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. 

Həbibulla kişi böyük ailəsinin (ailədə 6 uşaq böyüyürdü) azu- 
qəsini çətinliklə qazanırdı. Anası Hüseynova Xədicə Məhəmməd 
qızı evdar qadın idi. Odur ki, ailənin kasıblıq məngənəsində çar- 
pışdığını görən Yusif, erkən yaşlarından atasının çəkməçilik 
sənətinə yiyələnir və orta məktəbdə oxuya-oxuya 11 yaşından 
əmək fəaliyyətinə başlayır. 

30-cu illərin bütün çətinliklərinə baxmayaraq Yusif Səfərov 
1939-cu ildə Şəki şəhəri 11 saylı orta məktəbini fərqlənmə atte- 
statı ilə bitirərək Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə 
imtahansız qəbul olunur. Kiçik yaşlarından Vətənə böyük məh- 
əbbət ruhunda tərbiyə alan, atası Həbibulla kişinin vətən, yurd, 
doğma torpaq haqqında dediklərini böyük maraqla dinləyən, 
gəncliyi II Dünya müharibəsinin ağrılı-acılı illərinə təsadüf edən 
Yusif Səfərov 1941-1945-ci illər müharibəsi başlayan kimi Uni- 
versitet təhsilini müvəqqəti dayandırmış, ordu sıralarına getmiş, 
müharibənin bir çox cəbhələrində alman faşistlərinə qarşı vuru- 
şmuşdu. 

O, 1941-ci ilin avqust ayında Bakıda təşkil edilən 34-cü kur- 
sant briqadasının tərkibində könüllü olaraq cəbhəyə yollanır. 
Bundan öncə Həbibulla kişinin dediyi sözlər "Möhkəm dayan, 
oğul, get, sənə yaxşı yol. Arxanca mən də gələrəm" həmişəlik 
onun yaddaşına həkk olundu. Bir müddətdən sonra atasının Qai- 
qaz cəbhəsində vuruşduğu xəbərini aldı. Ata və oğul Taman uğ- 
runda gedən döyüşlər zamanı bir-birilə rastlaşdılar. Lakin bu 
görüş uzun sürmədi. Həbibulla kişi savaşların birində aldıbı ağır 
yaradan oğlu Yusifin qolları üstündə əbədiyyətə qovuşdu, şəhid- 


350 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lik zirvəsinə ucaldı. Atası ilə son vida kəlməsini kəsən Yusif 
Səfərov Kerç, Krım, Sevastopol, Qroznı, Mogilyov, Varşava, 
Krakov və digər şəhərlərin azad edilməsində iştirak etdi. Onun 
döyüş yolu Oder çayı üzərində yerləşən alman şəhəri Frankfurtda 
başa çatdı. 
1945-ci il aprel ayının 19-da Frankfurt şəhəri uğrunda gedən 
ağır döyüşlərin birində qıçından ağır yaralandı. Bundan sonra 
Yusif Səfərov 1945-ci ilin aprelindən 1947-ci ilin iyununa qədər 
bir çox hərbi qospitallarda ondan artıq cərrahiyyə əməliyyatı 
keçirmişdir. Bu ağır yaradan axıradək sağala bilməyən Y.Səfərov 
II qrup müharibə əlili kimi ordu sıralarından tərxis olundu və 
doğma yurdu Bakıya qayıdaraq ADU-nun tarix fakültəsinin П 
kursuna bərpa edildi. Cəbhədə aldığı bu ağır yara ömrünün sonu- 
na kimi alimi müşaiyət edəcək və vaxtaşırı qayıdan kəskin, 
dözülməz ağrılarilə müharibənin dəhşətlərini təkrar-təkrar xatır- 
ladacaqdı. Lakin əlilliyinə baxmayaraq Yusif Səfərov müvəffə- 
qiyyətlə təhsilini davam etdirməklə bərabər həm də SSRİ tarixi 
kafedrasının laborantı və baş laborantı işləmişdir. Yusif cəbhədən 
qayıdarkən sinəsini "Qırmızı Bayraq", "Qırmızı Ulduz", 1 və П 
dərəcəli "Vətən Müharibəsi" ordenləri, "Qafqazın müdafiəsi", 
"Varşavanın azad edilməsi" və bir çox başqa döyüş orden və 
medalları bəzəyirdi. Y.Səfərov Ali Komandanlığın çox sayda 
fəxri fərmanı ilə də təltif olunmuşdur. 
1951-ci ildə tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirdiy- 
inə görə Elmi Şuranın qərarı ilə Y.Səfərov ADU-nun aspirantu- 
rasında saxlanıldı və elə həmin il gənc tədqiqatçı M.Lomonosov 
adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə məqsədli 
aspirant kimi ezam edildi. 1954-cü ilin yanvar ayında Y.Səfərov 
"1806-1912-ci illər Rusiya-Türkiyə müharibəsi (Qafqaz cəbhə- 
si)" mövzusunda namizədlik dissertasiüası müdafiə edib tarix 
elmləri namizədi adını aldı. 
1954-cü ilin aprelində Bakıya qayıdan Y.Səfərov Azərbaycan 
Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində müəllim, 1955-ci ildən 
isə baş müəllim və kafedranın dosenti vəzifəsində çalışmışdır. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 351 


Редадој: fəaliyyətə başladığı andan Y.Səfərov tarix elminin 
xüsusilə geniş erudisiya, nəzəri bilik və məntiqi təfəkkür tələb 
edən sahələrindən biri tarix elminin tarixşünaslığı üzrə ixtisa- 
slaşmışdır. Ölkə universitetlərində tarix elminin nəzəri əsası olan 
"Tarix elminin tarixşünaslığı" fənninin tədris edilməsinin əsası 
XX əsrin 50-ci illərində qoyulmuşdur. Y.Səfərov tarix elmləri 
namizədi kimi tarixşünaslıq elmi sahəsində, Moskva Dövlət Uni- 
versitetinin tarix fakültəsində əldə etdiyi təcrübəyə söykənərək, 
Azərbaycanda tarixşünaslıq və mənbəşünaslıq elmlərinin tədrisi 
və həm də tədqiqi ilə yaxından məşğul olur və ADU-nun tarix 
fakültəsində "SSRİ xalqları tarixinin mənbəşünaslığı və 
tarixşünaslığı" fənlərinin tədrisi və tədqiqinin əsasını qoyur. 
Moskva təhsili, böyük zəhmətsevərlik onun bu işdə uğur qazan- 
masına kömək edir. 
50-ci illərin sonu, 60-cı illərdə Səfərov ayrı-ayrı rus və Azər- 
baycan tarixçilərinin tarixi görüşlərinə dair maraqli Simdi əsər və 
məqalələri ilə çıxış edir. Bunlardan 1961-ci ildə Elm” nəşriyya- 
tı tərəfindən çap edilmiş "M.V.Lomonosovun ictimai-siyasi 
görüşləri", 1968-ci ildə çapdan çıxan "İnqilabçı-demokrat АД6- 
ertsen", 1960-cı ildə işıq üzü görmüş "Buxarest sülh müqaviləsin- 
də Qafqazda Rusiya-Türkiyə sərhədi məsələsi haqqında” və 
1966-cı ildə nəşr olunmuş "Feodal təhkimçilik sisteminin böhra- 
nı və kapitalist münasibətlərinin inkişafı dövründə rus-zadəgan 
tarixşünaslığı" və s. əsərlərini göstərmək olar. Аду 
1964-cü ildə Yusif Səfərovun görkəmli rus zadəgan tarixçisi 
Karamzinin tarixi görüşlərini tarixşünaslıq baxımından tədqiq 
edən əsəri nəşr olunur. Y.Səfərov 1965-1970-ci illərdə АОЈ- 
nun "SSRİ tarixi" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 
Onun bu illərdə tarix elminin nəzəriyyəsi olan tarixşünaslıq pro- 
blemlərinin tədris və tədqiqi məsələlərində fəaliyyət daha . — 
nişlənib stabil forma aldı. 1969-cu ildə Y.Səfərov SSRİ . q 4 
rının tarixşünaslığı (XIX əsr)" adlı 18 çap vərəqi həcmin : 7 
rini nəşr etdirir. Bu əsər İttifaq miqyasında tarixşünaslığa - i k 
dərs vəsaiti idi. SSRİ məkanında, SSRİ tarixşünaslığına dair dər 


352 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





slik Y.Səfərovun kitabının nəşrindən 2 il sonra, 1971-ci ildə çap 
olunmuşdur. Y.Səfərovun kitabının nəşri ilə əlaqədar "Voprosı 
istorif" Purnalı yazırdı ki, Y.Səfərovun "SSRİ xalqlarının 
tarixşünaslığı" kitabı milli dildə yazılan ilk əsərdir. Daha sonra 
Y.Səfərovun 1972-ci ildə "Azərbaycan XIX əsr rus tarixşünaslı- 
ğmda" və 1975-ci ildə "Xalqın qəhrəmanlıq epopeyası" adlı əsər- 
ləri çap olunur. 

80-ci illərdən etibarən "Azərbaycan tarixşünaslığı" fənninin 
tədris və tədqiq edilməsi məsələləri ilə ciddi məşğul olmuşdur. 
1988-ci ildə Y.Səfərov "Azərbaycanın qədim tarixinin 
tarixşünaslığı" adlı dərs vəsaitini, 1989-cu ildə "Qədim Azərbay- 
can - nə bilirik" monoqrafiyasını və bir sıra elmi məqalələrini çap 
etdirir. Azərbaycanın qədim tarixinin təsvirinə həsr edilmiş "- 
Qədim Azərbaycan - nə bilirik" əsəri Azərbaycanın həm daxilin- 
də, həm də xaricində tarixçi mütəxəssislərin, eyni zamanda, ulu 
tariximizə maraq göstərən geniş oxucu kütləsinin dərin marağına 
səbəb olmuşdu. Heç də təsadüfi deyildir ki, bu kitab "Azadlıq 
radiosu"nun efirində 3 aydan artıq bir müddətdə gündə 3 dəfə 
təkrar-təkrar səsləndirilmişdir. Y.Səfərov 1994-cü ildə "Azər- 
baycanın qədim tarixinin tarixşünaslığı" (1920-1980-ci illər)" 
mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir, tarix elmləri 
doktoru alimlik dərəcəsini alır. 

80-ci illər Y.Səfərovun yaradıcılıq həyatında daha yeni-yeni 
uğurlarla əlamətdar olmuşdur. Bu illərdə onun "Azərbaycanın 
sinifli cəmiyyətə qədərki tarixinin sovet tarixşünaslığı", "Azər- 
baycan sovet tarixşünaslığında SSRİ və ZFSSR tarixinin öyrənil- 
məsi tarixinin öyrənilməsi məsələsinə dair", "SSRİ ərazisində 
qədim dövlətlər", "Arxeologiya tariximizdən" və s. əsərləri çap 
edilir. Ümumiyyətlə, Y.Səfərov 80-ci illərdən etibarən tədqiqtçı 
kimi diqqətini Azərbaycan xalqının tarixi keçmişinin ən ziddiy- 
yətli, mürəkkəb və tarix ədəbiyyatında fikir müxtəlifliyilə fərqlə- 
nən dövrün tarixinin, dövlət quruculuğu məsələlərinin Azərbay- 
can xalqının etnogenezi və dil mənsubiyyəti problemlərinin araş- 
dırılmasına yönəltmişdir. Y.Səfərovun bir tarixçi kimi elmi maraq 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 353 





dairəsi çox geniş olmuşdur. O, Azərbaycan tarixində ən az işlən- 
miş və mübahisəli suallara cavab tapmağa çalışmış, xalqımızın 
soykökünün, qədim dövlətlərimizin tarixi-coğrafi ərazilərinin, 
dövlətçilik ənənələrimizin və s. araşdırılması ilə məşğul olmuş- 
dur. 1998-ci ildə Y.Səfərovun "Azərbaycanın qədim və erkən 
orta əsrlər tarixinin tarixşünaslığı" adlı monoqrafiyası çapdan 
çıxdı. Monoqrafiyada Azərbaycanın tarixi qədim daş-paleolit 
dövründən VII əsrə - Azərbaycanın ərəb istilası, Albaniya-Azər- 
baycan dövlətinin süqutuna qədərki böyük bir dövrün tarixi 
tarixşünaslıq baxımından tədqiq edilir. Monoqrafiyada "Azərbay- 
can" adının etimologiyası ilə bağlı yəni mülahizələr irəli sürülür. 
Bu problemlə əlaqədar 1998-2000-ci illərdə Yusif Səfərovun 
BDU-nin Xəbərlərində "Azərbaycan" adının etimologiyasına 
dair" adlı məqaləsi dərc olunmuşdur. Eyni problemə həsr olun- 
muş "Azərbaycan və yeganə Azərbaycan" elmi məqaləsi 1998-ci 
ildə "İyirmi birinci gənclik dərgisi" јигпаһида çap edilmişdir. 
Y.Səfərov elmi işi ilə редадој1 fəaliyyətini sıx əlaqələndirən ali- 
mlərdən idi. Pedaqofi fəaliyyətilə bağlı nümayiş etdirdiyi intizam 
və tələbkarlığı onu başqa həmkarlarından fərqləndirirdi. Y.Səfə- 
rov, sanki, bir intizam, məsuliyyət və tələbkarlıq mücəssəməsi 
idi. Bu gözəl xüsusiyyətləri hərbi xidmət dövründə özündə tər- 
biyə etmiş Yusif müəllim onları tələbələrinə aşılamağa çalışır, 
onları dərin dərin məsuliyyət hissi ilə tarix elminin incəliklərinə 
yiyələnməyə, tariximizin öyrənilməmiş səhifələrini tədqiq 
etməyə istiqamətləndirirdi. Yusif müəllimdən dərs alan tarixçi 
tələbələr, hazırda, respublikamızın müxtəlif idarə və təşkilatla- 
rında - dövlət strukturlarında, özəl qurumlarda elmi-təhsil 
ocaqlarında çalışırlar. Yusif müəllim onlarca doktorluq və nami- 
zədlik dissertasiyalarının məsləhətçisi və rəhbəri olmuş, onun 
rəhbərliyi altında bir sıra alimlər yetişmişdir. Y.Səfərov 100-dən 
çox elmi əsərin və məqalənin, metodik və dərs vəsaitinin müəl- 
lifidir. O, 60-cı illərdən bəri keçirilən bir çox elmi-nəzəri və 
elmi-praktik konfransların, sessiyaların seminarların iştirakçısı 
olub Azərbaycanda tarix elminin inkişafı ilə bağlı maraqlı məru- 


354 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
зәка 0000800 0 —.——— ——  4— —- 


zələrlə çıxış etmişdir. 

Uzun illər Universitet Həmkarlar İttifaqı bürosunun, Azərbay- 
can SSR EA-nın Terminologiya komissiyasının və digər təşkilat- 
ların, o cümlədən, "Bilik" Cəmiyyəti nəzdindəki tarix bölməsinin 
üzvü olmuşdur. Döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıq və şücaətinə 
görə təltif edildiyi orden və medallara əlavə olaraq Yusif Səfərov 
həm də müstəqil Azərbaycan Respublikasının yüksək mükafatı 
olan "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. O, Maydamaq stan- 
siyasının fəxri vətəndaşı idi. Professorun, yaşı 80-i adlamasına 
baxmayaraq, hələ çox planları, fikirləri var idi. Lakin amansız 
ölüm bu planların çoxunun həyata keçməsinə imkan vermədi. 
Xüsusilə də o son işinin - "Azərbaycan tarixşünaslığı (ən qədim 
dövrdən XIX əsrədək)" əsərinin nəşrini görmək ona nəsib olma- 
dı. Professor Yusif Həbibulla oğlu Səfərov ömrünün 82-ci yayın- 
da, yarım əsrlik elmi-pedaqofi və ictimai fəaliyyətindən sonra 
2002-ci ildə vəfat etmişdir. Həmişə hamının sevimlisi olmuş 
Yusif müəllim onu tanıyanların qəlbində hər zaman yaşayacaqdır. 


SƏLİMOV VƏHYƏDDİN SALMAN OĞLU 


Vəhyəddin Səlimov 1920-ci il fevral 
ayının 23-də fəhlə ailəsində anadan 
olmuşdur. 

1927-1932-ci illərdə Şəki şəhərində 
ibtidai təhsil almış, orta təhsilini isə 
Sənaye texnikumunda və fəhlə fakültəs- 
ində davam etdirmişdir. 

1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb 
İnstitutunun müalicə-profilaktika 
fakültəsinə daxil olmuş, 1941-ci ildə 
həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə 
bitirmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində polk həkimi vəzi- 
fəsinə çağırılmışdır. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 355 


1942-1944-cü illərdə Polşa, Fransa və Almaniya hərbi əsirlə- 
rinin olduğu hərbi xəstəxanada, 1944-cü ilin avqust ayından isə 
partizan dəstəsində Fransanın Liypi şəhərində həki-cərrah işlə- 
mişdir. 1944-1945-ci illərdə Fransada SSRİ vətəndaşları üçün 
həkim-cərrah və hərbi xəstəxanada rəis vəzifəsində çalışmışdır. 
1945-ci ilin avqust ayından 2100 saylı qospitalda, 1945-1947-ci 
illərdə xüsusi hərbi düşərgədə, 1947-1949-cu illərdə Leninabad 
vilayətinin Proletarsk şəhərində həkim-cərrah vəzifəsində əmək 
fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1949-1955-ci illərdə Arxangelsk 
vilayətinin Pukso-Ozero rayonundakı Pliseyskiy şəhər xəstəxa- 
nasında həkim-cərrah vəzifəsində işləmişdir. 

1955-ci ildən Şəki şəhərində rayonarası şəhər xəstəxanasında 
həkim-cərrah vəzifəsində çalışmış, 1957-ci ildən cərrahiyyə 
şöbəsinin müdiri təyin olunmuşdur. 1967-ci ildən rayonarası baş 
cərrah işləmişdir. Gəncə, Zaqatala, Qax, Oğuz, Qəbələ, Balakən 
və digər rayonlara ağır cərrahiyyə əməliyyatlara məsləhətçi 
həkim kimi çağırılmışdır. 

Tədqiqatlardan məlum olmuşdur ki, doktor Səlimov 1966- 
1968-ci illərdə travmatologiya, urologiya, akuşero-ginekologiya 
və digər sahələr üzrə 1173, 1983-1985-ci illərdə isə 1107 xəstə 
üzərində uğurlu cərrahiyyə əməliyyatları keçirmişdir. Respubli- 
kamızda cərrah kadrların yetişməsində onun böyük əməyi olmuş- 
dur. 

Həkimin əməyi xalqımız və hökumət tərəfindən yüksək qiy- 
mətləndirilmişdir. Vəhyəddin Səlimov 1966-cı ildə - qırmızı 
Əmək Bayrağı ordeninə, 1966-cı ildə "Respublikanın səhiyyə 
əlaçısı" döş nişanına, 1967-ci ildə "20 illik Almaniya üzərində 
qələbə" medalına. 1968-ci ildə Respublika Səhiyyə Nazirliyinin 
Fəxri fərmanına, 1983-cü ildə "İlin ən yaxşı həkimi" adına, Şəki 
Rayon Partiya Komitəsinin keçici Qırmızı Bayrağına layiq 
görülmüşdür. 

Cərrah Səlimov Vəhyəddin Salman oğlu 2 avqust 1992-ci ildə 
72 yaşında vəfat etmişdir. 


356 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
SƏLİMOVA ARZU SƏFTƏR QIZI 


Arzu Səlimova 1957-ci ildə anadan 
olmuşdur. İlk təhsilini M.Qorki adına 10 
saylı orta məktəbdə almışdır. 

1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Dil- 
lər İnstitutuna daxil olmuş, 1981-ci ildə 
həmin institutu ingilis-alman dilləri üzrə 
mütəxəssis kimi başa vurmuşdur. 

1981-1984-cü illərdə Qax rayonunda 
müəllim işləmiş, 1991-ci ildən təhsil 
aldığı institutda əvvəl laborant, sonra baş 
laborant, daha sonra müsabiqə yolu ilə 
müəllim vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 

Hal-hazırda "İngilis dilinin qrammatikası" kafedrasında müəl- 
lim kimi fəaliyyət göstərməkdədir. Bir sıra məqalə və tezisləri 
çapdan çıxmışdır. 

"Humanitar elmlərin öyrənilməsinin aktual problemləri" kita- 
bının müəllifidir. 

A.S.Səlimova "Müasir ingilis dilində ismin mənsubiyyət kate- 
qoriyası" mövzusunda elmi iş üzərində işləyir. 





SOLTANOV NAQİM SOLTAN OĞLU 


Naqim Soltanov 1950-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1967-ci ildə Bakı şəhərindəki 
80 saylı orta məktəbi əla qiymətlərlə biti- 
rərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin 
(indiki BDU) fizika-riyaziyyat ixtisasına 
daxil olmuş və oranı fərqlənmə diplomu 
ilə bitirmişdir. Bu zaman ona aspirantura- 
da təhsilini davam etdirməsi tövsiyyə 
olunmuşdur. 

N.S.Soltanov 1974-cü ildə Ukrayna 
Elmlər Akademiyasının Mexanika İnsti- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 357 


tutunun aspiranturasına daxil olmuş və 1977-ci ildə fizika-riya- 
ziyyat elmlər doktoru Xoroşunun rəhbərliyi altında "2 fazalı bərk 
cisimlərdə temperatur sahəsi və termodözümlü gərginliklər" 
mövzusunu uğurla müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri 
namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

O, 1982-ci ilə qədər o, Ukrayna Elmlər akademiyasının 
Mexanika İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 30-a 
qədər elmi əsərin müəllifi olmuşdur. 

N.S.Soltanov bu gün də onu sevənlərin xatirəsində yaşayır. 


SOLTANOV NİYAZİ SOLTAN OĞLU 


Niyazi Soltanov 1939-cu ildə Oxud 
kəndində anadan olmuşdur. Oxud kənd 
orta məktəbini bitirdikdən sonra 1958-ci 
ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun 
inşaat fakültəsinə daxil olmuş və həmin 
ali məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən 
sonra təyinatla SSRİ Müdafiə Nazirliyinə 
işə göndərilmişdir. O, Sır-Dərya sahillə- 
rində - Baykanurda hərbi tikintidə usta 
vəzifəsindən başlayaraq, hərbi hissənin 
baş mühəndisi vəzifəsinə qədər yüksəl- 
mişdir. 

1969-cu ilin axırlarında Bakıya qayıtmış və "Kaskad" Birliy- 
ində xüsusi işlər üzrə fəaliyyətə başlamışdır. 

1970-ci ildə Az Pİ-nin "Tikintinin iqtisadiyyatı və təşkili" 
kafedrasına konkursla baş müəllim vəzifəsinə seçilmişdir. O 
gündən həmin kafedranın bazasında çalışır. 

Hal-hazırda Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin 
"İnşaatın və biznesin təşkili, idarə edilməsi" kafedrasının baş 
müəllimidir. O, işlədiyi dövrdə istər Politexnik institutunda, istər- 
sə "İnşaat mühəndisləri Üniversiteti"ndə, AzMİU-də siyasi-ict- 





358 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


imai işlərdə yaxından iştirak edir. O, uzun illər İnşaat Mühəndi- 


sləri İnstitutu"nda 1980-ci illərdən başlayaraq dekan müavini 
vəzifəsində çalışmış və dərs prosesinin təşkilində böyük təcrü- 
bəyə malikdir. 

1990-cı ildən "Tikinti-iqtisad" fakültəsinin yaradılması ilə 
əlaqədar o, dekan müavini kimi fakültənin formalaşmasında 
böyük əməyi vardır. İşlədiyi dövrdə 70-ə yaxın elmi əsəri, meto- 
dik göstəriş, monoqrafiyası çap olunmuş və hətta "Tikintinin təş- 
kili, planlaşdırılması və idarə edilməsi fənni üzrə kurs layihələri- 
nin yerinə yetirilməsinə aid ümumittifaq səviyyədə metodik gö- 
stərişin müəllifidir. Əsasən xüsusi sahələr üzrə tikintinin təşkili, 
iqtisadiyyatı şəhər infrastrukturunun iqtisadi əsaslandırılması ilə 
məşğul olur. 


SULTANOVA SƏADƏT ƏHƏDXAN QIZI 


Səadət Sultanova 1927-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. Atası Sulta- 
nov Əhədxan Cəfər oğlu Şəkidə tanınmış 
ziyalılardan idi. O, 1930-cu ildə Şəkidə 
Sovet imperiyasına qarşı başlanmış üsya- 
nın rəhbərlərindən biri olmuşdur. Ailə 
vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq Bakı şəhəri- 
nə köçmüş və ömrünün axırlarına qədər 
Bakı şəhərində yaşamışdır. Səadət xanım 
Sultanova 1947-ci ildə Bakı şəhərində 
132 saylı məktəbi bitirərək Azərbaycan 
Dövlət Universitetinin Geolofi coğrafiya fakültəsinə daxil olmuş- 
dur. 1952-ci ildə ADU-ni bitirərək Azərbaycan Respublikasının 
Geologiya idarəsində mühəndis geoloq, Gədəbəy rayonu ərazi- 
sində geolofi-kəşfiyyat işləri aparan dəstədə Baş geoloq vəzifəs- 
ində çalışmışdır. 

1959-cu ildən Bakı su kəmərləri idarəsinin Şollar xidmətində 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 359 


baş mühəndis vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Az müddətdən sonra 
Şollar su xidmətinin rəisi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. İşlədiyi 
müddət ərzində bir neçə dəfə Kommunal təsərrüfat nazirliyinin 
tərəfindən fəxri fərmanla təltif edilmişdir və 4 dəfə Xaçmaz 
rayon Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir. V.İ.Leninin 
100 illiyi ilə əlaqədar xüsusi fərmanla və medalla təltif edilmiş- 
dir. 
1987-ci ildən fəxri təqaüdçüdür. 


SULTANOVA BİLQEYİS ABDULQƏDİR QIZI 


Bilqeyis Sultanova 1923-cü ildə 
Azərbaycanın dilbər guşəsi olan məşhur 
Şəki şəhərində dünyaya göz açmışdır. 
Onun uşaqlıq, gənclik illəri ağır ictimai- 
siyasi şəraitə - yeni iqtisadi siyasətin for- 
malaşması, səfalət, aclıq, milyonlarla 
günahsız insanların məhv olduğu, faşizm 
ideyasının sürətlə baş qaldırdığı, nəhayət 
ikinci dünya və Böyük Vətən müharibəs- 
inin başlanması ilə əlaqədar alman faşi- 
stləri və onların müttəfiqləri ilə amansız 
"ölüm, ya qalım" mübarizəsinin aparıldığı, döyüş meydanlarında 
xəsarət almış milyonlarla Vətən oğul və qızlarının, o cümlədən 
körpə uşaqların, hamilə qadınların müalicəsinə, reabilitasiyasına, 
ana bətnindəki uşaqların sağlam doğulub böyüməsinə kəskin 
ehtiyac olduğu, həkim kadrların çatışmadığı dövrə təsadüf etmiş 
və təbii ki, bu amillər Bilqeyis xanım Sultanovanın gələcək peşə 
yönümünü müəyyənləşdirmiş, o, tibb təhsili almaq, müqəddəs 
həkim peşəsinə yiyələnmək, insanların sağlamlığı keşiyində day- 
anmaq arzusuna qapılmışdı. Məqsədyönlü surətdə bu arzunun 
nəticə olaraq B.Sultanova məhz 01 sentyabr 1939-cu ildə - dünya 
müharibəsinin başlandığı tarixdə Azərbaycan Tibb İnstitutuna 





360 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


daxil oldu, ömrünü ədəbi bağladığı gələcək həkimlik peşəsinin 
sirlərini müharibə illərinin məşəqqətlərinə baxmayaraq, özünə- 
məxsus böyük həvəs və əzmlə öyrənməyə başladı. Təhsilini 
əyani davam etdirməklə yanaşı o, öz qəlbinin səsi və Ana Vətə- 
nin çağırışı ilə 1941-1943-cü illərdə gecə növbəsində, Bakı şəh- 
ərində yerləşən, xalq arasında "Papanin" adı ilə məşhurlaşmış 
hərbi hospitalda həkim kimi fəaliyyət göstərmiş, yüzlərlə əsgər- 
lərə öz əlləri və qayğısı ilə şəfa vermişdir. 

1943-cü ildə göstərilən institutun müalicə-profilaktika 
fakültəsini əla qiymətlərlə bitirmiş gənc həkim B.Sultanova təy- 
inatla Qazax rayon Səhiyyə şöbəsinə işlə təmin olunmaq üçün 
göndərilmiş, 1946-cı ilədək həmin rayonda mama-ginekoloq 
ixtisası üzrə həkim işləmiş, sonra öz işini Qax rayon xəstəxana- 
sında davam etdirmiş, qeyd olunan ildə orada tanınmış cərrah Sul- 
tanov Midhət Musa oğlu ilə ailə həyatı qurmuşdur. 

1950-ci ildə Bilqeyis xanım ailəsi ilə Mingəçevir şəhərinə 
köçmüş və ömrünün sonuna - 1995-ci ilə kimi şəhər xəstəxana- 
sında əvvəlcə ginekolofi şöbənin müdiri, sonra doğum evinin baş 
həkimi vəzifələrində işləmiş, 35 il ərzində böyük bir kollektivə 
bacarıqla rəhbərlik etmiş, öz işgüzarlığı, tələbkarlığı, tabeçiliyin- 
də işləyənlərə qayğısı, insani keyfiyyətləri ilə doğma kollektivin, 
eləcə də şəhər səhiyyə şöbəsinin bütün tibb işçilərinin, şəhər ict- 
imaiyyətinin hədsiz hörmət və rəğbətini qazanmışdır. 

B.Sultanova öz ixtisasının, peşəsinin vurğunu olmuş, daim öz 
üzərində çalışmış, tibb və xüsusi tibb ədəbiyyatlarında, dövri 
mətbuatda əksini tapmış qabaqcıl elmi fikir və nəzəriyyələrin 
təcrübədə müvəffəqiyyətlə tətbiqinə nail olmuş, eləcə də şəhərin 
ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak etmişdir. 

B.Sultanova öz zəngin bilik və təcrübəsini, mama-ginekoloq 
peşəsinin incəliklərini onlarla gənc həkimlərə dərindən öyrətmiş, 
onların peşəkar, püxtələşmiş, ixtisaslı, öz peşəsini. Xalqını sevən 
həkim və insan kimi yetişib formalaşmasında onun əvəzsiz rolu 
olmuşdur. 


Həmkarları və onu tanıyanlar arasında böyük nüfuza malik 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 361 


olan, öz halal zəhməti ilə hörmət qazanmış B.Sultanovanın tibb 
sahəsindəki xidmətləri dövlət, Səhiyyə Nazirliyi, Mingəçevir 
şəhərinin rəhbərliyi və səhiyyə şöbəsi tərəfindən layiqincə qiy- 
mətləndirilmiş, o, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, müxtəlif medal- 
lar, fəxri fərmanlarla, SSRİ Səhiyyə Əlaçısı döş nişanı ilə müka- 
fatlandırılmışdır. 

Peşəkar həkim, minlərlə insanlara, dünyaya körpə gətirən 
analara şəfa vermiş, onların sağlam uşaq doğub böyütmələrinə 
yardımçı olmuş gözəl insan Bilqeyis xanım Sultanovanın əziz 
xatirəsi onun övladlarının və onu tanıyanların qəlbində əbədi 
yaşayacaqdır. 


SULTANOVA MAYA ABDULQƏDİR QIZI 


Maya Sultanova 1926-cı ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1930-cu ildən 
Bakı şəhərində yaşamışdır. 1944-cü ildə 
orta məktəbi Bakı şəhərində bitirmiş, 
1945-ci ildə Dövlət Tibb İnstitutuna daxil 
olmuşdur. 1952-ci ildə Pediatriya 
fakültəsini bitirmişdir. 

XIX partiya Qurultayının qərarı ilə 
təyinatla Xam torpaqlara - Qazaxıstan 
Respublikasının Çimkent şəhərinə gön- 
dərilmişdir. 1952-ci ildə ailə qurmuş və Һ 
1954-cü ildə Bakı şəhərinə qayıtmışdır. 1955-ci ildə Azərbaycan 
Respublikasının Xaldan rayonunda uşaq məsləhətxanasının 
müdiri vəzifəsinə təyinat almışdır. 1963-cü ildə Mingəçevir 
şəhər xəstəxanasında uşaq şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş- 
dir. 1970-i ildə Uşaq xəstəxanasının açılışı ilə əlaqədar olaraq 
Mingəçevir uşaq xəstəxanasına baş həkim təyin edilmişdir. 1996- 
cı ilə kimi həmin vəzifədə çalışmışdır. İşlədiyi müddətdə orden 
və medallarla təltif olunmuşdur. 





362 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1966-cı ildə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə "Şərəf Nişanı" ilə 
təltif olunmuşdur. 

1973-cü ildə "Sosialist yarışmalarının qalibi" ordeni ilə təltif 
olunmuşdur. 

1977, 1979-cu ildə şəhər sovetinin deputatı seçilmişdir. 

1978-ci il 28 oktyabrda SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə "Qırmı- 
zı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 

1989-cu ildə SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin qərarı ilə əlaçı həkim 
fəxri adı ilə mükafatlandırılmışdır. 

Hazırda Şirvan və Gəncəbasar zonasında bir çox valideynlər 
uşaqlarına nicat tapmaq üçün Maya Sultanovaya müraciət edirlər. 
Bütün ömrünü səhiyyəyə sərf edən Maya xanım öz təcrübəsini 
onlardan da əsirgəmir. 


SULTANOV AKİF ƏNVƏR OĞLU 


Sultanov Akif 1938-ci ildə anadan 
olmuşdur.1957-ci ildə Şəki şəhər 10 saylı 
orta məktəbi bitirmiş, həmin ilin noyabr 
ayında ordu sıralarına getmiş və 1959-cu 
ildə ordu sıralarından baş leytenant rütbə- 
si ilə qayıtmışdır. 

1959-cu ilin Şəki İpək Kombinatının 
rəssamlıq emalatxanasına köməkçi rəs- 
sam vəzifəsinə təyin edilmişdir. 

Keçmiş SSRİ Yüngül Sənaye Nazir- 
liyinin nəzdindəki Bədii Şura tərəfindən 
əvvəl 3-cü dərəcəli, sonra isə 1-ci dərəcəli rəssam adına layiq 
görülmüşdür. İpək parçalar üçün çəkdiyi rəsmlər nəinki keçmiş 
SSRİ-də, həmçinin, xaricdə də nümayiş etdirilmiş və yüksək qiy- 
mətləndirilmişdir. Parça üçün çəkdiyi rəsmlərə görə keçmiş SSRİ 
Yüngül Sənaye Nazirliyinin 1-ci dərəcəli diplomuna layiq 
görülmüş, eləcə də SSRİ Xalq Təsərrüfatı nailiyyətləri sərgisinin 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 363 


fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. 

1967-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssam- 
lıq məktəbini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Şəkiyə qayıdaraq, 
həm İpək Kombinatında rəssam kimi, həm də Şəki Pedaqofi Tex- 
nikumunda müəllim kimi fəaliyyətə başlamış, eyni zamanda fərdi 
yaradıcılıqla da məşğul olmuşdur. 

1975-ci ildə keçmiş SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edil- 
mişdir. Dəfələrlə əsərləri V.Səmədova adına sərgi salonunda, 
Dövlət Rəsm Qalereyasında nümayiş etdirilmişdir. 

Şəki İpək Kombinatı fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra, fəa- 
liyyətini Pedaqofi texnikumunda davam etdirmişdir. Respublika- 
mız müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan Rəssamlar İtti- 
faqının üzvü olmuşdur. 


SULTANOVA TƏHMİNƏ CƏFƏR QIZI 


Sultanova Təhminə 1926-cı ildə ana- 
dan olmuşdur. Hələ kiçik yaşlarından 
valideynlərini itirən Təhminə qardaşının 
himayəsində böyümüşdür. 

İlk təhsilini Şəki şəhər 7 saylı mək- 
təbdə almışdır. Yeddiillik təhsilini başa 
vurduqdan sonra Şəki Редадој1 texniku- 
muna daxil olmuşdur. Pedaqofi təhsil 
aldıqdan sonra Qax rayonunun Malax 
kəndində işləmişdir. П Dünya müharibəs- 
indən sonra təhsilini Azərbaycan Pedaqo- 
ii İnstitutunda davam etdirmiş, dil və ədəbiyyat müəllimi ixtisası- 
na yiyələnmişdir. , 

Təhminə müəllimin işlədiyi rayonların atlası genişdir. İndinin 
özündə də Qəbələ rayonunun Zarağan və Bum, Qusar rayonunun 
Urva, Xaçmaz rayonunun Çarxı kənd məktəblərində Təhminə 
müəllimi yaxşı xatırlayır və onu xeyirxahlıqla yad edirlər. Şagird- 





364 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


lərinin əksəriyyəti indi bu məktəblərdə onun yolunu uğurla 
davam etdirirlər. 

Təhminə müəllimə fəal ictimaiyyətçi kimi də həmişə diqqəti 
cəlb edib. Çalışdığı rayonlarda dəfələrlə kənd və rayon sovetləri- 
nin deputatı olub. Müxtəlif daimi komissiyalarda faydalı təkliflə- 
ri, təşəbbüskarlığı ilə köməyə çatıb. Rayon Xalq Maarif Komis- 
siyasının sədri, xalq məhkəmələrinin iclasçısı seçilib. 

Təhminə müəllimə Sumqayıt 1 saylı orta məktəbdə dil-ədə- 
biyyat müəllimi işləmişdir. Baş müəllimdir. O, keçmişə nəzər 
salanda halal və gərgin əməyinə həmişə yüksək qiymət verildiy- 
ini görüb bir qədər fəxr edir, bir qədər kövrəlir. Onlarla Fəxri fər- 
man, Yubiley və Əmək veteranı medalları, neçə-neçə təşəkkür və 
tərifnamə onun yuxusuz gecələrinin bəhrəsidir. 

Uşaq yaşlarından anasız qalıb özü hamının anasına-bacısına 
çevrilmiş ağbirçək qadının bu həyatda qazancı öz şagirdlərinin, 
onların valideynlərinin, onu tanıyanların hörməti və ehtiramıdır. 
O, uşaqların və gənclərin xoşbəxt gələcəyinə inanır. 

O, hal-hazırda təqaüdçüdür. 

Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, Sumqayıt 
şəhər "Sevil" Qadınlar Cəmiyyətinin sədri, Qabaqcıl Maarif xadi- 
mi, Maarif əlaçısı, 11 saylı tam orta məktəbin direktoru, şairə 
Ofelya Hacıməmməd qızı Babayeva müəlliməsi Sultanova Təh- 
minəyə "Anam" deyərək onun 60 illik yubileyinə həsr etdiyi şeri- 
ni belə tamamlayır: 


Qara saçlarına dən düşdü erkən, 
Gülüşü, sevinci gen düşdü erkən. 
Bahar, yaz ömrünə çən düşdü erkən, 
Qaldı taleyilə barışan anam 

Gözləri yol çəkən pərişan anam. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 365 





SULTANOVA AYNA CƏFƏR QIZI 


Ayna Sultanova 1916-cı ildə anadan 
olmuşdur. O, 1934-cü ildə Bakı şəhərin- 
də 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Ayna 
xanım bəy qızı olduğuna görə Sovet döv- 
lətinin o zamankı qanuna görə 1934- 
1937-ci illərdə ali məktəbə qəbul ola bil- 
məmişdir Nəhayət, 1937-ci ildə İ.Stalinin 
Kommunist qəzetində "Oğul ataya cavab- 
deh deyil" məqaləsi çıxandan sonra Ayna 
xanım Azərbaycan Pedaqoli İnstitutunun 
kimya-biologiya fakültəsinə daxil olmuş- 
dur. O, institutu bitirdikdən sonra, 1942-ci ildə təyinatla Qax 
rayonunun Güllük kəndinə kimya-biologiya müəllimi göndəril- 
mişdir. 

1946-cı ildə Ayna müəllimə Bakıya qayıtmış və Azərbaycan 
Tibb İnstitutunun anatomiya kafedrasında müəllimlik fəaliyyətini 
davam etdirmişdir. O, 1954-cü ildə ailə vəziyyətinə görə işdən 
azad olmuşdur. Sonradan 1956-cı ildən 1990-cı ilə qədər Bakının 
14 saylı məktəbində öz müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmiş- 
dir. ö Ај. 

Ayna xanım 1968-ci ildə Azərbaycanın "Əməkdar Hə” 
adına layiq görülmüşdür. O, daha sonra "Qırmızı Əmək Bayrağı 
ordeni ilə və "fəxri fərman"la təltif olunmuşdur. 

Ayna Sultanova 1991-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. 





SÜLEYMANOVA LƏMAN VAQİF QIZI 


Süleymanova Ləman 1977-ci ildə ziyalı ailəsində anadan 
olmuşdur. 1983-cü ildə Şəki rayonu Cumakənd orta məktəbinin 
1-ci sinifinə daxil olmuş və 1994-cü ildə həmin məktəbi bitir- 
mişdir. 


366 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


O, 1995-ci ildə BDU-nun Şəki filialının filologiya fakültəsinə 
daxil olmuş və 1999-cu ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə qurtar- 
mışdır. Elə həmin ildə BDU-nun filologiya fakültəsinin magistra- 
turasina "Folklorşünaslıq və mifologiya" 
ixtisası üzrə qəbul olunaraq 2001-ci ildə 
oranı fərqlənmə ilə bitirmişdir. 

L.Süleymanova 2000-ci ildən AMEA 
Folklor İnstitutunda çalışır. Əvvəlcə baş 
laborant, kiçik elmi işçi, hazırda isə elmi 
işçi vəzifəsində işləyir. 

O, hazırda AMEA Folklor İnstitutunun 
aspirantıdır və "Şəki folklor mühiti (sin- 
xronik vəziyyəti və diaxronik proseslər)" 
adlı dissertasiya mövzusu üzərində işləyir. 

L.Süleymanovanın bir çox məqalələri müxtəlif elmi toplu və 
јигпаПагда çap olunmuşdur. 





ŞAMİLOV ƏMİRASLAN 
ŞÖVKƏT-ZİYA OĞLU 


Öz yaradıcılığı ilə insanları heyrətə 
salan Şəki sənətkarlarından biri usta Sər- 
kərov Şövkət-Ziya Şamil oğlunun övladı 
Şamilov Əmiraslan Şövkət-Ziya oğludur. 
1954-cü təvəllüdlü Əmiraslan bu peşəni 
öz atasından öyrənmişdir. Hələ kiçik yaş- 
larından bu peşəyə maraq göstərir. Əmi- 
raslan əmək fəaliyyətinə öz atasının 
sexində fəhlə kimi başlamış, təhsilini 
artırmış, Şəki toxuculuq texnikumunun 
boyaq-bəzək şöbəsini bitirmiş, sex ustası 
vəzifəsindən müəssisənin rəhbəri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 


İşlədiyi müddət ərzində bu sənətin bütün incəliklərinə qədər 
öyrənmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 367 


Hazırda həmin sexdə müxtəlif təyinatlı, müxtəlif ölçülərdə 
kələğayı, yaylıq və şərf hazırlanır. İstehsal etdiyi məhsullar bir 
çox yerli və xarici sərgilərdə nümayiş etdirilmişdi. 

Belə ki, 2003-cü ilin may ayında Gəncə şəhərində "Yerli 
məhsullara üstünlük verək" devizi altında keçirilmiş milli satış 
sərgisinin iştirakçısı olmuş, sertifikat almışdır. Şəkidə istehsal 
olunan məhsulları xarici ölkələrin də böyük marağı vardır. Belə 
ki, onların dəvəti ilə bir çox ölkələrdə, o cümlədən Türkiyədə, 
Finlandiyanın şəhərində öz sərgilərində təbii ipəkdən hazırlanmış 
kələğayı nümunələri nümayiş etdirilmişdir. 

2005-ci ilin fevral ayında Bakı-Gülüstan sarayında "Azərbay- 
can Respublikası regionlarının sosial iqtisadi inkişafının sürətlən- 
dirilməsi proqramı"nın 1 illiyinə həsr olunmuş görüşdə iştirak 
etmiş, Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən fəxri 
nişanla təltif olunmuşdur. 


ŞAMİLOV ƏLİHEYDƏR ƏHMƏD OĞLU 


Şamilov Əliheydər 1931-ci il tarixdə 
anadan olmuşdur. 1953-cü ildə orta mək- 
təbi bitirdikdən sonra Kənd Təsərrüfatı 
İnstitutunun "Kənd təsərrüfatının mexa- 
nikləşdirilməsi fakültəsinə daxil olub, 
1958-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdi. 

1962-ci ildə Avtomobil Nəqliyyatı 
Nazirliyinin Şəki avtobazasına kalon rəisi 
vəzifəsinə keçirilmişdir. 

1963-cü ildə Daxili İşlər Nazirliyinin 
əmri ilə Şəki rayon Daxili İşlər şöbəsinə 
"Baş Dövlət avtomobil" müfəttişi vəzifəsinə qəbul olmuşdu. 
1970-ci ilə qədər həmin vəzifədə işləyib. Orqanda işlədiyi 
müddətdə qatı bir cinayətin üstünü açdığına görə "Milis əlaçısı" 
döş nişanı ilə təltif edilmişdi. 





368 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1970-ci ildə səhhətinin səbəbindən Şəki rayonlararası vətən- 
daşlara məxsus avtomaşınların təmiri stansiyasına mühəndis 
vəzifəsinə daxil olmuşdu və 1971-ci ilin oktyabr ayından həmin 
stansiyada direktor vəzifəsinə keçib. 

1975-ci ilin iyul ayında Şəki şəhər Partiya Komitəsinin qəra- 
rı ilə Şəkidə yeni təşkil olunmuş Azərkəndtexnika Birliyinin 
nəqliyyat müəssisəsinə direktor vəzifəsinə keçmişdi. 1980-ci ildə 
isə Şəki rayonunda yeni təşkil edilmiş "Şəki kənd-kimya" Birliy- 
inə sədr vəzifəsinə keçmişdi. 

1998-ci ildə təqaüdə çıxıb. 

1998-ci ildən əmək veteranıdır. 


ŞAMİLOV TEYMURXAN ŞÖVKƏT-ZİYA OĞLU 


Teymurxan Şamilov 1950-ci ildə ana- 
dan olmuşdur. 1967-ci ildə 7 saylı şəhər 
orta məktəbini bitirərək Azərbaycan Poli- 
texnik İnstitutunun Mexanika şöbəsinə 
qəbul olunmuşdur. 1972-ci ildə həmin 
institutu bitirdikdən sonra təyinatla 
Mingəçevir şəhərində şüşə liflər zavo- 
dunda usta köməkçisi kimi işə başlayıb. 
1973-cü ildə ailə vəziyyəti ilə əlaqədar 
Şəki şəhərinə qayıdaraq sənaye kombina- 
ипда mühəndis-mexanik vəzifəsinə işə 
qəbul olunmuşdur. 1976-cı ilədək həmin vəzifədə işləmişdir. 

1976-1979-cu illərdə Şəki ipək kombinatının baramaaçan 
istehsalında sex ustası, istehsalat rəisi işçisi vəzifəsində çalışmış- 
dır. 

1979-1982-ci illərdə Bakı şəhərinə köçməsi ilə əlaqədar Bakı 
şəhərində bədii istehsalat idarəsində mühəndis vəzifəsində işləy- 
ib. 1982-ci ildən Şəki şəhərində yeni xalça fabrikinin tikinti işlə- 
rində rəhbərlik etmək üçün köçürülmə yolu ilə göndərilmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 369 


1991-ci ilədək həmin Şəki istehsalat kombinatında müxtəlif 
vəzifələrdə çalışmışdır. 

1991-ci ilin sentyabr ayının 1-dən həmin müəssisədə baş 
mühəndis vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 10.02.1996-cı il tarixdən 
direktor vəzifəsinə irəli çəkilib. 

1999-cu ilin iyul ayından "Şəki-İpək" ATSC-nin İdarə Hey- 
ətinin sədri vəzifəsinə seçilmişdir. 

12 dekabr 1999-cu ildən Şəki Bələdiyyəsinə üzv seçilmişdir. 
17 yanvar 2000-ci ildə Şəki Bələdiyyəsinin üzvləri tərəfindən 
Şəki Bələdiyyəsinə sədr seçilmişdir. 

Bu müddətdə əlillərin Dizayn Assosiasiyasına, rayonlararası 
ruhi əsəb dispanserinə yardım etmişdir. Şəki şəhərinin su xəttinin 
bərpası işlərinə başlamışdır. Şəki şəhərinin su xəttinin bərpası 
işlərinə başlamışdır. Son zamanlarda Şəki şəhəri abadlaşıb və 
gözə çarpan qədər gözəlləşib. 


ŞƏRİFOVA ELMİRA BAĞIR QIZI 


Şərifova Elmira 1934-cü ildə qulluqçu 
ailəsində anadan olmuşdur. 

1942-ci ildə Bakıdakı 18 saylı məktə- 
bin birinci sinfinə daxil olmuş atasının işi- 
nin Gəncə Hospitalına dəyişdirilməsilə 
bağlı 1945-ci ildən Gəncədəki 9 saylı orta 
məktəbdə təhsilini davam etdirmiş və 
1952-ci ildə oranı bitirmişdir. Elə həmin 
il də o, S.M.Kirov adına ADU-nin (indiki 
BDU) kimya fakültəsinə daxil olmuşdur. 

1957-ci ildə ali təhsilini başa vuraraq 
Dövlət İmtahan Komissiyasının tövsiyyəsi ilə Azərbaycan Elmlər 
Akademiyasının Kimya İnstitutuna baş laborant vəzifəsinə işə 
göndərilmişdir. 

E.Şərifova 1957-ci ilin noyabrında kiçik elmi işçi vəzifəsinə 





370 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
28 ———78—...... “€ 


keçirilmişdir. 

1960-1963-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasında 
Qeyri-üzvi və Fiziki-Kimya (indiki AMEA KPİ) institutunun 
aspiranturasında təhsil almışdır. 

1966-cı ilin dekabr ayında Azərbaycan Elmlər Akademiyası- 
nın müsbir üzvü, k.e.d. prof. Z.H.Zülfüqarovun rəhbərliyi altında 
namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və 1967-ci ilin martın- 
da ona kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi verilmişdir. 

Həyat yoldaşının işi ilə əlaqədar olaraq 1968-1970-ci illərdə 
İran Respublikasının Tehran şəhərində Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin 
xəttilə xəstəxanada işləmişdir. Bakıya qayıtdıqdan sonra E.Şəri- 
fova Azərbaycan EA QÜFKİ (indiki AMEA KPİ)-də elmi-tədqi- 
qat işlərini davam etdirmiş və elmi fəaliyyətindəki uğurlarına 
görə baş elmi işçi vəzifəsinə irəli çəkilmidir. 

E.Şərifova 20-ə yaxın ixtira üçün müəlliflik şəhadətnaməs- 
inin və 100-dən çox elmi əsərin müəllifidir. 

Hazırda təqaüddədir. 


ŞƏRİFOVA SƏDAYƏ YAQUB QIZI 


Sədayə Şərifova 1945-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1961-1962-ci dərs ilində Şəki 
şəhər 5 saylı orta məktəbi qızıl medalla 
bitirdikdən sonra Azərbaycan Neft və 
Kimya İnstitutuna daxil olmuş, 1967-ci 
ildə kimyaçı mühəndis ixtisası üzrə ali 
təhsil almışdır. 

S.Şərifova əmək fəaliyyətini 
bütövlükdə pedaqofi işə sərf etmiş, Bakı 
Yerli Sənaye Texnikumunda müəllim 
kimi gənc nəslin təlim və tərbiyəsilə 
məşğul olmuş, müxtəlif ixtisas fənlərini yüksək metodiki səviy- 
yədə tədris etmişdir. Onun yetişdirdiyi tələbələr ali məktəblərdə 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 371 





təhsillərini davam etdirmiş xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrin- 
də uğurla fəaliyyət göstərirlər. Pedaqofi fəaliyyəti dövründə 
müəllim kollektivinin və şagirdlərin böyük hörmətini qazanmış, 
əməyi yüksək qiymətləndirilmişdir. 

Sədayə Şərifovanın pedaqofi və ictimai fəaliyyəti çoxsaylı 
fəxri fərmanlar və mükafatlarla təltif edilməklə daim yüksək qiy- 
mətləndirilmişdir. 


ŞİRİNZADƏ NATİQ ƏHMƏD OĞLU 


Natiq Şirinzadə 1966-cı ildə anadan 
olmuşdur. Şəkidəki 10 saylı məktəbi 
tərifnamə ilə 1983-cü ildə qurtardıqdan 
sonra ADNA-da D.İ.Mendeleyev adına 
Moskva Kimya Texnologiya (RXTU) 
Universitetinə imtahan vermiş və həmin 
universitetin "Silikatların kimyəvi texno- 
logiyası" fakültəsinə qəbul olunmuşdur. 
Orada şüşə və silikatların, sement хә 
yapışdırıcıların, keramik və odadavamlı 
məmulatların texnologiyası ixtisasına 
yiyələnmişdir. O zaman SSRİ Ali və Orta İxtisas Təhsil Naziri 
Gennadiy Alekseeviç Yaqodinin imzası ilə xüsusi təltiflə müka- 
fatlandırılmışdır. 

1989-cu ildə həmin universiteti müvəffəqiyyətlə bitirmişdir 
O, 1992-ci ildə Azərbaycan Nazirlər Kabineti yanında Ali Mene- 
cerlər Məktəbinin dinləyicisi olmuşdur. 

1994-1996-cı illərdə Azərbaycan Qərb Universitetinin "Bey- 
nəlxalq iqtisadi münasibətlər" fakültəsində təhsil almışdır. Bura- 
da "Xarici iqtisadi əlaqələrin təşkili və idarə olunması" ixtisasına 
yiyələnmişdir. 

N.Şirinzadə 1999-cu ildə BMT-nin "Sənayenin İnkişafı" Təş- 
kilatının, Yunanıstanın "Ticarətə Yardım" Təşkilatının, 2001-ci il 








ку —–-и 


372 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
— 00 ас ə ик 


Yaponiya XİN-in təşkil etdiyi "Yeni Müstəqil Dövlətlərlə İş" 
Proqramının dincəyicisi və məzunu olmuşdur. 

Natiq Şirinzadə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında 
Sahibkarlar Şurasının, İctimai Televiziya və Radio yayımlar şir- 
kətinin yayım şurasının üzvüdür. Bir çox Beynəlxalq konfrans və 
simpoziumların iştirakçısı və məruzəçisi olmuşdur. Moskva, 
İstanbul, Tokio, Afina, Roma, Milan və bir çox xarici ölkələrdə 
rəsmi-işgüzar səfərlərdə olmuşdur. 

N.Ə.Şirinzadə 1997-ci ildə "Qiymətli kağızlar bazarına giriş", 
2003-cü ildə "Kiçik və orta biznes yeni mərhələdə" adlı kitabla- 
rını yazmışdır, 50-yə yaxın elmi-analitik məqalənin həmmüəllifi 
və müəllifi olmuşdur. 

O, ilk dəfə Daşkəsən dəmir filizinin neft borularının üzlən- 
məsində tətbiqinin əsasını qoyub. Bu iş hazırda respublikamıza 
milyonlarla dollar xeyir gətirməkdədir. Hazırda bu baxımdan, 
prezidentin fərmanına əsasən "Regionların sosial inkişafı" pro- 
qramı çərçivəsində, Rusiyanın "Bentonit" Elmi-İstehsalat Birliyi 
ilə "Daşsalahlı Bentonit gilinin emalı" texnologiyası üzərində 
geniş miqyasda birgə iş aparır. 

Natıq Şirinzadə 2004-cü ildə "Ənənə və Ргезиј" üzrə İspa- 
niyada beynəlxalq mükafata, Biznes və iqtisadiyyat sahəsində 
nailiyyətlərinə görə "Uğur" Milli mükafatına, 2005-ci ildə Azər- 
baycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfin- 
dən: "Azinşaat Holdinq" şirkətlər qrupunun prezidenti Ş.N.Ə. 

"Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişa- 
fı üzrə Dövlət Proqramının uğurla icrasına verdiyi əhəmiyyətli 
töhfəyə görə təltif edilir" fəxri nişanı ilə və nəhayət, 2006-cı ildə 
"Xəzər" beynəlxalq inteqrasiya klubunun "Regionların inkişafın- 
dakı xidmətlərinə görə" fəxri diplomuna layiq görülmüşdür. 

2006-cı ildə N.Ə.Şirinzadənin İradə Nüsrət qızı Şirinzadə ilə 
birgə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən dərs- 
lik kimi təsdiq edilmiş, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 
müxbir üzvü, geologiya-minerologiya elmləri doktoru, professor 
Xudu Məmmədovun unudulmaz xatirəsinə ithaf edilən "İnşaat 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 373 


materiallarının fiziki-kimyəvi əsasları" adlı kitabı nəşr olun- 
muşdur. 

Natiq Şirinzadə hal-hazırda yuxarıda sadalanan istiqamətlər- 
də fəaliyyətini uğurla davam etdirir. 


ŞİRİNOVA SÜSƏN YUSİF QIZI 


Süsən Şirinova 1930-cu ildə orta təh- 
sil aldıqdan sonra Azərbaycan Dövlət 
Tibb İnstitutuna (indiki ATU) daxil 
olmuş, 1949-cu ildə təhsilini müvəffə- 
qiyyətlə başa vurmuşdur.. . 

Əmək fəaliyyətinə Daxili İşlər Nazir- 
liyinin 10 saylı islah əmək koloniyasında 
müalicə həkimi kimi başlamışdır. 

1952-ci ildə DİN Mərkəzi xəstəxana- 
sında Baklava ratoriya rəisi olmuşdur. 

1953-1983-cü illərdə Biokimya üzrə 
Həkimləri Təkmilləşdirmə kurslarının, kliniki diaqnostika mər- 
kəzinin rəisi olmuşdur. 

1970-ci ildə Səhiyyə Nazirliyinin qərarı ilə "Ali dərəcəli kli- 
niki diaqnosist" kateqoriyası verilmişdir. Ali dərəcəli səhiyyə 
işçisidir, bir çox orden və medallara layiq görülmüşdür. 

1950-ci ildən fasiləsiz, 50 ildən yuxarıdır ki, Süsən xanım 
Şirinova islah əmək kaloniyası baş xəstəxanasında çalışır. 





ŞİRİNOV HƏSƏN YUSİF OĞLU 


Həsən Şirinov 1926-cı ildə anadan olmuşdur. бе 

1943-1948-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda 
(indiki ATU) təhsil almış və təyinatla Ukraynanın Dneprope- 
trovsk şəhərinə Daxili İşlər Nazirliyinin hərbi hissəsinə həkim 
vəzifəsinə göndərilmişdir. 


374 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


1950-ci ildən Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin tibb müəs- 
sisələrində leytenant rütbəsindən başlayaraq polkovnik rütbəsinə 
qədər yüksəlmişdir. Daxili İşlər Nazirliy- 
inin (DİN) hospitallarının təşkilatçısı və 
birinci rəisi olmuşdur. 

1964-1985-ci illərdə DİN hospitalla- 
rının rəfsi vəzifəsində çalışmışdır və bu 
illər ərzində bir neçə hospital binasını 
inşa etdirməyə nail olmuşdur. O, həm də 
bu illər ərzində hospitalın Baş cərrahı 
olmuşdur. 1968-ci ildə Səhiyyə Nazirliy- 
inin qərarı ilə "Ali Dərəcəli Cərrah" kate- 
qoriyası verilmişdir. 

Həsən Yusif oğlu Şirinov bir çox orden və medallarla təltif 
edilmişdir. 





ŞİRİNOVA RƏHİLƏ MƏMMƏD QIZI 


Rəhilə Şirinova 1932-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Uni- 
versitetinin (indiki BDU) filologiya 
fakültəsinə daxil olmuş, 1955-ci ildə 
oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. 

1956-cı ildən Azərbaycan Dövlət 
Teleradio Komitəsində çalışmışdır. 
Radionun ilk qadın redaktorlarından 
olmuşdur. 

Əmək veteranı, Vurnalistlər İttifaqının 
üzvü olmaqla yanaşı 40 illik fəaliyyəti dövründə bir sıra gözəl 
əsərlər yaratmış, onlarla cavan furmalist yetişmişdir. Onun bir çox 
verilişləri radionun qızıl fondunda saxlanılır. 

R.M.Şirinova 1996-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 375 


ŞİRİNOV CƏMİL MƏMMƏD OĞLU 


Cəmil Şirinov 1925-ci ildə anadan ol- 
muşdur. 

1942-1949-cu illərdə ordu sıralarında 
həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. О, 
Böyük Vətən Müharibəsinin П qrup əlili- 
dir. 

Şirinov Cəmil Məmməd oğlu həm də 
əmək veteranıdır. O, 12 orden və bir çox 
medallarla təltif edilmişdir. 





ŞÜKÜROV RAFİQ ŞÜKÜR OĞLU 


Şükürov Rafiq 1952-ci ildə anadan 
olmuşdur. 

O, 1959-cu il tarixdə Aşağı Küngüt 
kənd orta məktəbinin 1-ci sinifinə daxil 
olub, 1967-ci il tarixdə həmin məktəbin 
VII sinfini bitirmişdir. 1967-ci il tarixdə 
Şəki şəhər 10 saylı orta məktəbin 1Х sin- 
finə qəbul olunub, 1969-cu ildə həmin 
məktəbin X sinfini bitirib. 

Həmin ildə Lenin adına Qırmızı Əmək 
Bayrağı Ordenli Azərbaycan Dövlət 
Pedaqofi İnstitutunun riyaziyyat fakültəsinə daxil olub, 1973-cü 
ildə həmin institutu bitirib. 

İlk pedaqofi fəaliyyətinə 1973-cü ildə Baş Kəldək kənd 8 illik 
orta məktəbində başlayıb. 

R.Şükürov 1975-ci ildə irəli çəkilərək Aşağı Daşğıl kənd 8 
illik məktəbində direktor vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1983-cü 





376 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ildə Şəki Pedaqofi Məktəbində tədris işləri üzrə direktor müavi- 
ni, 1988-ci ildə Şəki Məişət Xidməti texnikumunda direktor, 
1933-cü ildə Şəki Texnologiya texnikumunda direktor, 1995-ci 
ildən bu günə kimi Şəki Pedaqofi Texnikumunda direktor vəzi- 
fəsində çalışır. 

İşlədiyi müddətdə dövri mətbuatda onlarla elmi məqalələrlə 
çıxış etmiş, 2 kitabın müəllifidir. 

I kitab "Pedaqogika tarixindən mühazirə materialları" - 2004. 

II kitab "Pedaqogika dərsləri" - 2005. 

O, 1997-ci ildən YAP-ın üzvüdür və Partiyanın hər üç qurul- 
tayının nümayəndəsi olub. 


ŞÜKÜROV MƏCLUM ŞÜKÜR OĞLU 


Şükürov Məclum 1954-cü ildə anadan 
olmuşdur. 1961-ci ildə Aşağı Küngüt 
kənd orta məktəbinin 1 sinifinə daxil 
olmuş, 1971-ci ildə məktəbi əla qiymət- 
lərlə bitirərək, Azərbaycan Dövlət Uni- 
versitetinin mexanika-riyaziyyat 
fakültəsinin 1 kursuna qəbul olmuşdur. 
1976-cı ildə Universitet bitirərək, tətbiqi 
пуалууа( ixtisasına yiyələnmişdir. 

O, 1976-1980-ci illərdə göndəriş əsa- 
. sında Azərbaycan Elmlər akademiyasının 
Kibernetika İnstitutunda elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olub. 
1980-ci ildə Leninqrad Aqrofizika İnstitutunun məqsədli aspiran- 
turasına qəbu olmuşdur. Aspiranturada təhsil aldığı müddətdə 
"Suvarılan torpaqlarda əkinlərin nəmliklə idarə olunması" möv- 
zusunda namizədlik dissertasiyası işləyib hazırlamış, 1985-ci ildə 
Leninqrad İnstitutunda müdafiə edərək, texnika elmləri namizədi 
adına və alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Aspirantura təh- 
silini başa vurduqdan sonra təyinatla işləməyə Azərbaycan Elmi- 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 871 


Tədqiqat Əkinçilik İnstitutuna göndərilmişdir. 

M.Şükürov 1984-1986-cı illərdə Əkinçilik İnstitutunda kiçik 
elmi işçi, 1986-89-cu illərdə isə baş elmi işçi vəzifəsində çalış- 
mışdır. 

O, 1989-cu ildə Leninqrad Aqrofizika İnstitutunun doktoran- 
turasına qəbul olunmuşdur. Doktoranturada oxuduğu zaman ölkə- 
mizin iqtisadiyyatı üçün çox mühüm əhəmiyyəti olan, ən müasir 
elmi istiqamətlərdən biri hesab edilən kənd təsərrüfatı bitkinləri- 
nin məhsuldarlıq prosesinin riyazi modelləşməsi sahəsinə həsr 
edilmiş "Tətbiqi modellərin qurulması metodologiyası və əkinlə- 
rin nəmliklə təmin olunmasında onlardan istifadə" mövzusunda 
doktorluq dissertasiyasını işləyib hazırlamış, Sankt-Peterburqda 
bu mövzunu müdafiə edərək Aqrofizika İnstitutunun Elmi Sove- 
tinin qərarı ilə Texnika elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq 
görülmüşdür 

Doktoranturada oxuduğu müddətdə elmi fəaliyyət ilə yanaşı 
doğma vətənimizin xalqımızın mənafeyini qorumaq naminə 
Sankt-Peterburq şəhərinin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak 
etmişdir. Keçmiş SSRİ-nin şimal qərb regionunda Azərbaycan 
lobbisinin formalaşdırmaq məqsədi ilə Sankt-Peterburqda "- 
AZƏRİ" Mədəniyyət Cəmiyyətini yaratmış, təhsilimin sonuna 
qədər ona rəhbərlik etmişdir. Azərbaycanda baş verən hadisələrə 
keçmiş SSRİ rəhbərliyinin, sonradan Rusiya hökumətinin qərəzli 
mövqelərinə etiraz olaraq şəxsən Sankt-Peterburq, Moskva, o 
cümlədən Azərbaycan və bir çox Avropa ölkələrinin mətbuatı və 
radiostansiyaları ilə çıxışlar etmişdir. 

Sankt-Peterburq "AZƏRİ" Cəmiyyəti xaricdə yaşayan azər- 
baycanlılar arasında böyük nüfuza malik olmuşdur. Ümumdünya 
Azərbaycan lobbisinin yaradılması ideyasının daşıyıcılarından biri 
də məhz "AZƏRİ" Cəmiyyəti olmuşdur. Bu məqsədlə bilavasitə 
təşkilatçılığımızın və iştirakımızla dünyanın müxtəlif ölkələrində 
yaradılmış Azərbaycan Cəmiyyətinin "Sankt-Peterburq-90", 
"Tallin-91" konfransları keçirilmişdir. | 

Rəhbərlik etdiyi dövrdə Sankt-peterburq "AZƏRİ" Cəmiyyə- 


378 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


ti milli dövlətçilik tariximizin, müstəqilliyimizin, mədəniyyəti- 
mizin, incəsənətimizin, ədəbiyyatımızın təbliği sahəsində çox 
mühüm işlər görülmüşdür. 1990-91-ci illər, may ayının 28-də 
Azərbaycan Demokratik Respublikasının yaranmasının ildönümü 
münasibəti ilə keçirdiyimiz tədbirlərdə, Qarabağda baş verən 
hadisələrə Moskvanın tutduğu qərəzli münasibətə qarşı cəmiy- 
yətimizin Nevski prospektində təşkil etdiyi etiraz nümayişlərində. 
O vaxtlar ciddi yasaq sayılan üç rəngli milli dövlət bayrağımızın 
tərəfimizdən qaldırılması bütün SSRİ-də böyük rezonansa səbəb 
olmuşdur. 

Hələ o vaxtlar bütün dünya və o cümlədən SSRİ-də erməni 
lobbisinin Azərbaycan əleyhinə qurduğu təbliğat kompaniyasının 
tüğyan etdiyi dövrdə, tərəfimizdən Sankt-Peterburqlu fumalist 
Bakıya ezam edilmiş, ziyalılarımız ilə görüşlərindən hazırladıqla- 
rı məqalələr cəmiyyətimizin bilavasitə köməyi ilə o dövrün ən 
populyar qəzeti olan "SMENA"da çap edilmiş, Sankt-Peterburq 
televiziyasının məşhur "Beşinci təkər" və digər proqramlarında 
verilişlər nümayiş etdirilmişdir Bununla erməni lobbisinin və 
onların SSRİ rəhbərliyindəki havadarlarının apardığı təbliğat 
kompaniyasının qarşısı alınmışdır. 

Doktoranturada təhsilini başa vurduqdan sonra yenidən Azər- 
baycana qayıtmış, elmi fəaliyyətini Əkinçilik İnstitutunda davam 
etdirmişdir. 

Məclum Şükürov 1996-cı ildə isə həm ailə vəziyyəti ilə əla- 
qədar, həm də elmi araşdırmaları bilavasitə Şəki-Balakən regio- 
nunda tətbiq etmək məqsədi ilə Şəkiyə gəlmiş və Əkinçilik İnsti- 
tutunun rəhbərliyi tərəfindən institutun Şəki Dayaq Məntəqəsinə 
direktor təyin edilmişdir. Rəhbərlik etdiyi dövr ərzində müəssisə- 
nin iqtisadi və elmi həyatında mühüm dəyişikliklər baş vermiş və 
müəssisəmizin alimləri ilə birgə bölgəmiz üçün vacib olan 
yüksək məhsuldarlığa malik yeni "ŞƏKİ-1" buğda sortu yaradıl- 
mışdır. Altmışdan çox elmi əsərin müəllifidir. 

O, hal-hazırda Şəki Regional Məsləhət və Şəki Regional 
aqrar Elm Mərkəzinə rəhbərlik etmişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 379 


Məclum Şükür oğlu Şükürov1999-2004-cü il Bələdiyyə seç- 
kilərində Şəki şəhər bələdiyyəsinə, 2005-ci ildə Azərbaycan 
Respublikası üçüncü çağırış Milli Məclisinə seçkilərdə 115 saylı 
Şəki ikinci kənd seçki dairəsində qələbə qazanaraq Milli Məcli- 
sə üzv seçilmişdir. Milli Məclisin Aqrar siyasət daimi komissiy- 
asının və Parlamentlərarası Azərbaycan-Yunanıstan Azərbaycan- 
Estoniya, Azərbaycan-Litva qruplarının üzvüdür. 


TAĞIYEVA BİLLUR LÜTVƏLİ QIZI 


Tağıyeva Büllur Lütfəli qızı 1963-cü 
ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 
1980-ci ildə Şəki şəhərində Nekrasov 
adına 8 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 
Həmin ildə də Azərbaycan Tibb İnstitutu- 
nun "Pediatriya" fakültəsinə daxil olmuş- 
dur və 1986-cı ildə bu institutu bitirərək 
pediatriya ixtisasına yiyələnmişdir. 

Ali məktəbi bitirdikdən sonra Bakı 
şəhər 3 saylı uşaq klinik xəstəxanasında 1 
il müddətində interna olaraq körpələrə 
xidmət etmişdir. )4 

1989-1994-cü illərdə Bakı şəhər 15 saylı uşaq poliklinikasın- 
da pediatr kimi çalışmışdır. Bu müddətdə neçə körpəni ölümün 
caynağından qurtarıb yenidən həyata qaytarmışdır. ј 

1994-cü ildən bu günədək Bakı şəhər Səbail rayonu üzrə baş 
pediatr vəzifəsində çalışır. Səbail rayon Səhiyyə Şöbəsində 
pediatriya üzrə rəis müavinidir. div 

2003-cü ildən B.Tağıyeva Azərbaycan Beynəlxalq Universi- 
teti (ABU) Tibb Mərkəzində "Pediatriya" şöbəsinin müdiridir və 
həmin universitetin tibb fakültəsində müəllim işləyir. 

Son zamanlar müasir elektron hesablama maşınlarının yardımı 
ilə riyazi modelləmə bir çox sahələrdə olduğu kimi tibb aləmin- 





380 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
o.“ 46“ әт 


də də geniş şəkildə tətbiq olunmağa başlamışdır. Bu sahədə bir 
çox önəmli nəticələr alınmışdır. 

Daim öz üzərində çalışaraq tibb elminə olan maraq nəticəsin- 
də tibbin bəzi sahələrində məsələn, infarkt miokard xəstəliyinin 
mexanizminin açıqlanması modeli və populyasiyasını sadə 
modelləri üzərində araşdırmalar aparmaqdadır. 


TAHİROV ÇİNGİZ ƏHMƏD OĞLU 


Çingiz Əhməd oğlu Tahirov 1925-ci 
ildə məşhur tarzən, Azərbaycan Respub- 
likasının əməkdar müəllimi Əhmədbəy 
Tahirovun ailəsində anadan olmuşdur. 
Orta təhsilini Şəki şəhəri 7 saylı orta 
məktəbdə almış və 1942-ci ildə oranı fər- 
qlənmə sənədi ilə başa vurmuş, 1943-cü 
ildə M.Əzizbəyov adına Qırmızı Əmək 
Bayrağı ordenli Azərbaycan Sənaye İnsti- 
tutunun (indiki ADNA) geolofi-kəşfiyyat 
fakültəsinə daxil olmuşdur. 1949-cu ildə 
oranı dağ-mədən mühəndis-geoloqu ixtisası üzrə müvəffəqiy- 
yətlə bitirmişdir. Ç.Tahirov oxuduğu müddətdə həm də institut 
tələbə elmi cəmiyyətinin sədr müavini olmuş və onun işində fəal 
iştirak etmişdir. 

O, əmək fəaliyyətinə "Artyomneft" (indiki "Abşeronneft") 
Trestinin mərkəzi elmi-tədqiqat laboratoriyasında başlamışdır. 
1949-cu ildən "Artyomneft" Trestinin mərkəzi elmi-tədqiqat 
laboratoriyasının baş mühəndis-geoloqu və geoloyi şöbəsinin 
rəisi, 1949-cu ildən 1950-ci ilədək trestin geoloyi şöbəsinin baş 
geoloqu işləmişdir. 1950-ci ildən "Kirovabadneftkəşfiyyat" Tres- 
tinin Dəlməmmədli neft kəşfiyyatının (Acınohur sahəsi) baş geo- 
İoqu və rəisin birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır. "Azər- 
neftkəşfiyyat" Birliyinin rəhbərliyi Çingiz Tahirovun elmi-isteh- 





ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 381 


25 


salat fəaliyyətini nəzərə alaraq neft və qaz yataqlarının paleonto- 
logiyası və stratiqrafiyası üzrə elmi işçi hazırlamaq məqsədilə 
onu Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Geolofi-Kəşfiyyat İnstitutu- 
na keçirmək qərarına gəlir. 

1951-ci ildə ilin oktyabrından bu günə kimi Çingiz Tahirov 
artıq 56 ildir ki, Azərbaycan Dövlət Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat 
İnstitutunda fəaliyyət göstərir. O, paleontologiya laboratoriyasın- 
da (bu laboratoriya müxtəlif illərdə müxtəlif adlarla fəaliyyət gö- 
stərib stratiqrafiya, stratiqrafiya və fauna, litostratiqrafiya və kol- 
lektor xassələri laboratoriyaları) baş mühəndis, baş elmi işçi, 
laboratoriya müdirinin əvəzi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalış- 
mışdır. 

1951-ci ildən başlayaraq, Böyük Qafqazın Azərbaycan his- 
səsinin (Şimali Qobustan, Dibrar fliz zonası, Quba-Xəzəryanı 
ərazisi və Cənub yamacı) və Kiçik Qafqazın Azərbaycan hissəsi- 
nin təbaşir çöküntülərinin mikrofauna və stratiqrafiyasının tədqi- 
qi ilə məşğul olur. 

Çingiz Tahirov 1958-ci ildə akademik Qambay Əlizadənin və 
professor Cəlil Xəlilovun rəhbərliyi altında "Şimali-şərqi Azər- 
baycanın apt və alb mərtəbəlrinin foraminiferləri və onların stra- 
tiqrafik əhəmiyyəti" mövzusunda geologiya-minerologiya elmlə- 
ri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün müvəffəqiyyətlə disser- 
tasiyasını müdafiə etmişdir. 

Onun tədqiqatları nəticəsində alt və üst təbaşir çöküntülərinin 
ayrı-ayrı mərtəbə, yarım mərtəbə və horizontları, həmçinin onla- 
rın müxtəlif hissələri üçün səciyyəvi olan rəhbər formaların kom- 
pleksləri ayrılmış və dəqiq surətdə təyin edilmişdir. Bu müddət 
ərzində struktur-axtarış və dərin kəşfiyyat quyularından, eyni 
zamanda təbaşir çöküntülərinin klassik və əsas kəsilişlərindən 
götürülmüş minlərlə süxur nümunələri dəqiqliklə tədqiq edilmiş- 
dir. Çingiz müəllim foraminiferlərdən 2 yeni cinsin və 101 yeni 
növün mikropaleontologiya elmində ilk dəfə olaraq təsvirinin 
müəllifidir. Bu tədqiqatların nəticələri Ç.Ə.Tahirovun "Cənub- 
Şərqi Qafqazın apt və alb mərtəbələrinin foraminiferləri və onla- 


382 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





rın stratiqrafik əhəmiyyəti" (Azəməşr, Bakı, 1961) monoqrafi- 
yasında və "Paleontologiyanın əsasları" (Moskva, 1959) 15 cildlik 
toplunun 1 cildində, həmçinin ABŞ, Kanada, Macarıstan, Rumıni- 
ya və başqa xarici ölkələrdə çap edilmiş mötəbər və nüfuzlu 
mikropaleontologiya əsər toplularında dərc edilmişdir. Onun 
"Böyük Qafqazın Azərbaycan hissəsinin təbaşir çöküntülərinin 
qumlu foraminiferləri və onların stratiqrafik əhəmiyyəti" mövzu- 
sunda doktorluq dissertasiyası 1975-ci ildə müdafiəyə qəbul edil- 
mişdir. Doktorluq dissertasiyası haqqında həm ölkə daxilindən, 
həm də bir çox xaricdən müsbət rəylər alınmışdır. Hazırda disser- 
tasiya işi Geologiya İnstitutunda müdafiəyə tövsiyyə edilmişdir. 

Qeyd etmək lazımdır ki, doktorluq dissertasiyasının xülasəsini 
o, alman dilində yazmışdır. Onun həm dissertasiyaları, həm də 
başqa əsərləri neft, qaz və başqa faydalı mədən yataqlarının axta- 
rış və praktik əhəmiyyətə malik olmaqla istiqamətləndirici rol 
oynayırlar. 

65 illik iş stahna malik Çingiz Tahirovun 160-dan çox elmi 
əsərin müəllifi olmaqla yanaşı, bir çox respublika, ümumittifaq, 
beynəlxalq konfrans, sessiya, simpozium, kollokvium və konqre- 
slərdə iştirak etmişdir. O, Polşada 1967-ci ildə keçirilmiş X bey- 
nəlxalq mikropaleontoloqlar konqresində və Rumıniyada olmuş, 
1975-ci il XIV Beynəlxalq mikropaleontoloqlar konqresində 
sovet nümayəndə heyətinin tərkibində Azərbaycan Respublikası- 
nı təmsil etmiş və məruzələrlə çıxış etmişdir. Onun 70-dən çox 
elmi əsəri xarici nəşrlərdə dərc edilmişdir. 

Ç.Tahirov Moskva, Sankt-Peterburq, Tbilisi, Aşqabad, Kiyev, 
Minsk, Mahaçqala, Krasnodar, Qroznı və s. elm mərkəzlərinin və 
neft rayonlarının mikropaleontoloqlarına müntəzəm elmi-praktik 
məsləhətlər vermiş və zəngin təcrübəsini onlarla bölüşmüşdür. O, 
bir çox doktorant, dissertant və aspirantların məsləhətçisi və 
rəsmi opponenti olmuşdur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Ç.Ta- 
hirovun 500-dən artıq məqaləsi јигпа1, qəzet və toplularda çap 
edilmişdir. 

1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 383 


əməyə və qələbənin 30-cu və 40-cı, 50-ci yubiley medalları ilə 
təltif edilmiş, 6 dəfə "Əmək veteranı", Azərbaycan Ali Sovetinin 
Neft Sənayesi Nazirliyi, "Bilik" Cəmiyyətlərinin fəxri fərmanları 
ilə, bir neçə yubiley medalı və fəxri nişanlarla təltif edilmişdir. 

Elmi fəaliyyəti ilə yanaşı Çingiz müəllim daim respublikanın 
ictimai-siyasi işlərində də fəal iştirak etmişdir. O, İnstitutun, 
Nərimanov rayonunun, Bakı şəhərinin, eləcə də respublikanın 
ictimai-siyasi işlərilə bu gün də yaxından maraqlanır. O, Azər- 
baycan Paleontologiya Cəmiyyəti Şurasının üzvü, Azərbaycan 
Dövlət Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutu Vete- 
ranlar Şurası sədrinin ideolofi iş üzrə müavini, Nərimanov rayon 
Veteranlar Şurası sədrinin ideolofi iş üzrə müavinidir. Çingiz 
Tahirov M.F.Axundov adına Respublika Dövlət Kitabxanasının 
və H.Aslanov adına Mərkəzi Zabitlər evi kitabxanasının, habelə 
bir neçə başqa kitabxanaların da "Fəxri oxucusu" adına layiq 
görülmüş və eyni zamanda "Bakı şəhər müharibə, əmək, silahlı 
qüvvələr və hüquq-mühafizə orqanları veteranları şurasının fəxri 
fərmanı" və Nərimanov rayon İcra Hakimiyyətinin fəxri fərmanı 
ilə də təltif edilmişdir. 

Tanınmış neftçi-alim, Beynəlxalq EKO-Energetika Akade- 
miyasının akademiki, Azərbaycan və Rusiya Milli Elmlər Akade- 
miyalarının nəzdində paleontologiya cəmiyyətlərinin fəxri üzvü, 
SSRİ neft sənayesi əlaçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar 
təbliğatçısı, prezident təqaüdçüsü və müharibə veteranı Çingiz 
Tahirovun ümumi iş staiının yarım əsrdən çox olmasına baxmay- 
araq, o, hazırda öz elmi, istehsalat və ictimai-siyasi fəaliyyətini 
davam etdirir. ş 

Çingiz Əhməd oğlu Tahirov 2005-ci ildən prezident təqaüd- 
çüsüdür. 


384 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


TAHİROV AĞA MÖVSÜM OĞLU 


Ağa Tahirov 1923-cü ildə anadan 
olmuşdur. 

1930-cu ildə Şəki şəhəri 7 saylı orta 
məktəbinə daxil olub, 1940-cı ildə həmin 
məktəbi bitirərək Ə.Əzimzadə adına Bakı 
rəssamlıq məktəbinə daxil olmuş və eyni 
zamanda 1941-ci ildə Vətən müharibəsi 
başlayan zaman hərbi zavodda çalışmış- 
dır, Rəssamlıq məktəbini qurtardıqdan 
sonra Şəki şəhərində əmək fəaliyyətinə 
başlayaraq ilk illər Şəki Dram Teatrının 
rəssamı, sonralar isə təqaüdə çıxanadək Şəki İpəkçilik Birliyində 
tətbiqi rəssam kimi çalışmışdır. 

1974-cü ildə Ağa Tahirov SSRİ Rəssamlar İttifaqının 
üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Bu dövrdən rəssamın fəaliyyəti daha 
genişlənmiş və çoxtərəfli olmuşdur. Belə ki, tez-tez yaradıcılıq 
ezamiyyətləri zamanı Rusiyanın, Ukraynanın, Baltikyanı ölkələ- 
rin mənzərələrini öz etüdlərində təsvir etmişdir. Eyni zamanda 
A.Tahirov ipək parçalar üzrə çox istedadlı tətbiqi rəssam idi. 
Onun işləri dəfələrlə ümumittifaq və beynəlxalq tətbiqi incəsənət 
və rəssamlıq sərgilərində mükafatlara layiq görülmüşdür. 1975-ci 
ildə isə onun ipək parça üçün hazırladığı "Buta" kompozisiyası 
Almaniya Demokratik Respublikasının Leypsiq şəhərində keçiri- 
lən beynəlxalq ticarət sərgisinin qızıl medalına layiq 
görülmüşdür. 

1978-ci ildən Ağa Tahirov "Azərbaycan Respublikasının 
əməkdar rəssamı" adına layiq görülmüşdür. 

1998-ci ildə A.Tahirov Şəki şəhərində vəfat etmişdir. 








ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 385 
TAHİROVA AFAQ ƏNVƏR QIZI 


Afaq Tahirova 1948-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi, 
1969-cu ildə musiqi texnikumunu, 1974- 
cü ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti- 
nin tarix fakültəsini bitirmişdir. 1974- 
1978-ci illərdə Bakı şəhərində fortopiano 
sinfi üzrə musiqi müəllimi vəzifəsində 
işləmişdir. 

O, 1978-ci ildən indiyədək Azərbay- 
can МЕА A Bakıxanov adına Tarix İnsti- 
tutunun "Azərbaycanın sovet dövrü tarixi" 
şöbəsinin əməkdaşıdır. 2004-cü ilin aprelin 7-də "Şəki şəhərinin 
tarixi (1920 - iyun 1941-ci illərdə)" adlı namizədlik dissertasiy- 
asını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi 
almışdır. Bu mövzunun üzərində işlərkən o, Azərbaycanın Döv- 
lət Arxivinin şəki filialından Şəki şəhərinin tarixinə aid çoxlu 
faktiki material toplamışdır. Mövzu üzrə 6 elmi məqaləsi çap edi- 
lib. 

O, hal-hazırda AMEA Tarix İnstitutunda böyük elmi işçi 
vəzifəsində çalışır. 





TEYMUROV VAQİF 
MƏMMƏD OĞLU 


Vaqif Teymurov 1939-cu ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1946-cı ildə 
Şəkidə 1-ci sinifə getmiş, 1956-cı ildə 
məktəbi bitirmişdir. Həmin il 1956-cı 
ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexani- 
ka-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olmuş, 
1961-ci ildə oranı bitirmişdir. 

1 il zabit kimi hərbi xidmətdə qulluq 


386 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
тә ә 


etdikdən sonra o, 1962-ci ildən Kibernetika İnstitutunda elmi işçi 
kimi fəaliyyətə başlamış, həmin institutun şöbə müdiri vəzifəsinə 
qədər yüksəlmişdir. 1970-ci ildə elmlər namizədliyi dissertasiy- 
asını müdafiə edərək texnika elmləri namizədi adına layiq 
görülmüş, 1973-cü ildə dosent adını almışdır. 

İqtisadiyyat, Riyaziyyat institutlarında şöbə müdiri, Meliorasi- 
ya idarəsində müdir müavini, "Bakıbaştikinti" tikintidə Avtomat- 
laşdırılmış idarəetmə sistemi idarəetmə sistemi idarəsinin rəis 
müavini, rəis vəzifələrində çalışmışdır. 

Müxtəlif vəzifələrdə belə çalışmasına baxmayaraq, institutu 
bitirdiyi ildən ömrünün sonuna kimi müəllimlik fəaliyyətindən 
uzaqlaşmamışdır. Demək olar ki, bütün dövlət institutlarında (son 
zamanlar yaranmış özəl institutların vəzilərində) saat hesabı dərs 
demişdir. Xüsusilə Bakı Dövlət Universiteti ilə Məşədi Əzizbə- 
yov adına Neft və Kimya İnstitutunu qeyd etmək yerinə düşər. 

Teymurov Vaqif Məmməd oğlu 1996-cı il mart ayının 28-də 
56 yaşında vəfat etmişdir. 


VAHABOV SABİR MƏMMƏDİYYƏ OĞLU 


Sabir Vahabov 1936-cı ildə anadan 
olmuşdur. 1948-ci ildə 16 saylı ibtidai, 
1951-ci ildə 12 saylı natamam orta, 1954- 
cü ildə 10 saylı orta məktəbi qurtarmışdır. 
Həmin ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutu- 
nun (indiki Neft Akademiyası) Geolofi 
Kəşfiyyat fakültəsinə qəbul olmuş, orada 
2 kurs oxuduqdan sonra Neft Mexanika 
fakültəsinə keçirilmiş və oranın "Avto- 
matika telemexanika, elektron ölçü cihaz- 
ları və qurğuları" şöbəsini 1959-cu ildə 
bitirmişdir. Həmin ildən 1962-ci ilin sonuna kimi qapalı müəssi- 
sədə işləmiş, 1963-cü ildən Sumqayıt şəhəri "Neftqazavtomat" 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 387 


Elm İstehsalat Birliyində işləyir. O, İnstitutda mühəndis, qrup 
rəhbəri, elmi tədqiqat laboratoriyalarının müdiri vəzifəsində, 
1986-cı ildən isə "Avtomatlaşdırılmış idarə sistemləri üçün tele- 
mexanika kompleksləri" elmi tədqiqat şöbəsinin müdiri vəzifəs- 
ində çalışır. 

O, əmək fəaliyyəti dövründə elmi-praktiki işlərlə məşğul 
olmuşdur. Onun faliyyət sahəsi telemexaniki komplekslərin işlə- 
nib hazırlanması, onların əsasında neftçıxarma sənayesində tətbiq 
edilən mərkəzləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə sistemlərinin 
yaradılması və onların obyektlərdə tətbiqində bilavasitə iştirakı 
olmuşdur. 

İraq Respublikasının neft mədənlərində mərkəzləşdirilmiş 
nəzarət sistemlərinin tətbiqində iştirak etmək üçün S.M.Vahabov 
1984-1985-ci illərdə oraya ezam olunmuşdur. 

O, 38 elmi əsərin, o cümlədən 13 ixtiranın müəllifidir. 

O, "SSRİ ixtiraçısı", Cihazqayırma nazirliyinin "ən yaxşı işti- 
raçısı", "Cihazqayırma əlaçısı" döş nişanları, bir sıra fəxri fər- 
manlar və Xalq Təsərrüfatı sərgisinin gümüş medalı və "rəşadət- 
li əməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. 

S.M.Vahabov neftçıxarma sənayesində tətbiq edilən müasir 
telemexaniki komplekslərin yaradılması sahəsində fəaliyyətini 
müvəffəqiyyətlə davam etdirir. 


VAHABOVA NAİLƏ 
RƏSUL QIZI 


Nailə Vahabova 1928-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1945-ci ildə Şəkidə 7 saylı orta 
məktəbi, 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət 
Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəs- 
ini bitirərək riyaziyyatçı ixtisasına yiy- 
ələnmiş və Balakən rayonunun Katex 


kənd orta məktəbinə fizika-riyaziyyat | 1 
müəllimi göndərilmişdir. 1953-1956-cı gan әли 





388 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


illərdə ADU-nun təcrübi fizika kafedrasında böyük laborant işlə- 
mişdir 

53 illik iş stayının 47 ili neft sənayesinə aiddir. 

1956-89-cu illərdə AzNQSDETLİ-də mühəndis, böyük 
mühəndis, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 1990-cı 
ildən "Dənizneftqazlayihə" DETLİ-də böyük, aparıcı elmi işçi 
vəzifələrində çalışmışdır. 1997-ci ildən AzNQSDETLİ-də fərdi 
əmək müqaviləsi ilə neft mexanikası laboratoriyasında böyük 
elmi işçi vəzifəsində çalışır. 

1974-cü ildə neft, qaz və qazkondensat yataqlarının işlənmə- 
si və istismarı ixtisası üzrə "Qeyribircins məsaməli mühitdə may- 
enin hərəkəti və lay təzyiqi doğma təzyiqindən aşağı olan neft 
yataqlarının işlənməsinin bəzi məsələləri" mövzusunda disserta- 
siya işi müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcə- 
si almışdır. 

N.R.Vahabova 27 elmi məqalənin müəllifidir, 96 elmi tədqi- 
qat işinin məsul icraçısı olmuşdur. 

Elmi işləri müxtəlif keçiricilikli horizontlarda, həllolmuş qaz, 
elastik, subasqılı reyimlərdə işlənmə, zəif keçiricikli arakəsmələr- 
lə ayrılmış horizontlarda süzülmə zamanı qarşılıqlı təsir, təbii 
relimdə işləyən yataqlarda quyudibi təzyiqin son neftverməyə 
təsiri, dəniz və quruda neft və qaz yataqlarının layihələndirilməs- 
ində hidrodinamik modellərin qurulması və seçilməsi, proqnoz- 
hesablama üsullarının təkmilləşdirilməsi istiqamətindədir. 

N.R.Vahabova 2 dəfə AzNQSDETLİ-nin, 1 dəfə "Azneft" 
İB-nin və AHİK-nin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. 


VƏLİYEVA SOLMAZ YUNUS QIZI 


Solmaz Vəliyeva 1948-ci ildə anadan olmuşdur. 1965-ci ildə 
7 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş, həmin il ATİ-nun 
müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş, 1971-ci ildə həmin 
fakültəni əla və yaxşı qiymətlərlə bitirmiş, 1971-1973-cü illərdə 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 389 


Saa a a a şi ӘВИ 
Şəkidə həkim kimi fəaliyyət göstərmiş, 1974-cü ildən Bakıda 
Sağlamlıq zonasında işləmiş, 1984-cü ildən Respublika klinik 
xəstəxanasında qastroliterologiya şöbəsində həkim işləyir. 

Həkim kimi fəaliyyət göstərdiyi illər- 
də keçmiş sovetlər ittifaqının bir çox elmi 
mərkəzlərində (Kiev, Moskva, Kurqan) 
elmi konfranslarda və kurslarda olmuşdur, 
həkimlik fəaliyyəti ilə yanaşı tibb məktə- 
bində dərs aparmışdır. Çalışdığı bütün 
illərdə yüksək səviyyədə elmi erudisiy- 
ası, professional xüsusiyyətlər xəstələrə 
son dərəcə qayğıkeş və humanist münasi- 
bətilə fərqlənmişdir. Tez-tez çıxış etdiyi 
televiziya verilişlərində auditoriyanın 
böyük rəğbətini və marağına səbəb olmağı bacarığını nümayiş 
etdirmişdir. 

İlk illərdən həkimliyin hüquqi məsələlərini dərindən öyrən- 
miş, əcnəbi ölkələrdə və bizdə həkimin və xəstənin hüququnu 
müdafiə edən qanunları öyrənmiş, gözəl təşkilatçılıq bacarığına 
malik olmuşdur. Ancaq vəzifəyə həvəs göstərməyib ailəsinə, 
uşaqlarının tərbiyəsinə özünün birinci və ümdə vəzifəsi hesab 
etmişdir. Onun bu səyi də özünü doğrultmuşdur. 

Oğlu Rauf 26 yaşında Avstraliyada doktorluq, Almaniyada 
magistr diplomu müdafiə etmiş, Nyu-York Akademiyasının üzvü 
seçilmişdir. Hazırda dünyanın bütün ölkələrində filialı olan 
Alyans firmasında Münxendə çalışır. 

İkinci oğlu ali təhsilli hüquqşünasdır. "Konsilium" Tibb јигпа- 
lında, "Şəfa" qəzetində məqalələri çap olunur. 

S.Vəliyevanın adı son əsrin ən görkəmli tibb alimləri və həki- 
mlərinin adı daxil edilmiş Azərbaycanın 100 görkəmli həkimi 
kitabına düşmüşdür. 





390 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
£5...7755—5————.,. 


YAQUBOVA ESMİRA ARİFAĞA QIZI 


Esmira Yaqubova 1968-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1985-ci ildə Bakıda 200 saylı 
orta məktəbi bitirmişdir. Həmin ildə 
M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və 
Kimya İnstitutunun (indiki Neft Akade- 
miyası) kimya-texnologiya fakültəsinə 
daxil olmuşdur. 

1990-cı ildə "Qeyri-üzvi maddələrin 
texnologiyası" ixtisası alaraq, təyinatla 
Azərbaycan Elmlər Akademiyasının 
(indiki Milli EA) Qeyri-üzvi və Fiziki 
Kimya institutunun (indi Kimya Problemləri) "Koordinasiyon bir- 
ləşmələr kimyası" laboratoriyasına göndərilmişdir və elmi fəaliy- 
yətinə başlamışdır. 

E.A.Yaqubova nadir torpaq və keçid elementlərin heteroikin- 
üvəli metalkarbonil birləşmələr istiqamətində elmi tədqiqat işi 
aparmışdır. 

Bu tədqiqatın yekunu kimi o, 1998-ci ildə professor 
G.Z.Süleymanovun rəhbərliyi altında Bakı Dövlət Universitetinin 
İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasında "İtterbium və vanadium renum- 
karboniltetrahidrofuranat komplekslərinin sintezi və tədqiqi" adlı 
mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək kimya elmləri 
namizədi adı almışdır. 

E.A.Yaqubovanın bu sahədə aldığı ən vacib elmi nəticələrdən 
biri, bəzi susuz metaldihalogen duzlarının və onlar əsasında dəmir 
və manqan üzvi-liqandlı metalüzvi birləşmələrin alınması üçün 
Azərbaycan Respublikası Kimya və Neft Kimya sənayesinin 
məhsullarından istifadə etməklə yeni elmi istiqamətin formalaş- 
masından ibarət olmuşdur. 

E.A.Yaqubova 20-dən çox elmi məqalənin, o cümlədən (3 
patentin müəllifidir. O, Beynəlxalq (Türkiyə və Yaponiya) və 
Respublika konfranslarında iştirak edib. 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 391 


Hal-hazırda E.A.Yaqubova Azərbaycan Milli Elmlər Akade- 
miyasında Kimya Problemləri institutunda baş elmi işçi vəzifəs- 
ində işləyir. 


YUSUBOV ÇƏRKƏZ ƏSGƏR OĞLU 


Çərkəz Yusubov 1954-cü ildə Şəki 
rayonunun Oxud kəndində müəllim ailə- 
sində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə 
Oxud kənd orta məktəbini qızıl medalla 
bitirmiş, həmin il də S.M.Kirov adına 
Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indi- 
ki Bakı Dövlət Universiteti) mexanika- 
riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 
1976-cı ildə universiteti müvəffəqiyyətlə 
bitirərək mexanik ixtisası almışdır. 

Ç.Ə.Yusubov 1976-1993-cü illərdə 
Azərbaycan Maşınqayırma Elmi tədqiqat və layihələndirmə 
(AzİNMAŞ institutunda mühəndis, kiçik elmi işçi, elmi işçi, 
böyük elmi işçi və "Avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemlə- 
ri" (ALS) şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1993-cü ildən 
köçürmə yolu ilə Dənizdə Neft və Qaz çıxarma İstehsalat Birliy- 
inin "Azərineftinformatika" Dövlət müəssisəsinə direktor müavi- 
ni vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1997-2002-ci illərdə Azərbaycan 
Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin "Baş İnformasiya Hesablama 
Mərkəzi"ndə (BİHEM) baş mütəxəssis və həmin mərkəzin 
direktoru vəzifəsində işləmişdir. 2002-ci ildən Azərbaycan Res- 
publikası Dövlət Neft Şirkətinin İnformasiya texnologiyaları və 
kompüterləşdirmə üzrə baş koordinatoru vəzifəsində çalışır. 

Ç.Ə.Yusubov 1999-2003-cü illərdə "Dənizneftqazlayihə" 
DETLİ-nin dissertantı olmuş, apardığı elmi tədqiqat işlərini 
tamamlayaraq 2003-cü ildə texnika elmləri doktoru, professor 
M.Z.Kərimovun rəhbərliyi altında "Mürəkkəb magistral qaz 
kəmərlərinin qeyri-stasionar iş reyimlərinin hesablanması üsulla- 





392 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


rı" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə etmiş və texnika elmləri 
namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Onun tərəfindən işlənmiş 
üsullar və proqram kompleksləri mürəkkəb magistral qaz kəmər- 
ləri sistemlərində baş verən qeyri-stasionar proseslərə aid bir çox 
məsələləri həll etməyə imkan verir, böyük nəzəri və praktiki 
əhəmiyyət kəsb edir. Ç.Ə.Yusubovun elmi işlərinin nəticələrin- 
dən elmi-tədqiqat və layihə institutlarında magistral qaz kəmər- 
lərinin layihələndirilməsi və istismar edilməsində geniş istifadə 
edilir. 

Təklif edilmiş metodların magistral qaz kəmərləri sistemində 
operativ-dispetçer üsulu ilə idarəetmə məsələlərinin həlli üçün 
tətbiqi, nəticədə magistral qaz kəmərləri sisteminin dispetçer xid- 
məti sahəsinin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, sərf olunan ener/i 
sərfinin və həmçinin qaz itkisinin azaldılmasına imkan verir. 
Aparılan elmi-tədqiqat işləri nəticəsində, magistral qaz kəmərlə- 
rində baş verən qeyri-stasionar proseslərin hesablanmasına dair 
metodik vəsait tərtib edilmiş və istifadə edilmək üçün Elmi-təd- 
qiqat və Layihə institutları tərəfindən qəbul edilmişdir. 

Ç.Ə.Yusubov bir monoqrafiyanın və 25-dən çox elmi əsərin 
müəllifidir. 


YUSİFOV ZAMAN MƏMMƏD OĞLU 


Zaman Yusifov 1957-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1964-1974-cü illərdə Şəki 
rayonu Oxud kənd orta məktəbində təhsil 
almışdır. 

1974-cü ildə V.İ.Lenin adına APİ 
(indiki ADPİ)-nin Ümumi Texniki Fənlər 
(ÜTF) fakültəsinə daxil olmuş və oranı 
1979-cu ildə "Ümumi texniki fənlər və 
fizika" (ÜTF və fizika) ixtisası üzrə bitir- 
mişdir. Ali təhsil aldıqdan sonra kəndə 
qayıdaraq, Oxud kənd orta məktəbində 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 393 


müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır. 

Z.M.Yusifov Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, İran, Suriya, İor- 
daniya, Misir, Ukrayna, Rusiya, Türkmənistan, Özbəkistan, 
Həbəşistan, Orta Asiya, Gürcüstan, Şimali Qafqaz ölkələrində 
işgüzar səfərlərdə olmuşdur. 

Z.M.Yusifov iki dəfə (2004-2006-cı illərdə) Dünya müsəl- 
manlarının qibləgahı olan, Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə şəhə- 
rindəki Kəbədə Həcc ziyarətində olmuşdur. Ona Qafqaz Müsəl- 
manları İdarəsinin Xarici Əlaqələr Şöbəsi tərəfindən Həcc ziya- 
rətinə getmək barədə "Şəhadətnamə" verilmişdir. 

Hacı Zaman dövrünün sayılıb-seçilən ziyalılarından olub, icti- 
mai və xeyriyyəçilik tədbirlərində daim fəal iştirak edir. 


YUSİF-ZADƏ ZİYA MƏMMƏDİYYƏ OĞLU 


- Ziya Yusif-zadə 1929-cu ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur, 

- 1945-ci ildə Zaqatalada orta məktə- 
bi qızıl medalla bitirmişdir, 

- 1952-ci ildə Moriz Torez adına 1 
Moskva Dövlət Xarici Dillər İnstitutunu 
fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir, 

- 1952-55-ci illərdə Az.SSR Maarif 
Nazirliyində və Az.SSR Nazirlər Sove- 
tində məsul vəzifələrdə işləmişdir, 

- 1956-cı ildə Az.SSR Dövlət Təhlü- 
kəsizlik Komitəsinə həqiqi hərbi xidmətə qəbul olunmuşdur, 

- 1972-76-cı illərdə DTK-nın əks-kəşfiyyat xidmətinin rəisi, 
1976-cı ildən DTK sədrinin 1 müavini, 1980-1988-ci illərdə 
DTK-nın sədri vəzifəsində çalışmışdır, 

- Dövlət təhlükəsizlik orqanlarında 33 il fəaliyyət göstərmiş, 
1988-ci ildə general-leytenant hərbi rütbəsində istefaya buraxıl- 
mışdır, 





394 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


- 1988-1992-ci illərdə Az.SSR Nazirlər Sovetində Millət- 
lərarası münasibətlər söbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 
1992-ci ilin avqust ayında öz xahişi ilə təqaüdə çıxmışdır. 

- 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər 
Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsiz- 
lik Nazirliyinin Akademiyası yaradılmış və istefada olan general- 
leytenant Yusif-zadə Prezident H.Əliyevin sərəncamı ilə yenidən 
hərbi xidmətə çağırılaraq Akademiyanın rəisi vəzifəsinə təyin 
olunmuşdur. MTN-in Akademiyası milli təhlükəsizlik orqanları 
və sərhəd qoşunları üçün peşəkar kadrların hazırlanmasında əldə 
etdiyi nailiyyətlərə görə 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası- 
nın Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə ulu öndərimiz Heydər 
Əliyevin adına layiq görülmüşdür, 

- SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik orqanlarının və Azərbaycan 
Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin fəxri əməkdaşıdır, 

- Orqanlarda xidmət etdiyi 40 ildən ziyadə bir müddətdə 
SSRİ-nin, xarici dövlətlərin və Azərbaycan Respublikasının 35- 
dən yuxarı orden və medallarına layiq görülmüşdür, 

- Bir neçə çağırış Bakı Sovetinin, Azərbaycan SSRİ Ali Sove- 
tinin və SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir, 

- 1970-1988-cı illərdə Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin 
(MK) üzvlüyünə namizəd, MK üzvü, MK-nın büro üzvlüyünə 
namizəd, 1980-1988-ci illərdə MK-nın büro üzvü olmuşdur, 

- Dörd xarici dil bilir. Orqanlarda xidmət illəri zamanı 50-dən 
yuxarı xarici dövlətlərdə xidməti ezamiyyətlərdə olmuşdur, 

- Hal-hazırda general-leytenant Z.M.Yusif-zadə MTN-in 
H.Əliyev adına Akademiyasının rəisidir. 


YUNUS-ZADƏ NEYLÜFƏR MƏMMƏD 0171 


Yunus-zadə Neylüfər Məmməd qızı 1935-ci ildə anadan 
olmuşdur. 


1951-ci ildə həmin şəhərdə 11 saylı qızlar məktəbini bitir- 
mişdir. 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 395 


1951-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun neftayırma fex- 
nologiyası fakültəsinə qəbul olunmuşdur. 

1957-ci ildə həmin institutu bitirib və 
təyinatla Sumqayıt şəhərinin Alüminium 
zavodunun laboratoriyasında 1959-cu ilin 
avqust ayına kimi işləmişdir. 

1959-cu ildə Sumqayıt Kimya zavo- 
duna keçirilib kimya laboratoriyasının 
müdiri təyin olunmuşdur. 

1976-cı ildə həmin zavodda mərkəzi 
kimya laboratoriyasının rəhbəri təyin 
olunmuşdur. 

1980-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti və Azərbaycan Ali Soveti 
tərəfindən fəxri fərman və "Şərəf nişanı" ordeni ilə (1289778 
saylı orden kitabçası) təltif olunmuşdu (SSRİ Ali Sovetinin rəy- 
asət heyətinin 1980-ci il 30 oktyabr tarixli fərmanı). 

1985-ci ildə təqaüdə çıxmışdı. 

1994-cü ildə Sumqayıt şəhərində vəfat edib. 





ZEYNALOVA SƏADƏT CAMAL QIZI 


Səadət Zeynalova 1935-ci ildə anadan 
olmuşdur. 1952-ci ildə 5 saylı qızlar orta 
məktəbini bitirmişdir. Şəki ikilllik Peda- 
qofi Müəllimlər İnstitutuna daxil olmuş, 
oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən 
sonra təhsilini Azərbaycan Pedaqofi Uni- 
versitetində (APİ) davam etdirmişdir. 
Əmək fəaliyyətinə fəhlə-gənclər məktə- 
bində başlayıb. 17 il orada riyaziyyat 
müəllimi işləmişdir. 1971-ci ildə ailəsilə 
birlikdə Sumqayıta gəlmiş və 8 saylı 
məktəbdə müəllimlik etmişdir. 1980-ci ildən 28 saylı orta mək- 
təbdə riyaziyyat fənnini tədris edir. 





396 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


S.Zeynalovanın 50 illik pedaqofi fəaliyyəti çox zəngindir. 

Orta və ali məktəblərdə oxuyarkən komsomol fəallığı göstə- 
rən Səadət xanım sonralar Şəhər Sovetinin deputatı, müəllimlərin 
və qadınların respublika qurultaylarının iştirakçısı, plenumların 
üzvü, partiya və həmkarlar təşkilatlarının rəhbəri olub. Hazırda 
YAP Qadınlar Şurasının üzvüdür. Səadət xanımın fəaliyyəti 
həmişə yüksək qiymətləndirilib. 

Dəfələrlə Respublika Təhsil Nazirliyinin, Şəhər Təhsil 
Şöbəsinin, məktəb müdiriyyətinin fəxri fərmanları ilə mükafat- 
landırılmışdır. Bir neçə döş nişanlarına layiq görülüb. 

İşlədiyi müddət ərzində şagirdlərinə dərin və əsaslı bilik ver- 
məyə çalışan Səadət müəllimə onların hərtərəfli inkişafına xüsu- 
si diqqət yetirmiş, valideynlərin böyük hörmətini qazanmışdır. 

Hələ uşaqlıqdan ədəbiyyata, şerə böyük həvəs, maraq göstə- 
rən Səadət müəllimə yüzdən çox şerin, publisistik və elmi məqa- 
lələrin müəllifidir. Şer və məqalələri daima dövri mətbuatda çap 
edilmişdir. 

"Ürəyim həmdəmimdir" və "Ömrümə düşən izlər" kimi şerlər 
kitabının müəllifidir. 

Səadət müəllimə özü də həmişə xeyirxah və mehriban olma- 
ğa çalışır. O pedaqoii kollektivin və dərs dediyi şagirdlərinin sevi- 
mlisidir. 

Hazırda Sumqayıt şəhər 28 saylı orta məktəbdə riyaziyyat 
müəlliməsidir. 


ZEYNALOV NİZAMİ HÜSEYN OĞLU 


Nizami Zeynalov 1951-ci ildə ziyalı ailəsində anadan olmuş- 
dur. 1968-ci ildə o, Zaqatala şəhər orta məktəbini bitirdikdən 
sonra Azərbaycan Pedaqpii dillər İnstitutunun rus dili və ədəbiy- 
yatı fakültəsinə daxil olmuşdur. 

1973-cü ildə ali məktəbi bitirdikdən sonra Quba rayonu Qəçr- 
əş kənd orta məktəbində rus dili müəllimi işləmişdir. 

1974-1984-cü illərdə Azərbaycan EA-nın QÜFKİ-də Elmi- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 397 


texniki informasiya şöbəsində nəşriyyat qrupunun rəhbəri vəzi- 
fəsində çalışmışdır. Bu illərdə o, həm də Bakı axşam Neft Texni- 
kumunda, sonra Lenin adına APİ-də rus 
dili müəllimi işləmişdir. 

1984-1987-ci illərdə Fizika-riyaziy- 
yat təmayüllü respublika litseyində, 
1987-1995-ci illərdə Kimya-biologiya 
təmayüllü respublika litseyində rus dili və 
tərbiyəçi müəllim vəzifəsində işləmişdir. 
Gənc nəslin tərbiyəsində əldə etdiyi uğ- 
urlara görə 1987-ci ildə o, metodist-tər- 
biyəçi adına layiq görülmüşdür. 

1995-ci ildən o, Xətai rayon Sahib- 
karlıq və Elm, elmi-istehsalat işçiləri Həmkarlar İttifaqı Komitəs- 
inin sədri vəzifəsində işləyir. Bu illər ərzində o, dəfələrlə Azər- 
baycan Həmkar İttifaqları qurultaylarına nümayəndə seçilmiş, 
Respublika Həmkarlar İttifaqının və Azərbaycan Həmkarlar İtti- 
faqı Konfederasiyasının fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir. 

O, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı konfederasiyasının məclis 
üzvüdür. 

1995-2000-ci illərdə o, Bakı şəhər məhkəməsinin iclasçısı 
seçilmişdir. 





ZEYNALOVA İLAHƏ 
XANLAR QIZI 


İlahə Zeynalova 1968-ci ildə ziyalı 
ailəsində anadan olmuşdur. 1985-ci ildə 
Bakı şəhəri 190 saylı orta məktəbi qızıl 
medalla bitirmiş və həmin il Azərbaycan 
Tibb İnstitutunun (indiki Azərbaycan 
Tibb Universiteti) 1 müalicə-profilaktika 
fakültəsinə daxil olmuşdur. Tələbəlik 
illərində Tələbə Elmi Cəmiyyətinin üzvü 





398 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


olmuş və adlı təqaüdə ("Lenin" təqaüdü) layiq görülmüşdür. 

1991-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra 
Elmi şuranın qərarı ilə ATU-nun П mama-ginekologiya kafedra- 
sında iki il kliniki ordinator tsiklini keçmişdir. 

1994-cü ildən indiyə kimi Səhiyyə Nazirliyi Respublika 
Doğum evində həkim mama-ginekoloq kimi fəaliyyət göstərir. 

2000-ci ildən elmi-tədqiqat işi ilə məşğul olmuşdur. 2007-ci 
ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin Dissertasiya Şurasında 
"Hestorozlarda fetoplasentar çatışmazlığın müasir metodlarla kor- 
reksiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, 
"Mamalıq və ginekologiya" ixtisası üzrə tibb elmləri namizədi 
alimlik dərəcəsi adını almışdır. 10 elmi əsərin və "Hestozlar" adlı 
tədris-metodik vəsaitin müəllifidir. 


ZƏRGƏROV AKİF ƏZİZ OĞLU 


Akıf Zərgərov 1958-ci ildə anadan 
olmuşdur. Bakıdakı 31 saylı orta məktəbi 
bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət 
Tibb İnstitutuna daxil olmuş, 1980-ci ildə 
institutu bitirdikdən sonra Moskva şəh- 
ərində ixtisaslaşma kursu keçmiş, xalq 
təbabəti ilə yaxından tanış olmuş, qədim 
şərq fəlsəfəsinə əsaslanan və ən qədim 
müalicə üsulu olan iynəbatırma ilə müali- 
cə metodunu öyrənmiş və bu metodun 
Azərbaycanda ilk tətbiqçilərindən biri 





olmuşdur. 


A.Zərgərov 1983-cü ildə işlədiyi Neftçilər Xəstəxanasında 
refleksoterapiya kabineti təşkil etmiş, burada akupunktura, elek- 
tropunktura, lazeropunktura, nöqtəli massa), dağlama kimi müali- 
cə üsullarının bir sıra daxili xəstəliklərə təsirini elmi surətdə 
araşdırmış, ilk dəfə olaraq şəkərli diabet xəstəliyində iynəbatır- 
manın maddələr mübadiləsinə təsirini əsaslı surətdə öyrənmiş və 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 399 


sahədə 1989-cu ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək 
tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. О, aparılan araş- 
dırmaların nəticəsi və şəxsi təcrübəyə əsaslanaraq akupunktura 
nöqtələrinin optimal variantını təklif etmiş və bu sahədə işləyən 
həkimlər üçün praktik məsləhətlər işləyib işləyib hazırlamışdır. 
A.Zərgərovun Azərbaycanda, Rusiyada, Türkiyədə, Rumıniy- 
ada, Çexiyada 20-ə qədər elmi əsəri çap olunmuşdur. O, reflek- 
soterapiya mövzusuna həsr olunmuş bir çox beynəlxalq konfran- 
slarda aktiv iştirak etmiş, 1986-cı ildə Buxarestdə keçirilən bey- 
nəlxalq simpozium və 1988-ci ildə Praqada keçirilən ümumdünya 
konqresində isə xüsusi diplomlara layiq görülmüşdür. 


ZÜLFÜQAROVA RƏNA HƏSƏN QIZI 


Rəna Zülfüqarova 1953-cü ildə ana- 
dan olmuşdur. 

O, 1970-ci ildə Şəki şəhərindəki 3 
saylı orta məktəbi, 1971-ci ildə isə Şəki 
Musiqi məktəbini bitirmişdir. 

R.H.Zülfüqarova 1972-ci ildə Azər- 
baycan Pedaqofi Dillər İnstitutuna (indiki 
AXDU) daxil olmuş və 1977-ci ildə 
həmin institutu "xarici dil müəllimi" ixti- 
sası üzrə müvəffəqiyyətlə başa vurmuş- 
dur. O, institutu bitirdikdən sonra Dövlət 
Texniki Peşə məktəbləri (DTPMK) Komitəsində çalışmışdır. 

1989-cu ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında işə 
qəbul olunmuş və indiyədək ADNA-nın "Xarici dillər" kafedra- 
sında baş müəllim vəzifəsində fəaliyyət göstərir. 

Rəna Həsən qızı Zülfüqarova 17 elmi məqalə, "Kimya ә 
Polimer texnologiyası üzrə İngiliscə-Azərbaycanca-Rusca lüğət" 
kitabının müəllifidir. 





400 SƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 401 


ŞƏKİ 


"Özünüz şəkili olduğunuz halda, 
niyə Şəkiyə bir şer həsr etməmisiniz" 


Bir məktubdan 


Bir nəğmə qoşmadım hələ mən sənə, 
Dağlar bunu mənə kəsir sanmasın. 
Mən dedim vurğunam Azərbaycana, 
Deyirəm heç zaman xırdalanmasın. 


Könlümdən ucalan bu avaz, bu səs, 
Böyükdür, ucadır məsləkim mənim. 
Bala anasına "sevirəm" deməz, 

Mən də deməmişəm, a Şəkim məniml 


ŞƏKİ HAQQINDA ŞEİRLƏR "axa quşa 


Çox da ki, şerimdə görünmür adın. 


Vo | Mənim oxuduğum nəğmələrimi, 
| Mənim qulağıma sən pıçıldadın. 


ŞƏKİ MƏNZƏRƏLƏRİ | Şerimin mayası – bu qaynar nəfəs, 


Sənin öz çiçəyin, sənin öz barın. 
И гут" F Şerimdə dil açıb danışmırmı bəs, 
T0T0-CÖRÜNTÜLƏRDƏ Sənin bulaqların, göy çinarların? 
Mən həm bakılıyam, həm lənkəranlı, 
Gəncəli, qubalı, həm naxçıvanlı, 


Şəkili, şirvanlı, qarabağlıyam, 
Bütöv vətənimə, bütöv bağlıyam. 


Mən sənin qoynunda gəldim cahana, 
Özün bəxş elədin Azərbaycana. 

İçib maral gözlü çeşmələrindən, 
Elimə, obama mən vurulmuşam, 

Bir eldə doğulub xoşbəxtəm ki, mən, 
Böyük bir Vətənə oğul olmuşam. 


Xalq şairi, akademik Bəxtiyar Vahabzadə 
Noyabr, 1971 


402 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
QR oo xan ——— 
ŞƏKİ 


Uca dağlar qatar-qatar, 
Dörd dövrənə çəkib hasar. 
Nə gəzməli oylağın var, 
Nə gəzməli oylağın var. 


Addım-addım, qədəm-qədəm, 
Dağlarını çox gəzmişəm. 
Bulağından su içmişəm, 
Dayanır bir dağ təki 
Dağlar qoynunda Şəki. 
Hər sözümün əzəlisən, 
Sevimlisən, məzəlisən. 
Gözəllərin gözəlisən, 
İpəklərin əldə gəzir, 
Adın sənin dildə gəzir. 
Xoş nəfəsdə, eldə gəzir. 
Dayanır bir dağ təki 
Dağlar qoynunda Şəki. 


Dövlət xadimi, 
dramaturq-ədəbiyyatşünas 
Şıxəli Qurbanov 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 403 





"ŞƏKİ SARAY" OTELİ 


11 Çəkidə turizmin inkişafı üçün çox gözəl şərait var. Turiz- 
mi inkişaf etdirmək üçün gərək infrastruktur yaradılsın. 
ElektriK enerfisi olmayan yerdə heç bir turizm inkişaf edə bilməz, 
heç bir müəssisə fəaliyyət göstərə bilməz. Mən indi gedib yeni 
mehmanxananın açılışında iştirak edəcəyəm. Əgər yaxşı yol 
olmasa, işıq olmasa, su olmasa, istilik olmasa hansı mehmanxana 
tikilə bilər, oraya kim gələcəkdir? Bunu etmək üçün infrastruktur, 
bütün lazım olan şərtlər - yollar, elektrik eneriisi, qaz, su olmalıd- 
ır və biz bunu yaradırıq. Mən şübhə etmirəm ki, Şəki şəhərinin 
gələcək abadlaşması da uğurla gedəcək, Şəki öz qədimliyini, tari- 
xi simasını saxlamaq şərti ilə müasirləşəcək və həmişə olduğu 
kimi, şəkililər Azərbaycanın inkişafında öz böyük rolunu oynay- 
acaqlar". 


İlham Əliyev 
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 


AzərTAC-ın rəsmi məlumatında bildirilir ki, Azərbaycan 
Prezidenti İlham Əliyev oktyabrın 14-də, elektrik stansiyasının 
açılışından sonra Şəki şəhərinə gələrək, burada "Şəki saray" ote- 
linin istifadəyə verilməsi münasibətilə keçirilən mərasimdə işti- 
rak etdi. Mərasimə toplaşan şəhər sakinləri dövlətimizin başçısı- 
nı hərarətlə qarşıladılar. 

Yerli iş adamı Cavanşir Feyziyevin təsis etdiyi "Tour-İnvest" 
şirkəti tərəfindən inşa edilən "Şəki saray"ın tikintisinə 2004-cü 
ilin sentyabrında başlanmışdı. 

Milli memarlıq üslubunda və yüksək standartlara uyğun ucal- 
dılan otel binasının inşasında müasir arxitektura elementlərindən 


404 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


də geniş istifadə edilmişdir. Otel Şəki şəhərinə xüsusi görkəm 
verməklə yanaşı, buraya gələn xarici turistlərə, iş adamlarına və 
beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinə yüksək səviyyədə xid- 
mət göstərilməsinə imkan yaradacaq. Oteldə fəaliyyət göstərəcək 
bələdçilər qrupu xarici qonaqları Şəkinin görməli yerləri, tarixi 
abidələri ilə tanış edəcək, bölgənin turizm imkanları barədə hər- 
tərəfli məlumat verəcəkdir. Otelin beşmərtəbəli binasının ümumi 
sahəsi 1200 kvadratmetr, nömrələrinin sahəsi isə 30-60 kvadrat- 
metrdir. Burada "5 ulduz" sertifikatına uyğun, eyni vaxtda 65 
nəfəri qəbul edə bilən 34 nömrə, o cümlədən 3 lüks nömrə var. 

Prezident İlham Əliyev otelin rəmzi açılışını bildirən lenti 
kəsdi. Dövlətimizin başçısı otel ilə tanış oldu, ayrı-ayrı otaqları 
gəzdi. Onu müşaiyət edən Cavanşir Feyziyev bildirdi ki, birinci 
mərtəbədə avtomatlaşdırılmış qəbul şöbəsi, biznes mərkəzi, 
habelə 50 nəfərlik restoran və bar fəaliyyət göstərir. Geniş foyedə 
qonaqların istirahəti üçün hər cür şərait yaradılıb. Biznes mərkə- 
zində isə qonaqlar internet və peyk rabitəsi xidmətlərindən istifa- 
də etməklə dünyanın istənilən guşəsi ilə əlaqə saxlaya biləcəklər. 
İkinci mərtəbədəki 60 nəfərlik konfrans-ziyafət salonunda bey- 
nəlxalq səviyyəli tədbirlər keçirmək mümkün olacaqdır. 

Prezident İlham Əliyev otelin foyesində "Qafqaz turizm" fur- 
nalı ilə tanış oldu. Cavanşir Feyziyev məlumat verdi ki, respubli- 
kada vətən haqqında ilk iri həcmli beynəlxalq turizm yumalının 1 
buraxılışını baş redaktor Ramazan Qafarlı sentyabr ayında 
Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən X Türk Dövlət Toplulu- 
qları, Dostluq, Qardaşlıq və İşbirliyi qurultayında nümayiş etdirib. 
Prezident İlham Əliyev orada јигпаһ gördüyünü xatırladı və belə 
mətbuat orqanlarının əhəmiyyətindən danışdı. Təsisçisi Cavanşir 
Feyziyev iumalın П buraxılışının yenicə işıq üzü gördüyünü, II I 
buraxılışın isə çapa hazırlandığını bildirdi. 

Prezident İlham Əliyev Şəki sakinləri qarşısında çıxış edərkən 
bölgəyə göstərilən dövlət qayğısından danışaraq demişdir: "Şəki 
şəhərinin çox qədim tarixi var. Azərbaycanın çox gözəl, çox 
böyük tarixə malik olan şəhəridir. Ona görə Şəki şəhərinin inki- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 405 





şafına xüsusi diqqət göstərilir. Mən bu ilin aprelində burada olar- 
kən görüşlərdə, ondan sonra sahibkarlarla görüşdə, vəziyyətlə 
tanış olarkən həmişə vurğulayırdım ki, biz Şəkinin inkişafına çox 
böyük diqqət göstərməliyik. Elektrik stansiyasının məhz Şəkidə 
tikilməsi də Şəkiyə olan özəl münasibətdən irəli gəlir. Biz Şəki- 
nin inkişafına əlavə vəsait də ayırdıq və bu vəsaitlə böyük abad- 
lıq işləri aparılır. Şəki şəhərinin və Şəki rayonunun inkişafına 
dəstək verən xüsusi sərəncam da imzalanmışdır. Baxmayaraq ki, 
2004-cü ilin əvvəlində qəbul olunmuş “Regionların sosial-iqtisa- 
di inkişafı dövlət proqramı”nda Şəkinin inkişafı öz əksini çox 
geniş tapmışdır, bununla bərabər, xüsusi bir sərəncam imzalandı 
və o, icra olunur. Şəkinin bütün problemləri həll edilməlidir. 
Şəkinin çox böyük potensialı, çox böyük imkanları var". 

Məhz bu mənada dövlətimizin başçısı otelin inşasına da böyük 
önəm verdiyini bildirdi və buranın elektrik eneriisi, istilik tomina- 
tı, havalandırma sistemləri və s. ilə maraqlandı. Cavanşir Feyziy- 
ev məlumat verdi ki, kanal tipli havalandırma sistemi Yaponiy- 
anın "Air kanal" firmasının texnologiyası əsasında qurulmuş, 12 
nəfərlik lift "Mitsubişi" firmasının məhsuludur. Oteli daimi elek- 
trik enerfisi ilə təmin etmək üçün İngiltərənin "Perkins" firması- 
nın istehsalı olan 500 kilovat gücündə transformator quraşdırıl- 
mışdır. Oteldə 50 nəfərə yaxın daimi işçi çalışacaqdır. 

Prezident İlham Əliyev Cavanşir Feyziyevlə birlikdə binanın 
sonuncu mərtəbəsinə çıxaraq, qədim Şəkinin öz gözəlliyi ilə xoş 
təsir bağışlayan mənzərəsini seyr etdi, bu bölgədə turizmin inki- 
şafına kömək edəcək belə obyektlərin yaranmasının əhəmiyyəti- 
ni vurğuladı, ətraf ərazilərdə abadlıq-quruculuq işlərinin aparıl- 
ması üçün tövsiyə və tapşırıqlarını verdi və Şəki şəhər İcra baş- 
çısına dedi ki, otel binasının yanındakı yararsız hala düşmüş kino- 
teatr da "Şəki saray" kompleksinə qatılmalıdır. 

Dağlar qoynunda yerləşən Şəkidə tarixi ənənələr qorunub 
saxlanılmaqla yanaşı, müasirliyə də geniş meydan açılır. Bölgədə 
onlarla yaşayış məntəqələri var ki, orada yaşayanlar tərəqqiyə, 
qurub-yaratmağa, sənətkarlığa həmişə böyük maraq göstərir, öz 7 


406 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





həyat tərzlərini həyatsevərlik və zəhmətə qatlaşmaqla yaradır, 
yaşamaq haqqını sökməklə deyil, tikməklə qazanırlar. 

Şəki şəhərinə gələn qonaqlar əvvəl kəndlərdən keçirlər. 
Böyük Dəhnə də magistral yola baxır. Dəhnə, əslində, qədim 
diyarın ilk bələdçisidir. Tarixin uzaq dönəmlərində bölgəyə pis 
niyyətlə ayaq basan yad qoşunlarının qabağına ilk olaraq dəhnə- 
lilər və göynüklülər çıxırdılar. Onların qurduğu səddi keçə bil- 
məyən yağılar geri qayıdırdılar. 


"ŞƏKİ SARAY" OTELİNİN ÖZƏLLİKLƏRİ 


11 Çəki saray" Bakıdan kənarda istifadəyə verilən həqiqi 
beynəlxalq səviyyəli - "5 ulduz"lu ilk oteldir. Şəkinin 
mərkəzində, Xan sarayına, dövlət idarələrinə və mağazalara 
yaxın ərazidə yerləşir. Bina zirzəmi və 5 mərtəbədən ibarətdir. 
Xatırladaq ki, Şəkinin iqlimi mülayim dağ iqlimidir. Yayı sərin, 
qışı yağmurludur, amma mülayim keçir. 

Nəqliyyat: Bakıdan 325 km məsafədə yerləşir. Maşınla 4 
saatlıq yoldur. 

Ödəmə formaları: Nəqd ödəmələr milli valyuta - Azərbay- 
can manatı ilədir (AZN). Bank köçürmələri və kredit kart yolu ilə 
də ödəmə mümkündür. 

Biznes mərkəzi: İnternet. Faks. Surətçıxarma. Tərcümə. 12 
nəfərə qədər toplantı keçirmək imkanı. 

Banket və toplantı imkanları: "Nuxa" otağı 40 nəfərə qədər 
toplantı, mətbuat konfransı, ad günləri, uşaqlar üçün tədbirlər, 
işgüzar nahar və şam yeməkləri üçün çox münasibdir. İsti 
mövsümlərdə binanın damı müxtəlif banket tədbirləri təşkil 
etmək üçün çox gözəldir. Otel eyni zamanda mehmanxanadan 
kənarda Şəki içərisində banket tədbirləri təşkil edir. bütün tədbir- 
lər audio-vizual avadanlıqla təmin olunur. 

Qonaq otaqları: adi otaq - 2 enliçarpayılı otaq - 21, ikiçar- 
payılı otaq - 5, yunior lüks otağı - 3, executiv lüks otağı - 2, pre- 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 407 


zident otağı - 1. Otelə qəbul vaxtı - 2.00 PM. Oteli tərk etmə vaxtı 
- 12:00 AM. 

Ümumi xidmətlər: 24 saat ərzində otaq xidməti. Çoxdilli 
heyət, 24 saat növbətçi müdir. 24 saat, 24 saat tibbi xidmət (sifa- 
rişlə). Tərcüməçi (sifarişlə). Şəhər gəzintisi üçün bələdçi (sifari- 
şlə). Dayə (sifarişlə). Camaşırxana xidməti. Mehmanxanadan 
kənarda Şəki ərazisində banket tədbirlərinin təşkil edilməsi. 

Qonaq otağındakı xidmətlər: Mərkəzləşdirilmiş kondisioner 
və havalandırma sistemi. Vanna və duş (Adi otaqlarda yalnız duş). 
Satelit televiziya. Mini bar. Birbaşa yığılan telefon Siqaret çəkil- 
məyən otaqlar. Böyük ikinəfərlik çarpayı. Uzaqdan idarə olunan 
rəngli TV. Elektrik saçqurudanı. 

Oteldə "Şəbəkə" restoranı və "Buta" barı fəaliyyət göstərir. 
Oturacaqların sayı restoranda 38, burda 50-dir. Restoranda günün 
hər vaxtı beynəlxalq yemək çeşidləri, gündəlik dəyişən "Günün 
yerli yeməyi", barda saat 10:00-dan 24:00-dək müxtəlif qəlyana- 
İtilar verilir. Əyləncə üçün hələlik həzin musiqidən istifadə olu- 
nur. Turizm mövsümündə (yaz və yay aylarında) Azərbaycan 
estrada və xalq musiqisi ustalarının canlı konsertlərinin təşkili 
nəzərdə tutulur. 

Texniki təminat: 500 kilovat gücündə "Perkins" markalı tam 
avtomat generator işıq kəsilən andan 5 saniyə ərzində işə düşür və 
oteli lazımi işıqla təmin edir. Ümumiyyətlə, oteldə 400 kilovat 
gücündə "Çetinkaya" markalı işıq tənzimləyicisi, 650 kilovat 
gücündə transformator, tam avtomat "Vilo" markalı qazanxana, 
isti su və isitmə sistemi, 13 nəfərlik panoramalı "Mitsubişi" mar- 
kalı lift, tam avtomat, qum, karbon, yumşaldıcı, bioloyi tənzimləy- 
iciləri olan su filtrasiya sistemi var. 

"Şəki Saray" otelinin tikinti, tərtibat və təminat işləri üzrə 
smeta dəyəri 2 488 746 ABŞ dolları təşkil etmişdir. 


408 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 409 





Şəkinin ümumi görünüşü 





Şəki Saray? oteli və onun görüntüləri 


Şəkinin giriş qapısı 


410 


ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





“Şəki Saray? otelinin görüntüləri 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 


Şəki Saray? otelindən görüntülər 


411 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 413 


412 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 









“ZA. 


“Narın Qala” ist Marxal” istirahət zonası 


irahət mərkəzi 


= ӘҺӘРБӘН МӘММӘБӘИ, ИКВӘТ 2azıoy ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 415 





Daş bulaq kəndində alban məbədi 








- 


Şəki Qalasında qədim məbəd 





ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 417 


416 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 





Aşağı Karvansara 






Oxud kəndi, “Yel Baba” ziyarəti, 
Fransa qəhrəmanı Əhmədiyyə Јәһгауноу və onun oğlu 
Azərbaylanın Milli Qəhrəmanı Mikayıl dəbrayılovun abidələri 





Şəkinin ümumi mənzərəsi 





M.F. Axundov adına kinoteatrın qabağı 


418 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


MÜNDƏRİCAT 
Ön söz əvəzi (// hissəyə) ........ 2... 3 
Ön söz (Elsan әт Ки... 5 
Şəki və БӘКИЛӘТ ити Ми ии... 7 
Şəkili kimdir? 050099 | 
“ŞƏKİ, Alim və Ziyalılar” kitabı və Şəkidə 
doğulub boya-başa çatmış kimyaçılar .................... 15 
“ŞƏKİ, Alim ve Ziyalılar” ib əə... ə 22 
Abbasova Əmanət Əsabəliqızı ......................... 23 
Abbasova-Fəridə Finiz qizi LU zə zə s əəə sisə kss 24 
Abbasova Şövkət İmran qızı ........................... 25 
Abdullayev Firidun Muxtar oğlu ........................ 26 
Abdullayev Qəni Abdulcəmil oğlu ...................... 26 
Abdullayev Mahir Məmmədiyyə oğlu.................... 28 
Abdullayev Muxtar Nağı oğlu.......................... 29 
Abdullayey Nürubo ə əəə a sa Şa ssəssəs 29 
Abdullazadə Lətafət Həsənqızı .....................2.... 30 
Abdullayeva Gülarə Abdurəhmanqızı ................... 31 
Abdullayev Osman Abdulcəmil oğlu..................... 32 
Abdurəhmanov Nəsib Yusifoğlu ....................... 33 
Abdurrəhmanova Züleyxa Məmmədqızı ................. 34 
Abidov Atakişi Cabbar oğlu............................ 35 
Abidov Дуфп АЈаб ОДЛА əə 0 ....... 36 
Ağahüseynzadə Möhtərəm Rzaqızı ..................... 37 
Ağasıyey İkram Kərimvoflu ә ә. хә, 38 
Ağasıyev Fərrux Fərhad oğlu (Ağasıbəyli)................ 39 
Axundov Baxşəli Kazım oğlu (Baxşəli Əfəndi) ............ 40 
Axundova Diləfruz Baxşəliqızı......................... 41 
Axundov Mirhəsən Mirabdulla oğlu ..................... 42 
Axundova (Sultanova) Fəzilət Mirhəsənqızı .............. 44 
Axundov Sədi Mirhəsən oğlu .......................... 46 
Axundova Ruhəngiz Nəsirxan qızı ...................... 47 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 419 

Axundov Rəşid Mirzə Fətəli од1и...............к-кк 2 2 -- 48 
Alxazov İsmayıl Məmməd од1и...............кккк кк 0 48 
Allahverdiyev Mustafakamal Hacıbala oğlu ............--ə 49 
Azərli (Qaşımova) Aliya Yusifqızı................399nü 51 
Babayeva Reyhanə Səttar (171...........ккккәкәкәкк әәә 51 
Babayev Sərdar Səttar ода .............кккәкәхә кәм әәә 53 
Bağırova (Məmmədova) Bəyaz xanım Nəsib/qızıııı (00 54 
Bayramov Çərkəz Həsən оҝ1и..............ккк кк ее ее" 55 
Bədəlov Vəzir Nəzir овја..........кккәәм кк кк кмә 577) 
Bədəlov Nurəddin İbrahim oğlu .... һәкк мм кмә 58 
Bədəlov Niyazi Mustafa oğlu ......һкккккккәәә хә хә әәә 59 
Bədəlova İntizar Nurəddin qızı . ........ . . . - . . . s . k kk khinininini 60 
Bəkirov Qəşəm Muxtar офДа............ккккәкә кк кәм" 61 
Cabbarzadə Vaqif Mustafa оф. ......кккккккәкә мәк әә" 63 
Cavadova Zərinə ӘЛЈәкбәг 111...........22к-кккккккк кә" 64 
Cəbrayılov Gündüz Abdulhəmid oğlu.v лал 3423 65 
Cəfərova Rəna Әзәд 111..........22кккк 2226 ккмм мен" 66 
Cəfərov Əhməd Məmməd одји........2ккккк мкм ә 67 
Cəfərov Cəfər Qəmət oğlu ............-ккккк мм 22 2" 68 
Cəlilov Natiq Qurban одји............ккк лм әнә" 68 
Cəlilova Rəhimə Qurban qızı .....2.25ккккк кк м ке" 69 
Cəlilova Ruhim Əlihüseyn qızı ... . . . . . . . . sl кк кмә" 70 
Cumayev Sadəddin Səfər оди. .......әкккәкк кк әәә ен 71 
Çərkəzova Sevda Sabir ј:1.........ккккәкк кәл ее" 72 
Eldarov Süleyman Ələsgər oğlu ......кккккә мем е" 73 
Əbdürrəhmanova Səfurə Dadaş (121......ҺҺкккәк әәә 73 
Əbdülkərimli Loğman Şəfaət oğlu ......кәкккәкәкәк әәә" 73 
Əbdürrəhimova Mehriban ГәнбДожал....2ккккм мкм 74 
Əbdürrəhimov Hüseyn Yəhya oğlu.............939nnnnn 76 
Əfəndiyev Abdulcəmil Abdulla oğlu..........3333999939c 76 
Əfəndiyeva Leyla Heydər qızı............339999399nnnc 78 
Əfəndiyev Yalçın Heydər oğlu ........ккә әәә" 78 
Əfəndiyeva Rahilə Bəhram qızı............399993399 997 79 


Əfəndiyev Həbibullah Məmmədsəid Оил әдиб 81 


420 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Əfəndiyev Rəşid bəy İsmayıl oğlu ...................... 82 


Əfəndiyev Veysəl Rəsul oğlu .......................... 83 
Əfəndiyev Aqil Nəsrullah oğlu ......................... 84 
Əhmədov Məmməd Məmmədəli oğlu ................... 66 
Əhmədova Məlahət Qədirqızı ......................... 87 
shmədöy Əli DaüVüd özlü. ssl su sla sus Oy gizlə MOB s 9 s bii 88 
Əhmədov Nəzir Laçın одјы..........ӱкӧкӱ(клһл вә 88 
Əhəmdova Sevda Nadirqızı ........................... 89 
Əkbərova Səxavət Oqtayqızı .......................... 90 
eliyev Əli YüSif Oğlu. io ası barışa ala daa xalaya yı pa 91 
Əliyev Nemət Abdüləziz oğlu .....................9..... 92 
Əliyev Abdul-Əli Rza oğlü ........әһӧкәлләкә sa əsə 94 
Əliyev Telman Fətulla oğlu............................ 95 
Əliyev Cavanşir İsmət oğlu ............................ 97 
Əliyev Feyzulla Baharçı oğlu........................... 98 
Əliyeva Sürəyya Haşim qizi sisə əəə a s yaa sap as 99 
Əliyev Faiq Vəlhəm oğlü. vu əəə әз әәә ән аб нәрә 99 
Əliyeva Fərəh Şirməmmədqızı................... 9.97. 100 
Əliyev Qoşqar Seyfulla oğlu .......................... 101 
Ələkbərova Arifə Yusifqızı .......................... 102 
Ələkbərova Şəfiqə A əəə əəə sə daa dun İL dadıb oab 105 
Ələkbərov Sənan Cabbar oğlu......................... 106 
Əlizadə Zahid İlyes ağlı ва ә barə 109 
Əlizadə Firəngiz Əllağaqızı .................2222222. 110 
Əlibəyov Ənvər Mustafabəy oğlu...................... 112 
Əlibəyov Mustafa bəy ... гәләмлә 112 
Əlibəyova Xədicə Ələddinqızı........................ 114 
Əlibalayev Əbdüləli Baqi oğlu. ........................ 115 
Əmrahəv Mais İsrail oğlu. әәә бәни ри ән 116 
Əsgərzadə Saleh Əsgər oğlu .......................... 117 
Əsgərzadə Məmmədemin Əsgər oğlu................... 119 
Əsgərzadə (Əliyeva) Rəqiyyə Yusifqızı................. 121 
Əsgərov Veysəl Əlinağı oğlu.......................... 122 
Əsgərov Kamal Әһпаҝто ила ban 123 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 421 


Əsədova Rəna Şəridizi ənə sə mı das ə 124 
Əyyubov Natiq Cabbar oğlu. .......................... 125 
Əyyubov Camaləddin Bilal oğlu ....................... 126 
Əyyubov Mahir Ələkbər oğlu ......................... 127 
Əzizov Mənsür Qara oğli . һ.в ə si kərə ya dəəə 129 
Əzizova Naimə Mahmudqızı ......................... 129 
Əzizov Fərhad Şirin oğlu..............s. лкин s əə 131 
Əzizov Fikrət Şaban oğlu əəə sə nəə sss elədə 133 
Əzizov Fikrət Vahid oğlu............................. 134 
Fərəcova Əsmayə Şirin qızı. . . . ... .. . . . . . . . . .. . ss nl. 135 
Fərzəlibəyov Şarid Nəsibbəy oğlu ..................... 137 
Fərzəlibəyov Varid Nəsibbəy oğlu ..................... 138 
Fərzəlibəyov Nəsib bəy Mustafabəy oğlu................ 142 
Fərzəlibəyov Mərahim Fərzəli oğlu ................... 143 
Fərzəliyev Çingiz Əbdülməcid oğlu .................... 146 
Feyziyev Cavanşir Əyyub oğlu ........................ 147 
Feyzullayev Müşfiq Əhəd oğlu ........................ 151 
Hacıyev Məmməd Cəbrayıl oğlu....................... 152 
Hacıyev İlham Oruc oğlu.................ə кк кк кк 222 155 
Hacıyeva Elmira ӘЛәКбәг (1121............һккккккккк222- 154 
Hacıyev Rasim Rəmzi oğlu ....................... ə... 155 
Hacıyev Rəmzi Niyazi оди...............ккккк әәә. 156 
Hacıyeva Sona Salman qızı ....... . . . . . . . . kk kl кк кк к-- 157 
Hacıyev Əbdüləli Məmməd од1и............кккккк кк кк - 158 
Hacımustafazadə Hüseyn Tofiq оди.................2.. 159 
Hacəhmədzadə Xuraman Şamilqızı ................ 9. 159 
Hacı-Seyidov Tofiq Kərimbala oğlu..................- 160 
Haşımova Ceyran Әзәд 411...........2кккк кк кк 2-2 - 161 
Haşımova Mahiyə Müzəffər 1/1..........ккккк2к əl 162 
Haşımov Rəşad Mirhaşım oğlu ...........Һккккккк кн 163 
Həşimov Abiddin Abdulla оди..........2...ккк кк 2222. 164 
Həşimova Aynurə АдиПа си21..........ккккк кк кк кк 2. 164 
Həmidli Tahir Əhmədiyyə о51и.................2к2222- 166 


Həmidov Bəylər Əbdül Rəhim oğlu .................... 166 


422 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV — | ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 423 
Həmidov Sədrəddin Qaful oğlu. ....................... 169 | İsrafilov Hacı Rafiq Abid oğlu. ...ӧһ кәл ее- 209 
Həsənov Hüseyn İlyas oğlu........................... 170 İdrisov Şərif Yunus oğlu ....ӱкккәәә хә х мене" 210 
Həsənova Sevda Hüseynqızı.......................... 171 Kaşanlı Rafiq Rizvan Она аза иә ә вин 211 
Hacı Həsənov Camal Qədir oğlu....................... 171 Kaşıyev Aydın Rizvan офа.......кккәмәмәх әлилә" 212 
Hüseynoy Töhrab Fərrux-oğlu . һлл eləsə masa vb əsəs 172 Kaşiyeva Tamilla Rizvan qızı .....ккк кәл е ти" 213 
Hüseynov Şirməmməd Ağaməmməd oğlu ............... 173 | Kaşıyev Rizvan Hüseyn оди......-Һкккәләә әлин 214 
Hüseynova Ülkər İbrahim qızı......................... 175 Kərimova Sariyə Məcid qızı .......2ккккк- км мм ен" 215 
Hüseynova Lalə Şirməmməd qızı ...................... 176 Kərimov Məzahir Məmmədəli оди.....Һккккә ее 216 
Hüseynov Qurban Zəkəriyyə oğlu...................... 177 Kərimov Cəfər Məcid одја..........к әләт" 217 
Hüseynova Cəmilə Salmanqızı........................ 179 Qafarov Telman Əhmədiyyə оди.........кккә ке" 218 
Hfseyməy İsa Zilfay olu. Vu əəə sə dayəsi ата ааа 179 Qaffarov Ənvər Ağababa oğlu. .....әк әлил ел 219 
Husuinov Qəni Məcid oğlu ...................9...9.90.. 180 Qaffarov İsmayıl Hüseyn оӧҝи......вкәкккәхкәккәк*ҝ*е?" 220 
Xalıqov Fikrət Ramazan oğlu ......................... 182 Qaffarov Mahir İsmayıl ди. әәә хәләл илли 222 
Xasməmmədov Fatiq İsa oğlu.......................ə. 183 Qaffarova Hüsniyə Yaqub qızı. .....кккә әәә лли" 223 
Xasməmmədova Gülnarə Fatiq qızı .................... 184 Qafarzadə Cəlil Davud од1и.......Һкккәә ләт лт лл 225 
Xəlifəzadə Mahir Çingiz oğlu ......................... 186 Qarayev Ənvər Vahid oğlu ....һәкклкәәмәәлә лл лт" 226 
Xəlilov Cəlil Əliheydər oğlu .......................... 188 Qasımov İbrahim İsrafil oğlu. . әкән лли 227 
Xəlilov Rüfet Qafur МК ии 189 Qasımov Əbuzər Fərəc oğlu ...........999993r9339910c 228 
İbadzadə Qafar Məmməd oğlu ......................9ə 190 Qasımova - Axundova Ofelya Mirhəsən qızı .......3:3333 229 
İbrahimova Validə Yadüb О зә ә бу әләҹ 191 Qasımova Bilqeyis Əli ил. лаз səkiyə sisə gö şsn ли" 230 
İbrahimova Xalidə Yaqub Пи.әләкләәаләә əsaslara sə bərə 192 Qasımova Fərzanə yev ——... 231 
İbrahimov Rizvan Paşa oğlu. ..........ӱһһккәһккккккәән 194 Qasımova Zülqədə Allahverdi qızı .........399339939977 232 
İbrahimov Firədun Nadir oğlu......................... 195 Qazıyev Şamil Əhmədağa oğlu .........e-33əəiir inin iminə 233 
İbrahimov Nazim Asabəli oğlu .......................- 197 Qazıyev Qurban Həbibullah oğlu. .........399999339900) 234 
İbrahimova Rəxşəndə Yaqubqızı ...................... 198 Qədirov Məzahir Hüseyn ОД... ас̧хана ии 235 
İbrahimov Nəsib Ələkbər oğlu ........................ 199 Qələndərov Sabir Əhməd oğlu ....е әлли 236 
İsakov Hakim Vəlican oğlu ..................һккккәкә 200 Quliyeva Minayə Əliəşrəf qızı. ........339999337901107 231 
İsmayılov Ağəli Гиәп ови......ҝәнәәкләәдәләф ән ынуз 202 Quliyev Cavanşir Rəhim OĞLU .uə ə ana aya a re məyi ias 238 
İsmayılov İsmətli 65 s ə adlı sağ 204 Quliyeva Xuraman Veysel qiz с̧әккә ss bab ut 240 
İsmayılov Məmməd Saleh Cəlil oğlu ................... 205 Quliyev Həsən Nurməmməd oğlu. . ... кә кллллл ен 241 
İslamova Şəfəq İsfar o a sula adda 205 Quliyev Nurməmməd Həsən OĞ. a arı duaya” 242 
İsgəndərova Aişə İsgəndər qizi ала ааа 206 Quliyeva Nüyvər Xəlil јијә 243 
İlyasov Gülü Göyüş oğlu a ld Аки 207 Quliyev Əsabəli Musa oğ... ağızı qoy ен 243 


İsrafilov Azər Telman oğlu uzu Aa a əb 208 Quliyev İlham Nurməmməd OĞ aa adası dayadı 244 


424 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 








Lətifoy Cövdət Şaklroğlu Mö гаму aa 246 
Mahmudov Emin Sabit oğlu........................... 246 
Mahmudova Ceyran Emin qızı. ....................... 251 
Mahmudova (Şərifova) Təranə Abid qızı ................ 251 
Mahmudov Faiq Ədhəm oğlu ......................... 252 
Mahmudov Ədhəm Abdulkərim oğlu ................... 253 
Mahmudov Teymur Seyran oğlu ....................... 254 
Manafov Tərlan Məmməd oğlu........................ 255 
Mehdiyev Vahid Zülfüqar oğlu ........................ 257 
Məcidov Məcid Məmməd oğlu........................ 258 
Məmmədov Ələfsər Bəxtiyar oğlu ..................... 259 
Məmmədov Əliş Zabit oğlu........................... 260 
Məmmədov Ülvi Ələfsər oğlu......................... 263 
Məmmədova Gülyaz Zakirqızı........................ 266 
Məmmədova Gülyanaq Zakirqızı...................... 267 
Məmmədov Etibar Əbülfət oğlu ....................... 267 
Məmmədov İbrahim Qərib oğlu ....................... 269 
Məmmədov Nəsir Qədir oğlu ......................... 270 
Məmmədov Fərrux Məmməd oğlu ..................... 271 
Məmmədova Ziynət Cabbarqızı....................... 274 
Məmmədova Sevda Cəbrayıl qızı ...................... 275 
Məmmədova Solmaz Vəlicanqızı...................... 276 
Məmmədov Səlhab İsa oğlu .......................... 277 
Məmmədova Nazəndə Knyaz qızı...................... 279 
Məmmədov Şükür Şükür oğlu......................... 280 
Məmmədova Dürrə Əliabbas qızı ...................... 281 
Məmmədəliyev Vasim Məmmədəli oğlu ................ 282 
Məmmədəliyev Vamiq Məmmədəli oğlu................ 287 
Məmmədəliyev Raqif Rəşid oğlu ...................... 289 
Məhərrəmov Məhərrəm Nəcəf oğlu ................... 290 
Muxtarov Nəsib Mirsaleh oğlu ........................ 291 
Mustafayev Rasim Fərman oğlu ....................... 292 
Mustafayev Akif Hətəm oğlu.......................... 293 
Mustafayeva Rəhimə İsmayıl qızı....................... 295 


7 yr аһаг 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 425 


Mustafayev İbrahim Nurməmməd oğlu. ................. 296 
Mustafayeva-Həmidova Adikə Məcidqızı............... 297 
Mustafayev Şəmsəddin Rəhim oğlu .................... 299 
Mustafayev Nur İsmayıl oğlu... олманыза. ид 300 
Mustafayev Elşad Nuru oğlu .......................... 301 
Mustafayev Rasim Bəxtiyar оҝ1и....................22. 302 
Mustafayev Bəxtiyar İsmayıl oğlu...................... 303 
Mustafayeva Afət Sədrəddin qızı ...................... 304 
Mustafayev Mustafa Seyidəhməd oğlu .................. 305 
Mustafayev Yusif Mustafa oğlu.......................ə 306 
Mustafazadə Abdulla Hüseyn oğlu ..................... 307 
Musayeva Tamilla Нәҹ̧ип 121........кккккккккккк иә. 309 
Musayev Əbdüləli Əhməd офи...............ккккк кк. 311 
Mustafabəyli Hüseyn Lütvəli oğlu...................... 313 
Mirzəzadə Xəyyafi ..........2к- əəə ə sə me sa Rə bai 314 
Mürşüdova Ulduz Bəşir qızı .............. innə 316 
Naibov Nurməmməd Hacıməmməd oğlu ................ 318 
Nağıyev Aydın Ənvər oğlu ...............кккк кк кк. 318 
Nəbibəyovlar .......... əsə 9ə гајә әл әәә иан 219 
Nəbiyev Nuru Məhərrəm оди..............кккк кк кк кән - 


Osmanova Şəfiqə Sabir qızı...... ... . . . . . . . . s. ll llllni 


Piriyev Yusif Tahir одји...........кккккәкәккә әмин 322 
Rəcəbov Musa Mustafa oğlu............. 90 ənnə 324 
Rəhimli Əhməd Əli-Rza oğlu .............. əəə nənə - 
Rəhimova Məlahət А2ах (1/1........2.2кккккк 2222 хә 326 
Rəhimov Ələfsər (Ələfsər бәкП).........кӧккӧккккк кә. 327 
Rəhimov Əkrəm İbrahim oğlu.......... . . . . - - .  - kk... 328 
Rəsulov Tofiq Әҹгәгоҝ1и...............ккк кк кк кк кк 2. 328 
Rəsulov Rəsul Kərəm oğlu ..........ккккккк әмәлә әәә 329 
Rəsulov Əşrəf Yaqub оҝ1и...............ккк 22 2 кк 22 331 
Rüstəmov Cahangir Mahmud oğlu ...................-- 332 
Rüstəmov Oruc Soltan одпи........һкӧкәЛәккк әкән 333 
Rüstəmov Novruz Soltan oğlu... . . . . . . . ... LL. 2222 2222. ” 


Rəşidov Mübariz Məmməd одји...........ккәкк кк 2-- 


426 ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 


Sadıqov Sadıq Səməd oğlu ........................... 335 
Salamov Akif Ələsgər oğlu ........................... 336 
Salamov Amil Hüseyn oğlu........................... 287 
Salamov Mövsüm Əsgər oğlu ......................... 338 
Salmanov Rüstəm Əsədulla oğlu....................... 340 
Salehli Edison Mirzə oğlu ............................ 341 
Salehli Mirzə Məmmədbağır oğlu...................... 342 
Sədiyeva Susan Babaqızı ............................ 343 
Sədiyev Nazim Kamal oğlu........................... 345 
Sərkərov Şövkət-Ziya Şamil oğlu...................... 346 
Sərkərov Mustafa Hüseyn oğlu ........................ 347 
Səfərov Yusif Həbibullah oğlu ........................ 348 
Səlimov Vəhyəddin Salman oğlu ...................... 354 
Səlimova Arzu Səftərqızı ............................ 356 
Soltanov Naqim Soltan oğlu........................... 356 
Soltanov Niyazi Soltan oğlu........................... 357 
Sultanova Səadət Əhədxanqızı........................ 358 
Sultanova Bilqeys Abdulqədir qızı ..................... 359 
Sultanova Maya Abdulqədirqızı....................... 361 
Sültanöv Akif Ənvər oğli зәлзәлә вә евә 362 
Sultanova Təhminə Cəfərqızı......................... 363 
Sultanova Ayna Cəfərqizi............................ 365 
Süleymanova Ləman Vaqifqızı........................ 365 
Şamilov Əmiraslan Şövkət-Ziya oğlu................... 366 
Şamilov Əliheydər Əhməd oğlu ....................... 367 
Şamilov Teymurxan Şövkət-Ziya oğlu .................. 368 
Şərifova Elmira Bağır qiz... зан ss aa ә R 369 
Şərifova Sədayə Yaqub qızı, зәл MAR ис ыр 370 
Şirinzadə Natiq Əhməd oğlu .......................... 371 
ŞirinöVa Süsən Yüsifiqizt ə иј ула 373 
Şirinov Həsən Yusif oğlu. əsa ки 373 
Şirinova Rəhilə Məmmədqızı......................... 374 
Şirinov Cəmil Məmməd oğlu ......................... 375 
Şüküroy Rafiq Şükür oğlu .. Lee bəs aş 375 


ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar. Bakı: “Elm”, 2007 427 
Şükürov Məclum Şükür oğlu.......................... 376 
Tağıyeva Billur Lütvəliqızi........................... 379 
Tahirov Çingiz Əhmədoğlu... әләт ааа нә 380 
Tahirov Ağa Mövsüm oğlu ............. ə 384 
Tahirova Afaq Әпхәг иб ә ба a kasad as 385 
Teymurov Vaqif Məmməd oğlu ....................... 385 
Vahabov Sabir Məmmədiyyə oğlu ..................... 386 
Vahabova Nailə Rəsulqızı............................ 387 
Vəliyeva Solmaz Yunus qızı .......................... 388 
Yaqubova Esmira Arifağa qızı......................... 390 
Yusubov Çərkəz Əsgər oğlu .......................... 391 
Yusifov Zaman Məmməd oğlu ........................ 392 
Yusif-zadə Ziya Məmmədiyyə oğlu.................... 393 
Yunus-zadə Neylüfər Məmmədqızı.................... 394 
Zeynalova Səadət Camal qızı.............. . . ... . . . . . . ... 395 
Zeynalov Nizami Hüseyn oğlu......................... 396 
Zeynalova İlahe Xanlar dr ula aa aaa ана фа 397 
Zörgərov Akif Əziz oğlu sə ris arda rda arama 398 
Zülfüqarova Rəna Həsənqızı ......................... 399 


ŞƏKİ HAQQINDA ŞEİRLƏR VƏ ŞƏKİ MƏNZƏRƏLƏRİ 
FOTO-GÖRÜNTÜLƏRDƏ 


Şəki (Bəxtiyar Vahabzadə) ........................... 401 
Səki (Şixəli Qurbanov)... әрк әнә 402 
зәкат от o 403 
“Şəki saray” otelinin özəllikləri. ....................... 406 
Rəngli foto-reproduksiya......... əə o ə səs kə iiiisi 408 


ƏLƏFSƏR MƏMMƏDOV, FİKRƏT XALIQOV 
ŞƏKİ. Alim və Ziyalılar 
BAKI - “ELM” – 2007 


Mətn redaktoru və tərtibçi-dizayner 
Ülvi Ələfsər oğlu MƏMMƏDOV 





“Elm” Redaksiya-Nəşriyyat və Poliqrafiya Mərkəzi 


Direktor: Ş.Alışanlı 
Baş redaktor: T.Kərimli 
Mətbəənin direktoru: Ə.Məmmədov 
Kompüter tərtibi: Ə.Kərimov 
Texniki redaktor: T.Ağayev 


Formatı 60x90 1/6. 
Həcmi 26,75 ç.v. 
Тагаји 600. 
Sifariş No 47. 
Qiyməti müqavilə ilə. 


“Elm” RNPM-nin mətbəəsində ofset üsulu ilə çap edilmişdir. 
(Bakı, İstiqlaliyyət, 8) 


Ҹ .7-7s7ə/